Adhikarana li~gganAshapratiShedhAdhyAyaH||14|| kaphaje li~gganAshe sujAte vyadhaH (2-1) · Śloka 1
అథాతో లింగనాశప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2| ) విధ్యేత్సుజాతం నిఃప్రేక్ష్యం లింగనాశం కఫోద్భవం| ఆవర్తక్యాదిభిః షడ్భిర్వివర్జితముపద్రవైః||1||
अथातो लिङ्गनाशप्रतिषेधं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) विध्येत्सुजातं निःप्रेक्ष्यं लिङ्गनाशं कफोद्भवम्| आवर्तक्यादिभिः षड्भिर्विवर्जितमुपद्रवैः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphaje li~gganAshe vyadhahetuH (2-3) · Śloka 3
సుజాతం కస్మాద్విధ్యేత్ ? ఇత్యాహ సోఽసంజాతో హి విషమో దధిమస్తునిభస్తనుః| శలాకయాఽవకృష్టోఽపి పునరూర్ధ్వం ప్రపద్యతే||2|| కరోతి వేదనాం తీవ్రాం దృష్టిం చ స్థగయేత్పునః| శ్లేష్మలైః పూర్యతే చాశు సోఽన్యైః సోపద్రవశ్చిరాత్||3||
सुजातं कस्माद्विध्येत् ? इत्याह सोऽसञ्जातो हि विषमो दधिमस्तुनिभस्तनुः| शलाकयाऽवकृष्टोऽपि पुनरूर्ध्वं प्रपद्यते||२|| करोति वेदनां तीव्रां दृष्टिं च स्थगयेत्पुनः| श्लेष्मलैः पूर्यते चाशु सोऽन्यैः सोपद्रवश्चिरात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajali~gganAshasya lakShaNam vAtapittali~gganAshasya lakShaNam (4) · Śloka 4
శ్లైష్మికో లింగనాశో హి సితత్వాచ్ఛ్లేష్మణః సితః| తస్యాన్యదోషాభిభవాద్భవత్యానీలతా గదః|4|
श्लैष्मिको लिङ्गनाशो हि सितत्वाच्छ्लेष्मणः सितः| तस्यान्यदोषाभिभवाद्भवत्यानीलता गदः|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajali~gganAshasya lakShaNam vAtapittali~gganAshasya lakShaNam (4) · Śloka 4
శ్లైష్మికో లింగనాశో హి సితత్వాచ్ఛ్లేష్మణః సితః| తస్యాన్యదోషాభిభవాద్భవత్యానీలతా గదః||4||
श्लैष्मिको लिङ्गनाशो हि सितत्वाच्छ्लेष्मणः सितः| तस्यान्यदोषाभिभवाद्भवत्यानीलता गदः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SarkarAyAH lakShaNam (5) · Śloka 5
| శర్కరాఽర్కపయోలేశనిచితేవ ఘానాతి చ||5||
| शर्कराऽर्कपयोलेशनिचितेव ग़ानाति च||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjImatyAH lakShaNam (6) · Śloka 6
రాజీమతీ దృఙ్నిచితా శాలిశూకాభరాజిభిః| |6|
राजीमती दृङ्निचिता शालिशूकाभराजिभिः| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chinnAMshukAyAH lakShaNam (6) · Śloka 6
| విషమచ్ఛిన్నదగ్ధాభా సరుక్ ఛిన్నాంశుకా స్మృతా||6||
| विषमच्छिन्नदग्धाभा सरुक् छिन्नांशुका स्मृता||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana candrakyAH lakShaNam (7) · Śloka 7
దృష్టిః కాంస్యసమచ్ఛాయా చంద్రకీ చంద్రకాకృతిః| |7|
दृष्टिः कांस्यसमच्छाया चन्द्रकी चन्द्रकाकृतिः| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chatrakyAH lakShaNam (7) · Śloka 7
| ఛత్రాభా నైకవర్ణా చ ఛత్రకీ నామ నీలికా||7||
| छत्राभा नैकवर्णा च छत्रकी नाम नीलिका||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asirArhAdInAM na vyadhaH (8) · Śloka 8
న విధ్యేదసిరార్హాణాం న తృట్పీనసకాసినాం| నాజీర్ణభీరువమితశిరఃకర్ణాక్షిశూలినాం||8||
न विध्येदसिरार्हाणां न तृट्पीनसकासिनाम्| नाजीर्णभीरुवमितशिरःकर्णाक्षिशूलिनाम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyadhavidhiH (9-13) · Śloka 13
అథ సాధారణే కాలే శుద్ధసంభోజితాత్మనః| దేశే ప్రకాశో పూర్వాహ్ణే భిషగ్జానూచ్చపీఠగః||9|| యంత్రితస్యోపవిష్టస్య స్విన్నాక్షస్య ముఖానిలైః| అంగుష్ఠమృదితే నేత్రే దృష్టౌ దృష్ట్వోత్ప్లుతం మలం||10|| స్వాం నాసాం ప్రేక్షమాణస్య నిష్కంపం మూర్ధ్ని ధారితే| కృష్ణాదర్ధాంగులం ముక్త్వా తథాఽర్ధార్ధమపాంగతః||11|| తర్జనీమధ్యమాంగుష్ఠైః శలాకాం నిశ్చలం ధృతాం| దైవచ్ఛిద్రం నయేత్పార్శ్వాదూర్ధ్వమామంథయన్నివ||12|| సవ్యం దక్షిణహస్తేన నేత్రం సవ్యేన చేతరత్| విధ్యేత్|13|
अथ साधारणे काले शुद्धसम्भोजितात्मनः| देशे प्रकाशो पूर्वाह्णे भिषग्जानूच्चपीठगः||९|| यन्त्रितस्योपविष्टस्य स्विन्नाक्षस्य मुखानिलैः| अङ्गुष्ठमृदिते नेत्रे दृष्टौ दृष्ट्वोत्प्लुतं मलम्||१०|| स्वां नासां प्रेक्षमाणस्य निष्कम्पं मूर्ध्नि धारिते| कृष्णादर्धाङ्गुलं मुक्त्वा तथाऽर्धार्धमपाङ्गतः||११|| तर्जनीमध्यमाङ्गुष्ठैः शलाकां निश्चलं धृताम्| दैवच्छिद्रं नयेत्पार्श्वादूर्ध्वमामन्थयन्निव||१२|| सव्यं दक्षिणहस्तेन नेत्रं सव्येन चेतरत्| विध्येत्|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suviddhe sAntvanAdi (13-18) · Śloka 18
| సువిద్ధే శబ్దః స్యాదరుక్ చాంబులవస్రుతిః||13|| సాంత్వయన్నాతురం చాను నేత్రం స్తన్యేన సేచయేత్| శలాకాయాస్తతోఽగ్రేణ నిర్లిఖేణ్ణేత్రమండలం||14|| అబాధమానః శనకైర్నాసాం ప్రతి నుదంస్తతః| ఉచ్ఛింఘనాచ్చాపహరేద్దృష్టిమందలగం కఫం||15|| స్థిరే దోషే చలే వాఽతి స్వేదయేదక్షి బాహ్యతః| అథ దృష్టేషు రూపేషు శలాకామాహరేచ్ఛనైః||16|| ఘృతాప్లుతం పిచుం దత్త్వా బద్ధాక్షం శాయయేత్తతః| విద్ధాదన్యేన పార్శ్వేన తముత్తానం ద్వయోర్వ్యధే||17|| నివాతే శయనేఽభ్యక్తశిరఃపాదం హితే రతం| |18|
| सुविद्धे शब्दः स्यादरुक् चाम्बुलवस्रुतिः||१३|| सान्त्वयन्नातुरं चानु नेत्रं स्तन्येन सेचयेत्| शलाकायास्ततोऽग्रेण निर्लिखेण्णेत्रमण्डलम्||१४|| अबाधमानः शनकैर्नासां प्रति नुदंस्ततः| उच्छिङ्घनाच्चापहरेद्दृष्टिमण्दलगं कफम्||१५|| स्थिरे दोषे चले वाऽति स्वेदयेदक्षि बाह्यतः| अथ दृष्टेषु रूपेषु शलाकामाहरेच्छनैः||१६|| घृताप्लुतं पिचुं दत्त्वा बद्धाक्षं शाययेत्ततः| विद्धादन्येन पार्श्वेन तमुत्तानं द्वयोर्व्यधे||१७|| निवाते शयनेऽभ्यक्तशिरःपादं हिते रतम्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suviddhe saptAhaM kShavathvAdiniShedhaH (18-19) · Śloka 19
| క్షవథుం కాసముద్గారం ష్ఠీవనం పానమంభసః||18|| అధోముఖస్థితిం స్నానం దంతధావనభక్షణం| సప్తాహం నాచారేత్స్నేహపీతవచ్చాత్ర యంత్రణా||19||
| क्षवथुं कासमुद्गारं ष्ठीवनं पानमम्भसः||१८|| अधोमुखस्थितिं स्नानं दन्तधावनभक्षणम्| सप्ताहं नाचारेत्स्नेहपीतवच्चात्र यन्त्रणा||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suviddhe shaktito la~gghanAdi (20-21) · Śloka 21
శక్తితో లంఘయేత్సేకో రుజి కోష్ణేన సర్పిషా| సవ్యోషామలకం వాట్యమశ్నీయాత్సఘృతం ద్రవం||20|| విలేపీం వా త్ర్యహాచ్చాస్య క్వాథైర్ముక్త్వాఽక్షి సేచయేత్| వాతఘ్నైః సప్తమే త్వహ్ని సర్వథైవాక్షి మోచయేత్||21||
शक्तितो लङ्ग़येत्सेको रुजि कोष्णेन सर्पिषा| सव्योषामलकं वाट्यमश्नीयात्सग़ृतं द्रवम्||२०|| विलेपीं वा त्र्यहाच्चास्य क्वाथैर्मुक्त्वाऽक्षि सेचयेत्| वातग़्नैः सप्तमे त्वह्नि सर्वथैवाक्षि मोचयेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suviddhe sUkShmAdidarshananiShedhaH (22) · Śloka 22
యంత్రణామనురుధ్యేత దృష్టేరాస్థైర్యలాభతః| రూపాణి సూక్ష్మదీప్తాని సహసా నావలోకయేత్||22||
यन्त्रणामनुरुध्येत दृष्टेरास्थैर्यलाभतः| रूपाणि सूक्ष्मदीप्तानि सहसा नावलोकयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vedhadoShe~ahitAcaraNe ca shophAdi (23) · Śloka 23
శోఫరాగరుజాదీనామధిమంథస్య చోద్భవః| అహితైర్వేధదోషాచ్చ యథాస్వం తానుపాచరేత్||23||
शोफरागरुजादीनामधिमन्थस्य चोद्भवः| अहितैर्वेधदोषाच्च यथास्वं तानुपाचरेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujArAgashamane dUrvAdilepaH (24) · Śloka 24
కల్కితాః సఘృతా దూర్వాయవగైరికసారివాః| ముఖాలేపే ప్రయోక్తవ్యా రుజారాగోపశాంతయే||24||
कल्किताः सघृता दूर्वायवगैरिकसारिवाः| मुखालेपे प्रयोक्तव्या रुजारागोपशान्तये||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujArAgashamane tilAdilepaH (25) · Śloka 25
ససర్షపాస్తిలాస్తద్వన్మాతులుంగరసాప్లుతాః| |25|
ससर्षपास्तिलास्तद्वन्मातुलुङ्गरसाप्लुताः| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujArAgashamane payasyAdilepaH (25-26) · Śloka 26
| పయస్యాసారివాపత్రమంజిష్ఠామధుయష్టిభిః||25|| అజాక్షీరయుతైర్లేపః సుఖోష్ణః శర్మకృత్పరం| |26|
| पयस्यासारिवापत्रमञ्जिष्ठामधुयष्टिभिः||२५|| अजाक्षीरयुतैर्लेपः सुखोष्णः शर्मकृत्परम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujArAgashamane rodhrAdishRutakShIrasyAshcyotanam (26-27) · Śloka 27
| రోధ్రసైంధవమృద్వీకామధుకైశ్ఛాగలం పయః||26|| శృతమాశ్చ్యోతనం యోజ్యం రుజారాగవినాశనం| |27|
| रोध्रसैन्धवमृद्वीकामधुकैश्छागलं पयः||२६|| शृतमाश्च्योतनं योज्यं रुजारागविनाशनम्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujArAgashamane madhukAdiSrRutakShIrasyAScyotanam (27) · Śloka 27
| మధుకోత్పలకుష్ఠైర్వ ద్రాక్షాలాక్షాసితాన్వితైః||27||
| मधुकोत्पलकुष्ठैर्व द्राक्षालाक्षासितान्वितैः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana evamanupashame sirAmokShAdi (28-29) · Śloka 29
వాతఘ్నసిద్ధే పయసి శృతం సర్పిశ్చతుర్గుణే| పద్మకాదిప్రతీవాపం సర్వకర్మసు శస్యతే||28|| సిరాం తథాఽనుపశమే స్నిగ్ధస్విన్నస్య మోక్షయేత్| మంథోక్తాం చ క్రియాం కుర్యాద్వేధే రూఢేఽంజనం మృదు||29||
वातघ्नसिद्धे पयसि शृतं सर्पिश्चतुर्गुणे| पद्मकादिप्रतीवापं सर्वकर्मसु शस्यते||२८|| सिरां तथाऽनुपशमे स्निग्धस्विन्नस्य मोक्षयेत्| मन्थोक्तां च क्रियां कुर्याद्वेधे रूढेऽञ्जनं मृदु||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhe~akShNi ADhakyAdivartiH (30) · Śloka 30
ఆఢకీమూలమరిచహరితాలరసాంజనైః| విద్ధేఽక్ష్ణి సగుడా వర్తిర్యోజ్యా దివ్యాంబుపేషితా||30||
आढकीमूलमरिचहरितालरसाञ्जनैः| विद्धेऽक्ष्णि सगुडा वर्तिर्योज्या दिव्याम्बुपेषिता||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhe~akShNi jAtyAdi piNDA~jjanam (31-32) · Śloka 32
జాతీశిరీషధవమేషవిషాణిపుష్ప వైడూర్యమౌక్తికఫలం పయసా సుపిష్టం| ఆజేన తామ్రమమునా ప్రతను ప్రదిగ్ధం సప్తాహతః పునరిదం పయసైవ పిష్టం||31|| పిండాంజనం హితమనాతపశుష్కమక్ష్ణి విద్ధే ప్రసాదజననం బలకృచ్చ దృష్టేః| - |32|
जातीशिरीषधवमेषविषाणिपुष्प वैडूर्यमौक्तिकफलं पयसा सुपिष्टम्| आजेन ताम्रममुना प्रतनु प्रदिग्धं सप्ताहतः पुनरिदं पयसैव पिष्टम्||३१|| पिण्डाञ्जनं हितमनातपशुष्कमक्ष्णि विद्धे प्रसादजननं बलकृच्च दृष्टेः| - |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhe~akShNi srotojAdi piNDA~jjanam (14) · Śloka 14
- | స్రోతోజవిద్రుమశిలాంబుధిఫేనతీక్ష్ణై- రస్యైవ తుల్యముదితం గుణకల్పనాభిః||32|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితా- యామష్టాంగహృదయసంహితాయాం షష్ఠే ఉత్తరస్థానే లింగనాశప్రతిషేధో నామ చతు ర్దశోఽధ్యాయః||14||
- | स्रोतोजविद्रुमशिलाम्बुधिफेनतीक्ष्णै- रस्यैव तुल्यमुदितं गुणकल्पनाभिः||३२|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने लिङ्गनाशप्रतिषेधो नाम चतु र्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon