Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

13. vidradhivr̥ddhicikitśitādhyāyaḥ

Adhikarana vidradhivRuddhicikitsitAdhyAyaH Ame vidradhau shoPavat upakramaHvAtike vidradhau dhAvanalepanashodhanaropaNAni (2-1) · Śloka 1

അഥാതോ വിദ്രധിവൃദ്ധിചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ|൨| ) വിദ്രധിം സര്വമേവാമം ശോഫവത്സമുപാചരേത്| പ്രതതം ച ഹരേദ്രക്തം പക്വേ തു വ്രണവത്ക്രിയാ||൧||

View original

अथातो विद्रधिवृद्धिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) विद्रधिं सर्वमेवामं शोफवत्समुपाचरेत्| प्रततं च हरेद्रक्तं पक्वे तु व्रणवत्क्रिया||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtike vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (2-3) · Śloka 3

പഞ്ചമൂലജലൈര്ധൌതം വാതികം ലവണോത്തരൈഃ| ഭദ്രാദിവര്ഗയഷ്ട്യാഹ്വതിലൈരാലേപയേദ്വ്രണമ്||൨|| വൈരേചനികയുക്തേന ത്രൈവൃതേന വിശോധ്യ ച| വിദാരീവര്ഗസിദ്ധേന ത്രൈവൃതേനൈവ രോപയേത്||൩||

View original

पञ्चमूलजलैर्धौतं वातिकं लवणोत्तरैः| भद्रादिवर्गयष्ट्याह्वतिलैरालेपयेद्व्रणम्||२|| वैरेचनिकयुक्तेन त्रैवृतेन विशोध्य च| विदारीवर्गसिद्धेन त्रैवृतेनैव रोपयेत्||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana paittike vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (4-5) · Śloka 5

ക്ഷാലിതം ക്ഷീരിതോയേന ലിമ്പേദ്യഷ്ട്യമൃതാതിലൈഃ| പൈത്തം ഘൃതേന സിദ്ധേന മഞ്ജിഷ്ഠോശീരപദ്മകൈഃ||൪|| പയസ്യാദ്വിനിശാശ്രേഷ്ഠായഷ്ടീദുഗ്ധൈശ്ച രോപയേത്| ന്യഗ്രോധാദിപ്രവാലത്വക്ഫലൈര്വാ|൫|

View original

क्षालितं क्षीरितोयेन लिम्पेद्यष्ट्यमृतातिलैः| पैत्तं घृतेन सिद्धेन मञ्जिष्ठोशीरपद्मकैः||४|| पयस्याद्विनिशाश्रेष्ठायष्टीदुग्धैश्च रोपयेत्| न्यग्रोधादिप्रवालत्वक्फलैर्वा|५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaPaje vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (5-7) · Śloka 7

| കഫജം പുനഃ||൫|| ആരഗ്വധാദിനാ ധൌതം സക്തുകുമ്ഭനിശാതിലൈഃ| ലിമ്പേത്കുലത്ഥികാദന്തീത്രിവൃച്ഛ്യാമാഗ്നിതില്വകൈഃ||൬|| സസൈന്ധവൈഃ സഗോമൂത്രൈസ്തൈലം കുര്വീത രോപണമ്| |൭|

View original

| कफजं पुनः||५|| आरग्वधादिना धौतं सक्तुकुम्भनिशातिलैः| लिम्पेत्कुलत्थिकादन्तीत्रिवृच्छ्यामाग्नितिल्वकैः||६|| ससैन्धवैः सगोमूत्रैस्तैलं कुर्वीत रोपणम्| |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktAgantuje vidradhau pittajavat (7) · Śloka 7

| രക്താഗന്തൂദ്ഭവേ കാര്യാ പിത്തവിദ്രധിവത്ക്രിയാ||൭||

View original

| रक्तागन्तूद्भवे कार्या पित्तविद्रधिवत्क्रिया||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shleShmAtisAregantuje vidradhau pittajavat antarvidradhau kvAthaH (8) · Śloka 8

വരുണാദിഗണക്വാഥമപക്വേऽഭ്യന്തരോത്ഥിതേ| ഊശകാദിപ്രതീവാപം പൂര്വാഹ്ണേ വിദ്രധൌ പിബേത്||൮||

View original

वरुणादिगणक्वाथमपक्वेऽभ्यन्तरोत्थिते| ऊशकादिप्रतीवापं पूर्वाह्णे विद्रधौ पिबेत्||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana antarvidradhau ghRutam antarvidradhau nirUhasnehabastI (9) · Śloka 9

ഘൃതം വിരേചനദ്രവ്യൈഃ സിദ്ധം താഭ്യാം ച പായയേത്| നിരൂഹം സ്നേഹബസ്തിം ച താഭ്യാമേവ പ്രകല്പയേത്||൯||

View original

घृतं विरेचनद्रव्यैः सिद्धं ताभ्यां च पाययेत्| निरूहं स्नेहबस्तिं च ताभ्यामेव प्रकल्पयेत्||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidradhigulmAdau trAyanAdi kvAthaH (10) · Śloka 10

പാനഭോജനലേപേഷു മധുശിഗ്രു പ്രയോജിതഃ| ദത്താവാപോ യഥാദോഷമപക്വം ഹന്തി വിദ്രധിമ്||൧൦||

View original

पानभोजनलेपेषु मधुशिग्रु प्रयोजितः| दत्तावापो यथादोषमपक्वं हन्ति विद्रधिम्||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidradhigulmAdau trAyamANA ghRutam (11-15) · Śloka 15

ത്രായന്തീത്രിഫലാനിമ്ബകടുകാമധുകം സമമ്| ത്രിവൃത്പടോലമൂലാഭ്യാം ചത്വാരിംऽശാഃ പൃഥക് പൃഥക്||൧൧|| മസൂരാന്നിസ്തുഷാദഷ്ടൌ തത്ക്വാഥഃ സഘൃതോ ജയേത്| വിദ്രധീഗുല്മവീസര്പദാഹമോഹമദജ്വരാന്||൧൨|| തൃണ്മൂര്ച്ഛാച്ഛര്ദിഹൃദ്രോഗപിത്താസൃക്കുഷ്ഠകാമലാഃ| കുഡവം ത്രായമാണായാഃ സാധ്യമഷ്ടഗുണേऽമ്ഭസി||൧൩|| കുഡവം തദ്രസാദ്ധാത്രീസ്വരസാത്ക്ഷീരതോ ഘൃതാത്| കര്ഷാംശം കല്കിതം തിക്താത്രായന്തീധന്വയാസകമ്||൧൪|| മുസ്താതാമലകീവീരാജീവന്തീചന്ദനോത്പലമ്| പചേദേകത്ര സംയോജ്യ തദ്ഘൃതം പൂര്വവദ്ഗുണൈഃ||൧൫||

View original

त्रायन्तीत्रिफलानिम्बकटुकामधुकं समम्| त्रिवृत्पटोलमूलाभ्यां चत्वारिंऽशाः पृथक् पृथक्||११|| मसूरान्निस्तुषादष्टौ तत्क्वाथः सघृतो जयेत्| विद्रधीगुल्मवीसर्पदाहमोहमदज्वरान्||१२|| तृण्मूर्च्छाच्छर्दिहृद्रोगपित्तासृक्कुष्ठकामलाः| कुडवं त्रायमाणायाः साध्यमष्टगुणेऽम्भसि||१३|| कुडवं तद्रसाद्धात्रीस्वरसात्क्षीरतो घृतात्| कर्षांशं कल्कितं तिक्तात्रायन्तीधन्वयासकम्||१४|| मुस्तातामलकीवीराजीवन्तीचन्दनोत्पलम्| पचेदेकत्र संयोज्य तद्घृतं पूर्ववद्गुणैः||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidradhigulmAdau drAkShAdighRutam (16-17) · Śloka 17

ദ്രാക്ഷാ മധൂകം ഖര്ജൂരം വിദാരീ സശതാവരീ| പരൂഷകാണി ത്രിഫലാ തത്ക്വാഥേ പാചയേദ്ഘൃതമ്||൧൬|| ക്ഷീരേക്ഷുധാത്രീനിര്യാസപ്രാണദാകല്കസംയുതമ്| തച്ഛീതം ശര്കരാക്ഷൌദ്രപാദികം പൂര്വവദ്ഗുണൈഃ||൧൭||

View original

द्राक्षा मधूकं खर्जूरं विदारी सशतावरी| परूषकाणि त्रिफला तत्क्वाथे पाचयेद्घृतम्||१६|| क्षीरेक्षुधात्रीनिर्यासप्राणदाकल्कसंयुतम्| तच्छीतं शर्कराक्षौद्रपादिकं पूर्ववद्गुणैः||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidradhisamIpe raktaharaNam (18) · Śloka 18

ഹരേച്ഛൃങ്ഗാദിഭിര്സൃക് സിരയാ വാ യഥാന്തികമ്| |൧൮|

View original

हरेच्छृङ्गादिभिर्सृक् सिरया वा यथान्तिकम्| |१८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pacyamAne vidradhau upanAhaH (18-19) · Śloka 19

| വിദ്രധിം പച്യമാനം ച കോഷ്ഠസ്ഥം ബഹിരുന്നതമ്||൧൮|| ജ്ഞാത്വോപനാഹയേത്- | |൧൯|

View original

| विद्रधिं पच्यमानं च कोष्ठस्थं बहिरुन्नतम्||१८|| ज्ञात्वोपनाहयेत्- | |१९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana bahiH pakvasya vidradherlakShaNam bahiH pavkasya BedanaM vraNavadupacAraSca (19-20) · Śloka 20

ശൂലേ സ്ഥിതേ തത്രൈവ പിണ്ഡിതേ| തത്പാര്ശ്വപീഡനാത്സുപ്തൌ ദാഹാദിഷ്വല്പകേഷു ച||൧൯|| പക്വഃ സ്യാദ്വിദ്രധിം ഭിത്ത്വാ വ്രണവത്തമുപാചരേത്| |൨൦|

View original

शूले स्थिते तत्रैव पिण्डिते| तत्पार्श्वपीडनात्सुप्तौ दाहादिष्वल्पकेषु च||१९|| पक्वः स्याद्विद्रधिं भित्त्वा व्रणवत्तमुपाचरेत्| |२०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana antaH pakvasya vidradherlakShaNam (20) · Śloka 20

| അന്തര്ഭാഗസ്യ ചാപ്യേതച്ചിഹ്നം പക്വസ്യ വിദ്രധേഃ||൨൦||

View original

| अन्तर्भागस्य चाप्येतच्चिह्नं पक्वस्य विद्रधेः||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana antaH pakvasya svayaMpravRuttasya pUyasyopekShaNam antaH asamyagvahati srAve varuNAdicUrNam antaH asamadhushigrucUrNam (21-23) · Śloka 23

പക്വഃ സ്രോതാംസി സമ്പൂര്യ സ യാത്യൂര്ധ്വമധോऽഥവാ| സ്വയം പ്രവൃത്തം തം ദോഷമുപേക്ഷേത ഹിതാശിനഃ||൨൧|| ദശാഹം ദ്വാദശാഹം വാ രക്ഷന് ഭിഷഗുപദ്രവാന്| അസമ്യഗ്വഹതി ക്ലേദേ വരുണാദിം സുഖാമ്ഭസാ||൨൨|| പായയേന്മധുശിഗ്രും വാ യവാഗൂം തേന വാ കൃതാമ്| |൨൩|

View original

पक्वः स्रोतांसि सम्पूर्य स यात्यूर्ध्वमधोऽथवा| स्वयं प्रवृत्तं तं दोषमुपेक्षेत हिताशिनः||२१|| दशाहं द्वादशाहं वा रक्षन् भिषगुपद्रवान्| असम्यग्वहति क्लेदे वरुणादिं सुख़ाम्भसा||२२|| पाययेन्मधुशिग्रुं वा यवागूं तेन वा कृताम्| |२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana antaH asamyagvahati srAve saMskRutA yavAgUH,antaHasayavAdiyUShairannam (23) · Śloka 23

| യവകോലകുലത്ഥോത്ഥയൂഷൈരന്നം ച ശസ്യതേ||൨൩||

View original

| यवकोलकुलत्थोत्थयूषैरन्नं च शस्यते||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana antaH asamyagvahati srAve dashAhAdUrdhvaM trAyantyAdidhRutena shodhanam shuddhe tiktakaM ghRutam (24) · Śloka 24

ഊര്ധ്വം ദശാഹാത്ത്രായന്തീസര്പിഷാ തൈല്വകേന വാ| ശോധയേദ്ബലതഃ, ശുദ്ധഃ സക്ഷൌദ്രം തിക്തകം പിബേത്||൨൪||

View original

ऊर्ध्वं दशाहात्त्रायन्तीसर्पिषा तैल्वकेन वा| शोधयेद्बलतः, शुद्धः सक्षौद्रं तिक्तकं पिबेत्||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidradhIShu gulmacikitsA~api (25) · Śloka 25

സര്വശോ ഗുല്മവച്ചൈനം യഥാദോഷമുപാചരേത്| |൨൫|

View original

सर्वशो गुल्मवच्चैनं यथादोषमुपाचरेत्| |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidradhIShu sarvAsthAsu guggulushilAjatu ca (25-26) · Śloka 26

| സര്വാവസ്ഥാസു സര്വാസു ഗുഗ്ഗുലും വിദ്രധീഷു ച||൨൫|| കഷായൈര്യൌഗികൈര്യുഞ്ജ്യാത്സ്വൈഃസ്വൈസ്തദ്വച്ഛിലാജതു| |൨൬|

View original

| सर्वावस्थासु सर्वासु गुग्गुलुं विद्रधीषु च||२५|| कषायैर्यौगिकैर्युञ्ज्यात्स्वैःस्वैस्तद्वच्छिलाजतु| |२६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidradhIShu yatnena pAkavAraNam vidradhIShu tasya hetuH (26-27) · Śloka 27

| പാകം ച വാരയേദ്യത്നാത്സിദ്ധിഃ പക്വേ ഹി ദൈവികീ||൨൬|| അപി ചാശു വിദാഹിത്വാദ്വിദ്രധിഃ സോऽഭിധീയതേ| |൨൭|

View original

| पाकं च वारयेद्यत्नात्सिद्धिः पक्वे हि दैविकी||२६|| अपि चाशु विदाहित्वाद्विद्रधिः सोऽभिधीयते| |२७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidradhIShu mehe sati mehacikitsA (27) · Śloka 27

| സതി ചാലോചയേന്മേഹേ പ്രമേഹാണാം ചികിത്സിതമ്||൨൭||

View original

| सति चालोचयेन्मेहे प्रमेहाणां चिकित्सितम्||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana stanavidradhau sarvaM vraNavat stanashastrakarmaNi stanyavAhinyAipAlanam (28-1) · Śloka 1

സ്തനജേ വ്രണവത്സര്വം ന ത്വേനമുപനാഹയേത്| പാടയേത്പാലയന് സ്തന്യവാഹിനീഃ കൃഷ്ണചൂചുകൌ||൨൮|| സര്വാസ്വാമാദ്യവസ്ഥാസു നിര്ദുഹീത ച തത്സ്തനമ്| |൨൯| ഇതി വിദ്രധിചികിത്സിതമ്||൧||

View original

स्तनजे व्रणवत्सर्वं न त्वेनमुपनाहयेत्| पाटयेत्पालयन् स्तन्यवाहिनीः कृष्णचूचुकौ||२८|| सर्वास्वामाद्यवस्थासु निर्दुहीत च तत्स्तनम्| |२९| इति विद्रधिचिकित्सितम्||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtaje vRuddhau trivRutA snehanam vAtaje vRuddhau kaushAmrAdiBirvirecanam (90)) · Śloka 30

അഥ വൃദ്ധിചികിത്സിതമ്| ശോധയേത്ത്രിവൃതാ സ്നിഗ്ധം വൃദ്ധൌ സ്നേഹൈശ്ചലാത്മകേ||൨൯|| കൌശാമ്രതില്വകൈരണ്ഡസുകുമാരകമിശ്രകൈഃ| |൩൦|

View original

अथ वृद्धिचिकित्सितम्| शोधयेत्त्रिवृता स्निग्धं वृद्धौ स्नेहैश्चलात्मके||२९|| कौशाम्रतिल्वकैरण्डसुकुमारकमिश्रकैः| |३०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtaje vRuddhau tato nirUho~anuvAsanaM ca vAtaje vRuddhau vAtaghnAH svedalepAH vAtaje vRuddhau pakve BitvA vraNakriyA (30-31) · Śloka 31

| തതോऽനിലഘ്നനിര്യൂഹകല്കസ്നേഹൈര്നിരൂഹയേത്||൩൦|| രസേന ഭോജിതം യഷ്ടിതൈലേനാന്വാസയേദനു| സ്വേദപ്രലോപാ വാതഘ്നാഃ പക്വേ ഭിത്ത്വാ വ്രണക്രിയാമ്||൩൧||

View original

| ततोऽनिलघ्ननिर्यूहकल्कस्नेहैर्निरूहयेत्||३०|| रसेन भोजितं यष्टितैलेनान्वासयेदनु| स्वेदप्रलोपा वातघ्नाः पक्वे भित्त्वा व्रणक्रियाम्||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittaraktaje kriyA Amapavke shoPavraNakriyA pittarktaje raktaharaNam (32) · Śloka 32

പിത്തരക്തോദ്ഭവേ വൃദ്ധാവാമപക്വേ യഥായഥമ്| ശോഫവ്രണക്രിയാം കുര്യാത് പ്രതതം ച ഹരേദസൃക്||൩൨||

View original

पित्तरक्तोद्भवे वृद्धावामपक्वे यथायथम्| शोफव्रणक्रियां कुर्यात् प्रततं च हरेदसृक्||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaPaje rakta pitadArUkalkaH kaPaje shleShmagranthikramaH kaPaje pavke pATite tailam (33-35) · Śloka 35

ഗോമൂത്രേണ പിബേത്കല്കം ശ്ലൈഷ്മികേ പീതദാരുജമ്| വിമ്ലാപനാദൃതേ ചാസ്യ ശ്ലേഷ്മഗ്രന്ഥിക്രമോ ഹിതഃ||൩൩|| പക്വേ ച പാടിതേ തൈലമിഷ്യതേ വ്രണശോധനമ്| സുമനോരുഷ്കരാങ്കോല്ലസപ്തപര്ണേഷു സാധിതമ്||൩൪|| പടോലനിമ്ബരജനീവിഡങ്ഗകുടജേഷു ച| |൩൫|

View original

गोमूत्रेण पिबेत्कल्कं श्लैष्मिके पीतदारुजम्| विम्लापनादृते चास्य श्लेष्मग्रन्थिक्रमो हितः||३३|| पक्वे च पाटिते तैलमिष्यते व्रणशोधनम्| सुमनोरुष्कराङ्कोल्लसप्तपर्णेषु साधितम्||३४|| पटोलनिम्बरजनीविडङ्गकुटजेषु च| |३५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana medoje vRuddhau svedanam medoje vRuddhau tato dAraNam medoje vRuddhau pratisAritavraNasya sIvanam medoje vRuddhau aBya~jjanaM tailaM manaHshilAdikRutam medoje vRuddhau snehasvedashIlanam (35-38) · Śloka 38

| മേദോജം മൂത്രപിഷ്ടേന സുസ്വിന്നം സുരസാദിനാ||൩൫|| ശിരോവിരേകദ്രവ്യൈര്വാ വര്ജയന് ഫലസേവനീമ്| ദാരയേദ്വൃദ്ധിപത്രേണ സമ്യങ്മേദസി സൂദ്ധൃതേ||൩൬|| വ്രണം മാക്ഷികകാസീസസൈന്ധവപ്രതിസാരിതമ്| സീവ്യേദഭ്യഞ്ജനം ചാസ്യ യോജ്യം മേദോവിശുദ്ധയേ||൩൭|| മനഃശിലൈലാസുമനോഗ്രന്ഥിഭല്ലാതകൈഃ കൃതമ്| തൈലമാവ്രണസന്ധാനാത്സ്നേഹസ്വേദൌ ച ശീലയേത്||൩൮||

View original

| मेदोजं मूत्रपिष्टेन सुस्विन्नं सुरसादिना||३५|| शिरोविरेकद्रव्यैर्वा वर्जयन् फलसेवनीम्| दारयेद्वृद्धिपत्रेण सम्यङ्मेदसि सूद्धृते||३६|| व्रणं माक्षिककासीससैन्धवप्रतिसारितम्| सीव्येदभ्यञ्जनं चास्य योज्यं मेदोविशुद्धये||३७|| मनःशिलैलासुमनोग्रन्थिभल्लातकैः कृतम्| तैलमाव्रणसन्धानात्स्नेहस्वेदौ च शीलयेत्||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mUtraje vRuddhau svedanaM veShTanaM vedhanaM sravaNaM vraNabaddhanaM ropaNaM ca (39-40) · Śloka 40

മൂത്രജം സ്വേദിതം സ്നിഗ്ധൈര്വസ്ത്രപട്ടേന വേഷ്ടിതമ്| വിധ്യേദധസ്താത്സേവന്യാഃ സ്രാവയേച്ച യഥോദരമ്||൩൯|| വ്രണം ച സ്ഥഗികാബദ്ധം രോപയേത്| |൪൦|

View original

मूत्रजं स्वेदितं स्निग्धैर्वस्त्रपट्टेन वेष्टितम्| विध्येदधस्तात्सेवन्याः स्रावयेच्च यथोदरम्||३९|| व्रणं च स्थगिकाबद्धं रोपयेत्| |४०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana antraje vRuddhau vAtavRuddhivat (40) · Śloka 40

അന്ത്രഹേതുകേ| ഫലകോശമസമ്പ്രാപ്തേ ചികിത്സാ വാതവൃദ്ധിവത്||൪൦||

View original

अन्त्रहेतुके| फलकोशमसम्प्राप्ते चिकित्सा वातवृद्धिवत्||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sukumAraM ghRutam (41-47) · Śloka 47

പചേത്പുനര്നവതുലാം തഥാ ദശപലാഃ പൃഥക്| ദശമൂലപയസ്യാശ്വഗന്ധൈരണ്ഡശതാവരീഃ||൪൧|| ദ്വിദര്ഭശരകാശേക്ഷുമൂലപോടഗലാന്വിതാഃ| വഹേऽപാമഷ്ടഭാഗസ്ഥേ തത്ര ത്രിംശത്പലം ഗുഡാത്||൪൨|| പ്രസ്ഥമേരണ്ഡതൈലസ്യ ദ്വൌ ഘൃതാത്പയസസ്തഥാ| ആവപേദ് ദ്വിപലാംശം ച കൃഷ്ണാതന്മൂലസൈന്ധവമ്||൪൩|| യഷ്ടീമധു(ചിത്ര)കമൃദ്വീകായവാനീനാഗരാണി ച (ക്ഷാരനാഗരമ്)| തത്സിദ്ധം സുകുമാരാഖ്യം സുകുമാരം രസായനമ്||൪൪|| വാതാതപാധ്വയാനാദിപരിഹാര്യേഷ്വയന്ത്രണമ്| പ്രയോജ്യം സുകുമാരാണാമീശ്വരാണം സുഖാത്മനാമ്||൪൫|| നൃണാം സ്ത്രീവൃന്ദഭര്തൃൗണാമലക്ഷ്മീകലിനാശനമ്| സര്വകാലോപയോഗേന കാന്തിലാവണ്യപുഷ്ടിദമ്||൪൬|| വര്ധ്മവിദ്രധിഗുല്മാര്ശോയോനിമേഢ്രാനിലാര്തിഷു| ശോഫോദരഖുഡപ്ലീഹവിഡ്വിബന്ധേഷു ചോത്തമമ്||൪൭||

View original

पचेत्पुनर्नवतुलां तथा दशपलाः पृथक्| दशमूलपयस्याश्वगन्धैरण्डशतावरीः||४१|| द्विदर्भशरकाशेक्षुमूलपोटगलान्विताः| वहेऽपामष्टभागस्थे तत्र त्रिंशत्पलं गुडात्||४२|| प्रस्थमेरण्डतैलस्य द्वौ घृतात्पयसस्तथा| आवपेद् द्विपलांशं च कृष्णातन्मूलसैन्धवम्||४३|| यष्टीमधु(चित्र)कमृद्वीकायवानीनागराणि च (क्षारनागरम्)| तत्सिद्धं सुकुमाराख्यं सुकुमारं रसायनम्||४४|| वातातपाध्वयानादिपरिहार्येष्वयन्त्रणम्| प्रयोज्यं सुकुमाराणामीश्वराणं सुखात्मनाम्||४५|| नृणां स्त्रीवृन्दभर्तॄणामलक्ष्मीकलिनाशनम्| सर्वकालोपयोगेन कान्तिलावण्यपुष्टिदम्||४६|| वर्ध्मविद्रधिगुल्मार्शोयोनिमेढ्रानिलार्तिषु| शोफोदरखुडप्लीहविड्विबन्धेषु चोत्तमम्||४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vardhmashAntyaBAve dAhaH dAhavidhiH (48-49) · Śloka 49

യായാദ്വര്ധ്മ ന ചേച്ഛാന്തിം സ്നേഹരേകാനുവാസനൈഃ| ബസ്തികര്മ പുരഃ കൃത്വാ വങ്ക്ഷണസ്ഥം തതോ ദഹേത്||൪൮|| അഗ്നിനാ മാര്ഗരോധാര്ഥം മരുതഃ| |൪൯|

View original

यायाद्वर्ध्म न चेच्छान्तिं स्नेहरेकानुवासनैः| बस्तिकर्म पुरः कृत्वा वङ्क्षणस्थं ततो दहेत्||४८|| अग्निना मार्गरोधार्थं मरुतः| |४९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dAhe~anyamatam gulmAdAvayameva vidhiH (13) · Śloka 13

അര്ധേന്ദുവക്രിയാ| അങ്ഗുഷ്ഠസ്യോപരി സ്നാവ പീതം തന്തുസമം ച യത്||൪൯|| ഉത്ക്ഷിപ്യ സൂച്യാ തത്തിര്യഗ്ദഹേച്ഛിത്ത്വാ യതോ ഗദഃ| തതോऽന്യപാര്ശ്വേऽന്യേ ത്വാഹുര്ദഹേദ്വാऽനാമികാങ്ഗുലേഃ||൫൦|| ഗുല്മേऽന്യൈര്വാതകഫജേ പ്ലീഹ്നി ചായം വിധിഃ സ്മൃതഃ| കനിഷ്ഠികാനാമികയോര്വിശ്വാച്യാം ച യതോ ഗദഃ||൫൧|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ചതുര്ഥേ ചികിത്സിതസ്ഥാനേ വിദ്രധിവൃദ്ധിചികിത്സിതം നാമ ത്രയോദശോऽധ്യായഃ||൧൩||

View original

अर्धेन्दुवक्रिया| अङ्गुष्ठस्योपरि स्नाव पीतं तन्तुसमं च यत्||४९|| उत्क्षिप्य सूच्या तत्तिर्यग्दहेच्छित्त्वा यतो गदः| ततोऽन्यपार्श्वेऽन्ये त्वाहुर्दहेद्वाऽनामिकाङ्गुलेः||५०|| गुल्मेऽन्यैर्वातकफजे प्लीह्नि चायं विधिः स्मृतः| कनिष्ठिकानामिकयोर्विश्वाच्यां च यतो गदः||५१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने विद्रधिवृद्धिचिकित्सितं नाम त्रयोदशोऽध्यायः||१३||

🔊 Audio coming soon

13. vidradhivr̥ddhicikitśitādhyāyaḥ — Ashtanga Hrudayam | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi