Adhikarana atha madAtyayacikitsitannAma navamo~adhyAyaH adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਮਦਾਤ੍ਯਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो मदात्ययचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madAtyaye doShajayakramaH (2) · Śloka 2
ਯਂ ਦੋਸਮਧਿਕਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਸ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰਯੇਤ੍| ਕਫਸ੍ਥਾਨਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਵਾ ਤੁਲ੍ਯਦੋਸਂ ਮਦਾਤ੍ਯਯੇ| ਪਿਤ੍ਤਮਾਰੁਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣਹਿ ਮਦਾਤ੍ਯਯਃ||੨||
यं दोषमधिकं पश्येत्तस्यादौ प्रतिकारयेत्| कफस्थानानुपूर्व्या वा तुल्यदोषं मदात्यये| पित्तमारुतपर्यन्तः प्रायेणहि मदात्ययः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAne mAtrAdoShe tadeva samam (3) · Śloka 3
ਹੀਨਮਿਥ੍ਯਾਤਿਪੀਤੇਨ ਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਰੁਪਜਾਯਤੇ| ਸਮਪੀਤੇਨ ਤੇਨੈਵ ਸ ਮਦ੍ਯੇਨੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ||੩||
हीनमिथ्यातिपीतेन यो व्याधिरुपजायते| समपीतेन तेनैव स मद्येनोपशाम्यति||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madye madyamevauShadham (4) · Śloka 4
ਮਦ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸਸਾਦਸ਼੍ਯਾਦ੍ਵਿਸਂ ਤੂਤ੍ਕਰ੍ਸਵਤ੍ਤਿਭਿਃ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦਿਭਿਰ੍ਗੁਣੈਯੋਗਾਦ੍ਵਿਸਾਨ੍ਤਰਮਪੇਕ੍ਸਤੇ||੪||
मद्यस्य विषसादृश्याद्विषं तूत्कर्षवृत्तिभिः| तीक्ष्णादिभिर्गुणैयोगाद्विषान्तरमपेक्षते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasyauShadhatve upapattiH (5) · Śloka 5
ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣੇਨਾਤਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪੀਤੇਨਾਨ੍ਨਵਿਦਾਹਿਨਾ| ਮਦ੍ਯੇਨਾਨ੍ਨਰਸਕ੍ਲੇਦੋ ਵਿਦਗ੍ਧਃ ਕ੍ਸਾਰਤਾਂ ਗਤਃ| ਯਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਦਤਣ੍ਮੋਹਜ੍ਵਰਾਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹਵਿਭ੍ਰਮਾਨ੍| ਮਦ੍ਯੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੇਨ ਦੋਸੇਣ ਰੁਦ੍ਧਃ ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਸੁ ਮਾਰੁਤਃ| ਸੁਤੀਵ੍ਰਾ ਵੇਦਨਾ ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਸ੍ਥਿਸੁ ਸਨ੍ਧਿਸੁ| ਜੀਰ੍ਣਾਮਮਦ੍ਯਦੋਸਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਂਕ੍ਸਾਲਾਘਵੇ ਸਤਿ| ਯੌਗਿਕਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਦ੍ਯਮੇਵ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍||੫||
तीक्ष्णोष्णेनातिमात्रेण पीतेनान्नविदाहिना| मद्येनान्नरसक्लेदो विदग्धः क्षारतां गतः| यान् कुर्यान्मदतृण्मोहज्वरान्तर्दाहविभ्रमान्| मद्योत्क्लिष्टेन दोषेण रुद्धः स्रोतस्सु मारुतः| सुतीव्रा वेदना याश्च शिरस्यस्थिषु सन्धिषु| जीर्णाममद्यदोषस्य प्रकांक्षालाघवे सति| यौगिकं विधिवद्युक्तं मद्यमेव निहन्ति तान्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuktyantara~jca (6) · Śloka 6
ਕ੍ਸਾਰੋ ਹਿ ਯਾਤਿ ਮਾਧੁਰ੍ਯਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਮ੍ਲੋਪਸਂਹਿਤਃ| ਮਦ੍ਯਮਮ੍ਲੇਸੁ ਚ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਦੋਸਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਦਲਮ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਦ੍ਯੈਃ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੈਰ੍ਦੀਪਨਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਥਾ ਗੁਣੈਃ| ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਤਦੇਵਾਸ੍ਯ ਧਾਤੁਸਾਮ੍ਯਕਰਂ ਪਰਮ੍||੬||
क्षारो हि याति माधुर्यं शीघ्रमम्लोपसंहितः| मद्यमम्लेषु च श्रेष्ठं दोषविष्यन्दनादलम्| तीक्ष्णोष्णाद्यैः पुरा प्रोक्तैर्दीपनाद्यैस्तथा गुणैः| सात्म्यत्वाच्च तदेवास्य धातुसाम्यकरं परम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAtyayauShadhakAlaH (7) · Śloka 7
ਸਪ੍ਤਾਹਮਸ੍ਟਰਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਾਨਾਤ੍ਯਯੌਸਧਮ੍| ਜੀਰ੍ਯਤ੍ਯੇਤਾਵਤ ਪਾਨਂ ਕਾਲੇਨ ਵਿਪਥਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍||੭||
सप्ताहमष्टरात्रं वा कुर्यात्पानात्ययौषधम्| जीर्यत्येतावत पानं कालेन विपथाश्रितम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anubandhacikitsopakramaH (8) · Śloka 8
ਪਰਂ ਤਤੋਨੁਬਧ੍ਨਾਤਿ ਯੋ ਰੋਗਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੇਸਜਮ੍| ਯਥਾਯਥਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਕਤਪਾਨਾਤ੍ਯਯੌਸਧਮ੍||੮||
परं ततोऽनुबध्नाति यो रोगस्तस्य भेषजम्| यथायथं प्रयुञ्जीत कृतपानात्ययौषधम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtolbaNe pAnAtyaye cikitsA (9) · Śloka 9
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੋਲ੍ਬਣੇ ਮਦ੍ਯੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਿਸ੍ਟਕਤਂ ਯੁਤਮ੍| ਬੀਜਪੂਰਕਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਕੋਲਦਾਡਿਮਦੀਪ੍ਯਕੈਃ| ਯਵਾਨੀਹਪੁਸਾਜਾਜੀ ਵ੍ਯੋਸਤ੍ਰਿਲਵਣਾਰ੍ਦ੍ਰਕੈਃ| ਸ਼ੂਲ੍ਯੈਰ੍ਮਾਂਸੈਰ੍ਹਰਿਤਕੈਃ ਸ੍ਨੇਹਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਸਕ੍ਤੁਭਿਃ| ਉਸ੍ਣਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾ ਮੇਦ੍ਯਮਾਂਸਰਸਾ ਹਿਤਾਃ| ਆਮ੍ਰਾਮ੍ਰਾਤਕਪੇਸ਼ੀਭਿਃ ਸਂਸ੍ਕਤਾ ਰਾਗਸਾਡਵਾਃ| ਗੋਧੂਮਮਾਸਵਿਕਤੀਰ੍ਮਦੁਚਿਤ੍ਰਾ ਮੁਖਪ੍ਰਿਯਾਃ| ਆਰ੍ਦ੍ਰਿਕਾਰ੍ਦ੍ਰਕਕੁਲ੍ਮਾਸਸ਼ੁਕ੍ਤਮਾਂਸਾਦਿਗਰ੍ਭਿਣੀਃ| ਸੁਰਭਿਰ੍ਲਵਣਾ ਸ਼ੀਤਾ ਨਿਗਦਾ ਵਾਚ੍ਛਵਾਰੁਣੀ| ਸ੍ਵਰਸੋ ਦਾਡਿਮਾਤ੍ਕ੍ਵਾਥਃ ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਤ੍ਕਨੀਯਸਃ| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਧਾਨ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾਮਸ੍ਤੁਸ਼ੁਕ੍ਤਾਮ੍ਭੋਚ੍ਛਾਮ੍ਲਕਾਞ੍ਜਿਕਮ੍| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਸ੍ਨਾਨਮੁਸ੍ਣਂ ਪ੍ਰਾਵਰਣਂ ਘਨਮ੍| ਘਨਸ਼੍ਚਾਗੁਰੁਜੋ ਧੂਪਃ ਪਙ੍ਕਸ਼੍ਚਾਗੁਰੁਕੁਙ੍ਕੁਮਾਤ੍| ਕੁਚੋਰੁਸ਼੍ਰੋਣਿਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯੋ ਯੌਵਨੋਸ੍ਣਾਙ੍ਗਯਸ੍ਟਯਃ| ਹਰ੍ਸੇਣਾਲਿਙ੍ਗਨੇ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਃ ਸਂਵਾਹਨੇਸੁ ਚ||੯||
तत्र वातोल्बणे मद्ये दद्यात्पिष्टकृतं युतम्| बीजपूरकवृक्षाम्लकोलदाडिमदीप्यकैः| यवानीहपुषाजाजी व्योषत्रिलवणार्द्रकैः| शूल्यैर्मांसैर्हरितकैः स्नेहवद्भिश्च सक्तुभिः| उष्णस्निग्धाम्ललवणा मेद्यमांसरसा हिताः| आम्राम्रातकपेशीभिः संस्कृता रागषाडवाः| गोधूममाषविकृतीर्मृदुचित्रा मुखप्रियाः| आर्द्रिकार्द्रककुल्माषशुक्तमांसादिगर्भिणीः| सुरभिर्लवणा शीता निगदा वाच्छवारुणी| स्वरसो दाडिमात्क्वाथः पञ्चमूलात्कनीयसः| शुण्ठीधान्यात्तथामस्तुशुक्ताम्भोच्छाम्लकाञ्जिकम्| अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानमुष्णं प्रावरणं घनम्| घनश्चागुरुजो धूपः पङ्कश्चागुरुकुङ्कुमात्| कुचोरुश्रोणिशालिन्यो यौवनोष्णाङ्गयष्टयः| हर्षेणालिङ्गने युक्ताः प्रियाः संवाहनेषु च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittolbaNe cikitsA (10) · Śloka 10
ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੇ ਬਹੁਜਲਂ ਸ਼ਾਰ੍ਕਰਂ ਮਧੁ ਵਾ ਯੁਤਮ੍| ਰਸੈਰ੍ਦਾਡਿਮਖਰ੍ਜੂਰਭਵ੍ਯਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਰੂਸਜੈਃ| ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਸਸਿਤਾ ਸਕ੍ਤੁ ਯੋਜ੍ਯਂ ਤਾਦਕ੍ਚ ਪਾਨਕਮ੍| ਸ੍ਵਾਦੁਵਰ੍ਗਕਸਾਯੈਰ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਦ੍ਯਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਮਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਛਸ਼ਾਜੈਣਕਪਿਞ੍ਜਲੈਃ| ਸਤੀਨਮੁਦ੍ਗਾਮਲਕਪਟੋਲੀਦਾਡਿਮੈਰਪਿ||੧੦||
पित्तोल्बणे बहुजलं शार्करं मधु वा युतम्| रसैर्दाडिमखर्जूरभव्यद्राक्षापरूषजैः| सुशीतं ससिता सक्तु योज्यं तादृक्च पानकम्| स्वादुवर्गकषायैर्वा युक्तं मद्यं समाक्षिकम्| शालिषष्टिकमश्नीयाच्छशाजैणकपिञ्जलैः| सतीनमुद्गामलकपटोलीदाडिमैरपि||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPapittolbaNe cikitsA (11) · Śloka 11
ਕਫਪਿਤ੍ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਮੁਲ੍ਲਿਖੇਤ੍ਤਡ੍ਵਿਦਹਵਾਨ੍| ਪੀਤ੍ਵਾਮ੍ਬੁ ਸ਼ੀਤਂ ਮਦ੍ਯਂ ਵਾ ਭੂਰੀਕ੍ਸੁਰਸਮਂ ਯੁਤਮ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਂ ਵਾ ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਤਰ੍ਪਣਾਦਿਃ ਪਰਂ ਹਿਤਮ੍| ਤਥਾਗ੍ਨਿਰ੍ਦੀਪ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਦੋਸਸ਼ੇਸਾਨ੍ਨਪਾਚਕਃ||੧੧||
कफपित्तं समुत्क्लिष्टमुल्लिखेत्तृड्विदहवान्| पीत्वाम्बु शीतं मद्यं वा भूरीक्षुरसमं युतम्| द्राक्षारसं वा संसर्गी तर्पणादिः परं हितम्| तथाग्निर्दीप्यते तस्य दोषशेषान्नपाचकः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsAdiyukte cikitsA (12) · Śloka 12
ਕਾਸੇ ਸਰਕ੍ਤਨਿਸ੍ਠੀਵੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਤਨਰੁਜਾਸੁ ਚ| ਤਸ੍ਣਾਯਾਂ ਸਵਿਦਾਹਾਯਾਂ ਸੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੇ ਹਦਯੋਰਸਿ| ਗੁਡੂਚੀਭਦ੍ਰਮੁਸ੍ਤਾਨਾਂ ਪਟੋਲਸ੍ਯਾਥਵਾ ਰਸਮ੍| ਸਨਾਗਰਂ ਯੋਜਯੇਤ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਮ੍||੧੨||
कासे सरक्तनिष्ठीवे पार्श्वस्तनरुजासु च| तृष्णायां सविदाहायां सोत्क्लेशे हृदयोरसि| गुडूचीभद्रमुस्तानां पटोलस्याथवा रसम्| सनागरं योजयेत तित्तिरिप्रतिभोजनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShNAyukte cikitsA (13) · Śloka 13
ਤਸ੍ਯਤੇ ਚਾਤਿਬਲਵਦ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸਮੁਦ੍ਧਤੇ| ਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਂ ਪਾਨਂ ਸ਼ੀਤਂ ਦੋਸਾਨੁਲੋਮਨਮ੍| ਜੀਰ੍ਣੇਦ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਰਾਮ੍ਲੇਨ ਛਾਗਮਾਂਸਰਸੇਨ ਚ| ਤਸ੍ਯਲ੍ਪਸ਼ਃ ਪਿਬੇਨ੍ਮਦ੍ਯਂ ਮਦਂ ਰਕ੍ਸਨ੍ ਬਹੂਦਕਮ੍| ਮੁਸ੍ਤਦਾਡਿਮਲਾਜਾਮ੍ਬੁ ਜਲਂ ਵਾ ਪਰ੍ਣਿਨੀਸ਼ਤਮ੍| ਪਾਰਸ੍ਯੁਤ੍ਪਲਕਨ੍ਦੈਰ੍ਵਾ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦੇਵ ਵਾ ਹਿਮਮ੍||੧੩||
तृष्यते चातिबलवद्वातपित्ते समुद्धते| दद्याद् द्राक्षारसं पानं शीतं दोषानुलोमनम्| जीर्णेऽद्यान्मधुराम्लेन छागमांसरसेन च| तृष्यल्पशः पिबेन्मद्यं मदं रक्षन् बहूदकम्| मुस्तदाडिमलाजाम्बु जलं वा पर्णिनीशृतम्| पारस्युत्पलकन्दैर्वा स्वभावादेव वा हिमम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShANAtivRuddhau tasya samprAptiH cikitsA ca (14) · Śloka 14
ਮਦ੍ਯਾਤਿਪਾਨਾਦਬ੍ਧਾਤੌ ਕ੍ਸੀਣੇ ਤੇਜਸਿ ਚੋਦ੍ਧਤੇ| ਯਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਗਲਤਾਲ੍ਵੋਸ੍ਠੌ ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵੇਸ੍ਟਤੇ| ਪਾਯਯੇਤ੍ ਕਾਮਤੋਮ੍ਭਸ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ੀਤਪਵਨਾਹਤਮ੍| ਕੋਲਦਾਡਿਮਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਚੁਕ੍ਰੀਕਾਚੁਕ੍ਰਿਕਾਰਸਃ| ਪਞ੍ਚਾਮ੍ਲਕੋ ਮੁਖਾਲੇਪਃ ਸਦ੍ਯਤਸ੍ਣਾਂ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ||੧੪||
मद्यातिपानादब्धातौ क्षीणे तेजसि चोद्धते| यः शुष्कगलताल्वोष्ठौ जिह्वां निष्क्रम्य वेष्टते| पाययेत् कामतोऽम्भस्तं निशीतपवनाहतम्| कोलदाडिमवृक्षाम्लचुक्रीकाचुक्रिकारसः| पञ्चाम्लको मुखालेपः सद्यतृष्णां नियच्छति||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAtyayajadAhasamprAptiH tasya saMprAptiH (15) · Śloka 15
ਤ੍ਵਚਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਾਨੋਸ੍ਮਾ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਭਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ| ਦਾਹਂ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਘੋਰਂ ਵਿਹ੍ਵਲੋ ਯੇਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ||੧੫||
त्वचं प्राप्तश्च पानोष्मा पित्तरक्ताभिमूर्च्छितः| दाहं प्रकुरुते घोरं विह्वलो येन मुह्यति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra cikitsAkramaH (16) · Śloka 16
ਤਸ੍ਣਾਦਾਹਪਰੀਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਦਾਹਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍| ਵਿਧਿਂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਪਰਿਮਾਰ੍ਜਨਮ੍||੧੬||
तृष्णादाहपरीतस्य तस्य दाहज्वरापहम्| विधिं यथोक्तं युञ्जीत बाह्यान्तः परिमार्जनम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana candanasya dAhanASakatvam (17) · Śloka 17
ਪ੍ਰਭਾਤਮਾਰੁਤੋਦ੍ਧੂਤਾਃ ਪ੍ਰਾਲੇਯਜਲਵਰ੍ਸਿਣਃ| ਸ੍ਮਰ੍ਯਮਾਣਾ ਅਪਿ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਦਾਹਂ ਮਲਯਪਾਦਪਾਃ||੧੭||
प्रभातमारुतोद्धूताः प्रालेयजलवर्षिणः| स्मर्यमाणा अपि घ्नन्ति दाहं मलयपादपाः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana muktAkalApAdInAM tRuDdAhAdinASanatvam (18) · Śloka 18
ਮੁਕ੍ਤਾਕਲਾਪਾਃ ਸ਼ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਮਿਸ਼ੁਭ੍ਰਾਃ ਮਣਾਲਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਪਤ੍ਰਰਮ੍ਯਾਃ| ਸੇਕਾਵਗਾਹਾਃ ਸਜਲਾਜਲਾਰ੍ਦ੍ਰਾ ਵਾਤਾਃ ਸੁਸ਼ੀਤਾ ਮਣਯੋ ਮਹਾਰ੍ਹਾਃ| ਅਲਿਞ੍ਜਰਾਃ ਪਦ੍ਮਪੁਟਾਭਿਧਾਨਾਃ ਪ੍ਰਵਾਲਵਰ੍ਣਾਹਿਮਵਾਰਿਪੂਰ੍ਣਾਃ| ਪਰਿਸ੍ਰਵਨ੍ਤੋ ਦਤਯੋਮਹਾਨ੍ਤਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਦਰ੍ਪਣਮਣ੍ਡਲਾਨਿ| ਨਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨੇਤ੍ਰੋਤ੍ਪਲਕਰ੍ਣਪੂਰਾ ਮਧ੍ਯਂ ਵਯਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਵਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਃ| ਮਨੋਨੁਕੂਲਾ ਹਰਿਚਨ੍ਦਨਾਰ੍ਦ੍ਰਾ ਸ੍ਤਡ੍ਦਾਹਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦਵਥੂਞ੍ਜਯਨ੍ਤਿ||੧੮||
मुक्ताकलापाः शशिरश्मिशुभ्राः मृणालपद्मोत्पलपत्ररम्याः| सेकावगाहाः सजलाजलार्द्रा वाताः सुशीता मणयो महार्हाः| अलिञ्जराः पद्मपुटाभिधानाः प्रवालवर्णाहिमवारिपूर्णाः| परिस्रवन्तो दृतयोमहान्तः पुत्राः प्रियादर्पणमण्डलानि| नार्यश्च नेत्रोत्पलकर्णपूरा मध्यं वयः किञ्चिदिवस्पृशन्त्यः| मनोनुकूला हरिचन्दनार्द्रा स्तृड्दाहमूर्च्छादवथूञ्जयन्ति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sindhusmaraNAdikam (19) · Śloka 19
ਕਰੇਣੁਕਾਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤੇਨ ਵਿਕ੍ਸੋਭਣਂ ਵਰਣਯੂਥਪੇਨ| ਆਸ੍ਫਾਲਨਂ ਸ਼ੀਕਰਵਰ੍ਸਣਞ੍ਚ ਸਿਨ੍ਧੋਃ ਸ੍ਮਰਨ੍ਦਾਹਤਸੋਰਗਮ੍ਯਃ| ਸਰਿਦ੍ਧ੍ਰਦਾਨਾਂ ਹਿਮਵਦ੍ਯਰੀਣਾਞ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋਦਯਾਨਾਂ ਕਮਲਾਕਰਾਣਾਮ੍| ਮਨੋਰਮਾਨ੍ਯਾਪਿ ਕਥਾ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਦਾਹਞ੍ਚ ਤਸ੍ਣਾਞ੍ਚ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਯਃ||੧੯||
करेणुकाभिः परिवारितेन विक्षोभणं वरणयूथपेन| आस्फालनं शीकरवर्षणञ्च सिन्धोः स्मरन्दाहतृषोरगम्यः| सरिद्ध्रदानां हिमवद्यरीणाञ्चन्द्रोदयानां कमलाकराणाम्| मनोरमान्यापि कथा प्रवृत्तदाहञ्च तृष्णाञ्च निहन्ति सद्यः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAjAdyambupAnam (20) · Śloka 20
ਲਾਜੋਤ੍ਪਲੋਸ਼ੀਰਕੁਚਨ੍ਦਨਾਮ੍ਬੁਸ਼ੀਤਾਭਿਧਾਨਂ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਢ੍ਯਮ੍| ਮਦ੍ਯੋਦ੍ਭਵਾਂ ਪਿਤ੍ਤਕਤਾਞ੍ਚ ਤਸ੍ਣਾਂ ਸਦਾਹਸ਼ੋਸਾਂ ਵਿਨਿਹਨ੍ਤਿ ਪੀਤਮ੍||੨੦||
लाजोत्पलोशीरकुचन्दनाम्बुशीताभिधानं मधुशर्कराढ्यम्| मद्योद्भवां पित्तकृताञ्च तृष्णां सदाहशोषां विनिहन्ति पीतम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana priya~ggvAdilepaH (21) · Śloka 21
ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪਤ੍ਰਪ੍ਲਵਲੋਧ੍ਸੇਵ੍ਯਹ੍ਰੀਬੇਰਕਲੇਯਕਨਾਗਪੁਸ੍ਪੈਃ| ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਨਵਕਰ੍ਪਰਸ੍ਥੈਸ੍ਤਡ੍ਦਾਹਹਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਲੇਪਃ||੨੧||
प्रियङ्गुपत्रप्लवलोध्सेव्यह्रीबेरकलेयकनागपुष्पैः| शीताम्बुपिष्टैर्नवकर्परस्थैस्तृड्दाहहा सर्वशरीरलेपः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAvyadhaH (22) · Śloka 22
ਅਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯਥਵਾ ਦਾਹੇ ਰਸੈਸ੍ਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਜਾਙ੍ਗਲੈਃ| ਸ਼ਾਖ਼ਾਸ਼੍ਰਯਾਂ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਰੋਹਿਣੀਂ ਵ੍ਯਧ੍ਯੇਤ੍ਸਿਰਾਮ੍||੨੨||
अशाम्यत्यथवा दाहे रसैस्तृप्तस्य जाङ्गलैः| शाख़ाश्रयां यथान्यायं रोहिणीं व्यध्येत्सिराम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPaje madAtyaye cikitsA tatra kramaH (23) · Śloka 23
ਉਲ੍ਲੇਖ਼ਨੋਪਵਾਸਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਜਯੇਤ ਕਫੋਲ੍ਬਣਮ੍||੨੩||
उल्लेख़नोपवासाभ्यां विजयेत कफोल्बणम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalapAnam (24) · Śloka 24
ਤਸਿਤੋਮ੍ਬੁ ਪਿਬੇਚ੍ਛੀਤਂ ਮੁਸ੍ਤਯਾ ਪਰ੍ਪਟੇਨ ਵਾ| ਸ੍ਥਿਰਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਬਲੋਦੀਚ੍ਯਦੁਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਯਤਮੇਨ ਵਾ| ਸਿਦ੍ਧਮੇਤਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਪਾਨਦੋਸੇਸੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੪||
तृषितोऽम्बु पिबेच्छीतं मुस्तया पर्पटेन वा| स्थिराशुण्ठीबलोदीच्यदुस्पर्शान्यतमेन वा| सिद्धमेतच्च सर्वेषु पानदोषेषु शस्यते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAme~ariShTapAnAdi (25) · Śloka 25
ਨਿਰਾਮਂ ਕ੍ਸੁਧਿਤਂ ਕਾਲੇ ਪਾਯਯੇਦ੍ਬਹੁਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਸ਼ਾਰ੍ਕਰਂ ਮਧੁ ਵਾ ਜੀਰ੍ਣਮਰਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ੀਧੁਮੇਵ ਵਾ| ਰੂਕ੍ਸਤਰ੍ਪਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਯਵਾਨੀਨਾਗਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੨੫||
निरामं क्षुधितं काले पाययेद्बहुमाक्षिकम्| शार्करं मधु वा जीर्णमरिष्टं शीधुमेव वा| रूक्षतर्पणसंयुक्तं यवानीनागरान्वितम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yUShAdyannam (26) · Śloka 26
ਯੂਸੇਣ ਯਵਗੋਧੂਮਂ ਤਨੁਨਾਲ੍ਪੇਨ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਉਸ੍ਣਾਮ੍ਲਕਟੁਤਿਕ੍ਤੇਨ ਕੌਲਤ੍ਥੇਨਾਲ੍ਪਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਸ਼ੁਸ੍ਕਮੂਲਕਜੈਸ਼੍ਛਾਗੈ ਰਸੈਰ੍ਵਾ ਧਨ੍ਵਚਾਰਿਣਾਮ੍| ਸਾਮ੍ਲਵੇਤਸਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਪਟੋਲੀਵ੍ਯੋਸਦਾਡਿਮੈਃ||੨੬||
यूषेण यवगोधूमं तनुनाऽल्पेन भोजयेत्| उष्णाम्लकटुतिक्तेन कौलत्थेनाल्पसर्पिषा| शुष्कमूलकजैश्छागै रसैर्वा धन्वचारिणाम्| साम्लवेतसवृक्षाम्लपटोलीव्योषदाडिमैः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsamadyAdyannam (27) · Śloka 27
ਪ੍ਰਭੂਤਸ਼ੁਣ੍ਠੀਮਰਿਚਹਰਿਤਾਰ੍ਦ੍ਰਕਪੇਸ਼ਿਕਮ੍| ਬੀਜਪੂਰਰਸਾਦ੍ਯਮ੍ਲਂ ਭਸ੍ਟਂ ਨੀਰਸਵਰ੍ਤਿਤਮ੍| ਕਰੀਰਕਰਮਰ੍ਦਾਦਿ ਰੋਚਿਸ੍ਣੁ ਬਹੁਸ਼ਾਵਨਮ੍| ਪ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਤਾਸ੍ਟਾਙ੍ਗਲਵਣਂਵਿਕਲ੍ਪਿਤਨਿਮਰ੍ਦਕਮ੍| ਯਥਾਗ੍ਨਿ ਭਕ੍ਸਯਨ੍ਮਾਂਸਂ ਮਾਧਵਂ ਨਿਗਦਂ ਪਿਬੇਤ੍||੨੭||
प्रभूतशुण्ठीमरिचहरितार्द्रकपेशिकम्| बीजपूररसाद्यम्लं भृष्टं नीरसवर्तितम्| करीरकरमर्दादि रोचिष्णु बहुशावनम्| प्रव्यक्ताष्टाङ्गलवणंविकल्पितनिमर्दकम्| यथाग्नि भक्षयन्मांसं माधवं निगदं पिबेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTA~ggalavaNam (28) · Śloka 28
ਸਿਤਾਸੌਵਰ੍ਚਲਾਜਾਜਿਤਿਨ੍ਤਿਣੀਕਾਮ੍ਲਵੇਤਸਮ੍| ਤ੍ਵਗੇਲਾਮਰਿਚਾਰ੍ਧਾਂਸ਼ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਲਵਣਂ ਹਿਤਮ੍| ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਗ੍ਨਿਕਰਂ ਕਫਪ੍ਰਾਯੇ ਮਦਾਤ੍ਯਯੇ||੨੮||
सितासौवर्चलाजाजितिन्तिणीकाम्लवेतसम्| त्वगेलामरिचार्धांशमष्टाङ्गलवणं हितम्| स्रोतोविशुद्ध्यग्निकरं कफप्राये मदात्यये||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRudvIkArAgaH (29) · Śloka 29
ਕਟੁਸ੍ਕਨ੍ਧਯੁਤਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਮਦ੍ਵੀਕਾਂ ਨਿਸ੍ਕੁਲੀਕਤਾਮ੍| ਰਸੇਨ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਕਲ੍ਕਯੇਦ੍ਦਾਡਿਮਸ੍ਯ ਵਾ| ਤਯਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤੋ ਰਾਗਃ ਕਤੋ ਦੀਪਨਪਾਚਨਃ||੨੯||
कटुस्कन्धयुतां श्वेतां मृद्वीकां निष्कुलीकृताम्| रसेन मातुलुङ्गस्य कल्कयेद्दाडिमस्य वा| तया क्षौद्रयुतो रागः कृतो दीपनपाचनः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAravyAH rAgaH (30) · Śloka 30
ਸੌਵਰ੍ਚਲੈਲਾਮਰਿਚਦੀਪ੍ਯਕਾਜਾਜਿਚੋਚਵਤ੍| ਕਾਰਵ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਪਯੇਦੇਵਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਆਮ੍ਰਾਮਲਕਪੇਸ਼ੀਭਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਰਾਗਾਨ੍ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍| ਧਾਨ੍ਯਸੌਵਰ੍ਚਲਾਜਾਜੀ ਕਾਰਵੀ ਮਰਿਚਾਚਿਤਾਨ੍| ਸਗੁਡਾਨ੍ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਮ੍ਲਾਨ੍ ਮਰਿਚੋਤ੍ਕਟਾਨ੍||੩੦||
सौवर्चलैलामरिचदीप्यकाजाजिचोचवत्| कारव्याः कल्पयेदेवं शुक्तं मत्स्यण्डिकान्वितम्| आम्रामलकपेशीभिः कुर्याद्रागान् पृथक् पृथक्| धान्यसौवर्चलाजाजी कारवी मरिचाचितान्| सगुडान् मधुयुक्तेन व्यक्ताम्लान् मरिचोत्कटान्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udvartanAdyupacArAH (31) · Śloka 31
ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨੋਦ੍ਘਰ੍ਸਸ੍ਨਾਨਭੋਜਨਲਙ੍ਗਨੈਃ| ਸਕਾਮਾਭਿਃ ਸਹ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਾਗਰਣੇਨ ਚ||੩੧||
रूक्षोष्णोद्वर्तनोद्घर्षस्नानभोजनलङ्गनैः| सकामाभिः सह स्त्रीभिर्युक्त्या जागरणेन च||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtamadAtyaye (32) · Śloka 32
ਯਦਿਦਂ ਕਰ੍ਮ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਪਥਗ੍ਦੋਸਬਲਂ ਪ੍ਰਤਿ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਦਸ਼ਵਿਧੇ ਤਚ੍ਛੇਸੇਪਿ ਵਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੩੨||
यदिदं कर्म निर्दिष्टं पृथग्दोषबलं प्रति| सन्निपाते दशविधे तच्छेषेऽपि विकल्पयेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trayaH pAnakayogAH (33) · Śloka 33
ਤ੍ਵਙ੍ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਮਗਧਾਮਰਿਚਾਜਾਜਿਧਾਨ੍ਯਕੈਃ| ਪਰੂਸਕਮਧੁਕੈਲਾਸੁਰਾਹ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸਿਤਾਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਸਕਪਿਤ੍ਥਰਸਂ ਹਦ੍ਯਂ ਪਾਨਕਂ ਸ਼ਸ਼ਿਬੋਧਿਤਮ੍| ਮਦਾਤ੍ਯਯੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਪੇਯਂ ਰੁਚ੍ਯਗ੍ਨਿਦੀਪਨਮ੍| ਤਦ੍ਵਦ੍ਦਾਡਿਮਮਦ੍ਵੀਕਾਕਣਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਦਾਰੁਭਿਃ| ਸਬੀਜਪੂਰਕਰਸੈਰ੍ਬਿਡਸੌਵਰ੍ਚਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਫਲੈਰ੍ਵਾ ਵਿਵਿਧੈਰਮ੍ਲੈਃ ਸਨ੍ਨਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੩੩||
त्वङ्नागपुष्पमगधामरिचाजाजिधान्यकैः| परूषकमधुकैलासुराह्वैश्च सितान्वितैः| सकपित्थरसं हृद्यं पानकं शशिबोधितम्| मदात्ययेषु सर्वेषु पेयं रुच्यग्निदीपनम्| तद्वद्दाडिममृद्वीकाकणाकाश्मर्यदारुभिः| सबीजपूरकरसैर्बिडसौवर्चलान्वितम्| फलैर्वा विविधैरम्लैः सन्निवृच्चूर्णशर्करम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kacCudArA~gkurAdicUrNam (34) · Śloka 34
ਕਚ੍ਛੁਦਾਰਾਙ੍ਕੁਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਵਰ੍ਸਾਭੂਜੀਰਕਦ੍ਵਯਮ੍| ਮਧੂਕਯਸ੍ਟੀਤ੍ਵਕ੍ਕਸ੍ਣਾਕੇਸਰਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਪਿਬੇਦਾਲੋਡ੍ਯ ਦੁਗ੍ਧੇਨ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਤਾਨ੍ਤਵਗਾਲਿਤਮ੍||੩੪||
कच्छुदाराङ्कुरद्राक्षावर्षाभूजीरकद्वयम्| मधूकयष्टीत्वक्कृष्णाकेसरं श्लक्ष्णचूर्णितम्| पिबेदालोड्य दुग्धेन सूक्ष्मतान्तवगालितम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madAtyayeShu harShaNI kriyA (35) · Śloka 35
ਨਾਕ੍ਸੋਭ੍ਯ ਹਿ ਮਨੋ ਮਦ੍ਯਂ ਸ਼ਰੀਰਮਵਿਹਨ੍ਯ ਵਾ| ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਦਾਤ੍ਯਯਂ ਤਸ੍ਮਾਦਿਸ੍ਯਤੇ ਹਰ੍ਸਣੀ ਕ੍ਰਿਯਾ| ਸੇਵ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸੁਖ਼ਾ ਧਰ੍ਮਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮਾਙ੍ਕੁਰਾਃ| ਵਿਸਯਾਤਿਸ਼ਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਰਾਃ ਕੁਸੁਮਧਨ੍ਵਨਃ||੩੫||
नाक्षोभ्य हि मनो मद्यं शरीरमविहन्य वा| कुर्यान्मदात्ययं तस्मादिष्यते हर्षणी क्रिया| सेव्याः सर्वेन्द्रियसुख़ा धर्मकल्पद्रुमाङ्कुराः| विषयातिशयाः पञ्च शराः कुसुमधन्वनः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madAtyaye kShIraviShayaH (36) · Śloka 36
ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼ਮਨਾਦ੍ਯੇਸੁ ਮਦਦੋਸਃ ਕਤੇਸ੍ਵਪਿ| ਨ ਚੇਚ੍ਛਾਮ੍ਯੇਤ੍ਕਫੇ ਕ੍ਸੀਣੇ ਜਾਤੇ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਲਾਘਵੇ| ਤਸ੍ਯ ਮਦ੍ਯਵਿਦਗ੍ਧਸ੍ਯ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕਸ੍ਯ ਚ| ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੋਪਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤਰੋਰ੍ਯਥਾ ਵਰ੍ਸਂ ਤਥਾ ਪਯਃ| ਮਦ੍ਯਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਹਿ ਕ੍ਸੀਰਃ ਕ੍ਸੀਣਮਾਸ਼੍ਵੇਵ ਪੁਸ੍ਯਤਿ| ਓਜਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਗੁਣੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਪਰੀਤਂ ਚ ਮਦ੍ਯਤਃ||੩੬||
संशुद्धिशमनाद्येषु मददोषः कृतेष्वपि| न चेच्छाम्येत्कफे क्षीणे जाते दौर्बल्यलाघवे| तस्य मद्यविदग्धस्य वातपित्ताधिकस्य च| ग्रीष्मोपतप्तस्य तरोर्यथा वर्षं तथा पयः| मद्यक्षीणस्य हि क्षीरः क्षीणमाश्वेव पुष्यति| ओजस्तुल्यं गुणैः सर्वैर्विपरीतं च मद्यतः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tataH krameNa madyasevanam (37) · Śloka 37
ਪਯਸਾ ਵਿਹਤੇ ਰੋਗੇ ਬਲੇ ਜਾਤੇ ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਯੋਗਂ ਮਦ੍ਯਂ ਚ ਕ੍ਰਮੇਣਾਲ੍ਪਾਲ੍ਪਮਾਚਰੇਤ੍| ਨ ਵਿਕ੍ਸਯਧ੍ਵਂਸਕੋਤ੍ਥੈਃ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤੋਪਦ੍ਰਵੈਰ੍ਯਥਾ| ਤਯੋਸ੍ਤੁ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਬਸ੍ਤਯੋ ਬਂਹਣਾਃ ਸ਼ਿਵਾਃ| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਸ੍ਨਾਨਾਨ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਂ ਚ ਵਾਤਜਿਤ੍||੩੭||
पयसा विहते रोगे बले जाते निवर्तयेत्| क्षीरप्रयोगं मद्यं च क्रमेणाल्पाल्पमाचरेत्| न विक्षयध्वंसकोत्थैः स्पृशेतोपद्रवैर्यथा| तयोस्तु स्यात् घृतं क्षीरं बस्तयो बृंहणाः शिवाः| अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानान्यन्नपानं च वातजित्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuktamadyasevanam (38) · Śloka 38
ਯੁਕ੍ਤਮਦ੍ਯਸ੍ਯ ਮਦ੍ਯੋਤ੍ਥੋ ਨ ਵ੍ਯਾਧਿਰੁਪਜਾਯਤੇ| ਅਤੋਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯੋਗੋ ਯਃ ਸੁਖ਼ਾਯੈਵ ਕੇਵਲਮ੍||੩੮||
युक्तमद्यस्य मद्योत्थो न व्याधिरुपजायते| अतोऽस्य वक्ष्यते योगो यः सुख़ायैव केवलम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapraSaMsA (39) · Śloka 39
ਆਸ਼੍ਵਿਨਂ ਯਾ ਮਹਤ੍ਤੇਜੋ ਬਲੇ ਸਾਰਸ੍ਵਤਂ ਚ ਯਾ| ਦਧਾਤ੍ਯੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚ ਯਾ ਵੀਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਵੈਸ੍ਣਵਞ੍ਚ ਯਾ| ਅਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮਕਰਕੇਤੋਰ੍ਯਾ ਪੁਰੁਸਾਰ੍ਥੋ ਬਲਸ੍ਯ ਯਾ| ਸੌਤ੍ਰਾਮਣ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਜਮੁਖ਼ੇ ਹੁਤਾਸ਼ੇ ਹੂਤਯੇ ਚ ਯਾ| ਯਾ ਸਰ੍ਵੌਸਧਿਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ਮਥ੍ਯਮਾਨਾਤ੍ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ| ਮਹੋਦਧੇਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਾਮਤੈਃ ਸਹ| ਮਧੁਮਾਧਵਮੈਰੇਯਸੀਧੁਗੌਡਾਸਵਾਦਿਭਿਃ| ਮਦਸ਼ਕ੍ਤਿਮਨੁਜ੍ਞਨ੍ਤੀ ਯਾ ਰੂਪੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸ੍ਥਿਤਾ| ਯਾਮਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯੋ ਯਥਾਰ੍ਥਂ ਨਾਮ ਬਿਭ੍ਰਤਿ| ਕੁਲਾਙ੍ਗਨਾਪਿ ਯਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਨਯਤ੍ਯੁਦ੍ਧਤਮਾਨਸਾ| ਅਨਙ੍ਗਾਲਿਙ੍ਗਿਤੈਰਙ੍ਗੈਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਚੇਤੋ ਮੁਨੇਰਪਿ| ਤਰਙ੍ਗਭਙ੍ਗਭ੍ਰੁਕੁਟੀਤਰ੍ਜਨੈਰ੍ਮਾਨਿਨੀਮਨਃ| ਏਕਂ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਕੁਰੁਤੇ ਯਾ ਦ੍ਵਯੋਰਪਿ ਨਿਰ੍ਵਤਿਮ੍| ਯਥਾਕਾਮਭਟਾਵਾਪ੍ਤਿਪਰਿਹਸ੍ਟਾਪ੍ਸਰੋਗਣੇ| ਤਣਵਤ੍ਪੁਰੁਸਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਯਾਮਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਜਹਤ੍ਯਸੂਨ੍| ਯਾਂ ਸ਼ੀਲਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਚਿਰਂ ਬਹੁਧਾ ਬਹੁਵਿਗ੍ਰਹਾਮ੍| ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਰ੍ਸਾਤਿਵੇਗੇਨ ਤਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਮਿਵ ਸੇਵਤੇ| ਸ਼ੋਕੋਦ੍ਵੇਗਰਤਿਭਯੈਰ੍ਯਾ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਭਿਭੂਯਤੇ| ਗੋਸ੍ਠੀਮਹੋਤ੍ਸਵੋਦ੍ਯਾਨਂ ਨ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ੋਭਤੇ ਵਿਨਾ| ਸ੍ਮਤ੍ਵਾ ਸ੍ਮਤ੍ਵਾ ਚ ਬਹੁਸ਼ੋ ਵਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੋਚਤੇ ਯਯਾ| ਅਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਪਿ ਯਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗ ਏਵ ਯਾ| ਅਪੀਨ੍ਦ੍ਰਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਦੁਸ੍ਸ੍ਥਂ ਹਦਯਸ੍ਥਿਤਯਾ ਯਯਾ| ਅਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਸੁਖ਼ਾਸ੍ਵਾਦਾ ਸ੍ਵਸਂਵੇਦ੍ਯੈਵ ਯਾ ਪਰਮ੍| ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਰਾਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਸੁ ਪ੍ਰਿਯਾਮਨੁਕਰੋਤਿ ਯਾ| ਪ੍ਰਿਯਾਤਿਪ੍ਰਿਯਤਾਂ ਯਾਤਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਯਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਯਾ ਰਤਿਰ੍ਯਾ ਵਾਗ੍ਯਾ ਪੁਸ੍ਟਿਰਿਤਿ ਚ ਸ੍ਤੁਤਾ| ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸਰਾਕ੍ਸਸਮਾਨੁਸੈਃ| ਪਾਨਪ੍ਰਵਤੌ ਸਤ੍ਯਾਂ ਤੁ ਤਾਂ ਸੁਰਾਂ ਵਿਧਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੩੯||
आश्विनं या महत्तेजो बले सारस्वतं च या| दधात्यैन्द्रं च या वीर्यं प्रभावं वैष्णवञ्च या| अस्त्रं मकरकेतोर्या पुरुषार्थो बलस्य या| सौत्रामण्यां द्विजमुख़े हुताशे हूतये च या| या सर्वौषधिसम्पूर्णान्मथ्यमानात्सुरासुरैः| महोदधेः समुद्भूता श्रीशशाङ्कामृतैः सह| मधुमाधवमैरेयसीधुगौडासवादिभिः| मदशक्तिमनुज्ञन्ती या रूपैर्बहुभिः स्थिता| यामास्वाद्य विलासिन्यो यथार्थं नाम बिभ्रति| कुलाङ्गनापि यां पीत्वा नयत्युद्धतमानसा| अनङ्गालिङ्गितैरङ्गैः क्वापि चेतो मुनेरपि| तरङ्गभङ्गभ्रुकुटीतर्जनैर्मानिनीमनः| एकं प्रसाद्य कुरुते या द्वयोरपि निर्वृतिम्| यथाकामभटावाप्तिपरिहृष्टाप्सरोगणे| तृणवत्पुरुषा युद्धे यामास्वाद्य जहत्यसून्| यां शीलयित्वापि चिरं बहुधा बहुविग्रहाम्| नित्यं हर्षातिवेगेन तत् पूर्वमिव सेवते| शोकोद्वेगरतिभयैर्या दृष्ट्वा नाभिभूयते| गोष्ठीमहोत्सवोद्यानं न यस्याः शोभते विना| स्मृत्वा स्मृत्वा च बहुशो वियुक्तः शोचते यया| अप्रसन्नापि या प्रीत्यै प्रसन्ना स्वर्ग एव या| अपीन्द्रं मन्यते दुस्स्थं हृदयस्थितया यया| अनिर्देश्यसुख़ास्वादा स्वसंवेद्यैव या परम्| इति चित्रास्ववस्थासु प्रियामनुकरोति या| प्रियातिप्रियतां याति यत्प्रियस्य विशेषतः| या प्रीतिर्या रतिर्या वाग्या पुष्टिरिति च स्तुता| देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसमानुषैः| पानप्रवृतौ सत्यां तु तां सुरां विधिना पिबेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medorogasya vidhipItayA surayA nivRuttiH (40) · Śloka 40
ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇ ਰੋਗਾ ਮੇਦਾਨਿਲਕਫੋਦ੍ਭਵਾਃ| ਵਿਧਿਯੁਕ੍ਤਾਦਤੇ ਮਦ੍ਯਾਦ੍ਯੇ ਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਾਰੁਣਾਃ||੪੦||
सम्भवन्ति न ते रोगा मेदानिलकफोद्भवाः| विधियुक्तादृते मद्याद्ये न सिद्ध्यन्ति दारुणाः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidhiyuktamadyapAne~apavAdaH (41) · Śloka 41
ਅਸ੍ਤਿ ਦੇਹਸ੍ਯ ਸਾਵਸ੍ਥਾ ਯਸ੍ਯਾਂ ਪਾਨਂ ਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ| ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਦ੍ਯਾਨ੍ਨਿਗਦਾਦ੍ਵਿਵਿਧੌਸਧਸਮ੍ਭਤਾਨ੍||੪੧||
अस्ति देहस्य साऽवस्था यस्यां पानं निवार्यते| अन्यत्र मद्यान्निगदाद्विविधौषधसम्भृतान्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasaMskArAH (42) · Śloka 42
ਆਨੂਪਂ ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਮਾਂਸਂ ਵਿਧਿਨਾਪ੍ਯੁਪਕਲ੍ਪਿਤਮ੍| ਮਦ੍ਯਂ ਸਹਾਯਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪਰਿਣਮੇਤ੍ਕਥਮ੍| ਸੁਤੀਵ੍ਰਮਾਰੁਤਵ੍ਯਾਧਿਘਤਿਨੋ ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਯ ਚ| ਮਦ੍ਯਮਾਂਸਵਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਸ੍ਯਾਕ੍ਤਿਯਾਨ੍ ਗੁਣਃ| ਨਿਗੂਢਸ਼ਲ੍ਯਾਹਰਣੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮਣਿ| ਪੀਤਮਦ੍ਯੋ ਵਿਸਹਤੇ ਸੁਖ਼ਂ ਵੈਦ੍ਯਵਿਕਤ੍ਥਨਾਮ੍| ਅਨਲੋਤ੍ਤੇਜਨਂ ਰੁਚ੍ਯਂ ਸ਼ੋਕਸ਼੍ਰਮਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਨ ਚਾਤਃ ਪਰਮਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਦਾਰੋਗ੍ਯਬਲਪੁਸ੍ਟਿਕਤ੍||੪੨||
आनूपं जाङ्गलं मांसं विधिनाऽप्युपकल्पितम्| मद्यं सहायमप्राप्य सम्यक् परिणमेत्कथम्| सुतीव्रमारुतव्याधिघतिनो लशुनस्य च| मद्यमांसवियुक्तस्य प्रयोगे स्याक्तियान् गुणः| निगूढशल्याहरणे शस्त्रक्षाराग्निकर्मणि| पीतमद्यो विषहते सुख़ं वैद्यविकत्थनाम्| अनलोत्तेजनं रुच्यं शोकश्रमविनाशनम्| न चातः परमस्त्यन्यदारोग्यबलपुष्टिकृत्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvitaM rakShatA madyaM peyam (43) · Śloka 43
ਰਕ੍ਸਤਾ ਜੀਵਿਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੇਯਮਾਤ੍ਮਵਤਾ ਸਦਾ| ਆਸ਼੍ਰਿਤੋਪਾਸ਼੍ਰਿਤਹਿਤਂ ਪਰਮਂ ਧਰ੍ਮਸਾਧਨਮ੍||੪੩||
रक्षता जीवितं तस्मात्पेयमात्मवता सदा| आश्रितोपाश्रितहितं परमं धर्मसाधनम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasumatAM madyapAnavidhiH (44) · Śloka 44
ਸ੍ਨਾਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸੁਰਵਿਪ੍ਰਗੁਰੂਨ੍ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਵਤ੍ਤਿਂ ਵਿਧਾਯ ਚ ਸਮਸ੍ਤਪਰਿਗ੍ਰਹਸ੍ਯ| ਆਪਾਨਭੂਮਿਮਥ ਗਨ੍ਧਜਲਭਿਸਿਕ੍ਤਾਮਾਹਾਰਮਣ੍ਡਪਸਮੀਪਗਤਾਂ ਸ਼੍ਰਯੇਤ| ਸ੍ਵਾਤਤੇਥ ਸ਼ਯਨੇ ਕਮਨੀਯੇ ਮਿਤ੍ਰਭਤ੍ਯਰਮਣੀਸਮਵੇਤਃ| ਸ੍ਵਂ ਯਸ਼ਃ ਕਥਕਚਾਰਣਸਙ੍ਘੈਰੁਦ੍ਧਤਂ ਨਿਸ਼ਮਯਨ੍ਨਤਿਲੋਕਮ੍| ਵਿਲਾਸਿਨੀਨਾਞ੍ਚ ਵਿਲਾਸਸ਼ੋਭਿਗੀਤਂ ਸਨਤ੍ਤਂ ਕਲਤੂਰ੍ਯਘੋਸੈਃ| ਕਾਞ੍ਚੀਕਲਾਪੈਸ਼੍ਚਲਕਿਙ੍ਕਿਣੀਕੈਃ ਕ੍ਰੀਡਾਵਿਹਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਕਤਾਨੁਨਾਦਮ੍| ਮਣਿਕਨਕਸਮੁਤ੍ਯੈਰਾਵਨੇਯੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਃ ਸਜਲਵਿਵਿਧਭਕ੍ਤਿਕ੍ਸੌਮਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਤਾਙ੍ਗੈਃ| ਅਪਿ ਮੁਨਿਜਨਚਿਤ੍ਤਕ੍ਸੋਭਸਮ੍ਪਾਦਨੀਭਿਸ਼੍ਚਕਿਤਹਰਿਣਲੋਲਪ੍ਰੇਕ੍ਸਣੀਭਿਃ ਪ੍ਰਿਯਾਭਿਃ| ਸ੍ਤਨਨਿਤਮ੍ਬਕਤਾਦਤਿਗੌਰਵਾਦਲਸਮਾਕੁਲਮੀਸ਼੍ਵਰਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਗਤਂ ਦਧਤੀਭਿਰਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਤਰੁਣਚਿਤ੍ਤਵਿਲੋਭਨਕਾਰ੍ਮਣਮ੍| ਯੌਵਨਾਸਵਮਤ੍ਤਾਭਿਰ੍ਵਿਲਾਸਾਧਿਸ੍ਠਿਤਾਤ੍ਮਭਿਃ| ਸਞ੍ਚਾਰ੍ਯਮਾਣਂ ਯੁਗਪਤ੍ਤਨ੍ਵਙ੍ਗੀਭਿਰਿਤਸ੍ਤਤਃ| ਤਾਲਵਨ੍ਤਨਲਿਨੀਦਲਾਨਿਲੈਃ ਸ਼ੀਤਲੀਕਤਮਤੀਵ ਸ਼ਿਤਲੈਃ| ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਪਿ ਵਿਦਧਦ੍ਵਸ਼ਾਨੁਗਂ ਸ੍ਵਾਦਿਤਂ ਕਿਮੁਤ ਚਿਤ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ| ਚੂਤਰਸੇਨ੍ਦੁਮਗੈਃ ਕਤਵਾਸਂ ਮਲ੍ਲਿਕੋਜ੍ਜ੍ਵਲਤਯਾ ਚ ਸਨਾਥਮ੍| ਸ੍ਫਟਿਕਸ਼ੁਕ੍ਤਿਗਤਂ ਸਤਰਙ੍ਗਂ ਕਾਨ੍ਤਮਨਙ੍ਗਮਿਵੋਦ੍ਵਹਦਙ੍ਗਮ੍| ਤਾਲੀਸਾਦ੍ਯਂ ਚੂਰ੍ਣਮੇਲਾਦਿਕਂ ਵਾ ਹਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਯਃਸ੍ਥਾਪਨਂ ਵਾ| ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਭ੍ਯੋ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਸੁਮਸ੍ਟੇ ਤੋਯੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਦਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਸ਼੍ਚ| ਧਤਿਮਾਨ੍ ਸ੍ਮਤਿਮਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਮਨੂਨਾਧਿਕਮਾਚਰਨ੍| ਉਚਿਤੇਨੋਪਚਾਰੇਣ ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਪਪਾਲਯਨ੍| ਜਿਤਵਿਕਸਿਤਾਸਿਤਸਰੋਜਨਯਨਸਙ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਵਰ੍ਧਿਤਸ਼੍ਰੀਕਮ੍| ਕਾਨ੍ਤਾਮੁਖ਼ਮਿਵ ਸੌਰਭਹਤਮਧੁਪਗਣਂ ਪਿਬੇਨ੍ਮਦ੍ਯਮ੍||੪੪||
स्नातः प्रणम्य सुरविप्रगुरून्यथास्वं वृत्तिं विधाय च समस्तपरिग्रहस्य| आपानभूमिमथ गन्धजलभिषिक्तामाहारमण्डपसमीपगतां श्रयेत| स्वातृतेऽथ शयने कमनीये मित्रभृत्यरमणीसमवेतः| स्वं यशः कथकचारणसङ्घैरुद्धतं निशमयन्नतिलोकम्| विलासिनीनाञ्च विलासशोभिगीतं सनृत्तं कलतूर्यघोषैः| काञ्चीकलापैश्चलकिङ्किणीकैः क्रीडाविहङ्गैश्च कृतानुनादम्| मणिकनकसमुत्यैरावनेयैर्विचित्रैः सजलविविधभक्तिक्षौमवस्त्रावृताङ्गैः| अपि मुनिजनचित्तक्षोभसम्पादनीभिश्चकितहरिणलोलप्रेक्षणीभिः प्रियाभिः| स्तननितम्बकृतादतिगौरवादलसमाकुलमीश्वरसंश्रयात्| इति गतं दधतीभिरसंस्थितं तरुणचित्तविलोभनकार्मणम्| यौवनासवमत्ताभिर्विलासाधिष्ठितात्मभिः| सञ्चार्यमाणं युगपत्तन्वङ्गीभिरितस्ततः| तालवृन्तनलिनीदलानिलैः शीतलीकृतमतीव शितलैः| दर्शनेऽपि विदधद्वशानुगं स्वादितं किमुत चित्तजन्मनः| चूतरसेन्दुमृगैः कृतवासं मल्लिकोज्ज्वलतया च सनाथम्| स्फटिकशुक्तिगतं सतरङ्गं कान्तमनङ्गमिवोद्वहदङ्गम्| तालीसाद्यं चूर्णमेलादिकं वा हृद्यं प्राश्य प्राग्वयःस्थापनं वा| तत्प्रार्थिभ्यो भूमिभागे सुमृष्टे तोयोन्मिश्रं दापयित्वा ततश्च| धृतिमान् स्मृतिमान् नित्यमनूनाधिकमाचरन्| उचितेनोपचारेण सर्वमेवोपपालयन्| जितविकसितासितसरोजनयनसङ्क्रान्तिवर्धितश्रीकम्| कान्तामुख़मिव सौरभहृतमधुपगणं पिबेन्मद्यम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnottaraM Bojanam (45) · Śloka 45
ਪੀਤ੍ਵੈਵਂ ਚਸਕਤ੍ਰਯਂ ਪਰਿਜਨਂ ਸਮ੍ਮਾਨ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤੋ| ਗਤ੍ਵਾਹਾਰਭੁਵਂ ਪੁਰਃ ਸੁਭਿਸਜੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਭੂਯੋਤ੍ਰ ਚ| ਮਾਂਸਾਪੂਪਘਤਾਰ੍ਦ੍ਰਕਾਦਿਹਰਿਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਸੌਵਰ੍ਚਲੈਃ| ਦ੍ਵਿਸ੍ਤ੍ਰਿਰ੍ਵਾ ਨਿਸ਼ਿ ਚਾਲ੍ਪਮੇਵ ਵਨਿਤਾਸਂਵਲ੍ਗਨਾਰ੍ਥਂ ਪਿਬੇਤ੍||੪੫||
पीत्वैवं चषकत्रयं परिजनं सम्मान्य सर्वं ततो| गत्वाहारभुवं पुरः सुभिषजो भुञ्जीत भूयोऽत्र च| मांसापूपघृतार्द्रकादिहरितैर्युक्तं ससौवर्चलैः| द्विस्त्रिर्वा निशि चाल्पमेव वनितासंवल्गनार्थं पिबेत्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tataH krIDA Sayana~jca (46) · Śloka 46
ਰਹਸਿ ਦਯਿਤਾਮਙ੍ਕੇ ਕਤ੍ਵਾ ਭੁਜਾਨ੍ਤਰਪੀਡਨਾਤ੍ ਪੁਲਕਿਤਤਨੁਂ ਜਾਤਸ੍ਵੇਦਾਂ ਸਕਮ੍ਪਪਯੋਧਰਾਮ੍| ਯਦਿ ਸਰਭਸਂ ਸੀਧੋਰ੍ਵਾਰਂ ਨ ਪਾਯਯਤੇ ਕਤੀ ਕਿਮਨੁਭਵਤਿ ਕ੍ਲੇਸ਼ਪ੍ਰਾਯਂ ਤਦਾ ਗਹਤਨ੍ਤ੍ਰਤਾਮ੍| ਵਰਤਨੁਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸਙ੍ਗਤਿਸੁਗਨ੍ਧਿਤਰਂ ਸਰਕਂ ਦ੍ਰੁਤਮਿਵ ਪਦ੍ਮਰਾਗਮਣਿਮਾਸਵਰੂਪਧਰਮ੍| ਭਵਤਿ ਰਤਿਸ਼੍ਰਮੇਣ ਚ ਮਦਃ ਪਿਬੇਤੋਲ੍ਪਮਪਿ ਕ੍ਸਯਮਤ ਓਜਸਃ ਪਰਿਹਰਨ੍ ਸ ਸ਼ਯੀਤ ਪਰਮ੍||੪੬||
रहसि दयितामङ्के कृत्वा भुजान्तरपीडनात् पुलकिततनुं जातस्वेदां सकम्पपयोधराम्| यदि सरभसं सीधोर्वारं न पाययते कृती किमनुभवति क्लेशप्रायं तदा गृहतन्त्रताम्| वरतनुवक्त्रं सङ्गतिसुगन्धितरं सरकं द्रुतमिव पद्मरागमणिमासवरूपधरम्| भवति रतिश्रमेण च मदः पिबेतोऽल्पमपि क्षयमत ओजसः परिहरन् स शयीत परम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidhivanmadyapAnasya Palam (47) · Śloka 47
ਇਤ੍ਥਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਿਬਨ੍ਮਦ੍ਯਂ ਨ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਾਦ੍ਵਿਹੀਯਤੇ| ਅਸਾਰਸਂਸਾਰਸੁਖ਼ਂ ਪਰਮਂ ਚਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ| ਏਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸ੍ਯੋਪਭੋਗੋਯਂ ਸ੍ਪਹਣੀਯਃ ਸੁਰੈਰਪਿ| ਅਨ੍ਯਥਾ ਹਿ ਵਿਪਤ੍ਸੁ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪੇਨ੍ਧਨਂ ਧਨਮ੍| ਉਪਭੋਗੇਨ ਰਹਿਤੋ ਭੋਗਵਾਨਿਤਿ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਤੇ| ਨਿਰ੍ਮਿਤੋਤਿਕਦਰ੍ਯੋਯਂ ਵਿਧਿਨਾ ਨਿਧਿਪਾਵਕਃ| ਤ੍ਸ੍ਮਾਦ੍ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਯਾ ਪਾਨਂ ਪਾਨਸ੍ਯ ਸਤਤਂ ਹਿਤਮ੍| ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸਯਲੁਬ੍ਧਾਨਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਤਾਮ੍| ਵਿਧਿਰ੍ਵਸੁਮਤਾਮੇਸ ਭਵਿਸ੍ਯਦ੍ਵਸਵਸ੍ਤੁ ਯੇ| ਯਥੋਪਪਤ੍ਤਿਤੈਰ੍ਮਦ੍ਯਂ ਪਾਤਵ੍ਯਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਹਿਤਮ੍||੪੭||
इत्थं युक्त्या पिबन्मद्यं न त्रिवर्गाद्विहीयते| असारसंसारसुख़ं परमं चाधिगच्छति| एश्वर्यस्योपभोगोऽयं स्पृहणीयः सुरैरपि| अन्यथा हि विपत्सु स्यात्पश्चात्तापेन्धनं धनम्| उपभोगेन रहितो भोगवानिति निन्द्यते| निर्मितोऽतिकदर्योऽयं विधिना निधिपावकः| त्स्माद्व्यवस्थया पानं पानस्य सततं हितम्| जित्वा विषयलुब्धानामिन्द्रियाणां स्वतन्त्रताम्| विधिर्वसुमतामेष भविष्यद्वसवस्तु ये| यथोपपत्तितैर्मद्यं पातव्यं मात्रया हितम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnamaryAdA (48) · Śloka 48
ਯਾਵਦ੍ਦਸ੍ਟੇਰ੍ਨ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ਯਾਵਨ੍ਨ ਕ੍ਸੋਭ੍ਯਤੇ ਮਨਃ| ਤਾਵਦੇਵ ਵਿਰਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਦ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਵਤਾ ਸਦਾ||੪੮||
यावद्दृष्टेर्न सम्भ्रान्तिर्यावन्न क्षोभ्यते मनः| तावदेव विरन्तव्यं मद्यादात्मवता सदा||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM madyapAnavidhiH (49) · Śloka 49
ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਸ੍ਨਾਨਵਾਸਧੂਪਾਨੁਲੇਪਨੈਃ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ੍ਣੈਰ੍ਭਾਵਿਤੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨੈਃ ਪਾਨਂ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਲੈਃ| ਪੈਤ੍ਤਿਕੋ ਭਾਵਿਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨੈਃ ਪਿਬਨ੍ਮਦ੍ਯਂ ਨ ਸੀਦਤਿ| ਉਪਚਾਰੈਰਸ਼ਿਸ਼ਿਰੈਰ੍ਯਵਗੋਧੂਮਭੁਕ੍ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੋ ਧਨ੍ਵਜੈਰ੍ਮਾਂਸੈਰ੍ਮਦ੍ਯਂ ਮਾਰਿਚਿਕੈਃ ਸਹ||੪੯||
अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानवासधूपानुलेपनैः| स्निग्धोष्णैर्भावितैश्चान्नैः पानं वातोत्तरः पिबेत्| शीतोपचारैर्विविधैर्मधुरस्निग्धशीतलैः| पैत्तिको भावितश्चान्नैः पिबन्मद्यं न सीदति| उपचारैरशिशिरैर्यवगोधूमभुक् पिबेत्| श्लैष्मिको धन्वजैर्मांसैर्मद्यं मारिचिकैः सह||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM madyaprakArAH kAlaSca (50) · Śloka 50
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੇ ਹਿਤਂ ਮਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪੈਸ੍ਟਿਕਗੌਡਿਕਮ੍| ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਾਮ੍ਭੋ ਮਧੁ ਕਫੇ ਮਾਰ੍ਦ੍ਵਿਕਾਰਿਸ੍ਟਮਾਧਵਮ੍| ਪ੍ਰਾਕ੍ਪਿਬੇਚ੍ਛ੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੋ ਮਦ੍ਯਂ ਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਪੈਤ੍ਤਿਕਃ| ਵਾਤਿਕਸ੍ਤੁ ਪਿਬੇਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸਮਦੋਸੋ ਯਥੇਚ੍ਛਤਿ||੫੦||
तत्र वाते हितं मद्यं प्रायः पैष्टिकगौडिकम्| पित्ते साम्भो मधु कफे मार्द्विकारिष्टमाधवम्| प्राक्पिबेच्छ्लैष्मिको मद्यं भुक्तस्योपरि पैत्तिकः| वातिकस्तु पिबेन्मध्ये समदोषो यथेच्छति||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyayoScikitsA (51) · Śloka 51
ਮਦੇਸੁ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਸੁ ਚੇਸ੍ਯਤੇ| ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪਿਤ੍ਤਮੇਵੋਪਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਸ਼ੀਤਾਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾਃ ਮਣਯਃ ਸੇਕਾ ਵ੍ਯਜਨਮਾਰੁਤਾਃ| ਸਿਤਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਖ਼ਰ੍ਜੂਰਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਸ੍ਵਰਸਾਃ ਪਯਃ| ਸਿਦ੍ਧਾ ਮਧੁਰਵਰ੍ਗੇਣ ਰਸਾ ਯੂਸਾਃ ਸਦਾਡਿਮਾਃ| ਸਸ੍ਟਿਕਾਃ ਸ਼ਾਲਯੋ ਮੁਦ੍ਗਾ ਯਵਾਃ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਜੀਵਨਮ੍| ਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਸਟ੍ਪਲਂ ਪਯਸਾਗ੍ਨਿਕਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਵਾ ਸ਼ਿਲਾਹ੍ਵਂ ਵਾ ਰਸਾਯਨਵਿਧਾਨਤਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾ||੫੧||
मदेषु वातपित्तघ्नं प्रायो मूर्च्छासु चेष्यते| सर्वत्रापि विशेषेण पित्तमेवोपलक्षयेत्| शीताः प्रदेहाः मणयः सेका व्यजनमारुताः| सिताद्राक्षेक्षुख़र्जूरकाश्मर्यस्वरसाः पयः| सिद्धा मधुरवर्गेण रसा यूषाः सदाडिमाः| षष्टिकाः शालयो मुद्गा यवाः सर्पिश्च जीवनम्| कल्याणकं पञ्चगव्यं षट्पलं पयसाग्निकम्| पिप्पल्यो वा शिलाह्वं वा रसायनविधानतः| त्रिफला वा प्रयोक्तव्या सघृतक्षौद्रशर्करा||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasaktavegeShu viSeShaH (52) · Śloka 52
ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਵੇਗੇਸੁ ਹਿਤਂ ਮੁਖ਼ਨਾਸਾਵਰੋਧਨਮ੍| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸੀਕ੍ਸੀਰਂ ਤੇਨ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਨਾਵਨਮ੍||੫੨||
प्रसक्तवेगेषु हितं मुख़नासावरोधनम्| पिबेद्वा मानुषीक्षीरं तेन दद्याच्च नावनम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vogottarakAlInA cikitsA (53) · Śloka 53
ਮਣਾਲਬਿਸਕਸ੍ਣਾ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸਾਭਯਾਃ| ਦੁਰਾਲਭਾਂ ਵਾ ਮੁਸ੍ਤਾਂ ਵਾ ਸ਼ੀਤੇਨ ਸਲਿਲੇਨ ਵਾ| ਪਿਬੇਨ੍ਮਰਿਚਕੋਲਾਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜੋਸ਼ੀਰਾਹਿਕੇਸਰਮ੍| ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਥ੍ਯਾ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਾ ਘਤਮ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤਾਞ੍ਚ ਯਥਾਦੋਸਬਲੋਦਯਾਮ੍| ਪਞ੍ਚ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸ਼ਸ੍ਤਾਨਿ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਚਨਮ੍| ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯਾਲਮ੍ਬਨਂ ਜ੍ਞਾਨਮਗਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਸਯੇਸੁ ਚ||੫੩||
मृणालबिसकृष्णा वा लिह्यात्क्षौद्रेण साभयाः| दुरालभां वा मुस्तां वा शीतेन सलिलेन वा| पिबेन्मरिचकोलास्थिमज्जोशीराहिकेसरम्| धात्रीफलरसे सिद्धं पथ्या क्वाथेन वा घृतम्| कुर्यात् क्रियां ज्वरोक्ताञ्च यथादोषबलोदयाम्| पञ्च कर्माणि शस्तानि तथा रक्तावसेचनम्| सत्त्वस्यालम्बनं ज्ञानमगृद्धिर्विषयेषु च||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atipravRuddhAdiShu viSeShaH (54) · Śloka 54
ਮਦੇਸ੍ਵਤਿਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇਸੁ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯੇਸੁ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਸਂਨ੍ਯਾਸਵਿਹਿਤਂ ਵਿਸਜਂ ਵਿਸਜੇਸੁ ਚ||੫੪||
मदेष्वतिप्रवृद्धेषु मूर्च्छायेषु च योजयेत्| तीक्ष्णं संन्यासविहितं विषजं विषजेषु च||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMnyAsacikitsA (55) · Śloka 55
ਆਸ਼ੁ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਸਂਨ੍ਯਾਸੇ ਸੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਨਸ੍ਯਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਧੂਮਂ ਪ੍ਰਧਮਨਂ ਤੋਦਃ ਸੂਚੀਭਿਸ਼੍ਚ ਨਖ਼ਾਨ੍ਤਰੇ| ਕੇਸ਼ਾਨਾਂ ਲੁਞ੍ਚਨਂ ਦਾਹੋ ਦਂਸ਼ੋ ਦਸ਼ਨਵਸ਼੍ਚਿਕੈਃ| ਕਦ੍ਵਮ੍ਲਗਾਲਨਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਕਪਿਕਚ੍ਛ੍ਵਾਵਘਰ੍ਸਣਮ੍| ਉਤ੍ਥਿਤੋ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਵਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਖ਼ਾਦੇਤ੍ਸਵ੍ਯੋਸਲਵਣਂ ਬੀਜਪੂਰਕਕੇਸਰਮ੍| ਲਘ੍ਵਨ੍ਨਂ ਕਟੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਮਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ||੫੫||
आशु प्रयोज्यं संन्यासे सुतीक्ष्णं नस्यमञ्जनम्| धूमं प्रधमनं तोदः सूचीभिश्च नख़ान्तरे| केशानां लुञ्चनं दाहो दंशो दशनवृश्चिकैः| कद्वम्लगालनं वक्त्रे कपिकच्छ्वावघर्षणम्| उत्थितो लब्धसंज्ञश्च लशुनस्वरसं पिबेत्| ख़ादेत्सव्योषलवणं बीजपूरककेसरम्| लघ्वन्नं कटुतीक्ष्णोष्णमद्यात् स्रोतोविशुद्धये||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pralayahetoScittasaMrakShaNam (56-9) · Śloka 9
ਵਿਸ੍ਮਾਪਨੈਃ ਸਂਸ੍ਮਰਣੈਃ ਪ੍ਰਿਯਸ਼੍ਰਵਣਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ| ਪਟੁਭਿਰ੍ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਸ਼ਬ੍ਦੈਰ੍ਵ੍ਯਾਯਾਮਸ਼ੀਲਨੈਃ| ਸ੍ਰਂਸਨੋਲ੍ਲੇਖ਼ਨੈਰ੍ਧੂਮੈਃ ਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਯਾਵਸੇਚਨੈਃ| ਉਪਾਚਰੇਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਤਮਨੁਬਨ੍ਧਭਯਾਤ੍ ਪਨਃ| ਤਸ੍ਯ ਸਂਰਕ੍ਸਿਤਵ੍ਯਂ ਚ ਮਨਃ ਪ੍ਰਲਯਹੇਤੁਤਃ||੫੬|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਮਦਾਤ੍ਯਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਨਵਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੯||
विस्मापनैः संस्मरणैः प्रियश्रवणदर्शनैः| पटुभिर्गीतवादित्रशब्दैर्व्यायामशीलनैः| स्रंसनोल्लेख़नैर्धूमैः शोणितस्यावसेचनैः| उपाचरेत्तं प्रततमनुबन्धभयात् पनः| तस्य संरक्षितव्यं च मनः प्रलयहेतुतः||५६|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने मदात्ययचिकित्सितन्नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon