Adhikarana athA~arshasA~jcikitsitannAma dashamo~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋਰ੍ਸ਼ਸਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातोऽर्शसां चिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpIDya dahanam (2) · Śloka 2
ਅਥ ਖਲੁ ਬਲਵਨ੍ਤਮਰ੍ਸ਼ੋਭਿਰੁਪਦ੍ਰੁਤਂ ਯਥਾਰ੍ਹਸ੍ਨੇਹੋਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਨਿਲਵੇਦਨਾਵਦ੍ਧਿਸ਼ਮਨਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮੁਸ੍ਣਮਲ੍ਪਮਨ੍ਨਂ ਦ੍ਰਵਪ੍ਰਾਯਂ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ੁਚਿਂ ਕਤਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਮੁਕ੍ਤਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਮਵ੍ਯਥਂ ਸਮੇ ਸ਼ੁਚੌ ਵਿਵਿਕ੍ਤੇ ਦੇਸ਼ੇ ਸਾਧਾਰਣੇ ਵ੍ਯਭ੍ਰੇ ਕਾਲੇਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਸਮੇ ਫਲਕੇ ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਗੁਦਮਨ੍ਯਸ੍ਯੋਤ੍ਸਙ੍ਗੇ ਨਿਸਣ੍ਣਪਰ੍ਵ- ਕਾਯਮੁਤ੍ਤਾਨਮੁਨ੍ਨਤਕਟੀਦੇਸ਼ਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਸ਼ਾਟਕੇਨ ਪਰਿਕ੍ਸਿਪ੍ਤਗ੍ਰੀਵਾਸਕ੍ਥਿਸਨ੍ਧਿਮਲਜ੍ਜਾਰ੍ਹੈਰਾਪ੍ਤਪਰਿਚਾਰਕੈਃ ਸੁਪਰਿਗਹੀਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋਸ੍ਮੈ ਘਤਾਭ੍ਯਕ੍ਤਗੁਦਾਯ ਘਤਾਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਮਜ੍ਵਨੁਸੁਖਂ ਸ਼ਨੈਃ ਪਾਯੌ ਪ੍ਰਣਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਪ੍ਰਵਾਹਣਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਂ ਚਾਰ੍ਸ਼ੋਭਿ- ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਪਿਚੁਪ੍ਲੋਤਕਯੋਰਨ੍ਯਤਰੇਣਾਵਗੁਣ੍ਠਿਤਯਾ ਸ਼ਲਾਕਯੋਤ੍ਪੀਡ੍ਯ ਯਥੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾਗ੍ਨਿਕ੍ਸਾਰਾਭ੍ਯਾਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਚ੍ਚ||੨||
अथ खलु बलवन्तमर्शोभिरुपद्रुतं यथार्हस्नेहोपस्निग्धस्विन्नमनिलवेदनावृद्धिशमनार्थं स्निग्धमुष्णमल्पमन्नं द्रवप्रायं भुक्तवन्तं शुचिं कृतस्वस्त्ययनं मुक्तविण्मूत्रमव्यथं समे शुचौ विविक्ते देशे साधारणे व्यभ्रे कालेशय्यायां समे फलके वा प्रत्यादित्यगुदमन्यस्योत्सङ्गे निषण्णपर्व- कायमुत्तानमुन्नतकटीदेशं यन्त्रणशाटकेन परिक्षिप्तग्रीवासक्थिसन्धिमलज्जार्हैराप्तपरिचारकैः सुपरिगृहीतं कृत्वा ततोऽस्मै घृताभ्यक्तगुदाय घृताभ्यक्तं यन्त्रमृज्वनुसुखं शनैः पायौ प्रणिदध्यात्| प्रवाहणप्रविष्टं चार्शोऽभि- वीक्ष्य पिचुप्लोतकयोरन्यतरेणावगुण्ठितया शलाकयोत्पीड्य यथोक्तविधिनाऽग्निक्षाराभ्यामुपाचरेत्सम्यङ्निर्वापयेच्च||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsthAnaBedAnusAraM vidhiBedaH (3) · Śloka 3
ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਵਤਸ਼੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਦਹੇਤ੍| ਛਤ੍ਰਾਕਾਰਾਣ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਵਿਸ੍ਤਤਾਨਿ ਕ੍ਸਾਰਸੂਤ੍ਰੇਣ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ||੩||
महान्ति प्राणवतश्छित्वा दहेत्| छत्राकाराण्यूर्ध्वविस्तृतानि क्षारसूत्रेण बद्ध्वा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhottaraM karma (4) · Śloka 4
ਤਤੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਮਪਨੀਯੋਤ੍ਥਾਪ੍ਯਾਤੁਰਂ ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਗੁਦਜਘਨਵਙ੍ਕ੍ਸਣਂ ਯਥਾਕਾਲਮੁਸ੍ਣੋਦਕਕੋਸ੍ਠੇਵਗਾਹਯੇਤ੍| ਤਤੋ ਨਿਵਾਤਮਗਾਰਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯਾਚਾਰਿਕਮੁਪਦਿਸ਼ੇਤ੍||੪||
ततो यन्त्रमपनीयोत्थाप्यातुरं स्वभ्यक्तगुदजघनवङ्क्षणं यथाकालमुष्णोदककोष्ठेऽवगाहयेत्| ततो निवातमगारं प्रवेश्याचारिकमुपदिशेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dahanavikalpAH (5) · Śloka 5
ਸਾਵਸ਼ੇਸਂ ਪੁਨਰ੍ਦਹੇਤ੍| ਏਵਂ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਦੇਕੈਕਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਬਹੁਸੁ ਤੁ ਪ੍ਰਾਗ੍ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਤਤੋ ਵਾਮਂ ਵਾਮਾਤ੍ਪਸ੍ਠਾਗ੍ਰਜਮ੍| ਏਕਾਹਾਤ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦਹਤੋਤਿਯੋਗੋਕ੍ਤੋ ਦੋਸਃ| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣ੍ਯਗ੍ਨਿਨਾ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਵਾ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਕ੍ਸਾਰੇਣੈਵ ਮਦੁਨਾਰ੍ਦ੍ਰਾਣਿ| ਏਸ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇਸ੍ਵਰ੍ਸ਼ਸਾਂ ਦਹਨਵਿਕਲ੍ਪਃ| ਤਤੀਯੇ ਤੁ ਗੁਦਬਲੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਯੋਪਚਰੇਨ੍ਨ ਵੇਤ੍ਯੇਕੇ||੫||
सावशेषं पुनर्दहेत्| एवं सप्तरात्रात् सप्तरात्रादेकैकमुपक्रमेत्| बहुषु तु प्राग्दक्षिणं ततो वामं वामात्पृष्ठाग्रजम्| एकाहात्तु सर्वाणि दहतोऽतियोगोक्तो दोषः| तत्र शुष्काण्यग्निना क्षारेण वा साधयेत्| क्षारेणैव मृदुनाऽऽर्द्राणि| एष सर्वप्रदेशेष्वर्शसां दहनविकल्पः| तृतीये तु गुदबलौ प्रत्याख़्यायोपचरेन्न वेत्येके||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyagdAhAdilakShaNAni (6) · Śloka 6
ਅਥ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਗ੍ਧੇ ਵਾਤਾਨੁਲੋਮ੍ਯਮਨ੍ਨਾਭਿਰੁਚਿਰਗ੍ਨੇਰ੍ਦੀਪ੍ਤਿਰ੍ਲਾਘਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਸਾਦੋ ਯਥੋਕ੍ਤੋਪਦ੍ਰਵਨਿਵਤ੍ਤਿਰ੍ਬਲਵਰ੍ਣੋਪਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ| ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਦਾਹੇ ਤੁ ਕ੍ਸਾਰਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮਣੋਰ੍ਵਿਧਿਮੀਕ੍ਸੇਤ||੬||
अथ सम्यग्दग्धे वातानुलोम्यमन्नाभिरुचिरग्नेर्दीप्तिर्लाघवमिन्द्रियप्रसादो यथोक्तोपद्रवनिवृत्तिर्बलवर्णोपपत्तिश्च| असम्यग्दाहे तु क्षारग्निकर्मणोर्विधिमीक्षेत||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastivedanAdyupadravANAM cikitsA (7) · Śloka 7
ਬਸ੍ਤਿਵੇਦਨਾਯਾਂ ਕੁਸ੍ਠਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਦੇਵਦਾਰੂਸੁਰਭਿਪੁਨਰ੍ਨਵਾਗਰੁਕਲ੍ਕੇਨ ਨਾਭੇਰਧਃ ਸਰ੍ਵਮਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਪ੍ਰਤੀਘਾਤੇ ਵਰਣਾਲਮ੍ਬੁਸੈਰਣ੍ਡਪੁਨਰ੍ਨਵਾਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਸੁਰਭੀਸੁਸਵੀਕਸਾਯਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਪਸ੍ਠਕਟੀਵਂਕ੍ਸਣਗੁਦਸ੍ਯ ਪਰਿਸੇਕੇਵਗਾਹੇ ਵਾ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਤੈਲਮੇਵ ਵਾ| ਦਗ੍ਧੇਸੁ ਚਾਰ੍ਸ਼ਃ ਸੁ ਸ਼ਕਤ੍ ਛੈਥਿਲ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਾਸ੍ਤੁਕੋਪੋਦਕਾਚਞ੍ਚੁਪਰ੍ਣੀਸ਼ਾਕਯੁਕ੍ਤ- ਮਨ੍ਨਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍||੭||
बस्तिवेदनायां कुष्ठशतपुष्पादेवदारूसुरभिपुनर्नवागरुकल्केन नाभेरधः सर्वमालिम्पेत्| मूत्रपुरीषप्रतीघाते वरणालम्बुसैरण्डपुनर्नवाश्वदंष्ट्रासुरभीसुषवीकषायं सुखोष्णं स्वभ्यक्तपृष्ठकटीवंक्षणगुदस्य परिषेकेऽवगाहे वा योजयेत्| क्षीरं सस्नेहं तैलमेव वा| दग्धेषु चार्शः सु शकृत् छैथिल्यार्थं त्रिवृद्वास्तुकोपोदकाचञ्चुपर्णीशाकयुक्त- मन्नमश्नीयात्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArvadaihikI cikitsA (8) · Śloka 8
ਅਨਿਲਾਨਲਰਕ੍ਸਣੋਤ੍ਤੇਜਨਾਰ੍ਥਂ ਦੇਹਪੁਸ੍ਟਯੇ ਚ ਸ੍ਨੇਹਾਦੀਨ੍ ਸਮ੍ਯਗਾਸੇਵੇਤ| ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਃ ਪ੍ਰਲੇਪਾਦ੍ਯਾਃ ਕਸਾਯਾਸ੍ਤੈਲਯੁਕ੍ਤਯਃ| ਵ੍ਰਣਾਧਿਕਾਰਮਾਲੋਚ੍ਯ ਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਹਤਨਾਮਸੁ||੮||
अनिलानलरक्षणोत्तेजनार्थं देहपुष्टये च स्नेहादीन् सम्यगासेवेत| संशोधनाः प्रलेपाद्याः कषायास्तैलयुक्तयः| व्रणाधिकारमालोच्य योक्तव्या हतनामसु||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anavacaraNIyashastrakShArAgneH karma (9) · Śloka 9
ਅਥਾਨਵਚਾਰਣੀਯਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨੇਰ੍ਵਾਤਕਫੋਲ੍ਬਣਾਨਿ ਦੋਸਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਾਨਿ ਸਸ੍ਤਮ੍ਭਕਣ੍ਡੂਸ਼ੋਫਸ਼ੂਲਾਨਿ ਕ੍ਸਾਰਚਿਤ੍ਰਕਕੁਸ੍ਠਬਿਲ੍ਵਮੂਲਕਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤੈਲੇਨ ਵਾ ਕਸ੍ਣਾਹਿਬਿਡਾਲੌਸ੍ਠਜਲੌਕਃ ਸੂਕਰਵਸਾਭਿਰ੍ਵਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਪਿਣ੍ਡੇਨ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦ੍ ਦ੍ਰਵਸ੍ਵੇਦੇਨ ਵਾ| ਧੂਪਯੇਚ੍ਚ ਸਘਤਸ਼ਮੀ ਪਤ੍ਰਾਰ੍ਕਮੂਲਮਾਨੁਸਕੇਸ਼ਾਹਿਨਿਰ੍ਮੋਕਬਿਡਾਲਚਰ੍ਮਭਿਃ| ਕੁਞ੍ਜਰਵਰਾਹਵਸਸ਼ਕਤ੍ਸਕ੍ਤੁਸਰ੍ਜਰਸੈਰ੍ਵਾ| ਸੁਰਸਾਬਹਤੀਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਭਿਰ੍ਵਾ ਸਘਤਾਭਿਃ| ਅਰਿਸ੍ਟਸ਼ਿਗ੍ਰੁਪਤ੍ਰਕੁਲਤ੍ਥਵਚਾਭਿਰ੍ਵਾ| ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਹਰਿਦ੍ਰਾਚੂਰ੍ਣੇਨ| ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸ਼ਕਨ੍ਨਿਸ਼ਾਪਿਪ੍ਪਲੀਗੁਞ੍ਜਾਮੂਲੈਃ| ਗੋਪਿਤ੍ਤਪਿਸ੍ਟਾਭਿਰ੍ਵਾ ਦਨ੍ਤੀਚਿਤ੍ਰਕਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾਭਿਃ| ਸੁਧਾਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਾ ਗੁਡਕਸ੍ਣਾਸੈਨ੍ਧਵਕੁਸ੍ਠਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜੈਃ| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਗਜਾਸ੍ਥਿਤੁਤ੍ਥਭਲ੍ਲਾਤਕਲਾਙ੍ਗਲੀਕੁਲੀਰਸ਼ਙ੍ਗੀਵਚਾਭਯਾਹਿਙ੍ਗੁਕੁਸ੍ਠਬਿਲ੍ਵਸ਼ਿਗ੍ਰੁਮੂਲਕਬੀਜਨਿਮ੍ਬਾਸ਼੍ਵਮਾਰਪਤ੍ਰਪੀਲੁਮੂਲੈਃ ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਾ ਸੁਧਾਕਾਣ੍ਡਾਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਤੁਮ੍ਬਪ੍ਰਸਵਕਰਞ੍ਜੈਃ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾਨੁਵਾਸਾਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ| ਏਭਿਰ੍ਹਿ ਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧਾਨ੍ਯਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਦੁਸ੍ਟਮਸਕ੍ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਪਿਚ੍ਛਾਂ ਚ ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ| ਏਭਿਸ਼੍ਚ ਤੈਲਾਨ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਾਰ੍ਥਮੁਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੯||
अथानवचारणीयशस्त्रक्षाराग्नेर्वातकफोल्बणानि दोषसम्पूर्णत्वान्निर्गतानि सस्तम्भकण्डूशोफशूलानि क्षारचित्रककुष्ठबिल्वमूलकसिद्धेन तैलेन वा कृष्णाहिबिडालौष्ठजलौकः सूकरवसाभिर्वाभ्यज्य पिण्डेन स्वेदयेद् द्रवस्वेदेन वा| धूपयेच्च सघृतशमी पत्रार्कमूलमानुषकेशाहिनिर्मोकबिडालचर्मभिः| कुञ्जरवराहवृषशकृत्सक्तुसर्जरसैर्वा| सुरसाबृहतीपिप्पल्यश्वगन्धाभिर्वा सघृताभिः| अरिष्टशिग्रुपत्रकुलत्थवचाभिर्वा| प्रदिह्याच्चस्नुहीक्षीरयुक्तेन हरिद्राचूर्णेन| गोमूत्रपिष्टैर्वा कुक्कुटशकृन्निशापिप्पलीगुञ्जामूलैः| गोपित्तपिष्टाभिर्वा दन्तीचित्रकसुवर्चिकाभिः| सुधाक्षीरपिष्टैर्वा गुडकृष्णासैन्धवकुष्ठशिरीषबीजैः| तद्वच्च गजास्थितुत्थभल्लातकलाङ्गलीकुलीरशृङ्गीवचाभयाहिङ्गुकुष्ठबिल्वशिग्रुमूलकबीजनिम्बाश्वमारपत्रपीलुमूलैः बस्तमूत्रपिष्टैर्वा सुधाकाण्डार्कक्षीरतुम्बप्रसवकरञ्जैः| पिप्पल्यादिभिर्वानुवासानद्रव्यैः| एभिर्हि प्रदिग्धान्यर्शांसि दुष्टमसृक्सञ्चितं पिच्छां च विमुच्य प्रशाम्यन्ति| एभिश्च तैलान्यभ्यङ्गार्थमुपकल्पयेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsIsAditailam (10) · Śloka 10
ਤਥਾ ਕਾਸੀਸਸੈਨ੍ਧਵਾਲਪਿਪ੍ਪਲੀਕੁਸ੍ਠਸ਼ੁਣ੍ਠੀਵਿਡਙ੍ਗਵਿਦਾਰੀਲਾਙ੍ਗਲੀਕਰਵੀਰਾਰ੍ਦ੍ਰਕਸ੍ਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀਦਨ੍ਤੀਚਿਤ੍ਰਕਾਲਰ੍ਕਸੁਧਾਪਯੋਭਿਸ੍ਤੈਲਞ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮੂਤ੍ਰਵਿਪਕ੍ਵਮਪ੍ਰਦੂਸਯਦ੍ਗੁਦਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਤ੍ ਕ੍ਸਾਰਵਦਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਸ਼ਾਤਯਤਿ||੧੦||
तथा कासीससैन्धवालपिप्पलीकुष्ठशुण्ठीविडङ्गविदारीलाङ्गलीकरवीरार्द्रकस्वर्णक्षीरीदन्तीचित्रकालर्कसुधापयोभिस्तैलञ्चतुर्गुणमूत्रविपक्वमप्रदूषयद्गुदमभ्यङ्गात् क्षारवदर्शांसि शातयति||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aBya~ggAdinA~arshaHshAtanam (11) · Śloka 11
ਤੈਲਾਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵਾ ਪਾਯੁਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਪਕ੍ਵੇਸ੍ਟਕਾਸ਼ਕਲੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਕੋਟਿਭਿਰਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣੈਰ੍ਮਹਿਸੀਮੂਤ੍ਰਨਿਰ੍ਵਾਪਿਤੈਰ੍ਨਿਸ੍ਪੀਡਯਨ੍ ਦ੍ਵਿਕਾਲਂ ਸਪ੍ਤਦਿਨਾਨਿ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨਾਵਗਾਹਨੇਨ| ਤਤੋ ਗਤੇ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੇ ਪੂਜੀਕਰਞ੍ਜਪਲ੍ਲਵਕਲ੍ਕੇਨ ਸਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਸ੍ਨੁਹੀਪਯਸਾ ਵਰ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਾਤਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾਂ ਗੁਦੋ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਕਤਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਚਾਵਗਾਹੇ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਾਯਂ ਚੈਸ ਵਿਧਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਮੇਕਾਨ੍ਤਰਂ ਵਾ ਯਾਵਤ੍ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮ੍| ਤਤੋ ਦੇਵਦਾਲੀਕ੍ਸਾਰਹਰੀਤਕੀਃ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਏਵਮਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ||੧੧||
तैलाभ्यक्तं वा पायुप्रदेशं पक्वेष्टकाशकलैस्तीक्ष्णकोटिभिरग्निवर्णैर्महिषीमूत्रनिर्वापितैर्निष्पीडयन् द्विकालं सप्तदिनानि स्वेदयेत्| अनन्तरञ्च यथोक्तेनावगाहनेन| ततो गते सप्तरात्रे पूजीकरञ्जपल्लवकल्केन ससैन्धवेन स्नुहीपयसा वर्तिं कृत्वा नातिशुष्कां गुदो विदध्यात्| कृतविण्मूत्रं चावगाहे स्थापयेत्| प्रातः सायं चैष विधिः प्रत्यहमेकान्तरं वा यावत् त्रिरात्रम्| ततो देवदालीक्षारहरीतकीः शीलयेत्| एवमर्शांसि शीर्यन्ते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana harItakIpAkavidhiH (12) · Śloka 12
ਅਥ ਹਰੀਤਕੀਪਾਕਵਿਧਿਃ| ਸਜਾਲਮੂਲਂ ਜੀਮੂਤਕਮਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਂ ਦਹੇਤ੍| ਤਸ੍ਯ ਭਸ੍ਮਨੋਰ੍ਦ੍ਧਾਢਕਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਾਤ੍ਰਦ੍ਵਯੇਨੈਕਵਿਂਸ਼ਤਿਕਤ੍ਵੋ ਗਾਲਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਕ੍ਸਾਰਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕੁਟਜਚਿਤ੍ਰਕਵ੍ਯਾਧਿਘਾਤਚੂਰ੍ਣਪ੍ਰਸਤਤ੍ਰਯਾਨ੍ਵਿਤੇਨ ਪਥ੍ਯਾਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮਾਘਨੀਭਾਵਾਤ੍ ਪਚੇਤ੍| ਅਵਤੀਰ੍ਣਞ੍ਚ ਤਮਵਲੇਹਂ ਵ੍ਯੋਸਰਜਃਪ੍ਰਸਤਯੁਕ੍ਤਂ ਘਤਭਾਵਿਤੇ ਭਾਜਨੇ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਸ ਲੇਹਃ ਸਾਵਲੇਹਵਿਜਯਾਦ੍ਵਯੋਪਯੋਗਮਭ੍ਯਸ੍ਯਮਾਨੋ ਗੁਦਜਜਠਰਜਘਨਵਙ੍ਕ੍ਸਣਸ਼ੂਲਗਰਾਨਾਹਗੁਲ੍ਮਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਾਸ਼੍ਮਰੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਨ੍ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ||੧੨||
अथ हरीतकीपाकविधिः| सजालमूलं जीमूतकमन्तर्धूमं दहेत्| तस्य भस्मनोर्द्धाढकं गोमूत्रपात्रद्वयेनैकविंशतिकृत्वो गालयेत्| ततस्तेन क्षारमूत्रेण कुटजचित्रकव्याधिघातचूर्णप्रसृतत्रयान्वितेन पथ्याशतद्वयमाघनीभावात् पचेत्| अवतीर्णञ्च तमवलेहं व्योषरजःप्रसृतयुक्तं घृतभाविते भाजने निदध्यात्| स लेहः सावलेहविजयाद्वयोपयोगमभ्यस्यमानो गुदजजठरजघनवङ्क्षणशूलगरानाहगुल्मपाण्डुरोगाश्मरीशर्कराश्वासकासान् नियच्छति||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana punaH punaH shodhanaM srAvaNa~jca (13) · Śloka 13
ਸਦਾ ਚ ਪਤ੍ਰਭਙ੍ਗੋਦਕੇਨ ਕੋਸ੍ਣੇਨਾਮ੍ਬੁਨਾ ਵਾ ਸ਼ੌਚਮਾਚਰੇਤ੍| ਅਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਞ੍ਚ ਰੁਧਿਰਮੁਚ੍ਛੂਨਕਠਿਨੇਸ੍ਵਰ੍ਸ਼ਃ ਸੁ ਜਲੌਕਾਭਿਃ ਸੂਚੀਕੂਰ੍ਚੇਨ ਵਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇਤ੍||੧੩||
सदा च पत्रभङ्गोदकेन कोष्णेनाम्बुना वा शौचमाचरेत्| अप्रवर्त्तमानञ्च रुधिरमुच्छूनकठिनेष्वर्शः सु जलौकाभिः सूचीकूर्चेन वा प्रवर्तयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnisAdAdau vidhiH (14) · Śloka 14
ਅਗ੍ਨਿਸਾਦੇ ਗੁਦਸ਼ੋਫਸ਼ੂਲਾਰ੍ਤੌ ਚ ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਰ੍ਧਕਰ੍ਸਂ ਸੌਵਰ੍ਚਲਯਵਕ੍ਸਾਰੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਪਥਕ੍ਕਰ੍ਸ ਮੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧਪਲਂ ਪਾਠਾਪਲਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਦ੍ਵਿਪਲਂ ਚੈਕਤ੍ਰ ਚੂਰ੍ਣਿਤਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਦ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰੁਪਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤ੍ਰਿਲਵਣਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ| ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਤਿਵਿਸਾਵਸ੍ਠਸ੍ਵਰ੍ਜਿ ਕਾਕ੍ਸਾਰਬਿਡ੍ਲਵਣਾਨਿ ਵਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣੋਤ੍ਤਰਾਣਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਾਣਦਾਂ ਵਾ ਤਕ੍ਰਾਨੁਪਾਨਾਂ ਸਗੁਡਾਮ੍| ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭਕ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਰਨ੍ਨੋ ਵਾ ਤਕ੍ਰਮਹਰਹਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜੀਰ੍ਣੇ ਤਕ੍ਰੇ ਸਾਯਂ ਤਕ੍ਰਪੇਯਾਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਕ੍ਰੇਣੈਵ ਵਾ ਲਾਜਾਸਕ੍ਤੂਨਵਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਪੀਲੂਨਿ ਵਾ ਤਕ੍ਰਾਨੁਪਾਨਾਨਿ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਕ੍ਸਂ ਪਕ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਕਟੁਕਿਕਾਮੂਲਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤਕ੍ਰੇਣ| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਚਿਤ੍ਰਕਪੁਨਰ੍ਨਵਾਕ੍ਵਾਥਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਰਿਸ੍ਰੁਤੇ ਵਾ ਬਹੁਕਤ੍ਵੋ ਜੀਮੂਤਕਕ੍ਸਾਰ ਉਸਿਤਾ ਹਰੀਤਕੀਃ| ਗੋਮੂਤ੍ਰਾਰ੍ਧਦ੍ਰੋਣਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵਦਭਯਾਸ਼ਤਮ੍| ਵਾਸਿਸ੍ਠਹਰੀਤਕੀਰ੍ਵਾ| ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਿ ਵਾ ਰਸਾਯਨੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਲਮ੍ਬੁਸਾਂ ਵਾ ਸ਼ੋਫੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਗੁਡਾਰ੍ਦ੍ਰਕਂ ਵਾ||੧੪||
अग्निसादे गुदशोफशूलार्तौ च हिङ्ग्वर्धकर्षं सौवर्चलयवक्षारेन्द्रयवपिप्पलीनां पृथक्कर्ष मूर्वार्धपलं पाठापलं शुण्ठीद्विपलं चैकत्र चूर्णितमुष्णाम्बुसर्पिर्मद्याद्यैरुपयोज्यम्| त्रिलवणादिचूर्णं वा| हिङ्ग्वतिविषावष्ठस्वर्जि काक्षारबिड्लवणानि वा द्विगुणोत्तराणि प्रयोजयेत्| प्राणदां वा तक्रानुपानां सगुडाम्| प्रातः प्राग्भक्तं वा निरन्नो वा तक्रमहरहस्तस्मिन् जीर्णे तक्रे सायं तक्रपेयां ससैन्धवां पिबेत्| तक्रेणैव वा लाजासक्तूनवलिह्यात्| पीलूनि वा तक्रानुपानानि प्रातः पक्षं पक्षार्धं वा प्रयोजयेत्| कटुकिकामूलकल्कं वा प्रातस्तक्रेण| शुण्ठीचित्रकपुनर्नवाक्वाथसिद्धं वा क्षीरम्| गोमूत्रपरिस्रुते वा बहुकृत्वो जीमूतकक्षार उषिता हरीतकीः| गोमूत्रार्धद्रोणसिद्धं वा क्षौद्रवदभयाशतम्| वासिष्ठहरीतकीर्वा| भल्लातकानि वा रसायनोपदेशेन पुनर्नवालम्बुसां वा शोफोक्तविधिना गुडार्द्रकं वा||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhAstakraprayogAH (15) · Śloka 15
ਸਕ੍ਤੁਮਨ੍ਥਂ ਵਾ ਭਲ੍ਲਾਤਕਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਂ ਨਾਤਿਲਵਣਂ ਤਕ੍ਰੇਣ| ਤਕ੍ਰੇਣ ਵਾਸਾਢਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍ਸਾਣਾਂ ਮਾਸਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਸ੍ਯਯੋਗੇ ਸਮੁਦ੍ਧਤਂ ਚਿਤ੍ਰਕਮਥਵਾ ਮਸ੍ਤੁਯੂਸਕ੍ਸੀਰਘਤਤੈਲਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮੇਨ| ਚਿਤ੍ਰਕਮੂਲਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਲੇਹਤਾਂ ਗਤਂ ਸਮਧੁਗੁਡਂ ਤਕ੍ਰਾਸ਼ੀ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਕਲਸ਼ੇ ਵਾਨ੍ਨਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਮੂਲਤ੍ਵਕ੍ਲਿਪ੍ਤਸ਼ੁਸ੍ਕੇ ਜਾਤਂ ਦਧਿ ਕਾਲਸ਼ੇਯਂ ਵਾ ਪਾਨਭੋਜਨੇਸੁ| ਏਵਂ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗ੍ਯਾਸ੍ਫੋਤਗੁਡੂਚੀਪਞ੍ਚਕੋਲੇਸੁ ਤਕ੍ਰਕਲ੍ਪਃ| ਘਤਘਟੇ ਵਾ ਹਪੁਸੋਪਕੁਞ੍ਚਿਕਾਧਾਨਕਾਜਮੋਦਾਜਾਜੀਸ਼ਠੀਕਾਰਵੀਯਵਾਨੀਚਿਤ੍ਰਕਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਚੂਰ੍ਣਾਸੁਤਂ ਜਾਤਂ ਤਕ੍ਰਮ੍| ਤਕ੍ਰਮੇਵ ਵਾਤਿਮਨ੍ਦਵਹ੍ਨਿਨਃ ਸਤ੍ਤਾਹਮਰ੍ਧਮਾਸਂ ਵਾ ਮਾਸਮਪਿ ਵਾ ਕਾਲਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਰੂਕ੍ਸਂ ਸਸ੍ਨੇਹਮਮ੍ਲਮਨਮ੍ਲਂ ਵਾ ਸਾਨ੍ਨਮਨਲਂ ਵਾ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਕ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋਰ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨਲਘੁਦੀਪਨੀਯਦ੍ਰਵ੍ਯਧਾਨ੍ਯਪਿਸ਼ਿਤਸ਼ਾਕੋਪਕਲ੍ਪਿਤਾਨਿ ਪੇਯਾਯੂਸਰਸਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ| ਤਕ੍ਰਂ ਹਿ ਪਰਮੌਸਧਮਨਿਲਕਫਾਰ੍ਤੀਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾਜ੍ਜਠਰਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਾਮ੍| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਦੁਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾਮ੍| ਨ ਹਿ ਤਦ੍ਵਿਹਤਾਨ੍ਯਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਰੋਹਨ੍ਤਿ| ਭੂਮਾਵਪਿ ਤਨ੍ਨਿਸਿਚ੍ਯਮਾਨਮਹਰਹਃ ਸਮੂਲਮੁਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤਿ ਤਣਜਾਲਮਪ੍ਸ੍ਵਪਿ ਚ ਸ਼ੈਵਾਲਮ੍| ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੋਧਿਤੇਸੁ ਪੁਨਰ੍ਦੇਹਸ੍ਰੋਤਃ ਸੂਪਚੀਯਮਾਨੋਨ੍ਨਰਸਃ ਪੁਸ੍ਟਿਬਲਵਰ੍ਣੌਜਸਾਮਾਸ਼ੁ ਵਦ੍ਧਯੇ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ||੧੫||
सक्तुमन्थं वा भल्लातकचूर्णयुक्तं नातिलवणं तक्रेण| तक्रेण वाषाढकार्तिकमार्गशीर्षाणां मासानामन्यतमस्मिन् पुष्ययोगे समुद्धृतं चित्रकमथवा मस्तुयूषक्षीरघृततैलाद्यन्यतमेन| चित्रकमूलक्वाथं वा लेहतां गतं समधुगुडं तक्राशी शीलयेत्| कलशे वान्नश्चित्रकमूलत्वक्लिप्तशुष्के जातं दधि कालशेयं वा पानभोजनेषु| एवं भार्ङ्ग्यास्फोतगुडूचीपञ्चकोलेषु तक्रकल्पः| घृतघटे वा हपुषोपकुञ्चिकाधानकाजमोदाजाजीशठीकारवीयवानीचित्रकपिप्पलीद्वयपिप्पलीमूलचूर्णासुतं जातं तक्रम्| तक्रमेव वातिमन्दवह्निनः सत्ताहमर्धमासं वा मासमपि वा कालाद्यपेक्षया रूक्षं सस्नेहमम्लमनम्लं वा सान्नमनलं वा शीलयेत्| ततस्तक्रसिद्धानि क्रमशोऽर्शोघ्नलघुदीपनीयद्रव्यधान्यपिशितशाकोपकल्पितानि पेयायूषरसव्यञ्जनानि| तक्रं हि परमौषधमनिलकफार्तीनां विशेषाज्जठराश्रितानाम्| तत्रापि विशेषेण दुर्नाम्नाम्| न हि तद्विहतान्यर्शांसि पुनः प्ररोहन्ति| भूमावपि तन्निषिच्यमानमहरहः समूलमुच्छिनन्ति तृणजालमप्स्वपि च शैवालम्| तद्विशोधितेषु पुनर्देहस्रोतः सूपचीयमानोऽन्नरसः पुष्टिबलवर्णौजसामाशु वृद्धये सम्पद्यते||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapena sevyam (16) · Śloka 16
ਮਦ੍ਯਪਸ਼੍ਚ ਸੇਵੇਤ ਚਵ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕਾਜਾਜੀਚੂਰ੍ਣਾਨੁਵਿਦ੍ਧਂ ਸੀਧੁਂ ਗੌਡਂ ਵਾ| ਸੌਵਰ੍ਚਲਹਪੁਸਾਨ੍ਵਿਤਾਂ ਵਾ ਸੁਰਾਮ੍||੧੬||
मद्यपश्च सेवेत चव्यचित्रकाजाजीचूर्णानुविद्धं सीधुं गौडं वा| सौवर्चलहपुषान्वितां वा सुराम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aBayAriShTaH (17) · Śloka 17
ਅਭਯਾਪਲਾਸ੍ਟਕਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਮਲਕਮਿਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀਪਲਪਞ੍ਚਕਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਗੁਣਕਪਿਤ੍ਥਮਧ੍ਯਂ ਲੋਧ੍ਰਵਿਡਙ੍ਗੈਲਵਾਲੁਕਪਿਪ੍ਪਲੀਮਰਿਚਾਨਿ ਦ੍ਵਿਪਲਾਂਸ਼ਾਨਿ ਜਰ੍ਜਰਿਤਾਨ੍ਯੁਦਕਭਾਰੇ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਰਸਂ ਪੂਤਸ਼ੀਤਂ ਗੁਡਤੁਲਾਦ੍ਵਯੇਨ ਧਾਤਕੀਪਲਾਸ੍ਟਕੇਨ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਘਤਭਾਜਨੇਰ੍ਧਮਾਸਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਤਰਨ੍ਨਕਾਲੇ ਵੋਪਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਅਯਮਭਯਾਰਿਸ੍ਟੋਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਹਣੀਪਾਣ੍ਡੁਹਦ੍ਰੋਗਕਾਮਿਲਾਯਕ੍ਸ੍ਮਵਿਸਮਜ੍ਵਰਪ੍ਲੀਹਗੁਲ੍ਮੋਦਰਸ਼੍ਵਯਥੁਕੁਸ੍ਠਕਮਿਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਘ੍ਨੋਗ੍ਨਿਰੁਚਿਵਰ੍ਣਕਰਸ਼੍ਚ||੧੭||
अभयापलाष्टकं द्विगुणामलकमिन्द्रवारुणीपलपञ्चकञ्च द्विगुणकपित्थमध्यं लोध्रविडङ्गैलवालुकपिप्पलीमरिचानि द्विपलांशानि जर्जरितान्युदकभारे विपाच्य पादशेषं रसं पूतशीतं गुडतुलाद्वयेन धातकीपलाष्टकेन संयोज्य घृतभाजनेऽर्धमासस्थं प्रातरन्नकाले वोपयुञ्जीत| अयमभयारिष्टोऽर्शोग्रहणीपाण्डुहृद्रोगकामिलायक्ष्मविषमज्वरप्लीहगुल्मोदरश्वयथुकुष्ठकृमिग्रन्थ्यर्बुदघ्नोऽग्निरुचिवर्णकरश्च||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantyariShTaH, durAlaBariShTaH (18) · Śloka 18
ਦਨ੍ਤੀਚਿਤ੍ਰਕਤ੍ਰਿਫਲਾਦਸ਼ਮੂਲਾਨਿ ਪਾਲਿਕਾਨ੍ਯੁਦਕਦ੍ਰੋਣੇ ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਪੂਤਸ਼ੀਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗੁਡਤੁਲਾਰ੍ਧਧਾਤਕੀਕੁਡਵਞ੍ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਘਤਭਾਜਨੇ ਮਾਸਮੁਸਿਤੋ ਦਨ੍ਤ੍ਯਰਿਸ੍ਟਃ ਸਮਾਨਃ ਪੂਰ੍ਵੇਣ| ਦੁਰਾਲਭਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਭਯਾਮਲਕਵਸਪਾਠਾਚਿਤ੍ਰਕਦਨ੍ਤੀਮਹੌਸਧੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਦ੍ਵਿਪਲਮਮ੍ਭਸਾਂ ਦ੍ਰੋਣੇ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਪੂਤਸ਼ੀਤਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਤੁਲਯੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਮਧੁਘਤਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪਿਪ੍ਪਲੀਚਵਿਕਾਕਲ੍ਕਲਿਪ੍ਤੇ ਘਤਕੁਮ੍ਭੇ ਪਕ੍ਸਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਅਯਂ ਦੁਰਾਲਭਾਰਿਸ੍ਟਃ ਸਮਾਨਃ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੧੮||
दन्तीचित्रकत्रिफलादशमूलानि पालिकान्युदकद्रोणे साधयित्वा पादशेषे पूतशीते तस्मिन् गुडतुलार्धधातकीकुडवञ्च प्रक्षिप्य घृतभाजने मासमुषितो दन्त्यरिष्टः समानः पूर्वेण| दुरालभायाः प्रस्थमभयामलकवृषपाठाचित्रकदन्तीमहौषधीनां प्रत्येकं द्विपलमम्भसां द्रोणे पूर्ववत्सिद्धं पूतशीतं शर्करातुलयोन्मिश्रं मधुघृतप्रियङ्गुपिप्पलीचविकाकल्कलिप्ते घृतकुम्भे पक्षं निधापयेत्| अयं दुरालभारिष्टः समानः पूर्वेण||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmalakAriShTaH (19) · Śloka 19
ਨਵਾਮਲਕਪਲਸ਼ਤਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਗਪੁਸ੍ਪਕੁਡਵਦ੍ਵਯਂ ਪਾਲਿਕਾਨਿ ਚਵ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕਕ੍ਰਮੁਕਲੋਧ੍ਰਪਾਠਾਮਰਿਚਵਿਡਙ੍ਗਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠੈਲਵਾਲੁਕਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਾਨ੍ਯਰ੍ਧਪਲਾਂਸ਼ਕਾਨਿ ਦਾਰ੍ਵੀਸ਼ਤਾਹ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਾਹ੍ਵਾਸ਼ਾਰਿਵਾਦ੍ਵਯਮੁਸ੍ਤਕੁਸ੍ਠਾਨ੍ਯੈਕਧ੍ਯਞ੍ਚ ਜਲਦ੍ਰੋਣਦ੍ਵਯੇਰ੍ਧਾਵਸ਼ੇਸਂ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਸ ਰਸਃ ਪੂਤਸ਼ੀਤਃ ਸਮਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸ੍ਵਰਸਃ ਸਿਤਾਪਲਸ਼ਤਦ੍ਵਯੇਨ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਰ੍ਧਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਪਥਕ੍ਕਾਰ੍ਸਿਕੇਣ ਚ ਤ੍ਵਗੇਲਾਲੋਧ੍ਰਕੁਟਨ੍ਨਟਾਮ੍ਬੁਸੇਵ੍ਯਕ੍ਰਮੁਕਰਕੇਸਰਚੂਰ੍ਣੇਨ ਯੁਕ੍ਤੋ ਗੁਡ-ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਧੂਪਿਤੇ ਘਤਭਾਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਪਕ੍ਸਮੁਪੇਕ੍ਸਿਤੋਯਮਾਮਲਕਾਰਿਸ੍ਟਃ ਸਮਾਨਃ ਪੂਰ੍ਵੇਣ| ਅਕਾਲਵਲੀਪਲਿਤਖਲਤਿਸ਼ਮਨਸ਼੍ਛ||੧੯||
नवामलकपलशतं पिप्पलीनागपुष्पकुडवद्वयं पालिकानि चव्यचित्रकक्रमुकलोध्रपाठामरिचविडङ्गमञ्जिष्ठैलवालुकपिप्पलीमूलान्यर्धपलांशकानि दार्वीशताह्वेन्द्राह्वाशारिवाद्वयमुस्तकुष्ठान्यैकध्यञ्च जलद्रोणद्वयेऽर्धावशेषं साधयेत्| स रसः पूतशीतः समद्राक्षास्वरसः सितापलशतद्वयेन क्षौद्रार्धप्रस्थेन पृथक्कार्षिकेण च त्वगेलालोध्रकुटन्नटाम्बुसेव्यक्रमुकरकेसरचूर्णेन युक्तो गुड-शर्कराधूपिते घृतभाण्डे प्रक्षिप्य पक्षमुपेक्षितोऽयमामलकारिष्टः समानः पूर्वेण| अकालवलीपलितखलतिशमनश्छ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guggulvAsavaH (20) · Śloka 20
ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਪਲਚਤੁਸ੍ਟਯਮਾਮਲਕਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਧਾਤਕੀਪ੍ਰਸ੍ਥਮਭਯਾ ਸ਼ਤਮਕ੍ਸਸ਼ਤਞ੍ਚ ਗੁਡਪਲਸ਼ਤਦ੍ਵਯਂ ਪਾਲਿਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚਕੋਲਾਕਾਜਾਜਮੋਦਾਚਤੁਰ੍ਜਾਤਕਕਟ੍ਫਲਮੁਸ੍ਤਮਰਿਚਾਨਿ ਦਸ਼ਪਲਿਕਾਨਿ ਚ ਖ਼ਣ੍ਡਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਾਡਿਮਾਨਿ ਸਰ੍ਵਮੈਕਧ੍ਯਮਮ੍ਭਸਾਪ੍ਲਾਵ੍ਯਾਲੋਡ੍ਯ ਚ ਪੁਰਾਣੇ ਜਤੁਸਤੇ ਦ੍ਰੋਣਕ੍ਸਮੇ ਭਾਜਨੇ ਨਿਃਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਰਸੋਪਪਨ੍ਨਂ ਚਾਸਵਮਭਿਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਤਂ ਕੁਮ੍ਭਮਿਕ੍ਸੁਰਸਸ੍ਯ ਪੂਰਯੇਤ੍| ਏਸ ਸਣ੍ਮਾਸਸ੍ਥਿਤੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਾਸਵਃ ਸਮਾਨਃ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੨੦||
गुग्गुलुपलचतुष्टयमामलकप्रस्थं धातकीप्रस्थमभया शतमक्षशतञ्च गुडपलशतद्वयं पालिकानि पञ्चकोलाकाजाजमोदाचतुर्जातककट्फलमुस्तमरिचानि दशपलिकानि च ख़ण्डद्राक्षादाडिमानि सर्वमैकध्यमम्भसाप्लाव्यालोड्य च पुराणे जतुसृते द्रोणक्षमे भाजने निःक्षिप्य स्थापयेत्| गन्धवर्णरसोपपन्नं चासवमभिसमीक्ष्य तं कुम्भमिक्षुरसस्य पूरयेत्| एष षण्मासस्थितो गुग्गुल्वासवः समानः पूर्वेण||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amadyapena sevyam (21) · Śloka 21
ਅਮਦ੍ਯਪੋ ਵਾ ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਮਲ੍ਪਮੁਦਕਂ ਸ਼ਤਂ ਧਾਨ੍ਯਨਾਗਰਾਭ੍ਯਾਮ੍| ਲਘੁਨਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਵਾ| ਪਞ੍ਚਕੋਲਕਾਜਾਜੀਕਾਰਵੀਗਜਸ਼ੌਣ੍ਡੀਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੁਪਾਠਾਤੁਮ੍ਬੁਰੁਧਾਨ੍ਯਕੈਰ੍ਵਾ| ਏਭਿਸ਼੍ਚ ਫਲਾਮ੍ਲਾਨ੍ਯਮਕਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ਪੇਯਾ ਯੂਸਰਸਾਦੀਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਏਭਿਰੇਵ ਘਤਂ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਮਸ੍ਤੁਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਂ ਮਧੁਸ਼ੁਕ੍ਤੋਦਕਂ ਵਾ||੨੧||
अमद्यपो वा पिबेच्च शृतशीतमल्पमुदकं शृतं धान्यनागराभ्याम्| लघुना पञ्चमूलेन वा| पञ्चकोलकाजाजीकारवीगजशौण्डीबिल्वशलाटुपाठातुम्बुरुधान्यकैर्वा| एभिश्च फलाम्लान्यमकस्निग्धान्पेया यूषरसादीन् कुर्यात्| एभिरेव घृतं साधयेत्| पिबेद्वा मस्तुधान्याम्लं मधुशुक्तोदकं वा||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kara~jjashuktaH, pIlushuktaH (22) · Śloka 22
ਪੂਤੀਕਰਞ੍ਜਤ੍ਵਕ੍ਪਲਸ਼ਤਦ੍ਵਯਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਮੁਦਕਦ੍ਰੋਣੇ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍| ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੂਤਸ਼ੀਤੇ ਗੁਡਪਲਾਨ੍ਯਸ਼ੀਤਿਂ ਵ੍ਯੋਸਾਰ੍ਧਪ੍ਰਸ੍ਥਚੂਰ੍ ਣਞ੍ਚਦਤ੍ਵਾ ਯਵਪਲ੍ਲੇ ਘਤਕੁਮ੍ਭਸ੍ਥਂ ਮਾਸਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਏਤਤ੍ ਕਰਞ੍ਜਸ਼ੁਕ੍ਤਮਭ੍ਯਸ੍ਯਮਾਨਮਲਮਨਲਜਨਨਮਰ੍ਸ਼ੋਗੁਲ੍ਮਾਨਾਹਪ੍ਲੀਹਗਰੋਦਰਘ੍ਨਞ੍ਚ| ਪੀਲੁਤੁਲਾਂ ਤੁਲ੍ਯਗੁਡਾਂ ਮਸ੍ਤੁਨਸ੍ਤਕ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾ ਦ੍ਰੋਣੇਭਿਸੁਣੁਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਪਾਲਿਕਾਨਾਮਭਯਾਤਿਵਿਸਾਪਾਠਾਮੁਸ੍ਤਕਟੁਕਾਦੇਵਦਾਰੂਹਿਂਸ੍ਰਾਜੀਰਕਾਰੂਸ਼੍ਕਰਚਵ੍ਯਾਜਮੋਦੈਲਾਚਿਤ੍ਰਕਗਜਪਿਪ੍ਪਲੀਵ੍ਯੋਸਵਿਡਙ੍ਗਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਹਰੇਣੁਚਿਰਿਬਿਲ੍ਵਤ੍ਵਕ੍ਕੁਸ੍ਠਕੁਟਜਬੀਜ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲੋਪਕੁਞ੍ਚਿਕਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਵਨ੍ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍ ਤਦਧਿਕਗੁਣਂ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਾਤ੍||੨੨||
पूतीकरञ्जत्वक्पलशतद्वयं शुष्कमुदकद्रोणे क्वाथयेत्| पादशेषे च तस्मिन् पूतशीते गुडपलान्यशीतिं व्योषार्धप्रस्थचूर् णञ्चदत्वा यवपल्ले घृतकुम्भस्थं मासं निधापयेत्| एतत् करञ्जशुक्तमभ्यस्यमानमलमनलजननमर्शोगुल्मानाहप्लीहगरोदरघ्नञ्च| पीलुतुलां तुल्यगुडां मस्तुनस्तक्रस्य वा द्रोणेऽभिषुणुयात्| तत्र पालिकानामभयातिविषापाठामुस्तकटुकादेवदारूहिंस्राजीरकारूश्करचव्याजमोदैलाचित्रकगजपिप्पलीव्योषविडङ्गशताह्वाहरेणुचिरिबिल्वत्वक्कुष्ठकुटजबीज त्रिवृत् पिप्पलीमूलोपकुञ्चिकानां चूर्णं क्षिप्त्वा पूर्ववन्निधापयेत् तदधिकगुणं पूर्वस्मात्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gaNDIrakA~jjikam (23) · Śloka 23
ਸੁਤਕ੍ਸਿਤਾਨਾਮਿਕ੍ਸੁਗਣ੍ਡਿਕਾਨਾਂ ਦ੍ਰੋਣਮੁਦਕਦ੍ਰੋਣੇਨ ਘਤਭਾਵਿਤੇ ਭਾਜਨੇਭਿਸੁਣੁਯਾਤ੍| ਆਵਪੇਚ੍ਚਾਤ੍ਰ ਜਰ੍ਜਰੀਕਤਾ ਯਵਾਨੀਯਵਾਨਕਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬਰੀਪਥ੍ਵੀਕਾਃ ਪਥਕ੍ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਾਸ੍ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤੇਜੋਵਤੀਪਞ੍ਚਕੋਲਕਾਜਾਜੀਰਕਦ੍ਵਯਕਾਰਵੀਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕੁਡਵਂ ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਤਤੋ ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰੇਣ ਸਞ੍ਜਾਤਾਨ੍ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਰ੍ਦ੍ਰਕਭੂਸ੍ਤਣੈਃ ਸੁਰਭੀਕਤਂ ਭੁਞ੍ਜਾਨਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਪਾਨੀਯਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਦਿਕ੍ਸੁਗਣ੍ਡਿਕਾਦਿਕਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਾਰਮ੍| ਤਤ੍ ਗਣ੍ਡੀਰਾਖ੍ਯਂ ਕਾਞ੍ਜਿਕਂ ਪਰਂ ਰੁਚਿਕਰਮਗ੍ਨਿਦੀਪਨਮਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਹਣੀਵਿਕਾਰੋਦਰਗਰਕਮਿਗੁਲ੍ਮਮਦਾਤ੍ਯਯ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਘ੍ਨਮ੍||੨੩||
सुतक्षितानामिक्षुगण्डिकानां द्रोणमुदकद्रोणेन घृतभाविते भाजनेऽभिषुणुयात्| आवपेच्चात्र जर्जरीकृता यवानीयवानककुस्तुम्बरीपृथ्वीकाः पृथक्कुडवांशास्तथा द्विपलोन्मितास्तेजोवतीपञ्चकोलकाजाजीरकद्वयकारवीः क्षौद्रकुडवं च प्रक्षिप्य ततो दशरात्रेण सञ्जातान् तस्मान्मात्रां सौवर्चलार्द्रकभूस्तृणैः सुरभीकृतं भुञ्जानः पिबेत्| पुनः पुनश्चात्र पानीयं प्रक्षिपेदिक्षुगण्डिकादिकञ्च सम्भारम्| तत् गण्डीराख्यं काञ्जिकं परं रुचिकरमग्निदीपनमर्शोग्रहणीविकारोदरगरकृमिगुल्ममदात्यय पाण्डुरोगघ्नम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUkShakoShThArshasi ghRutAni, pAThAdighRutam (24) · Śloka 24
ਰੂਕ੍ਸਕੋਸ੍ਠਸ਼੍ਚਾਰ੍ਸ਼ਸੋ ਨਗਰਕ੍ਸਾਰਕਸ੍ਣਾਜਾਜੀਧਾਨ੍ਯਕਾਰਵੀਗਰ੍ਭਂ ਫਲਾਮ੍ਲਂ ਸਫਾਣਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਗੁਲ੍ਮੋਕ੍ਤਾਨਿ ਵਾ ਘਤਾਨਿ| ਕਿਂਸ਼ੁਕਕ੍ਸਾਰੋਦਕੇਨ ਵਾ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵ੍ਯੋਸਗਰ੍ਭਮ੍| ਪਾਠਾਮਰਿਚਪਞ੍ਚਕੋਲਕਕ੍ਸਾਰਯਵਾਨੀਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬਰੂਹਰੀਤਕੀਬਿਲ੍ਵਵਿਡਙ੍ਗਸੈਨ੍ਧਵਗਰ੍ਭਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨ ਦਧ੍ਨਾ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਗੁਦਭ੍ਰਂਸ਼ਪਿਚ੍ਛਾਸ੍ਰਾਵਾਨਾਹਗੁਲ੍ਮਪਾਯੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਵਙ੍ਕ੍ਸਣਵੇਦਨਾਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਹਦ੍ਰੋਗਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਘ੍ਨਮ੍||੨੪||
रूक्षकोष्ठश्चार्शसो नगरक्षारकृष्णाजाजीधान्यकारवीगर्भं फलाम्लं सफाणितं सर्पिः पिबेत्| गुल्मोक्तानि वा घृतानि| किंशुकक्षारोदकेन वा विपक्वं व्योषगर्भम्| पाठामरिचपञ्चकोलकक्षारयवानीकुस्तुम्बरूहरीतकीबिल्वविडङ्गसैन्धवगर्भचतुर्गुणेन दध्ना विपक्वं सर्पिः प्रवाहिकागुदभ्रंशपिच्छास्रावानाहगुल्मपायुपार्श्ववङ्क्षणवेदनाग्रहणीदोषहृद्रोगमूत्रकृच्छ्रघ्नम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cA~ggerIghRutam (25) · Śloka 25
ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਾਠਾਨਾਗਰਗੋਕ੍ਸੁਰਕਾਣਾਂ ਤ੍ਰਿਪਲਿਕਾਨਾਂ ਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਗਣ੍ਡੀਰਮਰਿਚਪਞ੍ਚਕੋਲਕਾਨ੍ਯਰ੍ਧਪਲਿਕਾਨਿ ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯ ਸਡ੍ਗੁਣੇਨ ਦਧ੍ਨਾ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਘਤਪਲਾਨਿ ਤੁਲ੍ਯਚਾਙ੍ਗੇਰੀਰਸਾਨਿ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ| ਸ਼ੋਫੋਦਰਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਿਧ੍ਮਾਘ੍ਨਂ ਚ||੨੫||
पिप्पलीपाठानागरगोक्षुरकाणां त्रिपलिकानां निर्यूहे गण्डीरमरिचपञ्चकोलकान्यर्धपलिकानि कल्कीकृत्य षड्गुणेन दध्ना चत्वारिंशत् घृतपलानि तुल्यचाङ्गेरीरसानि पाचयेत्| तत् सर्पिः समानं पूर्वेण| शोफोदरश्वासकासहिध्माघ्नं च||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhavarcasAdau visheShaH (26) · Śloka 26
ਬਦ੍ਧਵਰ੍ਚਾਂਸਿ ਚਾਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯੁਦਾਵਰ੍ਤਵਦੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਭਿਨ੍ਨਵਰ੍ਚਾਂਸਿ ਚਾਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯਤੀਸਾਰਵਤ੍| ਅਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਨਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਤਿਸਾਰਵਤ੍| ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਞ੍ਚ ਕਾਲਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਸ੍ਰਵਦ੍ਰੁਧਿਰਮੁਪੇਕ੍ਸੇਤ| ਉਭੌ ਚ ਤਤ੍ਰਾਨੁਬਧ੍ਯੇਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨਿਲੋ ਵਾ| ਤਤ੍ਰ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਲ੍ਬਣਂ ਪਾਚਨਦੀਪਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰੁਪੇਕ੍ਸਯਾ ਚ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਸ਼ਮਯੇਤ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲੋਲ੍ਬਣਮਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਯਥਾਗ੍ਨਿਸ੍ਨੇਹੈਃ| ਕੇਵਲਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣਮੁਸ੍ਣਕਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨੈਃ||੨੬||
बद्धवर्चांसि चार्शांस्युदावर्तवदुपाचरेत्| भिन्नवर्चांसि चार्शांस्यतीसारवत्| अतिप्रवृत्तरक्तानि रक्तपित्तातिसारवत्| अशुद्धञ्च कालबलापेक्षी स्रवद्रुधिरमुपेक्षेत| उभौ च तत्रानुबध्येते श्लेष्मानिलो वा| तत्र पित्तश्लेष्मोल्बणं पाचनदीपनद्रव्यैरुपेक्षया च संशोध्य शमयेत्| पित्तानिलोल्बणमन्तर्बहिरूर्ध्वमधश्च यथाग्निस्नेहैः| केवलपित्तोल्बणमुष्णकाले विशेषतश्च दुर्बलस्य स्तम्भनैः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmolbaNe karma kuTajaprayogau, kuTajAvalehaH, kuTajAvalehaH ( aparaH ) (27) · Śloka 27
ਅਥ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਲ੍ਬਣੇ ਕੁਟਜਤ੍ਵਗ੍ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਕ੍ਵਾਥਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕੇਨ ਵਾ ਕੁਟਜਤ੍ਵਕ੍ਫਲਾਤਿਵਿਸਾਰਸਾਞ੍ਜਨਾਨਿ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਣਿ| ਕੁਟਜਤ੍ਵਕ੍ਪਲਸ਼ਤਮਾਰ੍ਦ੍ਰਂ ਦਿਵ੍ਯਾਮ੍ਬੁਨਾ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍| ਮੁਕ੍ਤਰਸੇ ਚ ਪੂਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਲਿਕਾਨ੍ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟਾਨ੍ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸਮਙ੍ਗਾਮੋਚਰਸਾਨ੍ ਕੁਟਜਬੀਜਤ੍ਰਿਪਲਞ੍ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਪੁਨਃ ਸਾਧਯੇਦਾਦਰ੍ਵੀਲੇਪਾਤ੍| ਅਯਮਵਲੇਹਸ਼੍ਛਗਲੀਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪੇਯਾਮਣ੍ਡੇਨ ਵਾ ਸਹਾਜਕ੍ਸੀਰਭੁਜਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਰਕ੍ਤਜਾਨ੍ਯਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯਤੀਸਾਰਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਞ੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋ ਵਾ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਮਪਹਰਤਿ| ਕੁਟਜਤ੍ਵਕ੍ਪਲਸ਼ਤਮੁਦਕਦ੍ਰੋਣੇ ਅਸ੍ਟਭਾਗਸ਼ੇਸਂ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਪਰਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਤਦੁਦਕਂ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਰ੍ਵ੍ਯੋਸਰਸਾਞ੍ਜਨਮੋਚਰਸਮੁਸ੍ਤਾਧਾਤਕੀਫਲਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੁਦਾਡਿਮਸ਼ਲਾਟੁਤ੍ਵਕ੍ਸਮਙ੍ਗਾਲੋਧ੍ਰਦ੍ਵਯੈਃ ਪਲਾਸ਼ੈਃ ਪਲੈਸ਼੍ਚ ਕੁਟਜਤ੍ਵਚੋ ਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤਥਾ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਘਤਸ੍ਯ ਗੁਡਸ੍ਯ ਚ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਸਂਸਸ੍ਟਮਧਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਅਥਾਵਲੇਹਤਾਂ ਗਤਮਵਤਾਰਿਤਂ ਸਪ੍ਤਾਹਮਰ੍ਧਮਾਸਂ ਮਾਸਂ ਵਾ ਧਾਨ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਸੁਗੁਪ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਮੁਪਯੁਕ੍ਤਮਾਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਨਪੋਹਤਿ||੨੭||
अथ श्लेष्मोल्बणे कुटजत्वग्विश्वभेषजक्वाथं पिबेत्| तण्डुलोदकेन वा कुटजत्वक्फलातिविषारसाञ्जनानि सक्षौद्राणि| कुटजत्वक्पलशतमार्द्रं दिव्याम्बुना क्वाथयेत्| मुक्तरसे च पूते तस्मिन् पालिकान् सुश्लक्ष्णपिष्टान् प्रियङ्गुसमङ्गामोचरसान् कुटजबीजत्रिपलञ्च प्रक्षिप्य मृद्वग्निना पुनः साधयेदादर्वीलेपात्| अयमवलेहश्छगलीक्षीरेण पेयामण्डेन वा सहाजक्षीरभुजः प्रयुक्तो रक्तजान्यर्शांस्यतीसारं रक्तपित्तञ्चोर्ध्वमधो वा प्रवृत्तमपहरति| कुटजत्वक्पलशतमुदकद्रोणे अष्टभागशेषं साधयेत्| परिस्राव्य तदुदकं कल्कीकृतैर्व्योषरसाञ्जनमोचरसमुस्ताधातकीफलबिल्वशलाटुदाडिमशलाटुत्वक्समङ्गालोध्रद्वयैः पलाशैः पलैश्च कुटजत्वचो दशभिस्तथा विंशत्या घृतस्य गुडस्य च त्रिंशता संसृष्टमधिश्रयेत्| अथावलेहतां गतमवतारितं सप्ताहमर्धमासं मासं वा धान्यमध्ये सुगुप्तं निहितमुपयुक्तमाशु सर्वार्शोग्रहणीदोषश्वासकासानपोहति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mocarasAdInAM pAnam (28) · Śloka 28
ਮੋਚਰਸਸਮਙ੍ਗਾਤਿਲਲੋਧ੍ਰਚਨ੍ਦਨਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਨਿ ਵਾ ਛਾਗਪਯਸਾ ਪਿਬੇਤ੍| |੨੮|
मोचरससमङ्गातिललोध्रचन्दननीलोत्पलानि वा छागपयसा पिबेत्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shUle pAThAyogaH (28) · Śloka 28
| ਸ਼ੂਲੇ ਤੁ ਬਿਲ੍ਵਯਵਾਨੀਨਾਗਰਰਸਾਞ੍ਜਨਦੁਰਾਲਭਾਵਤ੍ਸਕਬੀਜਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨਾਪਿ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਠਾਚੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਤੇਨ ਕੋਸ੍ਣੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਤਕ੍ਰੇਣ ਵਾ| |੨੮|
| शूले तु बिल्वयवानीनागररसाञ्जनदुरालभावत्सकबीजानामन्यतमेनापि युक्तं पाठाचूर्णं शृतेन कोष्णेनाम्भसा तक्रेण वा| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shUle ghRutayogau (28) · Śloka 28
| ਸ਼ੂਲੇ ਰਕ੍ਤਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤੌ ਚ ਲੋਧ੍ਰਧਾਤਕੀਕੁਟਜਤ੍ਵਗਿਨ੍ਦ੍ਰਯਵਕੇਸਰਨੀਲੋਤ੍ਪਲਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਦੁਗ੍ਧਿਕਾਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ||੨੮||
| शूले रक्तातिप्रवृत्तौ च लोध्रधातकीकुटजत्वगिन्द्रयवकेसरनीलोत्पलकल्कसिद्धं सर्पिर्दुग्धिकानिदिग्धिकाकल्कसिद्धं वा||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtolbaNe raktArshasi visheShaH balAdiGRutam (29) · Śloka 29
ਵਾਤੋਲ੍ਬਣੇ ਤੁ ਰਕ੍ਤੇ ਬਲਾਤਿਬਲਾਬਿਲ੍ਵਤ੍ਰਿਫਲਾਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਕਰਞ੍ਜਪਤ੍ਰਮਧੁਕਤਿਨ੍ਦੁਕੋਤ੍ਪਲੈਃ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਮਜਾਕ੍ਸੀਰੇ ਦਸ਼ਗੁਣੇ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍ ਪਰਂ ਰਕ੍ਤਾਰ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨਮ੍| |੨੯|
वातोल्बणे तु रक्ते बलातिबलाबिल्वत्रिफलाहस्तिपिप्पलीन्यग्रोधकरञ्जपत्रमधुकतिन्दुकोत्पलैः कार्षिकैर्घृतप्रस्थमजाक्षीरे दशगुणे पचेत्| तत् परं रक्तार्शोघ्नम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAThAdikaM ghRutam (29) · Śloka 29
| ਪਾਠਾਲੋਧ੍ਰਹ੍ਰੀਬੇਰੋਤ੍ਪਲਚਵ੍ਯਚਨ੍ਦਨਸਮਙ੍ਗਾਤਿਵਿਸਾਬਿਲ੍ਵਧਾਤਕੀਮਧੁਕਦੇਵਦਾਰੂਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਙ੍ਮੁਸ੍ਤਾਮਾਂਸੀਨਾਗਰਯਵਕ੍ਸਾਰਚਿਤ੍ਰਕਕਲ੍ਕੇਨ ਚਾਙ੍ਗੇਰੀਸ੍ਵਰਸੇਨ ਚ ਸਾਧਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਦੋਸਤ੍ਰਯਘ੍ਨਮਰ੍ਸ਼ੋਤਿਸਰਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਬਸ੍ਤ੍ਯਾਨਾਹਗੁਦਭ੍ਰਂਸ਼ਪਿਚ੍ਛਾਸ੍ਰੁਤਿਗ੍ਰਹਣੀਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਜ੍ਵਰਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਰੋਚਕਦੁਰ੍ਨਾਮਸ਼ੂਲੇਸੁ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| |੨੯|
| पाठालोध्रह्रीबेरोत्पलचव्यचन्दनसमङ्गातिविषाबिल्वधातकीमधुकदेवदारूदार्वीत्वङ्मुस्तामांसीनागरयवक्षारचित्रककल्केन चाङ्गेरीस्वरसेन च साधितं सर्पिर्दोषत्रयघ्नमर्शोऽतिसरप्रवाहिकाबस्त्यानाहगुदभ्रंशपिच्छास्रुतिग्रहणीपाण्ड्वामयज्वरमूत्रकृच्छ्रारोचकदुर्नामशूलेषु योज्यम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAdisarpiH (29) · Śloka 29
| ਬਲਾਦਾਰ੍ਵ੍ਯਵਾਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀਗੋਕ੍ਸੁਰਕਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਨਾਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥੋਦੁਮ੍ਬਰਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪ੍ਲਕ੍ਸਬਦਰੀਵੇਤਸਪ੍ਰਵਾਲਾਨਾਂ ਚ ਦ੍ਵਿਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨਾਂ ਕਸਾਯੇਣ ਜੀਵਨ੍ਤੀਕਟੁਕਾਪਞ੍ਚਕੋਲੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਦੇਵਦਾਰੂਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਪੁਸ੍ਪਵੀਰਾਚਨ੍ਦਨਾਞ੍ਜਨਕਟ੍ਫਲਮੁਸ੍ਤਸ਼੍ਯਾਮਾਸ੍ਥਿਰਾਤਿਵਿਸਾਸਙ੍ਗਾਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਮੋਚਰਸਬਿਲ੍ਵਕਮਲੋਤ੍ਪਲਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਾਨਾਂ ਚਾਰ੍ਧਕਰ੍ਸੋਨ੍ਮਿਤਾਨਾਂ ਕਲ੍ਕੇਨ ਚਾਙ੍ਗੇਰੀਸੁ ਨਿਸਣ੍ਣਕਸ੍ਵਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਤ੍ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੨੯||
| बलादार्व्यवाक्पुष्पीगोक्षुरकपृश्निपर्णीनामश्वत्थोदुम्बरन्यग्रोधप्लक्षबदरीवेतसप्रवालानां च द्विपलोन्मितानां कषायेण जीवन्तीकटुकापञ्चकोलेन्द्रयवदेवदारूशाल्मलीपुष्पवीराचन्दनाञ्जनकट्फलमुस्तश्यामास्थिरातिविषासङ्गाव्याघ्रीमोचरसबिल्वकमलोत्पलकिञ्जल्कानां चार्धकर्षोन्मितानां कल्केन चाङ्गेरीषु निषण्णकस्वरसप्रस्थाभ्यां च घृतप्रस्थं पाययेत्| तत् समानं पूर्वेण||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktastamBanopacArAH (30) · Śloka 30
ਰਕ੍ਤਸ੍ਤਮ੍ਭਨਾਯ ਚ ਸ਼ੀਤਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪ੍ਰਦੇਹਸੇਕਾਵਗਾਹਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਤਦਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਯਥੋਦਿਤਾਨਿ ਘਤਾਨਿ ਕਵੋਸ੍ਣਾਨ੍ਯਵਪੀਡਕਯੋਜਨਯਾ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਕਵੋਸ੍ਣਾਨਾਮੇਵ ਚ ਘਤਤੈਲਕ੍ਸੀਰਰਸਕਾਨਥਵਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ੍ਣੈਰ੍ਮਾਂਸਰਸੈਰ੍ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਘਤਮਣ੍ਡੇਨ ਕੋਸ੍ਣੇਨਾਨੁਵਾਸਯੇਤ੍| ਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨ| ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਪੁਸ੍ਪਯਵਾਸਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ਮੂਲਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ਼ੁਙ੍ਗਾਂ ਦ੍ਵਿਪਲਾਂਸ਼ਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਤ੍ਰਿਗੁਣੋਦਕੇਨ ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਾਵਸ਼ੇਸਮਵਤਾਰਯੇਤ੍| ਸ ਨਿਰ੍ਯੂਹਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਨਿਰ੍ਯਾਸਸਮਙ੍ਗਾਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪਦ੍ਮਕੇਸਰਕਲ੍ਕਗਰ੍ਭੋ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰੋਪੇਤਃ ਪਿਚ੍ਛਾਬਸ੍ਤਿਰ੍ਗੁਦਭ੍ਰਂਸ਼ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਰਕ੍ਤਸ੍ਰੁਤਿਜ੍ਵਰਘ੍ਨਃ||੩੦||
रक्तस्तम्भनाय च शीताभ्यङ्गप्रदेहसेकावगाहादीन् प्रयुञ्जीत| तदशान्तौ यथोदितानि घृतानि कवोष्णान्यवपीडकयोजनया पाययेत्| कवोष्णानामेव च घृततैलक्षीररसकानथवा स्निग्धोष्णैर्मांसरसैर्भोजयित्वा घृतमण्डेन कोष्णेनानुवासयेत्| शीतवीर्यद्रव्यसिद्धेन वा यथास्वं स्नेहेन| शाल्मलीपुष्पयवासकुशकाशमूलन्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थशुङ्गां द्विपलांशात् क्षीरप्रस्थेन त्रिगुणोदकेन साधयित्वा क्षीरावशेषमवतारयेत्| स निर्यूहः शाल्मलीनिर्याससमङ्गाचन्दनोत्पलेन्द्रयवप्रियङ्गुपद्मकेसरकल्कगर्भो घृतक्षौद्रशर्करोपेतः पिच्छाबस्तिर्गुदभ्रंशप्रवाहिकारक्तस्रुतिज्वरघ्नः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAyogAH (31) · Śloka 31
ਅਪਿ ਚ- ਲਾਜੈਃ ਪੇਯਾ ਪੀਤਾ ਚੁਕ੍ਰੀਕਾਕੇਸਰੋਤ੍ਪਲੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾ| ਹਨ੍ਯਾਸ਼ੁ ਰਕ੍ਤਰੋਗਂ ਤਥਾ ਬਲਾਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਭ੍ਯਾਮ੍| ਹ੍ਰੀਬੇਰਬਿਲ੍ਵਨਾਗਰਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਸਾਧਿਤਾਂ ਸਨਵਨੀਤਾਮ੍| ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲਾਮਮ੍ਲੀਕਾਮ੍ਲਾਂ ਸਕੋਲਾਮ੍ਲਾਮ੍| ਗਞ੍ਜਨਕਸੁਰਸਸਿਦ੍ਧਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯਮਕੇਨ ਭਰ੍ਜਿਤਾਂ ਪੇਯਾਮ੍| ਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰਗ੍ਰਹਣੀਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਸ਼ੋਫਨਿਗ੍ਰਹਣੀਮ੍||੩੧||
अपि च- लाजैः पेया पीता चुक्रीकाकेसरोत्पलैः सिद्धा| हन्याशु रक्तरोगं तथा बलापृश्निपर्णीभ्याम्| ह्रीबेरबिल्वनागरनिर्यूहे साधितां सनवनीताम्| वृक्षाम्लदाडिमाम्लामम्लीकाम्लां सकोलाम्लाम्| गृञ्जनकसुरससिद्धां दद्याद्यमकेन भर्जितां पेयाम्| रक्तातिसारग्रहणीप्रवाहिकाशोफनिग्रहणीम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana KaDayogAH (32) · Śloka 32
ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਮਲਕਾਨਾਂ ਸਕਚ੍ਛੁਰਾਣਾਂ ਖ਼ਡਾਨ੍ ਫਲਾਮ੍ਲਾਂਸ਼੍ਚ| ਗਞ੍ਜਨਕਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਨਾਂ ਦੁਗ੍ਧੀਕਾਚੁਕ੍ਰਿਕਾਣਾਂ ਚ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ਼ਙ੍ਗਿਕਾਨਾਂ ਖ਼ਡਾਂਸ੍ਤਥਾ ਕੋਵਿਦਾਰਪੁਸ੍ਪਾਣਾਮ੍| ਦਧ੍ਨਃ ਸਰੇਣ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇਪਿ||੩੨||
काश्मर्यामलकानां सकच्छुराणां ख़डान् फलाम्लांश्च| गृञ्जनकशाल्मलीनां दुग्धीकाचुक्रिकाणां च| न्यग्रोधशृङ्गिकानां ख़डांस्तथा कोविदारपुष्पाणाम्| दध्नः सरेण सिद्धान् दद्याद्रक्ते प्रवृत्तेऽपि||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAlyAdiBojanam (33) · Śloka 33
ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਲਾਣ੍ਡੁਸ਼ਾਕਂ ਤਕ੍ਰੇਣੋਪੋਦਕਾਂ ਸਬਦਰਾਞ੍ਚ| ਰੁਧਿਰਸ੍ਰੁਤੌ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਸੂਰਸੂਪਂ ਸਤਕ੍ਰਾਮ੍ਲਮ੍| ਪਯਸਾ ਸ਼ਤੇਨ ਯੂਸੈਃ ਸਤੀਨਮੁਦ੍ਗਾਢਕੀਮਸੂਰਾਣਾਮ੍| ਭੋਜਨਮਦ੍ਯਾਦਮ੍ਲੈਃ ਸ਼ਾਲਿਸ਼੍ਯਾਮਾਕਕੋਦ੍ਰਵਜਮ੍| ਸ਼ਸ਼ਹਰਿਣਲਾਵਮਾਂਸੈਃ ਸਕਪਿਞ੍ਜਲਯੋਗਕੈਃ ਸੁਸਿਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ| ਸ਼ਾਲੀਨਦ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਰੈਰਮ੍ਲੈਰੀਸਤ੍ਸਮਰਿਚੈਰ੍ਵਾ||੩੩||
सिद्धं पलाण्डुशाकं तक्रेणोपोदकां सबदराञ्च| रुधिरस्रुतौ प्रदद्यान्मसूरसूपं सतक्राम्लम्| पयसा शृतेन यूषैः सतीनमुद्गाढकीमसूराणाम्| भोजनमद्यादम्लैः शालिश्यामाककोद्रवजम्| शशहरिणलावमांसैः सकपिञ्जलयोगकैः सुसिद्धैश्च| शालीनद्यान्मधुरैरम्लैरीषत्समरिचैर्वा||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisrAviShu dakSharasAdInAM prayogaH (34) · Śloka 34
ਦਕ੍ਸਸ਼ਿਖਿਤਿਤ੍ਤਿਰਸੈਰ੍ਦ੍ਵਿਕਕੁਲ੍ਲੋਪਾਕਜੈਸ਼੍ਚ ਮਧੁਰਾਮ੍ਲੈਃ| ਅਦ੍ਯਾਦ੍ਰਸੈਰਤਿਵਹੇਸ੍ਵਰ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਵਨਿਲੋਲ੍ਬਣਸ਼ਰੀਰਃ| ਛਗਲੀਪਯਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਰਕ੍ਤਂ ਸਵਾਸ੍ਤੁਕਰਸਸ਼੍ਚ| ਧਨ੍ਵਵਿਹਗਮਗਾਣਾਂ ਰਸੋ ਨਿਰਮ੍ਲਃ ਕਦਮ੍ਲੋ ਵਾ| ਰਸਖਡਸ਼ਾਕਯਵਾਗੂਘਤਯੁਕ੍ਤਃ ਕੇਵਲੋਥਵਾ ਜਯਤਿ| ਰਕ੍ਤਮਤਿਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਸ਼ਤਂ ਚ ਪਲਾਣ੍ਡੁਰੁਪਯੁਕ੍ਤਃ| ਛਾਗਾਨ੍ਤਰਾਧਿਤਰੁਣਂ ਸਰੁਧਿਰਮੁਪਸਾਧਿਤਂ ਬਹੁਪਲਾਣ੍ਡੁ||੩੪||
दक्षशिखितित्तिरसैर्द्विककुल्लोपाकजैश्च मधुराम्लैः| अद्याद्रसैरतिवहेष्वर्शः स्वनिलोल्बणशरीरः| छगलीपयः प्रयुक्तं निहन्ति रक्तं सवास्तुकरसश्च| धन्वविहगमृगाणां रसो निरम्लः कदम्लो वा| रसखडशाकयवागूघृतयुक्तः केवलोऽथवा जयति| रक्तमतिवर्तमानं शृतं च पलाण्डुरुपयुक्तः| छागान्तराधितरुणं सरुधिरमुपसाधितं बहुपलाण्डु||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viTshoNitasa~gkShaye visheShaH (35) · Śloka 35
ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਨ੍ਮਧੁਰਾਮ੍ਲਂ ਵਿਟ੍ਸ਼ੋਣਿਤਸਙ੍ਕ੍ਸਯੇ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਨਵਨੀਤਤਿਲਾਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਕੇਸ਼ਰਨਵਨੀਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭ੍ਯਾਸਾਤ੍| ਦਧਿਸਰਮਥਿਤਾਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ਗੁਦਜਾਃ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਰਕ੍ਤਵਹਾਃ| ਨਵਨੀਤਘਤਂ ਛਾਗਂ ਸਪਯੋਮਾਂਸਂ ਸਸਸ੍ਟਿਕਃ ਸ਼ਾਲਿਃ| ਤਰੁਣਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਮਣ੍ਡਸ੍ਤਰੁਣੀਵ ਸੁਰਾ ਜਯਤ੍ਯਸ੍ਰਮ੍| ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਵਾਤਬਹੁਲਾਨ੍ਯਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਭਵਤ੍ਯਤਿਸ੍ਰੁਤੇ ਰਕ੍ਤੇ| ਦਸ੍ਟੇਪਿ ਹਿ ਕਫਪਿਤ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦਨਿਲੋਧਿਕਂ ਜੇਯਃ| ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਬਲਂ ਕਫਵਾਤਰੂਪਮਲ੍ਪਞ੍ਚ| ਸ਼ੀਤਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ ਯਥੇਰਿਤਾਃ ਪਿਤ੍ਤਰੋਗੇਸੁ||੩੫||
व्यत्यासान्मधुराम्लं विट्शोणितसङ्क्षये योज्यम्| नवनीततिलाभ्यासात् केशरनवनीतशर्कराभ्यासात्| दधिसरमथिताभ्यासाद्गुदजाः शाम्यन्ति रक्तवहाः| नवनीतघृतं छागं सपयोमांसं सषष्टिकः शालिः| तरुणश्च सुरामण्डस्तरुणीव सुरा जयत्यस्रम्| प्रायेण वातबहुलान्यर्शांसि भवत्यतिस्रुते रक्ते| दृष्टेऽपि हि कफपित्ते तस्मादनिलोऽधिकं जेयः| दृष्ट्वा शोणितपित्तं प्रबलं कफवातरूपमल्पञ्च| शीताः क्रियाः प्रयोज्या यथेरिताः पित्तरोगेषु||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udAvartacikitsA (36) · Śloka 36
ਉਦਾਵਰ੍ਤੇ ਤੁ ਦੋਸਵਿਲਯਨਾਯ ਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਘ੍ਨਤੈਲਾਭ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਿਕੁਮ੍ਭਨੀਲਿਨੀਚੂਰ੍ਣਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਰਿਪੀਤਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਲਵਣਗੁਡੇਨ ਕਰਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਕਾਰਾਂ ਵਰ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਘਤਾਭ੍ਯਕ੍ਤਗੁਦਸ੍ਯ ਗੁਦੇ ਵਾਤਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਾਨੁਲੋਮਨਾਰ੍ਥਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਦਨਫਲਸਰ੍ਸਪਾਗਾਰਧੂਮੈਰ੍ਵਾ ਸਮੂਤ੍ਰਗੁਡੈਃ| ਤੁਮ੍ਬੀਕਰਘਾਟਕਣਾਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਸੈਨ੍ਧਵਜੀਮੂਤਕੈਰ੍ਵਾ ਏਤੇਸਾਮੇਵ ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਂ ਨਾਡ੍ਯਾ ਪ੍ਰਧਮੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਿਘਾਤੇ ਤ੍ਵਾਨੁਲੋਮਿਕੌਸਧਤੈਲਮੂਤ੍ਰਾਮ੍ਲਲਵਣਕ੍ਸਾਰਯੁਕ੍ਤਂ ਸੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਾਸ੍ਥਾਪਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍||੩੬||
उदावर्ते तु दोषविलयनाय शीतज्वरघ्नतैलाभ्यक्तस्विन्नस्य श्यामात्रिवृत्पिप्पलीनिकुम्भनीलिनीचूर्णं गोमूत्रपरिपीतं द्विगुणलवणगुडेन कराङ्गुष्ठाकारां वर्तिं कृत्वा घृताभ्यक्तगुदस्य गुदे वातविण्मूत्रानुलोमनार्थं निदध्यात्| पिप्पलीमदनफलसर्षपागारधूमैर्वा समूत्रगुडैः| तुम्बीकरघाटकणासिद्धार्थकसैन्धवजीमूतकैर्वा एतेषामेव वा चूर्णं नाड्या प्रधमेत्| तद्विघाते त्वानुलोमिकौषधतैलमूत्राम्ललवणक्षारयुक्तं सुतीक्ष्णमास्थापनं दद्यात्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalyANakakShAraH (37) · Śloka 37
ਤ੍ਰਿਫਲਾਤ੍ਰਿਕਟੁਤ੍ਰਿਲਵਣਦਨ੍ਤੀਚਿਤ੍ਰਕਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਿ ਜਰ੍ਜਰਿਤਾਨਿ ਸਸ੍ਨੇਹਮੂਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਰਾਵਦ੍ਵਯਕੋਸ੍ਠੇ ਮਲ੍ਲਿਪ੍ਤੇ ਗੋਮਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਵਿਪਚੇਤ੍| ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਕਾਖ੍ਯਃ ਕ੍ਸਾਰਃ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾ ਘਤੇਨ ਪੀਤੋਨ੍ਨਪਾਨੇ ਵਾ ਪ੍ਰਣੀਤੋਰ੍ਸ਼ੋਗੁਲ੍ਮਪਾਣ੍ਡੁਹਦ੍ਰੋਗੋਦਾਵਰ੍ਤਗ੍ਰਹਣੀਮੂਤ੍ਰਵਿਬਨ੍ਧਾਸ਼੍ਮਰੀਕਮਿਸ਼੍ਵਯਥੁਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਸ਼ੂਲਾਨਾਹਪ੍ਲੀਹਮੇਹਾਪਹਃ||੩੭||
त्रिफलात्रिकटुत्रिलवणदन्तीचित्रकभल्लातकानि जर्जरितानि सस्नेहमूत्राणि शरावद्वयकोष्ठे मृल्लिप्ते गोमयाग्निना विपचेत्| स कल्याणकाख्यः क्षारः क्षीरमांसरसाशिना घृतेन पीतोऽन्नपाने वा प्रणीतोऽर्शोगुल्मपाण्डुहृद्रोगोदावर्तग्रहणीमूत्रविबन्धाश्मरीकृमिश्वयथुहिध्माश्वासकासशूलानाहप्लीहमेहापहः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vairecanikakShAraH (38) · Śloka 38
ਵੈਰੇਚਨਿਕਮੂਤ੍ਰਫਲਾਨਿ ਸਹਿਂਸ੍ਰਾਰ੍ਕਮੂਲਦਸ਼ਮੂਲਗੁਡਾਦ੍ਵੀਪਿਦ੍ਵਿਪੁਨਰ੍ਨਵਾਨਿ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਚਲਵਣਾਨਿ ਕ੍ਸਾਰਃ ਪੁਰ੍ਵਵਤ੍ ਕਤਃ ਕਾਙ੍ਕਾਯਨੋਕ੍ਤੋਧਿਕਗੁਣਃ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਾਤ੍||੩੮||
वैरेचनिकमूत्रफलानि सहिंस्रार्कमूलदशमूलगुडाद्वीपिद्विपुनर्नवानि सर्वैश्च तुल्यानि पञ्चलवणानि क्षारः पुर्ववत् कृतः काङ्कायनोक्तोऽधिकगुणः पूर्वस्मात्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hi~ggvAdimahAkShAraH (39) · Śloka 39
ਹਿਙ੍ਗੁਪਾਠਾਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਤ੍ਰਿਫਲਾਕਟਭੀਬਿਲ੍ਵਮਧਯਾਯੋਰਜਃ ਕਟੁਕਾਪਞ੍ਚਕੋਲਕਮੁਸ੍ਤਕੁਸ੍ਠਕ੍ਸਾਰਦ੍ਵਯਮੁਸ੍ਕਕਮਧੁਕੋਗ੍ਰਗਨ੍ਧਾਵਿਡਙ੍ਗਮੂਰ੍ਵਾਜਮੋਦੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਗੁਡੂਚੀਦੇਵਦਾਰੂਣਿ ਕਾਰ੍ਸਿਕਾਣਿ| ਪਥਕ੍ਪਲਾਂਸ਼ਾਨਿ ਪਞ੍ਚਲਵਣਾਨ੍ਯੈਕਧ੍ਯਮਾਪੋਥ੍ਯ ਘਤਤੈਲਕੁਡਵੇਨ ਦਧਿਕੁਡਵੇਨ ਚ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਕਲ੍ਯਾਣਕਵਿਧਿਨਾ ਦਗ੍ਧੋ ਮਹਾਕ੍ਸਾਰਸ੍ਤਤ੍ਤੁਲ੍ਯਃ| ਸਰ੍ਵਗਰਵਿਸਨਿਬਰ੍ਹਣਸ਼੍ਚ| ਪ੍ਰਾਗ੍ਭਕ੍ਤਂ ਵਾ ਵਿਤਰੇਤ੍ ਘਤਗੁਡਯਵਕ੍ਸਾਰਾਨ੍||੩੯||
हिङ्गुपाठात्र्यूषणत्रिफलाकटभीबिल्वमधयायोरजः कटुकापञ्चकोलकमुस्तकुष्ठक्षारद्वयमुष्ककमधुकोग्रगन्धाविडङ्गमूर्वाजमोदेन्द्रयवगुडूचीदेवदारूणि कार्षिकाणि| पृथक्पलांशानि पञ्चलवणान्यैकध्यमापोथ्य घृततैलकुडवेन दधिकुडवेन च संयोज्य कल्याणकविधिना दग्धो महाक्षारस्तत्तुल्यः| सर्वगरविषनिबर्हणश्च| प्राग्भक्तं वा वितरेत् घृतगुडयवक्षारान्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BojanaM pAna~jca (40) · Śloka 40
ਦਾਡਿਮਰਸਂ ਵਾ ਸਯਵਾਨੀਪਾਠਾਮਹੌਸਧਲਵਣਗੁਡਤਕ੍ਰਮ੍| ਯਮਕਸ੍ਨੇਹਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਵਾ ਸਕ੍ਤੁਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਕਰਞ੍ਜਪ੍ਰਸਵਾਨ੍| ਦਧਿਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲਬਦਰਤਿਨ੍ਤਿਣੀਕਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਲਵਣਸੁਰਾਂ ਯਮਕਸਂਸ੍ਕਤਾਮ੍| ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦਨ੍ਤੀਗੁਡਚਿਤ੍ਰਕਚਾਙ੍ਗੇਰੀਬਾਲਮੁਲਕਲੋਣੀਕਾਸੁਵਰ੍ਚਲੋਪੋਦਕਾਚਞ੍ਚੁਪਰ੍ਣੀਵੀਰਾਵਾਸ੍ਤੁਕਪਲ੍ਲਵਾਸ੍ਤਥਾ ਦਕ੍ਸਸ਼ਿਖ਼ਿਸ਼੍ਵਾਵਿਡ੍ਗੋਧਾਮਾਰ੍ਜਾਰਸ੍ਟ੍ਰਲੋਪਾਕਕੂਰ੍ਮਸ਼ਲ੍ਯਕਮਾਂਸਾਨ੍ ਮਾਂਸਰਸਾਨ੍ ਯਵਪ੍ਰਾਯਂ ਚਾਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਰ੍ਥੇ| ਪਾਨਾਰ੍ਥੇ ਤੁ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਂ ਗੌਡਮਚ੍ਛਸੁਰਾਂ ਸਲਵਣਾਨਾਸਵਾਂਸ਼੍ਚ ਦੀਪਨੀਯਵਾਤਹਰਾਨਾਰਨਾਲਂ ਮਸ੍ਤੁ ਵਾ ਸਂਸ੍ਕਤਮ੍||੪੦||
दाडिमरसं वा सयवानीपाठामहौषधलवणगुडतक्रम्| यमकस्नेहभृष्टान् वा सक्तुयुक्तान् करञ्जप्रसवान्| दधिदाडिमाम्लबदरतिन्तिणीकमातुलुङ्गलवणसुरां यमकसंस्कृताम्| त्रिवृद्दन्तीगुडचित्रकचाङ्गेरीबालमुलकलोणीकासुवर्चलोपोदकाचञ्चुपर्णीवीरावास्तुकपल्लवास्तथा दक्षशिख़िश्वाविड्गोधामार्जारष्ट्रलोपाककूर्मशल्यकमांसान् मांसरसान् यवप्रायं चान्नं भोजनार्थे| पानार्थे तु सपिप्पलीचूर्णं गौडमच्छसुरां सलवणानासवांश्च दीपनीयवातहरानारनालं मस्तु वा संस्कृतम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anubandhe cikitsA (41) · Śloka 41
ਅਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤੁ ਭੂਯੋ ਮਦਿਰਾਮਸ੍ਤੁਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਰੇਕਮ੍| ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਾਂ ਸਗੁਡਾਂ ਹਰੀਤਕੀਂ ਸਕੁਮ੍ਭਨਿਕੁਮ੍ਭਾਂ ਵਾ| ਦ੍ਵਿਵਿਧੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯੋਦਿਤਾਨ੍ ਵਾ ਤਰ੍ਪਣਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍| ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਾਨੁਵਿਦਧਮ੍| ਅਭਯਾਮਲਕਵਿਡਙ੍ਗਾਨ੍ ਵਾ ਸਮਤ੍ਰਿਵਤਾਨ੍ ਸਗੁਡਾਨ੍ ਮਾਣਿਭਦ੍ਰਕਾਖ੍ਯਾਨ੍| ਮਿਸ਼੍ਰਕਸ੍ਨੇਹਂ ਸੁਕੁਮਾਰਕਂ ਨੀਲਿਨੀਘਤਂ ਵਾ ਕਲ੍ਪੋਦਿਤਾਨਿ ਵਾ ਵਿਰੇਚਨਾਨ੍ਯਵਚਾਰਯੇਤ੍ ਗੁਦਾਸ਼੍ਰਯੇ ਹਿ ਦੋਸੇਪਹਤੇ ਵ੍ਯਾਧਯੋਪਿ ਤਜ੍ਜਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ||੪੧||
अनुबन्धे तु भूयो मदिरामस्तुमूत्रयुक्तं विरेकम्| सपिप्पलीं वा घृतभृष्टां सगुडां हरीतकीं सकुम्भनिकुम्भां वा| द्विविधोपक्रमणीयोदितान् वा तर्पणप्रयोगान्| त्रिवृच्चूर्णं वा त्रिफलारसानुविदधम्| अभयामलकविडङ्गान् वा समत्रिवृतान् सगुडान् माणिभद्रकाख्यान्| मिश्रकस्नेहं सुकुमारकं नीलिनीघृतं वा कल्पोदितानि वा विरेचनान्यवचारयेत् गुदाश्रये हि दोषेऽपहृते व्याधयोऽपि तज्जाः प्रशाम्यन्ति||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUkShajeShu shUlAdiShUpakramaH (42) · Śloka 42
ਰੂਕ੍ਸਤਯਾ ਚ ਵਿਡ੍ਵਾਤਵਿਬਨ੍ਧੇਨ ਸ਼ੂਲੋਦਾਵਰ੍ਤਸਮ੍ਭਵਃ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਰਾਸ਼ੁਤਰਂ ਸ੍ਨੇਹਨਮਨੁਵਾਸਨਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਦਨਬਿਲ੍ਵਵਚਾਮਧੁਕਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਸ਼ਠੀਕੁਸ੍ਠਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਦ੍ਵੀਪਿਦੇਵਦਾਰੁਭਿਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਪਯਸ੍ਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਮਰ੍ਸ਼ੋਗੁਦਭ੍ਰਂਸ਼ਯੋਨਿਸ਼ੂਲਵਙ੍ਕ੍ਸਣਾਨਾਹਗੁਦਸ਼ੋਫੋਤ੍ਥਾਨਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਪਿਚ੍ਛਾਸ੍ਰਾਵੋਰੂਕਟੀਪਸ੍ਠਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਨਿਸੂਦਨਂ ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕਤ੍ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨੁਲੋਮਕਰਂ ਚ| ਵਾਤਾਨੁਲੋਮ੍ਯੇ ਹਿ ਸਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮਨਲੋ ਯਾਤਿ ਦੀਪ੍ਤਿਮਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਚਾਤਃ ਸਙ੍ਕੋਚਮਿਤਿ||੪੨||
रूक्षतया च विड्वातविबन्धेन शूलोदावर्तसम्भवः| तस्मात्तत्राशुतरं स्नेहनमनुवासनं विदध्यात्| पिप्पलीमदनबिल्ववचामधुकशतपुष्पाशठीकुष्ठपुष्करमूलद्वीपिदेवदारुभिः श्लक्ष्णपिष्टैर्द्विगुणपयस्तैलं सिद्धमर्शोगुदभ्रंशयोनिशूलवङ्क्षणानाहगुदशोफोत्थानप्रवाहिकापिच्छास्रावोरूकटीपृष्ठदौर्बल्यवैवर्ण्यमूत्रकृच्छ्रनिषूदनं वातमूत्रशकृत्पित्तश्लेष्मानुलोमकरं च| वातानुलोम्ये हि सति ध्रुवमनलो याति दीप्तिमर्शांसि चातः सङ्कोचमिति||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMkShepataH upakramAdik (43) · Śloka 43
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਲੇਪਾਭ੍ਯਙ੍ਗੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਦਸ਼੍ਯਾਨ੍ਯਦਸ਼੍ਯਾਨਿ ਪੁਨਃ ਸਦਾਨ੍ਤਃਪਰਿਮਾਰ੍ਜਨੈਃ| ਅਲ੍ਪਕਾਲੋਤ੍ਥਿਤੇਸ੍ਵਲ੍ਪਲਿਙ੍ਗਦੋਸੇਸੁ ਚੌਸਧਮ੍| ਨਾਤ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤੇਸੁ ਮਦੁਸੁ ਕ੍ਸਾਰੋਸ੍ਰਸ੍ਰੁਤਿਮਤ੍ਸੁ ਚ| ਉਚ੍ਛ੍ਰਿਤੇਸ੍ਵਲ੍ਪਮੂਲੇਸੁ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕੁਨਾਮਸੁ| ਯੁਕ੍ਤੇਸੁ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕਾਠਿਨ੍ਯਕਾਰ੍ਕਸ਼੍ਯੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾਵਕੌ| ਯੋਜ੍ਯੋ ਮਹਤ੍ਸੁ ਵਾ ਕ੍ਸਾਰਃ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕੁਟ੍ਯ ਵਾ| ਸੂਚੀਕੂਰ੍ਚੇਨ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਬਡਿਸ਼ਂ ਤੇਸੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍||੪੩||
भवन्ति चात्र- अर्शांसि शस्त्रक्षाराग्निलेपाभ्यङ्गैरुपाचरेत्| दृश्यान्यदृश्यानि पुनः सदाऽन्तःपरिमार्जनैः| अल्पकालोत्थितेष्वल्पलिङ्गदोषेषु चौषधम्| नात्युच्छ्रितेषु मृदुषु क्षारोऽस्रस्रुतिमत्सु च| उच्छ्रितेष्वल्पमूलेषु शस्तं शस्त्रं कुनामसु| युक्तेषु स्थैर्यकाठिन्यकार्कश्यैः शस्त्रपावकौ| योज्यो महत्सु वा क्षारः पाटयित्वा विकुट्य वा| सूचीकूर्चेन तद्वच्च बडिशं तेषु शस्त्रकम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yantradoShAsteShAM parihAryatvam (44) · Śloka 44
ਅਤਿਸ੍ਥੂਲਾਦਿਦੀਰ੍ਘੇ ਤੁ ਯਨ੍ਤ੍ਰਕੇ ਮਰ੍ਮਘਟ੍ਟਨਮ੍| ਅਣੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਮਹਦ੍ਰੂਪਮੇਕਦੇਸ਼ੇਵਸ਼ਿਸ੍ਯਤੇ| ਅਤਿਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਧਿਕਂ ਰੂਪਾਦਵਤੀਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਵਾਹਣਾਤ੍| ਸ੍ਥੂਲਾਨ੍ਤ੍ਰਮਪਿ ਹਿਂਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਯੋਜਯੇਦਤਃ||੪੪||
अतिस्थूलादिदीर्घे तु यन्त्रके मर्मघट्टनम्| अणुच्छिद्रे महद्रूपमेकदेशेऽवशिष्यते| अतिच्छिद्रेऽधिकं रूपादवतीर्णं प्रवाहणात्| स्थूलान्त्रमपि हिंस्याच्च यथोक्तं योजयेदतः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshassu sadA hitadravyANi (45) · Śloka 45
ਸ਼ੁਸ੍ਕੇਸੁ ਭਲ੍ਲਾਤਕਮਗ੍ਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤਮ੍ਭੈਸਜ੍ਯਮਾਰ੍ਦ੍ਰੇਸੁ ਤੁ ਵਤ੍ਸਕਤ੍ਵਕ੍| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸੁ ਕਾਲਸ਼ੇਯਮਰ੍ਸ਼ਸ੍ਸੁ ਬਲ੍ਯਞ੍ਚ ਮਲਾਪਹਞ੍ਚ| ਭਿਤ੍ਵਾ ਵਿਬਨ੍ਧਾਨਨੁਲੋਮਨਾਯ ਯਨ੍ਮਾਰੁਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਬਲਾਯ ਯਚ੍ਚ| ਤਦਨ੍ਨਪਾਨੌਸਧਮਰ੍ਸ਼ਸੇਨ ਸੇਵ੍ਯਂ ਵਿਵਰ੍ਜ੍ਯਂ ਵਿਪਰੀਤਮਸ੍ਮਾਤ੍||੪੫||
शुष्केषु भल्लातकमग्र्यमुक्तम्भैषज्यमार्द्रेषु तु वत्सकत्वक्| सर्वेषु सर्वर्तुषु कालशेयमर्शस्सु बल्यञ्च मलापहञ्च| भित्वा विबन्धाननुलोमनाय यन्मारुतस्याग्निबलाय यच्च| तदन्नपानौषधमर्शसेन सेव्यं विवर्ज्यं विपरीतमस्मात्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshAdInAM parasparanidAnabhUtatvam (46-47) · Śloka 47
ਅਰ੍ਸ਼ੋਤਿਸਾਰਗ੍ਰਹਣੀਵਿਕਾਰਾਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਨਿਦਾਨਭੂਤਾਃ| ਸਨ੍ਨੇਨਲੇ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਦੀਪ੍ਤੇ ਰਕ੍ਸੇਦਤਸ੍ਤੇਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋਗ੍ਨਿਮ੍||੪੬|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵ ਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇਰ੍ਸ਼ਸਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਦਸ਼ਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੭||
अर्शोऽतिसारग्रहणीविकाराः प्रायेण चान्योन्यनिदानभूताः| सन्नेऽनले सन्ति न सन्ति दीप्ते रक्षेदतस्तेषु विशेषतोऽग्निम्||४६|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थानेऽर्शसां चिकित्सितन्नाम दशमोऽध्यायः||४७||
🔊 Audio coming soon