Adhikarana li~gganAshapratiShedhAdhyAyaH||14|| kaphaje li~gganAshe sujAte vyadhaH (2-1) · Śloka 1
অথাতো লিঙ্গনাশপ্রতিষেধং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে|২| ) বিধ্যেত্সুজাতং নিঃপ্রেক্ষ্যং লিঙ্গনাশং কফোদ্ভবম্| আবর্তক্যাদিভিঃ ষড্ভির্বিবর্জিতমুপদ্রবৈঃ||১||
अथातो लिङ्गनाशप्रतिषेधं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) विध्येत्सुजातं निःप्रेक्ष्यं लिङ्गनाशं कफोद्भवम्| आवर्तक्यादिभिः षड्भिर्विवर्जितमुपद्रवैः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphaje li~gganAshe vyadhahetuH (2-3) · Śloka 3
সুজাতং কস্মাদ্বিধ্যেত্ ? ইত্যাহ সোঽসঞ্জাতো হি বিষমো দধিমস্তুনিভস্তনুঃ| শলাকযাঽবকৃষ্টোঽপি পুনরূর্ধ্বং প্রপদ্যতে||২|| করোতি বেদনাং তীব্রাং দৃষ্টিং চ স্থগযেত্পুনঃ| শ্লেষ্মলৈঃ পূর্যতে চাশু সোঽন্যৈঃ সোপদ্রবশ্চিরাত্||৩||
सुजातं कस्माद्विध्येत् ? इत्याह सोऽसञ्जातो हि विषमो दधिमस्तुनिभस्तनुः| शलाकयाऽवकृष्टोऽपि पुनरूर्ध्वं प्रपद्यते||२|| करोति वेदनां तीव्रां दृष्टिं च स्थगयेत्पुनः| श्लेष्मलैः पूर्यते चाशु सोऽन्यैः सोपद्रवश्चिरात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajali~gganAshasya lakShaNam vAtapittali~gganAshasya lakShaNam (4) · Śloka 4
শ্লৈষ্মিকো লিঙ্গনাশো হি সিতত্বাচ্ছ্লেষ্মণঃ সিতঃ| তস্যান্যদোষাভিভবাদ্ভবত্যানীলতা গদঃ|৪|
श्लैष्मिको लिङ्गनाशो हि सितत्वाच्छ्लेष्मणः सितः| तस्यान्यदोषाभिभवाद्भवत्यानीलता गदः|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajali~gganAshasya lakShaNam vAtapittali~gganAshasya lakShaNam (4) · Śloka 4
শ্লৈষ্মিকো লিঙ্গনাশো হি সিতত্বাচ্ছ্লেষ্মণঃ সিতঃ| তস্যান্যদোষাভিভবাদ্ভবত্যানীলতা গদঃ||৪||
श्लैष्मिको लिङ्गनाशो हि सितत्वाच्छ्लेष्मणः सितः| तस्यान्यदोषाभिभवाद्भवत्यानीलता गदः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SarkarAyAH lakShaNam (5) · Śloka 5
| শর্করাঽর্কপযোলেশনিচিতেব ঘানাতি চ||৫||
| शर्कराऽर्कपयोलेशनिचितेव ग़ानाति च||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjImatyAH lakShaNam (6) · Śloka 6
রাজীমতী দৃঙ্নিচিতা শালিশূকাভরাজিভিঃ| |৬|
राजीमती दृङ्निचिता शालिशूकाभराजिभिः| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chinnAMshukAyAH lakShaNam (6) · Śloka 6
| বিষমচ্ছিন্নদগ্ধাভা সরুক্ ছিন্নাংশুকা স্মৃতা||৬||
| विषमच्छिन्नदग्धाभा सरुक् छिन्नांशुका स्मृता||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana candrakyAH lakShaNam (7) · Śloka 7
দৃষ্টিঃ কাংস্যসমচ্ছাযা চন্দ্রকী চন্দ্রকাকৃতিঃ| |৭|
दृष्टिः कांस्यसमच्छाया चन्द्रकी चन्द्रकाकृतिः| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chatrakyAH lakShaNam (7) · Śloka 7
| ছত্রাভা নৈকবর্ণা চ ছত্রকী নাম নীলিকা||৭||
| छत्राभा नैकवर्णा च छत्रकी नाम नीलिका||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asirArhAdInAM na vyadhaH (8) · Śloka 8
ন বিধ্যেদসিরার্হাণাং ন তৃট্পীনসকাসিনাম্| নাজীর্ণভীরুবমিতশিরঃকর্ণাক্ষিশূলিনাম্||৮||
न विध्येदसिरार्हाणां न तृट्पीनसकासिनाम्| नाजीर्णभीरुवमितशिरःकर्णाक्षिशूलिनाम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyadhavidhiH (9-13) · Śloka 13
অথ সাধারণে কালে শুদ্ধসম্ভোজিতাত্মনঃ| দেশে প্রকাশো পূর্বাহ্ণে ভিষগ্জানূচ্চপীঠগঃ||৯|| যন্ত্রিতস্যোপবিষ্টস্য স্বিন্নাক্ষস্য মুখানিলৈঃ| অঙ্গুষ্ঠমৃদিতে নেত্রে দৃষ্টৌ দৃষ্ট্বোত্প্লুতং মলম্||১০|| স্বাং নাসাং প্রেক্ষমাণস্য নিষ্কম্পং মূর্ধ্নি ধারিতে| কৃষ্ণাদর্ধাঙ্গুলং মুক্ত্বা তথাঽর্ধার্ধমপাঙ্গতঃ||১১|| তর্জনীমধ্যমাঙ্গুষ্ঠৈঃ শলাকাং নিশ্চলং ধৃতাম্| দৈবচ্ছিদ্রং নযেত্পার্শ্বাদূর্ধ্বমামন্থযন্নিব||১২|| সব্যং দক্ষিণহস্তেন নেত্রং সব্যেন চেতরত্| বিধ্যেত্|১৩|
अथ साधारणे काले शुद्धसम्भोजितात्मनः| देशे प्रकाशो पूर्वाह्णे भिषग्जानूच्चपीठगः||९|| यन्त्रितस्योपविष्टस्य स्विन्नाक्षस्य मुखानिलैः| अङ्गुष्ठमृदिते नेत्रे दृष्टौ दृष्ट्वोत्प्लुतं मलम्||१०|| स्वां नासां प्रेक्षमाणस्य निष्कम्पं मूर्ध्नि धारिते| कृष्णादर्धाङ्गुलं मुक्त्वा तथाऽर्धार्धमपाङ्गतः||११|| तर्जनीमध्यमाङ्गुष्ठैः शलाकां निश्चलं धृताम्| दैवच्छिद्रं नयेत्पार्श्वादूर्ध्वमामन्थयन्निव||१२|| सव्यं दक्षिणहस्तेन नेत्रं सव्येन चेतरत्| विध्येत्|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suviddhe sAntvanAdi (13-18) · Śloka 18
| সুবিদ্ধে শব্দঃ স্যাদরুক্ চাম্বুলবস্রুতিঃ||১৩|| সান্ত্বযন্নাতুরং চানু নেত্রং স্তন্যেন সেচযেত্| শলাকাযাস্ততোঽগ্রেণ নির্লিখেণ্ণেত্রমণ্ডলম্||১৪|| অবাধমানঃ শনকৈর্নাসাং প্রতি নুদংস্ততঃ| উচ্ছিঙ্ঘনাচ্চাপহরেদ্দৃষ্টিমণ্দলগং কফম্||১৫|| স্থিরে দোষে চলে বাঽতি স্বেদযেদক্ষি বাহ্যতঃ| অথ দৃষ্টেষু রূপেষু শলাকামাহরেচ্ছনৈঃ||১৬|| ঘৃতাপ্লুতং পিচুং দত্ত্বা বদ্ধাক্ষং শাযযেত্ততঃ| বিদ্ধাদন্যেন পার্শ্বেন তমুত্তানং দ্বযোর্ব্যধে||১৭|| নিবাতে শযনেঽভ্যক্তশিরঃপাদং হিতে রতম্| |১৮|
| सुविद्धे शब्दः स्यादरुक् चाम्बुलवस्रुतिः||१३|| सान्त्वयन्नातुरं चानु नेत्रं स्तन्येन सेचयेत्| शलाकायास्ततोऽग्रेण निर्लिखेण्णेत्रमण्डलम्||१४|| अबाधमानः शनकैर्नासां प्रति नुदंस्ततः| उच्छिङ्घनाच्चापहरेद्दृष्टिमण्दलगं कफम्||१५|| स्थिरे दोषे चले वाऽति स्वेदयेदक्षि बाह्यतः| अथ दृष्टेषु रूपेषु शलाकामाहरेच्छनैः||१६|| घृताप्लुतं पिचुं दत्त्वा बद्धाक्षं शाययेत्ततः| विद्धादन्येन पार्श्वेन तमुत्तानं द्वयोर्व्यधे||१७|| निवाते शयनेऽभ्यक्तशिरःपादं हिते रतम्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suviddhe saptAhaM kShavathvAdiniShedhaH (18-19) · Śloka 19
| ক্ষবথুং কাসমুদ্গারং ষ্ঠীবনং পানমম্ভসঃ||১৮|| অধোমুখস্থিতিং স্নানং দন্তধাবনভক্ষণম্| সপ্তাহং নাচারেত্স্নেহপীতবচ্চাত্র যন্ত্রণা||১৯||
| क्षवथुं कासमुद्गारं ष्ठीवनं पानमम्भसः||१८|| अधोमुखस्थितिं स्नानं दन्तधावनभक्षणम्| सप्ताहं नाचारेत्स्नेहपीतवच्चात्र यन्त्रणा||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suviddhe shaktito la~gghanAdi (20-21) · Śloka 21
শক্তিতো লঙ্ঘযেত্সেকো রুজি কোষ্ণেন সর্পিষা| সব্যোষামলকং বাট্যমশ্নীযাত্সঘৃতং দ্রবম্||২০|| বিলেপীং বা ত্র্যহাচ্চাস্য ক্বাথৈর্মুক্ত্বাঽক্ষি সেচযেত্| বাতঘ্নৈঃ সপ্তমে ত্বহ্নি সর্বথৈবাক্ষি মোচযেত্||২১||
शक्तितो लङ्ग़येत्सेको रुजि कोष्णेन सर्पिषा| सव्योषामलकं वाट्यमश्नीयात्सग़ृतं द्रवम्||२०|| विलेपीं वा त्र्यहाच्चास्य क्वाथैर्मुक्त्वाऽक्षि सेचयेत्| वातग़्नैः सप्तमे त्वह्नि सर्वथैवाक्षि मोचयेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suviddhe sUkShmAdidarshananiShedhaH (22) · Śloka 22
যন্ত্রণামনুরুধ্যেত দৃষ্টেরাস্থৈর্যলাভতঃ| রূপাণি সূক্ষ্মদীপ্তানি সহসা নাবলোকযেত্||২২||
यन्त्रणामनुरुध्येत दृष्टेरास्थैर्यलाभतः| रूपाणि सूक्ष्मदीप्तानि सहसा नावलोकयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vedhadoShe~ahitAcaraNe ca shophAdi (23) · Śloka 23
শোফরাগরুজাদীনামধিমন্থস্য চোদ্ভবঃ| অহিতৈর্বেধদোষাচ্চ যথাস্বং তানুপাচরেত্||২৩||
शोफरागरुजादीनामधिमन्थस्य चोद्भवः| अहितैर्वेधदोषाच्च यथास्वं तानुपाचरेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujArAgashamane dUrvAdilepaH (24) · Śloka 24
কল্কিতাঃ সঘৃতা দূর্বাযবগৈরিকসারিবাঃ| মুখালেপে প্রযোক্তব্যা রুজারাগোপশান্তযে||২৪||
कल्किताः सघृता दूर्वायवगैरिकसारिवाः| मुखालेपे प्रयोक्तव्या रुजारागोपशान्तये||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujArAgashamane tilAdilepaH (25) · Śloka 25
সসর্ষপাস্তিলাস্তদ্বন্মাতুলুঙ্গরসাপ্লুতাঃ| |২৫|
ससर्षपास्तिलास्तद्वन्मातुलुङ्गरसाप्लुताः| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujArAgashamane payasyAdilepaH (25-26) · Śloka 26
| পযস্যাসারিবাপত্রমঞ্জিষ্ঠামধুযষ্টিভিঃ||২৫|| অজাক্ষীরযুতৈর্লেপঃ সুখোষ্ণঃ শর্মকৃত্পরম্| |২৬|
| पयस्यासारिवापत्रमञ्जिष्ठामधुयष्टिभिः||२५|| अजाक्षीरयुतैर्लेपः सुखोष्णः शर्मकृत्परम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujArAgashamane rodhrAdishRutakShIrasyAshcyotanam (26-27) · Śloka 27
| রোধ্রসৈন্ধবমৃদ্বীকামধুকৈশ্ছাগলং পযঃ||২৬|| শৃতমাশ্চ্যোতনং যোজ্যং রুজারাগবিনাশনম্| |২৭|
| रोध्रसैन्धवमृद्वीकामधुकैश्छागलं पयः||२६|| शृतमाश्च्योतनं योज्यं रुजारागविनाशनम्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujArAgashamane madhukAdiSrRutakShIrasyAScyotanam (27) · Śloka 27
| মধুকোত্পলকুষ্ঠৈর্ব দ্রাক্ষালাক্ষাসিতান্বিতৈঃ||২৭||
| मधुकोत्पलकुष्ठैर्व द्राक्षालाक्षासितान्वितैः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana evamanupashame sirAmokShAdi (28-29) · Śloka 29
বাতঘ্নসিদ্ধে পযসি শৃতং সর্পিশ্চতুর্গুণে| পদ্মকাদিপ্রতীবাপং সর্বকর্মসু শস্যতে||২৮|| সিরাং তথাঽনুপশমে স্নিগ্ধস্বিন্নস্য মোক্ষযেত্| মন্থোক্তাং চ ক্রিযাং কুর্যাদ্বেধে রূঢেঽঞ্জনং মৃদু||২৯||
वातघ्नसिद्धे पयसि शृतं सर्पिश्चतुर्गुणे| पद्मकादिप्रतीवापं सर्वकर्मसु शस्यते||२८|| सिरां तथाऽनुपशमे स्निग्धस्विन्नस्य मोक्षयेत्| मन्थोक्तां च क्रियां कुर्याद्वेधे रूढेऽञ्जनं मृदु||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhe~akShNi ADhakyAdivartiH (30) · Śloka 30
আঢকীমূলমরিচহরিতালরসাঞ্জনৈঃ| বিদ্ধেঽক্ষ্ণি সগুডা বর্তির্যোজ্যা দিব্যাম্বুপেষিতা||৩০||
आढकीमूलमरिचहरितालरसाञ्जनैः| विद्धेऽक्ष्णि सगुडा वर्तिर्योज्या दिव्याम्बुपेषिता||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhe~akShNi jAtyAdi piNDA~jjanam (31-32) · Śloka 32
জাতীশিরীষধবমেষবিষাণিপুষ্প বৈডূর্যমৌক্তিকফলং পযসা সুপিষ্টম্| আজেন তাম্রমমুনা প্রতনু প্রদিগ্ধং সপ্তাহতঃ পুনরিদং পযসৈব পিষ্টম্||৩১|| পিণ্ডাঞ্জনং হিতমনাতপশুষ্কমক্ষ্ণি বিদ্ধে প্রসাদজননং বলকৃচ্চ দৃষ্টেঃ| - |৩২|
जातीशिरीषधवमेषविषाणिपुष्प वैडूर्यमौक्तिकफलं पयसा सुपिष्टम्| आजेन ताम्रममुना प्रतनु प्रदिग्धं सप्ताहतः पुनरिदं पयसैव पिष्टम्||३१|| पिण्डाञ्जनं हितमनातपशुष्कमक्ष्णि विद्धे प्रसादजननं बलकृच्च दृष्टेः| - |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhe~akShNi srotojAdi piNDA~jjanam (14) · Śloka 14
- | স্রোতোজবিদ্রুমশিলাম্বুধিফেনতীক্ষ্ণৈ- রস্যৈব তুল্যমুদিতং গুণকল্পনাভিঃ||৩২|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতা- যামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং ষষ্ঠে উত্তরস্থানে লিঙ্গনাশপ্রতিষেধো নাম চতু র্দশোঽধ্যাযঃ||১৪||
- | स्रोतोजविद्रुमशिलाम्बुधिफेनतीक्ष्णै- रस्यैव तुल्यमुदितं गुणकल्पनाभिः||३२|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने लिङ्गनाशप्रतिषेधो नाम चतु र्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon