Adhikarana atha rAjayakShmacikitsitaM nAma saptamo~adhyAyaH adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ|
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
View original
अथातो राजयक्ष्मचिकित्सितं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Adhikarana balinaH Sodhanam (2) · Śloka 2
ਬਲਿਨੋਬਹੁਦੋਸਸ੍ਯ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸ਼ੋਧਨਮ੍|
ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧੋ ਯਕ੍ਸ੍ਮਿਣਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਯਨ੍ਨ ਕਰ੍ਸ਼ਨਮ੍|
ਪਯਸਾ ਫਲਯੁਕ੍ਤੇਨ ਮਧੁਰੇਣ ਰਸੇਨ ਵਾ|
ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਮਤ੍ਯਾ ਯਵਾਗ੍ਵਾ ਵਾ ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧਯਾ|
ਵਮੇਦ੍ਵਿਰੇਚਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾਨ੍ਨਪਦ੍ਰੁਮਾਨ੍|
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਃ ਪਯਸਾ ਤਰ੍ਪਣੇਨ ਵਾ|
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਵਿਦਾਰੀਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਾਂਸਾਨਾਂ ਵਾ ਰਸੈਰ੍ਯੁਤਾਨ੍||੨||
View original
बलिनोबहुदोषस्य स्निग्धस्विन्नस्य शोधनम्|
ऊर्ध्वाधो यक्ष्मिणः कुर्यात्सस्नेहं यन्न कर्शनम्|
पयसा फलयुक्तेन मधुरेण रसेन वा|
सर्पिष्मत्या यवाग्वा वा वमनद्रव्यसिद्धया|
वमेद्विरेचनं दद्यात्त्रिवृच्छ्यामान्नृपद्रुमान्|
शर्करामधुसर्पिर्भिः पयसा तर्पणेन वा|
द्राक्षाविदारीकाश्मर्यमांसानां वा रसैर्युतान्||२||
Adhikarana SodhanottaraM bRuMhaNaM dIpana~jca (3) · Śloka 3
ਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਵਿਧਿਂ ਬਂਹਣਦੀਪਨਮ੍|
ਹਦ੍ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਵਾਤਘ੍ਨਾਨਿ ਲਘੂਨਿ ਚ|
ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਗੋਧੂਮਯਵਮੁਦ੍ਗਂ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍|
ਲਘੁਮਚ੍ਯੁਵੀਰ੍ਯਂ ਚ ਸੁਜਰਂ ਬਲਕਚ੍ਚ ਯਤ੍|
ਆਜਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਂ ਮਾਂਸਂ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸਞ੍ਚ ਸ਼ੋਸਜਿਤ੍|
ਕਾਕੋਲੁਕਵਕਦ੍ਵੀਪਿਗਵਾਸ਼੍ਵਨਕੁਲੋਰਗਮ੍|
ਗਧ੍ਰਮਾਂਸਖਰੋਸ੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਹਿਤਂ ਛਦ੍ਮੋਪਸਂਹਿਤਮ੍|
ਜ੍ਞਾਤਂ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਛਰ੍ਦਿਸੇ ਨ ਬਲੌਜਸੇ||੩||
View original
शुद्धकोष्ठस्य युञ्जीत विधिं बृंहणदीपनम्|
हृद्यानि चान्नपानानि वातघ्नानि लघूनि च|
शालिषष्टिकगोधूमयवमुद्गं समास्थितम्|
लघुमच्युवीर्यं च सुजरं बलकृच्च यत्|
आजं क्षीरं घृतं मांसं क्रव्यान्मांसञ्च शोषजित्|
काकोलुकवृकद्वीपिगवाश्वनकुलोरगम्|
गृध्रमांसखरोष्ट्रं च हितं छद्मोपसंहितम्|
ज्ञातं जुगुप्सितं तद्धि छर्दिषे न बलौजसे||३||
Adhikarana mRugAdimAMsasevane vidhiH (4) · Śloka 4
ਮਗਾਦ੍ਯਾਃ ਪਿਤ੍ਤਕਫਯੋਃ ਪਵਨੇ ਪ੍ਰਸਹਾਦਯਃ|
ਵੇਸ਼ਵਾਰੀਕਤਾਃ ਪਥ੍ਯਾ ਰਸਾਦਿਸੁ ਚ ਕਲ੍ਪਿਤਾਃ|
ਭਸ੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਸਪਤੈਲੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾ ਯਥਾਯਥਮ੍|
ਰਸਿਕਾ ਮਦਵਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ ਪਟੁਦ੍ਰਵ੍ਯਾਭਿਸਂਸ੍ਕਤਾਃ|
ਹਿਤਾ ਮੌਦ੍ਗਕਕੌਲਤ੍ਥਾਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਯੂਸਾਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਾਃ|
ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਕਂ ਸਯਵਂ ਸਕੁਲਤ੍ਥਂ ਸਨਾਗਰਮ੍|
ਸਦਾਡਿਮਂ ਸਾਮਲਕਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਾਜਂ ਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਤੇਨ ਸਡ੍ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵਿਕਾਰਾਃ ਪੀਨਸਾਦਯਃ||੪||
View original
मृगाद्याः पित्तकफयोः पवने प्रसहादयः|
वेशवारीकृताः पथ्या रसादिषु च कल्पिताः|
भृष्टाः सर्षपतैलेन सर्पिषा वा यथायथम्|
रसिका मृदवः स्निग्धाः पटुद्रव्याभिसंस्कृताः|
हिता मौद्गककौलत्थास्तद्वद्यूषाश्च साधिताः|
सपिप्पलीकं सयवं सकुलत्थं सनागरम्|
सदाडिमं सामलकं स्निग्धमाजं रसं पिबेत्|
तेन षड् विनिवर्तन्ते विकाराः पीनसादयः||४||
Adhikarana kolAdiBiScandrakAntaH (5) · Śloka 5
ਕੋਲਦਾਦਿਮਨਿਰ੍ਯਾਸਪਿਸ੍ਟਯਾਸ੍ਥਿਵਿਹੀਨਯਾ|
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਯਾ ਸ੍ਵਚ੍ਛਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਬੁਪ੍ਲੁਤਾਲੋਡਿਤਕਲ੍ਕਯਾ|
ਕਾਰ੍ਯਃ ਸੌਵਰ੍ਚਲਵ੍ਯੋਸਪਤ੍ਰੈਲਾਦੀਪ੍ਯਕਾਨ੍ਵਿਤਃ|
ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਃ ਸਕਰ੍ਪੂਰਃ ਸਲਵਙ੍ਗ ਸਕੇਸਰਃ|
ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਾਨ੍ਤੋ ਯਥਾਰ੍ਯਾਖ਼੍ਯਃ ਸ਼ੋਸਹਾਗ੍ਨਿਰੁਚਿਪ੍ਰਦਃ||੫||
View original
कोलदादिमनिर्यासपिष्टयास्थिविहीनया|
द्राक्षया स्वच्छधान्याम्बुप्लुतालोडितकल्कया|
कार्यः सौवर्चलव्योषपत्रैलादीप्यकान्वितः|
समाक्षिकः सकर्पूरः सलवङ्ग सकेसरः|
चन्द्रकान्तो यथार्याख़्यः शोषहाग्निरुचिप्रदः||५||
Adhikarana drAkShArAgaH (6) · Śloka 6
ਸ਼ੁਕ੍ਤਾਮ੍ਲਧਾਤ੍ਰੀਸ੍ਵਰਸੈਰ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਯਾਃ ਕਲ੍ਕਿਤਂ ਪਲਮ੍|
ਗੁਡਸ਼ਰ੍ਕਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ|
ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਧਾਨ੍ਯਦ੍ਰਮਿਲੀਰਾਜਿਕਾਦਾਡਿਮੋਸਣੈਃ|
ਪਲੇਨ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸੌਵਰ੍ਚਲੇਨ ਚ|
ਸਸੇਵ੍ਯਪਤ੍ਰਤ੍ਵਕ੍ਤੋਯਸੁਰਸਾਰਸਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ|
ਭੂਰਿਭੂਸ੍ਤਣਕੋ ਰੋਗਃ ਕਣ੍ਠ੍ਯੋ ਰੁਚ੍ਯਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਃ||੬||
View original
शुक्ताम्लधात्रीस्वरसैर्द्राक्षायाः कल्कितं पलम्|
गुडशर्करसंयुक्तं युक्तं श्लक्ष्णैश्च कार्षिकैः|
वृक्षाम्लधान्यद्रमिलीराजिकादाडिमोषणैः|
पलेन नागपुष्पस्य किञ्चित्सौवर्चलेन च|
ससेव्यपत्रत्वक्तोयसुरसारसमूर्च्छितः|
भूरिभूस्तृणको रोगः कण्ठ्यो रुच्यः समाक्षिकः||६||
Adhikarana pAnam (7) · Śloka 7
ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਸੁਤਰਾਂ ਮਦ੍ਯਂ ਜੀਰ੍ਣਂ ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍|
ਪਿਤ੍ਤਾਦਿਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਮਧ੍ਵਰਿਸ੍ਟਾਚ੍ਛਵਾਰੁਣੀਃ|
ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਤਾਮਲਕ੍ਯਾਥਵਾ ਜਲਮ੍|
ਪਰ੍ਣਿਨੀਭਿਸ਼੍ਚਤਸਭਿਰ੍ਧਾਨ੍ਯਨਾਗਰਕੇਣ ਵਾ|
ਕਲ੍ਕਯੇਚ੍ਚਾਨੁਕੂਲੋਸ੍ਯ ਤੇਨਾਨ੍ਨਂ ਸ਼ੁਚਿ ਯਤ੍ਨਵਾਨ੍||੭||
View original
पिबेच्च सुतरां मद्यं जीर्णं स्रोतोविशोधनम्|
पित्तादिषु विशेषेण मध्वरिष्टाच्छवारुणीः|
सिद्धं वा पञ्चमूलेन तामलक्याथवा जलम्|
पर्णिनीभिश्चतसृभिर्धान्यनागरकेण वा|
कल्कयेच्चानुकूलोऽस्य तेनान्नं शुचि यत्नवान्||७||
Adhikarana balAgarbhaM dashamUlaghRutam (8) · Śloka 8
ਦਸ਼ਮੂਲੇਨ ਪਯਸਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਮਾਂਸਰਸੇਨ ਵਾ|
ਬਲਾਗਰ੍ਭਂ ਘਤਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸਰਸੇਨਵਾ|
ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪਯਸਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਦਸ਼ਗੁਣੇਨ ਵਾ||੮||
View original
दशमूलेन पयसा सिद्धं मांसरसेन वा|
बलागर्भं घृतं योज्यं क्रव्यान्मांसरसेनवा|
सक्षौद्रं पयसा सिद्धं सर्पिर्दशगुणेन वा||८||
Adhikarana jIvantyAdighRutam (9) · Śloka 9
ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਮਧੁਕਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਫਲਾਨਿ ਕੁਟਜਸ੍ਯ ਚ|
ਪੁਸ੍ਕਰਾਹ੍ਵਂ ਸ਼ਠੀਂ ਕਸ੍ਣਾਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਂ ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਂ ਬਲਾਮ੍|
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਤਾਮਲਕੀਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਦੁਰਾਲਭਾਮ੍|
ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯ ਘਤਂ ਪਕ੍ਵਂ ਰੋਗਰਾਜਹਰਂ ਪਰਮ੍||੯||
View original
जीवन्तीं मधुकं द्राक्षां फलानि कुटजस्य च|
पुष्कराह्वं शठीं कृष्णां व्याघ्रीं गोक्षुरकं बलाम्|
नीलोत्पलं तामलकीं त्रायमाणां दुरालभाम्|
कल्कीकृत्य घृतं पक्वं रोगराजहरं परम्||९||
Adhikarana durAlabhAdighRutam (10) · Śloka 10
ਦੁਰਾਲਭਾਂ ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਂ ਚਤਸ੍ਰਃ ਪਰ੍ਣਿਨੀਰ੍ਬਲਾਮ੍|
ਭਾਗਾਨ੍ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਪਲਂ ਪਰ੍ਪਟਕਸ੍ਯ ਚ|
ਪਚੇਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣੇ ਤੋਯੇ ਦਸ਼ਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸਿਤੇ|
ਪੂਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਗੁਣਿਤਂ ਪਚੇਤ੍|
ਗਰ੍ਭਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸ਼ਠੀਕਸ੍ਣਾਭੂਨਿਮ੍ਬੋਤ੍ਪਲਸਾਰਿਵਾਃ|
ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਂ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਮੂਲਂ ਸਹਪਤ੍ਰਫਲਾਂ ਫਲਮ੍|
ਕੁਟਜਾਚ੍ਚ ਜਯੇਤ੍ਤਦ੍ਧਿ ਸ਼ਿਰਃਪਰ੍ਸ਼੍ਵਾਂਸਵੇਦਨਾਮ੍|
ਤਸ੍ਣਾਂ ਛਰ੍ਦ੍ਯਮਤੀਸਾਰਂ ਕਾਸਦਾਹਭ੍ਰਮਜ੍ਵਰਾਨ੍||੧੦||
View original
दुरालभां गोक्षुरकं चतस्रः पर्णिनीर्बलाम्|
भागान् पलोन्मितान् कृत्वा पलं पर्पटकस्य च|
पचेद्दशगुणे तोये दशभागावशेषिते|
पूते तस्मिन् घृतप्रस्थं क्षीरद्विगुणितं पचेत्|
गर्भं दत्वा शठीकृष्णाभूनिम्बोत्पलसारिवाः|
त्रायन्तीं पौष्करं मूलं सहपत्रफलां फलम्|
कुटजाच्च जयेत्तद्धि शिरःपर्श्वांसवेदनाम्|
तृष्णां छर्द्यमतीसारं कासदाहभ्रमज्वरान्||१०||
Adhikarana kharjUrAdighRutam (11) · Śloka 11
ਘਤਂ ਖਰ੍ਜੂਰਮਦ੍ਵੀਕਾਮਧੁਕੈਃ ਸਪਰੂਸਕੈਃ|
ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਕਂ ਵੈਸ੍ਵਰ੍ਯਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੧੧||
View original
घृतं खर्जूरमृद्वीकामधुकैः सपरूषकैः|
सपिप्पलीकं वैस्वर्यकासश्वासज्वरापहम्||११||
Adhikarana dashamUlakShIrodbhavaM ghRutam (12) · Śloka 12
ਦਸ਼ਮੂਲਸ਼ਤਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਾਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯਦੁਦਿਯਾਨ੍ਨਵਮ੍|
ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਕਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਤ੍ ਪਰਂ ਸ੍ਵਰਬੋਧਨਮ੍|
ਸ਼ਿਰਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਂਸਸ਼ੂਲਘ੍ਨਂ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੧੨||
View original
दशमूलशृतात् क्षीरात् सर्पिर्यदुदियान्नवम्|
सपिप्पलीकं सक्षौद्रं तत् परं स्वरबोधनम्|
शिरःपार्श्वांसशूलघ्नं कासश्वासज्वरापहम्||१२||
Adhikarana pa~jcapa~jcamUlodbhavaM ghRUtam (13) · Śloka 13
ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਪਞ੍ਚਮੂਲੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਤਾਦ੍ਯਦੁਦਿਯਾਦ੍ ਘਤਮ੍|
ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਾਂ ਰਸੇ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ|
ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਜਯਤ੍ਯੇਤਦ੍ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਃ ਸਪ੍ਤਕਂ ਬਲਮ੍||੧੩||
View original
पञ्चभिः पञ्चमूलैर्वा शृताद्यदुदियाद् घृतम्|
पञ्चानां पञ्चमूलानां रसे क्षीरचतुर्गुणे|
सिद्धं सर्पिर्जयत्येतद्यक्ष्मणः सप्तकं बलम्||१३||
Adhikarana pa~jcakoladighRutam (14) · Śloka 14
ਪਞ੍ਚਕੋਲਯਵਕ੍ਸਾਰਸਟ੍ਪਲੇਨ ਪਚੇਦ੍ ਘਤਮ੍|
ਪ੍ਰਸ੍ਥੋਨ੍ਮਿਤਂ ਤੁਲ੍ਯਪਯਃ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍|
ਗੁਲ੍ਮਜ੍ਵਰੋਦਰਪ੍ਲੀਹਗ੍ਰਹਣੀਪਾਣ੍ਡੁਪੀਨਸਾਨ੍|
ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਗ੍ਨਿਸਦਨਸ਼੍ਵਯਥੂਰ੍ਧ੍ਵਾਨਿਲਾਨ੍ ਜਯੇਤ੍||੧੪||
View original
पञ्चकोलयवक्षारषट्पलेन पचेद् घृतम्|
प्रस्थोन्मितं तुल्यपयः स्रोतसां तद्विशोधनम्|
गुल्मज्वरोदरप्लीहग्रहणीपाण्डुपीनसान्|
कासश्वासाग्निसदनश्वयथूर्ध्वानिलान् जयेत्||१४||
Adhikarana rAsnAdighRutam (15) · Śloka 15
ਰਾਸ੍ਨਾਬਲਾਗੋਕ੍ਸੁਰਕਸ੍ਥਿਰਾਵਰ੍ਸਾਭੂਵਾਰਿਣਿ|
ਜੀਵਨ੍ਤੀਪਿਪ੍ਪਲੀਗਰ੍ਭਂ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ੋਸਜਿਦ੍ਘਤਮ੍||੧੫||
View original
रास्नाबलागोक्षुरकस्थिरावर्षाभूवारिणि|
जीवन्तीपिप्पलीगर्भं सक्षीरं शोषजिद्घृतम्||१५||
Adhikarana ashvagandhAghRutam (16) · Śloka 16
ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਸ਼ਤਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਾਤ੍ ਘਤਂ ਚ ਸਸਿਤਾਪਯਃ||੧੬||
View original
अश्वगन्धाशृतात् क्षीरात् घृतं च ससितापयः||१६||
Adhikarana mAMsasarpiH (17) · Śloka 17
ਸਾਧਾਰਣਾਮਿਸਤੁਲਾਂ ਤੋਯੇਦ੍ਰੋਣਦ੍ਵਯੇ ਪਚੇਤ੍|
ਤੇਨਾਸ੍ਟਭਾਗਸ਼ੇਸੇਣ ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤੈਃ|
ਸਾਧਯੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਮਯਾਪਹਮ੍|
ਮਾਂਸਸਰ੍ਪਿਰਿਦਂ ਪੀਤਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਰਸੇਨ ਵਾ|
ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਵਰਭ੍ਰਂਸ਼ਸ਼ੋਸਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਜਿਤ੍||੧੭||
View original
साधारणामिषतुलां तोयेद्रोणद्वये पचेत्|
तेनाष्टभागशेषेण जीवनीयैः पलोन्मितैः|
साधयेत्सर्पिषः प्रस्थं वातपित्तामयापहम्|
मांससर्पिरिदं पीतं युक्तं मांसरसेन वा|
कासश्वासस्वरभ्रंशशोषहृत्पार्श्वशूलजित्||१७||
Adhikarana pArAsharaM ghRutam (18) · Śloka 18
ਯਸ੍ਟੀਬਲਾਗੁਡੂਚ੍ਯਲ੍ਪਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਤੁਲਾਂ ਪਚੇਤ੍|
ਸ਼ੂਰ੍ਪੇਪਾਮਸ੍ਟਭਾਗਸ੍ਥੇ ਤਤ੍ਰ ਪਾਤ੍ਰਮ੍ਪਚੇਦ੍ਘਤਾਤ੍|
ਧਾਤ੍ਰੀਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸਤ੍ਰਿਪਾਤ੍ਰੇ ਪਯਸੋਰ੍ਮਣੇ|
ਸੁਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਪਾਰਾਸ਼ਰਮਿਦਂ ਘਤਮ੍|
ਸਸੈਨ੍ਯਂ ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਾਣਮੁਨ੍ਮੂਲਯਤਿ ਸ਼ੀਤਿਤਮ੍||੧੮||
View original
यष्टीबलागुडूच्यल्पं पञ्चमूलतुलां पचेत्|
शूर्पेऽपामष्टभागस्थे तत्र पात्रम्पचेद्घृतात्|
धात्रीविदारीक्षुरसत्रिपात्रे पयसोऽर्मणे|
सुपिष्टैर्जीवनीयैश्च पाराशरमिदं घृतम्|
ससैन्यं राजयक्ष्माणमुन्मूलयति शीतितम्||१८||
Adhikarana svAduskandhaM ghRutam (19) · Śloka 19
ਮੂਰ੍ਵਾਹਰਿਦ੍ਰਾਖਦਿਰਕ੍ਵਾਥਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਮ੍|
ਗੋਗਜਾਜਾਵਿਹਯਜਂ ਪਯਸ੍ਤੁਲ੍ਯਾਨ੍ ਦਸ਼ਦ੍ਰਵਾਨ੍|
ਸ੍ਵਾਦੁਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਕਲ੍ਕਿਤਂ ਦੇਵਦਾਰੂ ਚ|
ਪਚੇਤ੍ਤਚ੍ਚਾਸ਼ੁ ਦੋਸਘ੍ਨਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਾਸਾਵਰੀਘਤਮ੍||੧੯||
View original
मूर्वाहरिद्राखदिरक्वाथसर्पिः शकृद्रसम्|
गोगजाजाविहयजं पयस्तुल्यान् दशद्रवान्|
स्वादुस्कन्धं त्रिकटुकं कल्कितं देवदारू च|
पचेत्तच्चाशु दोषघ्नं तद्वद्वासावरीघृतम्||१९||
Adhikarana dvipa~jcamUlAdighRutam (20) · Śloka 20
ਕਰਞ੍ਜਬੋਲਸ੍ਥਵਿਰਕੁਲਤ੍ਥਬਦਰਾਗ੍ਨਿਕਾਃ|
ਭਲ੍ਲਾਤਕਞ੍ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥੇ ਸਡ੍ਗੁਣੇ ਸਾਧਯੇਦ੍ਘਤਮ੍|
ਗਰ੍ਭਂ ਧਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੁਹਿਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯਾਚਵ੍ਯਸੈਨ੍ਧਵਮ੍|
ਹਰਿਤਕੀਂ ਚ ਤਚ੍ਛੇਸਸ਼ੋਫਮੇਹੋਦਰਾਪਹਮ੍||੨੦||
View original
करञ्जबोलस्थविरकुलत्थबदराग्निकाः|
भल्लातकञ्च तत्क्वाथे षड्गुणे साधयेद्घृतम्|
गर्भं धृत्वा स्नुहिक्षीरं शुकाख्याचव्यसैन्धवम्|
हरितकीं च तच्छेषशोफमेहोदरापहम्||२०||
Adhikarana siddhaghRutAnAM prayogAH (21) · Śloka 21
ਯਵਾਗ੍ਵਾ ਵਾ ਪਿਬੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਮਧੁਨਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍|
ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾਮੇਸਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦਮ੍ਭੇਨ ਵਾ ਸਹ||੨੧||
View original
यवाग्वा वा पिबेन्मात्रां लिह्याद्वा मधुनान्विताम्|
सिद्धानां सर्पिषामेषां दद्यादम्भेन वा सह||२१||
Adhikarana elAdiko lehaH (22) · Śloka 22
ਏਲਾਜਮੋਦਾਤ੍ਰਿਫਲਾਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰੀਵ੍ਯੋਸਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍|
ਸਾਰਾਨਰਿਸ੍ਟਗਾਯਤ੍ਰੀਸਾਲਬੀਜਕਸਮ੍ਭਵਾਨ੍|
ਭਲ੍ਲਾਤਕਂ ਵਿਡਙ੍ਗਞ੍ਚ ਪਥਗਸ੍ਟਪਲੋਮਿਨ੍ਤਮ੍|
ਸਲਿਲੇ ਸੋਡਸ਼ਗੁਣੇ ਸੋਡਸ਼ਾਂਸ਼ਸ੍ਥਿਤਂ ਪਚੇਤ੍|
ਪੁਨਸ੍ਤੇਨ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਿਦ੍ਧੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਲਾਨਿ ਸਟ੍|
ਤਵਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਸਿਤਾਯਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਮਧੁ|
ਘਤਾਤ੍ਤ੍ਰਿਜਾਤਾਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਂ ਤਤੋ ਲੀਢਂ ਖਜਾਹਤਮ੍|
ਪਯੋਨੁਪਾਨਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਹ੍ਣੇ ਰਸਾਯਨਮਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍|
ਮੇਧ੍ਯਂ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਦੀਪਨਂ ਹਨ੍ਤਿ ਚਾਚਿਰਾਤ੍|
ਮੇਹਗੁਲ੍ਮਕ੍ਸਯਵ੍ਯਾਧਿਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਭਗਨ੍ਦਰਾਨ੍|
ਯੇ ਚ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਃਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਸਤੇ ਯੋਜ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸਯੇਪਿ ਤੇ||੨੨||
View original
एलाजमोदात्रिफलासौराष्ट्रीव्योषचित्रकान्|
सारानरिष्टगायत्रीसालबीजकसम्भवान्|
भल्लातकं विडङ्गञ्च पृथगष्टपलोमिन्तम्|
सलिले षोडशगुणे षोडशांशस्थितं पचेत्|
पुनस्तेन घृतप्रस्थं सिद्धे चास्मिन् पलानि षट्|
तवक्षीर्याः क्षिपेत्त्रिंशत् सिताया द्विगुणं मधु|
घृतात्त्रिजातात्त्रिफलं ततो लीढं खजाहतम्|
पयोनुपानं तत् प्राह्णे रसायनमयन्त्रणम्|
मेध्यं चक्षुष्यमायुष्यं दीपनं हन्ति चाचिरात्|
मेहगुल्मक्षयव्याधिपाण्डुरोगभगन्दरान्|
ये च सर्पिर्गुडाःप्रोक्ताः क्षते योज्याः क्षयेऽपि ते||२२||
Adhikarana kharjUrAdipa~jcalehAH (23) · Śloka 23
ਖਰ੍ਜੂਰਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਥ੍ਯਾਸ਼ਙ੍ਗੀਦੁਰਾਲਭਾਃ|
ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਿਪ੍ਪਲੀਮੁਸ੍ਤਾਸ਼ਙ੍ਗਾਟਗੁਡਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ|
ਵੀਰਾਸ਼ਠੀਪੁਸ੍ਕਰਾਖ੍ਯਾਸੁਰਸਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਗੁਡਃ|
ਨਾਗਰਂ ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਲਾਜਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਮਲਕਂ ਗੁਡਃ|
ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਸਾਰਸ਼੍ਚਵਿਕਾਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਚ ਵਿਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍|
ਅਰ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕੈਃ ਸ੍ਮਤਾ ਲੇਹਾਃ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ|
ਸ੍ਵਰ੍ਯਾਃ ਕਾਸਕ੍ਸਯਸ਼੍ਵਾਸਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਕ੍ਕਫਨਾਸ਼ਨਾਃ||੨੩||
View original
खर्जूरपिप्पलीद्राक्षापथ्याशृङ्गीदुरालभाः|
त्रिफलापिप्पलीमुस्ताशृङ्गाटगुडशर्कराः|
वीराशठीपुष्कराख्यासुरसाशर्करागुडः|
नागरं चित्रको लाजाः पिप्पल्यामलकं गुडः|
विडङ्गं सारश्चविकात्र्यूषणं च विचूर्णितम्|
अर्धश्लोकैः स्मृता लेहाः पञ्चैते मधुसर्पिषा|
स्वर्याः कासक्षयश्वासपार्श्वरुक्कफनाशनाः||२३||
Adhikarana tvagelAdikaM cUrNam (24) · Śloka 24
ਤ੍ਵਗੇਲਾਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੀਰੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍|
ਚੂਰ੍ਣਿਤਾ ਭਕ੍ਸਯੇਲ੍ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵਾ ਤਥਾਗੁਣਾਃ||੨੪||
View original
त्वगेलापिप्पलीक्षीरीशर्करा द्विगुणाः क्रमात्|
चूर्णिता भक्षयेल्लिह्यात् पूर्ववद्वा तथागुणाः||२४||
Adhikarana tilAdikaM cUrNAdikam (25) · Śloka 25
ਤਿਲਮਾਸਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਵਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਜਘਤਾਦ੍ਰੁਤਾਃ|
ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਰੋਗੇਸੁ ਵਾਤਪ੍ਰਾਯੇਸੁ ਪੂਜਿਤਾ||੨੫||
View original
तिलमाषाश्वगन्धा वा माक्षिकाजघृताद्रुताः|
पूर्वोक्तेष्वेव रोगेषु वातप्रायेषु पूजिता||२५||
Adhikarana svarasAdacikitsitam vAtaje svarasAde (26) · Śloka 26
ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਸ੍ਵਰਸਦੇਸ੍ਯ ਨਸ੍ਯਧੂਮਾਦਿ ਯੋਜਯੇਤ੍|
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵਾਤਜੇ ਕੋਸ੍ਣਂ ਪਿਬੇਦੌਤ੍ਤਰਭਕ੍ਤਿਕਮ੍|
ਕਾਸਮਰ੍ਦਕਵਾਰ੍ਤਾਕੀਮਾਰ੍ਕਵਸ੍ਵਰਸੈਰ੍ਘਤਮ੍|
ਸਾਧਿਤਂ ਕਾਸਜਿਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਮਾਰ੍ਤਗਲੇਨ ਵਾ|
ਬਦਰੀਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍|
ਤੈਲਂ ਵਾ ਮਧੁਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਿਪ੍ਪਲੀਕਮਿਨੁਤ੍ਫਲੈਃ|
ਹਂਸਪਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮੂਲੇਨ ਪਕ੍ਵਂ ਨਸ੍ਤੋ ਨਿਸੇਯਚੇਤ੍|
ਸੁਖੋਦਕਾਨੁਪਾਨਂ ਚ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਗੁਡੌਦਨਮ੍|
ਅਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਪਾਯਸਞ੍ਚੈਵ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸ੍ਵੇਦਞ੍ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍||੨੬||
View original
विशेषात्स्वरसदेऽस्य नस्यधूमादि योजयेत्|
तत्रापि वातजे कोष्णं पिबेदौत्तरभक्तिकम्|
कासमर्दकवार्ताकीमार्कवस्वरसैर्घृतम्|
साधितं कासजित्स्वर्यं सिद्धमार्तगलेन वा|
बदरीपत्रकल्कं वा घृतभृष्टं ससैन्धवम्|
तैलं वा मधुकद्राक्षापिप्पलीकृमिनुत्फलैः|
हंसपाद्याश्च मूलेन पक्वं नस्तो निषेयचेत्|
सुखोदकानुपानं च ससर्पिष्कं गुडौदनम्|
अश्नीयात्पायसञ्चैव स्निग्धं स्वेदञ्च योजयेत्||२६||
Adhikarana pittaje svarasAde (27) · Śloka 27
ਪਿਤ੍ਤੋਦ੍ਭਵੇ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਪਯੋਨੁਪਃ|
ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਙ੍ਕੁਰਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍|
ਅਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਚ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਪਾਯਸਮ੍|
ਬਲਾਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾ ਮਧੁਕੇਨ ਚ|
ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਲਵਣਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਨਸ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍|
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਮਧੁਕਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਬਹਤੀ ਬਲਾ|
ਸਾਧਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਨਾਵਨਂ ਪਰਮ੍|
ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਰਕਾਣਾਂ ਚ ਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍|
ਵਰੀਂ ਬਲਾਂ ਪਯਸ੍ਯਾਂ ਵਾ ਕਾਕੋਲੀਮਧੁਕੇ ਤਥਾ|
ਏਵਮਸ੍ਯਾਨੁਪਸ਼ਮੇ ਲਲਾਟੇ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍ ਸਿਰਾਮ੍||੨੭||
View original
पित्तोद्भवे पिबेत् सर्पिः शृतशीतपयोनुपः|
क्षीरिवृक्षाङ्कुरक्वाथकल्कसिद्धं समाक्षिकम्|
अश्नीयाच्च ससर्पिष्कं यष्टीमधुकपायसम्|
बलाविदारिगन्धाभ्यां विदार्या मधुकेन च|
सिद्धं सलवणं सर्पिर्नस्यं स्वर्यमनुत्तमम्|
प्रपौण्डरीकं मधुकं पिप्पली बृहती बला|
साधितं क्षीरसर्पिश्च तत्स्वर्यं नावनं परम्|
लिह्यान्मधुरकाणां च चूर्णं मधुघृतान्वितम्|
वरीं बलां पयस्यां वा काकोलीमधुके तथा|
एवमस्यानुपशमे ललाटे व्यधयेत् सिराम्||२७||
Adhikarana kaPaje svarasAde (28) · Śloka 28
ਪਿਬੇਤ੍ ਕਟੂਨਿ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕਫਜੇ ਰੂਕ੍ਸਭੋਜਨਃ|
ਕਟ੍ਫਲਾਮਲਕਵ੍ਯੋਸਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਮਧੁਘਤਮ੍|
ਵ੍ਯੋਸਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਚਵਿਕਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਪਥ੍ਯਾਮਧੂਨਿ ਵਾ|
ਯਵੈਰ੍ਯਵਾਗੂਂ ਯਮਕੇ ਕਣਾਧਾਤ੍ਰੀਕਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍||੨੮||
View original
पिबेत् कटूनि मूत्रेण कफजे रूक्षभोजनः|
कट्फलामलकव्योषं लिह्यात्तैलमधुघृतम्|
व्योषक्षाराग्निचविकाभार्ङ्गीपथ्यामधूनि वा|
यवैर्यवागूं यमके कणाधात्रीकृतां पिबेत्||२८||
Adhikarana uccaBAShaNaje svarasAde (29) · Śloka 29
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਿਸ਼੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਮਧੁਰੈਃ ਸਹ|
ਪਿਬੇਤ੍ਪਯਾਂਸਿ ਯਸ੍ਯੋਚ੍ਚੈਰ੍ਵਦਤੋ ਵਿਹਿਤਃ ਸ੍ਵਰਃ||੨੯||
View original
शर्कराक्षौद्रमिश्राणि शृतानि मधुरैः सह|
पिबेत्पयांसि यस्योच्चैर्वदतो विहितः स्वरः||२९||
Adhikarana arocakacikitsitam sAmAnyopacArAH (30) · Śloka 30
ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਨ੍ਨਮਰੁਚੌ ਹਿਤੈਰੁਪਹਿਤਂ ਹਿਤਮ੍|
ਬਹਿਰਨ੍ਤਰ੍ਮਜਾ ਚਿਤ੍ਤਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਹਦ੍ਯਮੌਸਧਮ੍|
ਦ੍ਵੌ ਕਾਲੌ ਦਨ੍ਤਪਵਨਂ ਭਕ੍ਸਯੇਨ੍ਮੁਖ਼ਧਾਵਨੈਃ|
ਕਸਾਯੈਃ ਕ੍ਸਾਲਯੇਦਾਸ੍ਯਂ ਧੂਮਂ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਵਟਕਾਃ ਸਕਰ੍ਪੂਰਸਿਤੋਪਲਾਃ|
ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਕਿਰਣਾਖ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾ ਰੁਚਿਕਰਾਃ ਪਰਮ੍||੩੦||
View original
विचित्रमन्नमरुचौ हितैरुपहितं हितम्|
बहिरन्तर्मृजा चित्तनिर्वाणं हृद्यमौषधम्|
द्वौ कालौ दन्तपवनं भक्षयेन्मुख़धावनैः|
कषायैः क्षालयेदास्यं धूमं प्रायोगिकं पिबेत्|
तालीसपत्रवटकाः सकर्पूरसितोपलाः|
शशाङ्ककिरणाख़्याश्च भक्ष्या रुचिकराः परम्||३०||
Adhikarana vAtaje~arocake (31) · Śloka 31
ਵਾਤਾਦਰੋਚਕੇ ਤਤ੍ਰ ਪਿਬੇਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਯਾ|
ਹਰੇਣੁਕਸ੍ਣਾਕਮਿਨੁਦ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸੈਨ੍ਧਵਨਾਗਰਾਤ੍|
ਏਲਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਯਵਕ੍ਸਾਰਹਿਙ੍ਗੁਯੁਕ੍ਤਾਦ੍ ਘਤੇਨ ਵਾ||੩੧||
View original
वातादरोचके तत्र पिबेच्चूर्णं प्रसन्नया|
हरेणुकृष्णाकृमिनुद्द्राक्षासैन्धवनागरात्|
एलाभार्ङ्गीयवक्षारहिङ्गुयुक्ताद् घृतेन वा||३१||
Adhikarana pittaje~arocake (32) · Śloka 32
ਛਰ੍ਦਯੇਦ੍ਵਾ ਵਚਾਮ੍ਭੋਭਿਃ ਪਿਤ੍ਤਾਚ੍ਚ ਗੁਡਵਾਰਿਭਿਃ|
ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸਰ੍ਪਿਰ੍ਲਵਣੋਤ੍ਤਮਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍||੩੨||
View original
छर्दयेद्वा वचाम्भोभिः पित्ताच्च गुडवारिभिः|
लिह्याद्वा शर्करासर्पिर्लवणोत्तममाक्षिकम्||३२||
Adhikarana kaPaje~arocake (33) · Śloka 33
ਕਫਾਦ੍ਵਮੇਨ੍ਨਿਮ੍ਬਜਲੈਰ੍ਦੀਪ੍ਯਕਾਰਗ੍ਵਧੋਦਕਮ੍|
ਪਾਨਂ ਸਮਧ੍ਵਰਿਸ੍ਟਾਚ੍ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਃ ਸਮਧੁਮਾਧਵਾਃ|
ਪਿਬੇਚ੍ਚੂਰ੍ਣਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਹਰੇਣ੍ਵਾਦ੍ਯੁਸ੍ਣਵਾਰਿਣਾ|
ਤ੍ਰਿਕਟੁਤ੍ਰਿਫਲਾਰਾਤ੍ਰੀਯਵਕ੍ਸਾਰਂ ਮਧੁਘਤਮ੍|
ਪ੍ਰਾਤਰਾਹਾਰਕਾਲੇ ਚ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਮੁਖਧਾਵਨਮ੍||੩੩||
View original
कफाद्वमेन्निम्बजलैर्दीप्यकारग्वधोदकम्|
पानं समध्वरिष्टाच्च तीक्ष्णाः समधुमाधवाः|
पिबेच्चूर्णञ्च पूर्वोक्तं हरेण्वाद्युष्णवारिणा|
त्रिकटुत्रिफलारात्रीयवक्षारं मधुघृतम्|
प्रातराहारकाले च युञ्जीत मुखधावनम्||३३||
Adhikarana kavalagrahAH (34) · Śloka 34
ਬਿਡਂ ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਕੁਸ੍ਟਮਜਾਜੀਮਰਿਚਂ ਸਿਤਾ|
ਧਾਤ੍ਰ੍ਯੇਲਾਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਪਿਪ੍ਪਲੀਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲਮ੍|
ਲੋਧ੍ਰਂ ਤੇਜੋਵਤੀਪਥ੍ਯਾਯਵਕ੍ਸਾਰਂ ਕਟੁਤ੍ਰਯਮ੍|
ਆਰ੍ਦ੍ਰਦਾਡਿਮਨਿਰ੍ਯਾਸਃ ਸਾਜਾਜੀਸਿਤਸ਼ਰ੍ਕਰਃ|
ਸਤੈਲਮਾਕ੍ਸਿਕਾਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਚਾਰਃ ਕਵਲਗ੍ਰਹਾਃ|
ਚਤੁਰੋਰੋਚਕਾਨ੍ ਹਨ੍ਯੁਰੇਕਦੋਸਸਮਸ੍ਤਜਾਨ੍|
ਕਾਰਵ੍ਯਜਾਜੀਮਰਿਚਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਦਾਡਿਮਮ੍|
ਸੌਵਰ੍ਚਲਗੁਡਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਾਰੋਚਕਨਾਸ਼ਨਮ੍||੩੪||
View original
बिडं सौवर्चलं कुष्टमजाजीमरिचं सिता|
धात्र्येलापद्मकोशीरपिप्पलीचन्दनोत्पलम्|
लोध्रं तेजोवतीपथ्यायवक्षारं कटुत्रयम्|
आर्द्रदाडिमनिर्यासः साजाजीसितशर्करः|
सतैलमाक्षिकायुक्ताश्चाचारः कवलग्रहाः|
चतुरोऽरोचकान् हन्युरेकदोषसमस्तजान्|
कारव्यजाजीमरिचद्राक्षावृक्षाम्लदाडिमम्|
सौवर्चलगुडक्षौद्रं सर्वारोचकनाशनम्||३४||
Adhikarana samaSarkara~jcUrNam (35) · Śloka 35
ਏਲਾਤ੍ਵਙ੍ਨਾਗਕੁਸੁਮਤੀਕ੍ਸ੍ਣਕਸ੍ਣਾਮਹੌਸਧਮ੍|
ਭਾਗਵਦ੍ਧਂ ਕ੍ਰਮਾਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸਮਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍|
ਪ੍ਰਸੇਕਾਰੁਚਿਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਗਲਾਮਯਾਨ੍||੩੫||
View original
एलात्वङ्नागकुसुमतीक्ष्णकृष्णामहौषधम्|
भागवृद्धं क्रमाच्चूर्णं निहन्ति समशर्करम्|
प्रसेकारुचिहृत्पार्श्वकासश्वासगलामयान्||३५||
Adhikarana yavAnyAdicUrNam (36) · Śloka 36
ਯਵਾਨੀਤਿਨ੍ਤਿਣੀਕਾਮ੍ਲਵੇਤਸੌਸਧਦਾਡਿਮਮ੍|
ਕਤ੍ਵਾ ਕੋਲਞ੍ਚ ਕਰ੍ਸਾਸ਼ਂ ਸਿਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਚਤੁਸ੍ਪਲਮ੍|
ਧਾਨ੍ਯਸੌਵਰ੍ਚਲਾਜਾਜੀਵਰਾਙ੍ਗਂ ਚਾਰ੍ਧਕਾਰ੍ਸਿਕਮ੍|
ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਚੈਕਂ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਤੇ ਮਰਿਚਸ੍ਯ ਚ|
ਚੂਰ੍ਣਮੇਤਤ੍ ਪਰਂ ਰੁਚ੍ਯਂ ਹਦ੍ਯਂ ਗ੍ਰਾਹਿ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਚ|
ਵਿਬਨ੍ਧਕਾਸਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪ੍ਲੀਹਾਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਹਣੀਗਦਾਨ੍||੩੬||
View original
यवानीतिन्तिणीकाम्लवेतसौषधदाडिमम्|
कृत्वा कोलञ्च कर्षाशं सितायाश्च चतुष्पलम्|
धान्यसौवर्चलाजाजीवराङ्गं चार्धकार्षिकम्|
पिप्पलीनां शतं चैकं द्वे शते मरिचस्य च|
चूर्णमेतत् परं रुच्यं हृद्यं ग्राहि हिनस्ति च|
विबन्धकासहृत्पार्श्वप्लीहार्शोग्रहणीगदान्||३६||
Adhikarana tAlIsAdicUrNam (37) · Śloka 37
ਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਂ ਮਰਿਚਂ ਨਾਗਰਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸ਼ੁਭਾ|
ਯਥੋਤ੍ਤਰਂ ਭਾਗਵਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਗੇਲੇ ਚਾਰ੍ਦ੍ਧਭਾਗਿਕੇ|
ਤਦ੍ਰੁਚ੍ਯਂ ਦੀਪਨਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਕਣਾਸ੍ਟਗੁਣਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍|
ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਰੁਚਿਚ੍ਛਰ੍ਦਿਪ੍ਲੀਹਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਜਿਤ੍|
ਪਾਣ੍ਡੁਜ੍ਵਰਾਤਿਸਾਰਘ੍ਨਂ ਮੂਢਵਾਤਾਨੁਲੋਮਨਮ੍||੩੭||
View original
तालीसपत्रं मरिचं नागरं पिप्पली शुभा|
यथोत्तरं भागवृद्धस्त्वगेले चार्द्धभागिके|
तद्रुच्यं दीपनं चूर्णं कणाष्टगुणशर्करम्|
कासश्वासारुचिच्छर्दिप्लीहहृत्पार्श्वशूलजित्|
पाण्डुज्वरातिसारघ्नं मूढवातानुलोमनम्||३७||
Adhikarana tAlIsAdimodakaH (38) · Śloka 38
ਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਚਵਿਕਾਮਰੀਚਾਨਾਂ ਪਲਂ ਪਲਮ੍|
ਕਸ੍ਣਾਤਨ੍ਮੂਲਯੋਰ੍ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਪਲੇ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਪਲਤ੍ਰਯਮ੍|
ਚਤੁਰ੍ਜਾਤਮੁਸ਼ੀਰਂ ਚ ਕਰ੍ਸਾਸ਼ਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍|
ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਾਦਮਲਾਦ੍ਗੁਡਾਤ੍|
ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮੋਦਕਾਨਕ੍ਸਸਮ੍ਮਿਤਾਂਸ੍ਤੇਪਿ ਤਦ੍ਗੁਣਾਃ||੩੮||
View original
तालीसपत्रचविकामरीचानां पलं पलम्|
कृष्णातन्मूलयोर्द्वे द्वे पले शुण्ठी पलत्रयम्|
चतुर्जातमुशीरं च कर्षाशं श्लक्ष्णश्चूर्णितम्|
तत्र त्रिंशत्पलं दत्वा क्वथितादमलाद्गुडात्|
कुर्वीत मोदकानक्षसम्मितांस्तेऽपि तद्गुणाः||३८||
Adhikarana prasekacikitsitam (39) · Śloka 39
ਅਰ੍ਕਾਮਤਾਕ੍ਸਾਰਜਲੇ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀਮੁਸਿਤੈਰ੍ਯਵੈਃ|
ਪ੍ਰਸੇਕੇ ਕਲ੍ਪਿਤਾਨ੍ਸਕ੍ਤੂਨ੍ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚਾਦ੍ਯਾਦ੍ਬਲੀ ਵਮੇਤ੍|
ਕਟੁਤਿਕ੍ਤੈਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ੂਲ੍ਯਂ ਭਕ੍ਸਯੇਜ੍ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਪਲਮ੍|
ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਂਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ਸੁਲਘੂਂਸ਼੍ਚਣਕਾਦਿਰਸਾਨੁਪਃ|
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੋਤਿਪ੍ਰਸੇਕੇਨ ਵਾਯੁਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਮਸ੍ਯਤਿ|
ਕਫਪ੍ਰਸੇਕਂ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ੍ਣੈਰੇਵ ਨਿਰ੍ਜਯੇਤ੍||੩੯||
View original
अर्कामृताक्षारजले शर्वरीमुषितैर्यवैः|
प्रसेके कल्पितान्सक्तून्भक्ष्यांश्चाद्याद्बली वमेत्|
कटुतिक्तैस्तथा शूल्यं भक्षयेज्जाङ्गलं पलम्|
शुष्कांश्च भक्ष्यान् सुलघूंश्चणकादिरसानुपः|
श्लेष्मणोऽतिप्रसेकेन वायुः श्लेष्माणमस्यति|
कफप्रसेकं तं विद्यात् स्निग्धोष्णैरेव निर्जयेत्||३९||
Adhikarana pInasavamathvoScikitsitam (40) · Śloka 40
ਪੀਨਸੇਪਿ ਕ੍ਰਮਮਿਮਂ ਵਮਥੌ ਚ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|
ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਪੀਨਸੇਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨ੍ਸੇਹਾਨ੍ਸ੍ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍|
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨੁਤ੍ਕਾਰਿਕਾਪਿਣ੍ਡੈਃ ਸ਼ਿਰਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗਲਾਦਿਸੁ|
ਲਵਣਾਮ੍ਲਕਟੂਸ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਰਸਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹੋਪਸਂਹਿਤਾਨ੍||੪੦||
View original
पीनसेऽपि क्रममिमं वमथौ च प्रयोजयेत्|
विशेषात्पीनसेऽभ्यङ्गान्सेहान्स्वेदांश्च शीलयेत्|
स्निग्धानुत्कारिकापिण्डैः शिरःपार्श्वगलादिषु|
लवणाम्लकटूष्णांश्च रसान् स्नेहोपसंहितान्||४०||
Adhikarana SiraHpArSvAMsaSUleShu cikitsA doShAnusAraM vidhiSca (41) · Śloka 41
ਸ਼ਿਰੋਂਸਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲੇਸੁ ਯਥਾਦੋਸਵਿਧਿਂ ਚਰੇਤ੍|
ਔਦਕਾਨੂਪਪਿਸ਼ਿਤੈਰੁਪਨਾਹਾਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕਤਾਃ|
ਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਚਤੁਃਸ੍ਨੇਹਾਃ ਸ਼ਿਰਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਂਸਸ਼ੂਲਿਨਾਮ੍|
ਲੇਪਸ਼੍ਚ ਨਤਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਕੁਸ੍ਠਚਨ੍ਦਨੈਃ||੪੧||
View original
शिरोंऽसपार्श्वशूलेषु यथादोषविधिं चरेत्|
औदकानूपपिशितैरुपनाहाः सुसंस्कृताः|
शस्यन्ते सचतुःस्नेहाः शिरःपार्श्वांसशूलिनाम्|
लेपश्च नतयष्ट्याह्वशताह्वाकुष्ठचन्दनैः||४१||
Adhikarana saMsRuShTadoSheShu pradehAH (42) · Śloka 42
ਬਲਾਰਾਸ੍ਨਾਸ੍ਤਿਲਾਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਕਂ ਨੀਲਮੁਤ੍ਪਲਮ੍|
ਪਲਙ੍ਕਸਾ ਦੇਵਦਾਰੂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਮਧੁਕਂ ਘਤਮ੍|
ਕਸ੍ਣਗਨ੍ਧਾ ਬਲਾ ਵੀਰਾ ਵਿਦਾਰੀ ਸਪੁਨਰ੍ਨਵਾ|
ਅਭੀਰੂਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਂ ਪਯਸ੍ਯਾਕਤ੍ਤਣਂ ਘਤਮ੍|
ਇਲ੍ਯਰ੍ਧਯੋਗੈਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ|
ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਸਂਸਸ੍ਟਦੋਸਾਣਾਂ .....................||੪੨||
View original
बलारास्नास्तिलाः सर्पिर्मधुकं नीलमुत्पलम्|
पलङ्कषा देवदारू चन्दनं मधुकं घृतम्|
कृष्णगन्धा बला वीरा विदारी सपुनर्नवा|
अभीरूयष्टीमधुकं पयस्याकत्तृणं घृतम्|
इल्यर्धयोगैश्चत्वारः प्रदेहाः परिकीर्तिताः|
शस्ताः संसृष्टदोषाणां .....................||४२||
Adhikarana nAvanAdyanye upacArAH (43) · Śloka 43
...........................ਸ਼ਿਰਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਂਸ਼ੂਲਿਨਾਮ੍|
ਨਾਵਨਂ ਧੂਮਪਾਨਾਨਿ ਸ੍ਨੇਹਾਸ਼੍ਚੌਤ੍ਤਰਭਕ੍ਤਿਕਾਃ|
ਤੈਲਾਭ੍ਯਙ੍ਗਯੋਗੀਨਿ ਬਲਿਕਰ੍ਮ ਤਥਾ ਪਰਮ੍|
ਸ਼ਙ੍ਗਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਯਥਾਦੋਸਂ ਦੁਸ੍ਟਮੇਸਾਂ ਹਰੇਦਸਕ੍|
ਪ੍ਰਦੇਹੈਃ ਸਘਤੈਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟਃ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਚਨ੍ਦਨੈਃ|
ਦੂਰ੍ਵਾਮਧੁਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕੇਸਰੈਰ੍ਵਾ ਘਤਾਪ੍ਲੁਤੈਃ|
ਚਨ੍ਦਨਾਦ੍ਯੇਨ ਤੈਲੇਨ ਸ਼ਤਧੌਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ|
ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਃ ਪਯਸਾ ਸੇਕਃ ਸ਼ਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਧੁਕਾਮ੍ਬੁਨਾ||੪੩||
View original
...........................शिरःपार्श्वांशूलिनाम्|
नावनं धूमपानानि स्नेहाश्चौत्तरभक्तिकाः|
तैलाभ्यङ्गयोगीनि बलिकर्म तथा परम्|
शृङ्गाद्यैर्वा यथादोषं दुष्टमेषां हरेदसृक्|
प्रदेहैः सघृतैश्चेष्टः पद्मकोशीरचन्दनैः|
दूर्वामधुकमञ्जिष्ठाकेसरैर्वा घृताप्लुतैः|
चन्दनाद्येन तैलेन शतधौतेन सर्पिषा|
अभ्यङ्गः पयसा सेकः शस्तश्च मधुकाम्बुना||४३||
Adhikarana atisAracikitsitam (44) · Śloka 44
ਪ੍ਰਾਯੇਣੋਪਹਤਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਪਿਚ੍ਛਾਮਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ|
ਤਸ੍ਯਾਤਿਸਾਰਗ੍ਰਹਣੀਵਿਹਿਤਂ ਹਿਤਮੌਸਧਮ੍|
ਸਨਾਗਰਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਯਵਾਨ੍ ਪਾਯਯੇਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ|
ਜੀਰ੍ਣੇਸੁ ਤੇਸੁ ਪੇਯਾਂ ਚ ਚਾਙ੍ਗੇਰੀਤਕ੍ਰਦਾਡਿਮੈਃ|
ਪਾਠਾਨਿਮ੍ਬਯਵਾਨੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਤਕ੍ਰੇਣ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍|
ਸੁਰਯਾ ਵਾ ਯੁਤਾਂ ਪਾਠਾਂ ਸਨਾਗਰਦੁਰਾਲਭਾਮ੍|
ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਵਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯਂ ਵਾ ਸਕਪਿਤ੍ਥਂ ਸਨਾਗਰਮ੍|
ਪੇਯਾਮਣ੍ਡੇਨ.................................||੪੪||
View original
प्रायेणोपहताग्नित्वात् सपिच्छामतिसार्यते|
तस्यातिसारग्रहणीविहितं हितमौषधम्|
सनागरानिन्द्रयवान् पाययेत्तण्डुलाम्बुना|
जीर्णेषु तेषु पेयां च चाङ्गेरीतक्रदाडिमैः|
पाठानिम्बयवानीनां चूर्णं तक्रेण वा पिबेत्|
सुरया वा युतां पाठां सनागरदुरालभाम्|
जम्ब्वाम्रविल्वमध्यं वा सकपित्थं सनागरम्|
पेयामण्डेन.................................||४४||
Adhikarana atisAre KaDAH (45) · Śloka 45
..........ਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਪਾਠਾਦ੍ਯੈਃ ਕਾਰਯੇਤ੍ ਤ੍ਰਿਭਿਃ|
ਸਸੂਪ੍ਯਧਾਨ੍ਯਾਨ੍ਸਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਸਾਮ੍ਲਾਨ੍ਸਲਵਣਾਙ੍ਖ਼ਡਾਨ੍|
ਵੇਤਸਾਰ੍ਜੁਨਜਮ੍ਬੂਨਾਂ ਮਣਾਲੀਕਸ੍ਣਗਨ੍ਧਯੋਃ|
ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣ੍ਯਾ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਧਾਤਕ੍ਯਾ ਦਾਡਿਮਸ੍ਯ ਚ|
ਚਾਙ੍ਗੇਰ੍ਯਾ ਮਦਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੂਥਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪਲ੍ਲਵੈਃ|
ਕਾਲਵਿਦ੍ਦੁਗ੍ਧਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਚੁਕ੍ਰਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍|
ਖ਼ਡਾਨ੍ ਦਧਿਸਰੋਪੇਤਾਨ੍ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਾਨ੍ ਸਦਾਡਿਮਾਨ੍|
ਰੋਚਨਾਨ੍ ਦੀਪਨਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਦਤੀਸਾਰਹਰਾਨ੍ ਪਰਮ੍||੪੫||
View original
..........योगैश्च पाठाद्यैः कारयेत् त्रिभिः|
ससूप्यधान्यान्सस्नेहान्साम्लान्सलवणाङ्ख़डान्|
वेतसार्जुनजम्बूनां मृणालीकृष्णगन्धयोः|
श्रीपर्ण्या मातुलुङ्गस्य धातक्या दाडिमस्य च|
चाङ्गेर्या मदयन्त्याश्च यूथिकायाश्च पल्लवैः|
कालविद्दुग्धिकायाश्च चुक्रिकायाश्च योजयेत्|
ख़डान् दधिसरोपेतान् ससर्पिष्कान् सदाडिमान्|
रोचनान् दीपनान् दद्यादतीसारहरान् परम्||४५||
Adhikarana rAjayakShmiNaH purIShaM rakShet (46) · Śloka 46
ਪੁਰੀਸਂ ਯਤ੍ਨਤੋ ਰਕ੍ਸੇਚ੍ਛੁਸ੍ਯਤੋ ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਿਣਃ|
ਸਰ੍ਵਧਾਤੁਕ੍ਸਯਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਬਲਂ ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਵਿਡ੍ਬਲਮ੍||੪੬||
View original
पुरीषं यत्नतो रक्षेच्छुष्यतो राजयक्ष्मिणः|
सर्वधातुक्षयार्तस्य बलं तस्य हि विड्बलम्||४६||
Adhikarana jvarAdiShu kriyopadeSaH (47) · Śloka 47
ਜ੍ਵਰਾਦਿਸ੍ਵਪਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਿਕਾਰੇਸੁ ਯਥਾਮਯਮ੍|
ਬਹ੍ਵਾਮਯਸਮੂਹੋ ਹਿ ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਤਃ ਸੋਤਿਦੁਃਸਹਃ|੪੭|
View original
ज्वरादिष्वपि कुर्वीत विकारेषु यथामयम्|
बह्वामयसमूहो हि यक्ष्मातः सोऽतिदुःसहः|४७|
Adhikarana ajArasAyanam (47) · Śloka 47
ਅਜਾਂ ਵਾ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸੀਤ ਸਣ੍ਮਾਸਾਨੁਟਜੇ ਵਸਨ੍|
ਤਤ੍ਪਯੋਮੂਤ੍ਰਵਿਡ੍ਵਤ੍ਤਿਪਰਿਸੇਕਪ੍ਰਘਰ੍ਸਣਃ|
ਤਾਭਿਃ ਪਰਿਵਤਃ ਸ੍ਵਪ੍ਯਤ੍ਤਚ੍ਛਕਦ੍ਰੇਣੁਸਙ੍ਕੁਰੇ|
ਏਤਦ੍ਰਸਾਯਨਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਰੋਗਰਾਜਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਨਮ੍||੪੭||
View original
अजां वा पर्युपासीत षण्मासानुटजे वसन्|
तत्पयोमूत्रविड्वृत्तिपरिषेकप्रघर्षणः|
ताभिः परिवृतः स्वप्यत्तच्छकृद्रेणुसङ्कुरे|
एतद्रसायनं श्रेष्ठं रोगराजस्य नाशनम्||४७||
Adhikarana pa~jcAjaM ghRutam (49) · Śloka 49
ਅਜਾਸ਼ਕਦ੍ਰਸਕ੍ਸੀਰਦਧਿਮੂਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਤਂ ਘਤਮ੍|
ਸਪਞ੍ਚਪਟੁ ਪਞ੍ਚਾਜਂ ਕ੍ਸਯੀ ਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਃ ਪਿਬੇਤ੍||੪੯||
View original
अजाशकृद्रसक्षीरदधिमूत्रैः शृतं घृतम्|
सपञ्चपटु पञ्चाजं क्षयी क्षीरानुपः पिबेत्||४९||
Adhikarana mAMsamadyayorupayogaH (50) · Śloka 50
ਮਾਂਸਮੇਵਾਸ਼੍ਨਤੋ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਰ੍ਦ੍ਵੀਕਂ ਪਿਬਤੋਨੁ ਚ|
ਅਵਿਧਾਰਿਤਵੇਗਸ੍ਯ ਯਕ੍ਸ੍ਮਾ ਨ ਲਭਤੇਨ੍ਤਰਮ੍|
ਸੁਰਾਂ ਸਮਣ੍ਡਾਂ ਮਾਰ੍ਦ੍ਵੀਕਮਰਿਸ੍ਟਾਨ੍ ਸੀਧੁਮਾਧਵਾਨ੍|
ਯਥਾਰ੍ਹਮਨੁਪਾਨਾਰ੍ਥਂ ਪਿਬੇਨ੍ਮਾਂਸਾਨਿ ਭਕ੍ਸਯਨ੍|
ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਬਲੌਜਃਪੁਸ੍ਟਯੇ ਚ ਤਤ੍||੫੦||
View original
मांसमेवाश्नतो युक्त्या मार्द्वीकं पिबतोऽनु च|
अविधारितवेगस्य यक्ष्मा न लभतेऽन्तरम्|
सुरां समण्डां मार्द्वीकमरिष्टान् सीधुमाधवान्|
यथार्हमनुपानार्थं पिबेन्मांसानि भक्षयन्|
स्रोतोविबन्धमोक्षार्थं बलौजःपुष्टये च तत्||५०||
Adhikarana abhya~ggAvagAhAdikam (51) · Śloka 51
ਸ੍ਨੇਹਕ੍ਸੀਰਾਮ੍ਬੁਕੋਸ੍ਠੇਸੁ ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਮਵਗਾਹਯੇਤ੍|
ਉਤ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਮਿਸ਼੍ਰਕਸ੍ਨੇਹੈਃ ਪੁਨਰਾਕ੍ਤਂ ਸੁਖੈਃ ਕਰੈਃ|
ਮਦ੍ਨੀਯਾਤ੍ਸੁਖਮਾਸੀਨਂ ਸੁਖਂ ਚੋਦ੍ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ ਪਰਮ੍||੫੧||
View original
स्नेहक्षीराम्बुकोष्ठेषु स्वभ्यक्तमवगाहयेत्|
उत्तीर्णं मिश्रकस्नेहैः पुनराक्तं सुखैः करैः|
मृद्नीयात्सुखमासीनं सुखं चोद्वर्तयेत् परम्||५१||
Adhikarana jIvantyAdicUrNamudvartanArthe (52) · Śloka 52
ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਸ਼ਤਵੀਰ੍ਯਾਞ੍ਚ ਵਿਕਸਾਂ ਸਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍|
ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਮਪਾਮਾਰ੍ਗਂ ਤਰ੍ਕਾਰੀਂ ਮਧੁਕਂ ਬਲਾਮ੍|
ਵਿਦਾਰੀਂ ਸਰ੍ਸਪਾਨ੍ ਕੁਸ੍ਠਂ ਤਣ੍ਡੁਤਾਨਤਸੀਫਲਮ੍|
ਮਾਸਾਂਸ੍ਤਿਲਾਂਸ਼੍ਚ ਕਿਣ੍ਵਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵਮੇਕਤ੍ਰ ਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍|
ਯਵਚੂਰ੍ਣਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਿਤਂ ਦਧ੍ਨਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍|
ਏਤਦੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਟਿਵੜ੍ਰ੍ਣਬਲਪ੍ਰਦਮ੍||੫੨||
View original
जीवन्तीं शतवीर्याञ्च विकसां सपुनर्नवाम्|
अश्वगन्धामपामार्गं तर्कारीं मधुकं बलाम्|
विदारीं सर्षपान् कुष्ठं तण्डुतानतसीफलम्|
माषांस्तिलांश्च किण्वञ्च सर्वमेकत्र चूर्णयेत्|
यवचूर्णं त्रिगुणितं दध्ना युक्तं समाक्षिकम्|
एतदुद्वर्तनं कार्यं पुष्टिवऱ्र्णबलप्रदम्||५२||
Adhikarana snAnArthaM jalam (53) · Śloka 53
ਗੌਰਸਰ੍ਸਪਕਲ੍ਕੇਨ ਸ੍ਨਾਨੀਯੌਸਧਿਭਿਸ਼੍ਚ ਸਃ|
ਸ੍ਨਾਯਾਦਤੁਸੁਖੈਸ੍ਤੋਯੈਃ ਜੀਵਨੀਯੋਪਸਾਧਿਤੈਃ||੫੩||
View original
गौरसर्षपकल्केन स्नानीयौषधिभिश्च सः|
स्नायादृतुसुखैस्तोयैः जीवनीयोपसाधितैः||५३||
Adhikarana gandhamAlyAdisevanam (54) · Śloka 54
ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਾਦਿਕਾਂ ਭੂਸਾਮਲਕ੍ਸ੍ਮੀਨਾਸ਼ਨੀਂ ਭਜੇਤ੍|
ਸੁਹਦਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰੋਤ੍ਸਵਸਂਸ਼੍ਰੁਤੀਃ|
ਬਸ੍ਤਯਃ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਮਦ੍ਯਂ ਮਾਂਸਂ ਸੁਸ਼ੀਲਤਾ||੫੪||
View original
गन्धमाल्यादिकां भूषामलक्ष्मीनाशनीं भजेत्|
सुहृदां दर्शनं गीतवादित्रोत्सवसंश्रुतीः|
बस्तयः क्षीरसर्पींषि मद्यं मांसं सुशीलता||५४||
Adhikarana daivavyapAshrayamauShadham (55-7) · Śloka 7
ਦੈਵਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਂ ਤਦ੍ਵਦਥਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍|
ਇਸ੍ਟ੍ਯਾ ਯਥਾ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਾ ਪੁਰਾ ਜਿਤਃ|
ਪੁਰੋਹਿਤਃ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਵੇਦੋਕ੍ਤਾਂ ਤਾਂ ਜਿਤਾਤ੍ਮਨਃ||੫੫||
ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਙ੍ਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੭||
View original
दैवव्यपाश्रयं तद्वदथर्वोक्तं च पूजितम्|
इष्ट्या यथा च चन्द्रस्य राजयक्ष्मा पुरा जितः|
पुरोहितः प्रयुञ्जीत वेदोक्तां तां जितात्मनः||५५||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंङ्ग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने राजयक्ष्मचिकित्सितन्नाम सप्तमोऽध्यायः||७||