Adhikarana atha SvAsahidhmAcikitsitaM nAma ShaShTho~adhyAyaH adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो श्वासहिध्माचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SvAsahidhmayostulyacikitsitatvam (2) · Śloka 2
ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾ ਯਤਸ੍ਤੁਲ੍ਯਹੇਤ੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਸਾਧਨਂ ਤਤਃ| ਤੁਲ੍ਯਮੇਵ ....................................||੨||
श्वासहिध्मा यतस्तुल्यहेत्वाद्याः साधनं ततः| तुल्यमेव ....................................||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tayorAdau svedanam (3) · Śloka 3
.......................ਤਦਾਰ੍ਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਦੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰ੍ਲਵਣਤੈਲਾਕ੍ਤਂ ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਸੁ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਤਃ ਕਫਃ| ਤੈਰ੍ਲੀਨੋਪਿ ਵਿਲੀਨੋਸ੍ਯ ਕੋਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਨਿਰ੍ਹਰਃ| ਭਵਦ੍ਰਵੇਸੁ ਮਦੁਤ੍ਵਂ ਚ ਮਾਰੁਤੇ ਚਾਨੁਲੋਮਤਾ||੩||
.......................तदार्त्तञ्च पूर्वं स्वेदैरुपाचरेत्| स्निग्धैर्लवणतैलाक्तं स्रोतस्सु ग्रन्थितः कफः| तैर्लीनोऽपि विलीनोऽस्य कोष्टं प्राप्तः सुनिर्हरः| भवद्रवेषु मृदुत्वं च मारुते चानुलोमता||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedanottaraM Bojanam (4) · Śloka 4
ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਚ ਭੋਜਯੇਦਨ੍ਨਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਾਨੂਪਜੈ ਰਸੈਃ| ਦਧ੍ਯੁਤ੍ਤਰੇਣ ਵਾ.................................||੪||
स्विन्नं च भोजयेदन्नं स्निग्धमानूपजै रसैः| दध्युत्तरेण वा.................................||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanavirecanayorviShayaH Pala~jca (5) · Śloka 5
.........................ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋਸ੍ਮੈ ਵਮਨਂ ਮਦੁ| ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ ਕਾਸਵਮਥੁਹਦ੍ਗ੍ਰਹਸ੍ਵਰਸਾਦਿਨੇ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਸੈਨ੍ਧਵਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾਤਾਵਿਰੋਧਿ ਯਤ੍| ਨਿਰ੍ਹਤੇ ਸੁਖ਼ਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਕਫੇ ਦੁਸ੍ਟਵਿਗ੍ਰਹੇ| ਸ੍ਰੋਤਃਸੁ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇਸੁ ਚਰਤ੍ਯਵਿਹਤੋਨਿਲਃ| ਧ੍ਮਾਨੋਦਾਵਰ੍ਤਤਮਕੇ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਮ੍ਲਵੇਤਸੈਃ| ਹਿਙ੍ਗੁਪੀਲੁਵਿਡੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮਨ੍ਨਂ ਸ੍ਯਾਦਨੁਲੋਮਨਮ੍| ਸਸੈਨ੍ਧਵਂ ਫਲਾਮ੍ਲਂ ਵਾ ਕੋਸ੍ਣਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੫||
.........................दद्यात्ततोऽस्मै वमनं मृदु| विशेषात् कासवमथुहृद्ग्रहस्वरसादिने| पिप्पलीसैन्धवक्षौद्रयुक्तं वाताविरोधि यत्| निर्हृते सुख़माप्नोति सकफे दुष्टविग्रहे| स्रोतःसु च विशुद्धेषु चरत्यविहतोऽनिलः| ध्मानोदावर्ततमके मातुलुङ्गाम्लवेतसैः| हिङ्गुपीलुविडैर्युक्तमन्नं स्यादनुलोमनम्| ससैन्धवं फलाम्लं वा कोष्णं दद्याद्विरेचनम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMSodhanasya sopapattikaM mahatvanidarSanam (6) · Śloka 6
ਏਤੇ ਹਿ ਕਫਸਂਰੁਦ੍ਧਗਤਿਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਕੋਪਜਾਃ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਨ੍ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਮੂਰ੍ਧ੍ਵਾਧਃ ਸ਼ੋਧਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਯਥਾ ਤਥਾਨਿਲਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਮਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍||੬||
एते हि कफसंरुद्धगतिप्राणप्रकोपजाः| तस्मात्तन्मार्गशुद्ध्यर्थमूर्ध्वाधः शोधनं हितम्| यथा तथानिलस्तस्य मार्गमस्माद्विशोधयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmapAnaviShayaH dravyANi ca (7) · Śloka 7
ਅਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਕਤਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧੇਰ੍ਧੂਮੈਰ੍ਲੀਨਂ ਮਲਂ ਹਰੇਤ੍| ਹਰਿਦ੍ਰਾਪਤ੍ਰਮੇਰਣ੍ਡਮੂਲਂ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਮ੍| ਸਦੇਵਦਾਰ੍ਵਲਂ ਮਾਂਸੀਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਤਾਂ ਘਤਾਕ੍ਤਾਂ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਯਵਾਨ੍ ਵਾ ਘਤਸਂਯੁਤਾਨ੍| ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਂ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਘਤਂ ਵਾਗੁਰੁ ਵਾ ਗੁਰੁ| ਚਨ੍ਦਨਂ ਵਾਜਸ਼ਂਗਂ ਵਾ ਬਾਲਾਨ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਵਵਾਗਵਾਮ੍| ਸ੍ਯਗੋਧਾਕੁਰਡੈਗਣਚਰ੍ਮਸ਼ਙ੍ਗਖੁਰਾਣਿ ਵਾ| ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਂ ਵਾ ਮਨੋਹ੍ਵਾਂ ਵਾ ਸਾਲਨਿਰ੍ਯਾਸਮੇਵ ਵਾ| ਸਲ੍ਲਕੀਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਂ ਲੋਹਂ ਪਦ੍ਮਕਂ ਚ ਘਤਾਪ੍ਲੁਤਮ੍||੭||
अशान्तौ कृतसंशुद्धेर्धूमैर्लीनं मलं हरेत्| हरिद्रापत्रमेरण्डमूलं लाक्षां मनःशिलाम्| सदेवदार्वलं मांसीं पिष्ट्वा वर्तिं प्रकल्पयेत्| तां घृताक्तां पिबेद्धूमं यवान् वा घृतसंयुतान्| मधूच्छिष्टं सर्जरसं घृतं वागुरु वा गुरु| चन्दनं वाजशृंगं वा बालान्वा स्नाववागवाम्| ऋष्यगोधाकुरडैगणचर्मशृङ्गखुराणि वा| गुग्गुलुं वा मनोह्वां वा सालनिर्यासमेव वा| सल्लकीं गुग्गुलुं लोहं पद्मकं च घृताप्लुतम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedanasyAvaSyakatAdikam (8) · Śloka 8
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਸ੍ਵੇਦਨੀਯਾਨਾਮਾਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾਨਾਮਪਿ ਕ੍ਸਣਮ੍| ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍ ਸਸਿਤਾਕ੍ਸੀਰਸੁਖ਼ੋਸ੍ਣਸ੍ਨੇਹਸੇਚਨੈਃ| ਉਤ੍ਕਾਰਿਕੋਪਨਾਹੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵੇਦਾਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤਭੇਸਜੈਃ| ਉਰਃ ਕਣ੍ਠਂ ਚ ਮਦੁਭਿਃ ਸਾਮੇ ਤ੍ਵਾਮਵਿਧਿਂ ਚਰੇਤ੍||੮||
अवश्यं स्वेदनीयानामास्वेद्यानामपि क्षणम्| स्वेदयेत् ससिताक्षीरसुख़ोष्णस्नेहसेचनैः| उत्कारिकोपनाहैश्च स्वेदाध्यायोक्तभेषजैः| उरः कण्ठं च मृदुभिः सामे त्वामविधिं चरेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SodhanAtiyogoddhatavAtaSamanam (9) · Śloka 9
ਅਤਿਯੋਗੋਦ੍ਧਤਂ ਵਾਤਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਪਵਨਾਸ਼ਨੈਃ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈ ਰਸਾਦ੍ਯੈਰ੍ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣੈਰਭ੍ਯਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਮਂ ਨਯੇਤ੍||੯||
अतियोगोद्धतं वातं दृष्ट्वा पवनाशनैः| स्निग्धै रसाद्यैर्नात्युष्णैरभ्यङ्गैश्च शमं नयेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaShAyAdInAM viShayaH (10) · Śloka 10
ਅਨੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਕਫਾਸ੍ਵਿਨ੍ਨਦੁਰ੍ਬਲਾਨਾਂ ਹਿ ਸ਼ੋਧਨਾਤ੍| ਵਾਯੁਰ੍ਲਬ੍ਧਾਸ੍ਪਦੋ ਮਰ੍ਮ ਸਂਸ਼ੋਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਹਰੇਦਸੂਨ੍| ਕਸਾਯਲੇਹਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤੇਸਾਂ ਸਂਸ਼ਮਯੇਦਤਃ||੧੦||
अनुत्क्लिष्टकफास्विन्नदुर्बलानां हि शोधनात्| वायुर्लब्धास्पदो मर्म संशोष्याशु हरेदसून्| कषायलेहस्नेहाद्यैस्तेषां संशमयेदतः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINakShatAdiShu viSeShaH (11) · Śloka 11
ਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤਾਤਿਸਾਰਾਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਦਾਹਾਨੁਬਨ੍ਧਜਾਨ੍| ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਾਦ੍ਯੈਰ੍ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸਾਨੁਪਾਚਰੇਤ੍||੧੧||
क्षीणक्षतातिसारासृक्पित्तदाहानुबन्धजान्| मधुरस्निग्धशीताद्यैर्हिध्माश्वासानुपाचरेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyamannam (auShadhasahitam) tatra jA~ggalarasAH yUShASca (12) · Śloka 12
ਕੁਲਤ੍ਥਦਸ਼ਮੂਲਾਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇ ਸ੍ਯੁਰ੍ਜਾਙ੍ਗਲਾ ਰਸਾਃ| ਯੂਸਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਵਾਰ੍ਤਾਕਕਾਸਘ੍ਨਵਸਮੂਲਕੈਃ| ਪਲ੍ਲਵੈਰ੍ਨਿਮ੍ਬਕੁਲਕਬਹਤੀਮਤੁਲੁਙ੍ਗਜੈਃ| ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਦੁਰਾਲਭਾਸ਼ਙ੍ਗਵਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕੈਃ| ਸਾਮਤਾਗ੍ਨਿਕੁਲਤ੍ਥੈਸ਼੍ਚ ਯੂਸਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਵਥਿਤੈਰ੍ਜਲੇ| ਤਦ੍ਵਦ੍ਰਾਸ੍ਨਾਬਅਤ੍ਯਾਦਿਬਲਾਮੁਦ੍ਗੈਃ ਸਚਿਤ੍ਰਕੈਃ||੧੨||
कुलत्थदशमूलानां क्वाथे स्युर्जाङ्गला रसाः| यूषाश्च शिग्रुवार्ताककासघ्नवृषमूलकैः| पल्लवैर्निम्बकुलकबृहतीमतुलुङ्गजैः| व्याघ्रीदुरालभाशृङ्गविल्वमध्यत्रिकण्टकैः| सामृताग्निकुलत्थैश्च यूषः स्यात्क्वथितैर्जले| तद्वद्रास्नाबृअत्यादिबलामुद्गैः सचित्रकैः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAH kvAthapeyASca (13) · Śloka 13
ਪੇਯਾ ਚ ਚਿਤ੍ਰਕਾਜਾਜੀਸ਼ਙ੍ਗੀਸੌਵਰ੍ਚਲੈਰ੍ਹਿਤਾ| ਦਸ਼ਮੂਲੇਨ ਵਾ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਰੁਜਾਪਹਾ| ਦਸ਼ਮੂਲਸ਼ਠੀਰਾਸ੍ਨਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਬਿਲ੍ਵਾਰ੍ਧਿਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਕੁਲੀਰਸ਼ਙ੍ਗੀਚਪਲਾਤਾਮਲਕ੍ਯਮਤੌਸਧੈਃ| ਪਿਬੇਤ੍ਕਸਾਯਂ ਜੀਰ੍ਣੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੇਯਾਨ੍ਤੈਰੇਵ ਸਾਧਿਤਾਮ੍| ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਗੋਧੂਮਯਵਮੁਦ੍ਗਕੁਲਤ੍ਥਭੁਕ੍| ਕਾਸਹਦ੍ਗ੍ਰਹਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸਪ੍ਰਸ਼ਨ੍ਤਯੇ| ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਵਾਰ੍ਕਾਙ੍ਕੁਰਕ੍ਸੀਰਭਾਵਿਤਾਨਾਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍| ਯਵਾਨਾਂ ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਲੁਲਿਤਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍||੧੩||
पेया च चित्रकाजाजीशृङ्गीसौवर्चलैर्हिता| दशमूलेन वा कासश्वासहिध्मारुजापहा| दशमूलशठीरास्नाभार्ङ्गीबिल्वार्धिपौष्करैः| कुलीरशृङ्गीचपलातामलक्यमृतौषधैः| पिबेत्कषायं जीर्णेऽस्मिन् पेयान्तैरेव साधिताम्| शालिषष्टिकगोधूमयवमुद्गकुलत्थभुक्| कासहृद्ग्रहपार्श्वार्तिहिध्माश्वासप्रशन्तये| सक्तून् वार्काङ्कुरक्षीरभावितानां समाक्षिकान्| यवानां दशमूलादिनिष्क्वाथलुलितान् पिबेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anne yojanIyAni (14) · Śloka 14
ਅਨ੍ਨੇ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍ਕ੍ਸਾਰਹਿਙ੍ਵਾਜ੍ਯਬਿਡਦਾਡਿਮਾਨ੍| ਸਪੌਸ੍ਕਰਸ਼ਠੀਵ੍ਯੋਸਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਮ੍ਲਵੇਤਸਾਨ੍| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਵਾਰੁਣੀਮਣ੍ਡਂ ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸੀ ਪਿਪਾਸਿਤਃ||੧੪||
अन्ने च योजयेत्क्षारहिङ्वाज्यबिडदाडिमान्| सपौष्करशठीव्योषमातुलुङ्गाम्लवेतसान्| पिबेद्वा वारुणीमण्डं हिध्माश्वासी पिपासितः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalyAdiBiH siddhM takram (15) · Śloka 15
ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਪਥ੍ਯਾਜਨ੍ਤੁਘ੍ਨਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਲੇਪਿਤੇ ਰੂਢੇ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ ਘਤਭਾਜਨੇ| ਤਕ੍ਰਂ ਮਾਸਸ੍ਥਿਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਦੀਪਨਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍| ਪਾਠਾਂ ਮਧੁਰਸਾਂ ਦਾਰੁ ਸਰਲਂ ਚ ਨਿਸ਼ਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍| ਸੁਰਾਮਣ੍ਡੇਲ੍ਪਲਵਣਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਪ੍ਰਸਤਸਮ੍ਮਿਤਮ੍||੧੫||
पिप्पलीपिप्पलीमूलपथ्याजन्तुघ्नचित्रकैः| कल्कितैर्लेपिते रूढे निक्षिपेत् घृतभाजने| तक्रं मासस्थितं तद्धि दीपनं श्वासकासजित्| पाठां मधुरसां दारु सरलं च निशि स्थितम्| सुरामण्डेऽल्पलवणं पिबेत् प्रसृतसम्मितम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SirIShAdiyogAH (16) · Śloka 16
ਸ਼ਿਰੀਸਕੁਨ੍ਦਕਦਲੀਕੁਸੁਮਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਯੁਤਮ੍| ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਪ੍ਲੁਤਂ ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰਂ ਪਰਮ੍| ਆਰਨਾਲੇਨ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਾ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍| ਹਿਙ੍ਗੁਸੌਵਰ੍ਚਲਕਣਾਕੋਲਮੁਦ੍ਗਾਨ੍ ਜਲੇਨ ਵਾ| ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਚ ਕ੍ਸਾਰਂ ਵਾ ਮਰਿਚਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਸ੍ਵਕ੍ਵਾਥਪਿਸ੍ਟਾਂ ਲੁਲਿਤਾਂ ਵਾਸ੍ਪਿਕਾਂ ਪਾਯਯੇਤ ਵਾ||੧੬||
शिरीषकुन्दकदलीकुसुमं पिप्पलीयुतम्| तण्डुलाम्बुप्लुतं हिध्माश्वासकासहरं परम्| आरनालेन पिष्ट्वा वा मातुलुङ्गरसान्वितान्| हिङ्गुसौवर्चलकणाकोलमुद्गान् जलेन वा| कोष्णेन भार्ङ्गी शुण्ठीं च क्षारं वा मरिचान्वितम्| स्वक्वाथपिष्टां लुलितां वाष्पिकां पाययेत वा||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svarasayogau (17) · Śloka 17
ਸ੍ਵਰਸਂ ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪਾਣਾਂ ਵਾ ਸ਼ਿਰੀਸਤਃ| ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸੇ ਮਧੁਕਣਾਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਨੁਗੇ||੧੭||
स्वरसं सप्तपर्णस्य पुष्पाणां वा शिरीषतः| हिध्माश्वासे मधुकणायुक्तं पित्तकफानुगे||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tugAdiBirutkArikA (18) · Śloka 18
ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾ ਤੁਕਾਕਸ੍ਣਾਮਧੂਲੀਗੁਡਨਾਗਰੈਃ| ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪਵਨੇ ਤ੍ਵਨੁਬਨ੍ਧਿਨਿ| ਸ਼੍ਵਾਵਿਟ੍ਸਾਮਿਸਕਣਾਘਤਸ਼ਲ੍ਯਕਸ਼ੋਣਿਤੈਃ||੧੮||
उत्कारिका तुकाकृष्णामधूलीगुडनागरैः| पित्तानुबन्धे योक्तव्या पवने त्वनुबन्धिनि| श्वाविट्सामिषकणाघृतशल्यकशोणितैः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittAnubandhe kShIrayogAH (19) · Śloka 19
ਸੁਵਰ੍ਚਲਾਰਸਵ੍ਯੋਸਸਰ੍ਪਿਭਿਃ ਸਹਿਤਂ ਪਯਃ| ਅਨੁਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਪੇਯਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇਨੁਬਨ੍ਧਿਨਿ| ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਾਮ੍ਬੁਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਛਾਗਂ ਸਗੁਡਨਾਗਰਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਮਧੁਕਗੁਡਗੋਸ਼੍ਵਸ਼ਕਦ੍ਰਸਾਨ੍| ਹਿਧ੍ਮਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਕਸਨ੍ਧਾਨ੍ ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਘਤਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍||੧੯||
सुवर्चलारसव्योषसर्पिभिः सहितं पयः| अनुशाल्योदनं पेयं वातपित्तेऽनुबन्धिनि| चतुर्गुणाम्बुसिद्धं वा छागं सगुडनागरम्| पिप्पलीमूलमधुकगुडगोश्वशकृद्रसान्| हिध्माभिष्यन्दकसन्धान् लिह्यान्मधुघृतान्वितान्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bahuSleShmaNi yogAH (20) · Śloka 20
ਗੋਗਜਾਸ਼੍ਵਵਰਾਹੋਸ੍ਟ੍ਰਖ਼ਰਮੇਸਾਜਵਿਡ੍ਰਸਾਨ੍| ਸਮਧ੍ਵੈਕੈਕਸ਼ੋ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਬਹੁਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਥਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਚਤੁਸ੍ਪਾਚ੍ਚਰ੍ਮਰੋਮਾਸ੍ਥਿਰਬਹੁਸ਼ਙ੍ਗੋਦ੍ਭਵਾਂ ਮਸੀਮ੍| ਤਯੈਵ ਵਾਜਿਗਨ੍ਧਾਯਾ ਲਿਹ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਵਾਸੀ ਕਫੋਲ੍ਬਣਃ| ਕ੍ਸਾਰਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਾਠਾਬਹਤੀਫਲਮੂਲਜਮ੍||੨੦||
गोगजाश्ववराहोष्ट्रख़रमेषाजविड्रसान्| समध्वैकैकशो लिह्याद्बहुश्लेष्माथवा पिबेत्| चतुष्पाच्चर्मरोमास्थिरबहुशृङ्गोद्भवां मषीम्| तयैव वाजिगन्धाया लिह्याच्छ्वासी कफोल्बणः| क्षारं वा त्रिफलापाठाबृहतीफलमूलजम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana muktAdicUrNam (21) · Śloka 21
ਮੁਕ੍ਤਪ੍ਰਵਾਲਵੈਡੂਰ੍ਯਸ਼ਙ੍ਖ਼ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਮਸਾਰਗਲ੍ਲਸ੍ਫਟਿਕਕਾਚੈਲਾਲਵਣਦ੍ਵਯਮ੍| ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਫਲਂ ਤਾਮ੍ਰਮਯੋ ਰੂਪ੍ਯਂ ਸ਼ਣਾਤ੍ਫਲਮ੍| ਜ੍ਯੋਤੀਰਸੇਨ ਤਲ੍ਲਿਹ੍ਯਾਦਯੋ ਵੈਕਂ ਮਧੁਦ੍ਰਵਮ੍||੨੧||
मुक्तप्रवालवैडूर्यशङ्ख़सौगन्धिकाञ्जनम्| मसारगल्लस्फटिककाचैलालवणद्वयम्| अपामार्गफलं ताम्रमयो रूप्यं शणात्फलम्| ज्योतीरसेन तल्लिह्यादयो वैकं मधुद्रवम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apare lehAH (22) · Śloka 22
ਸ਼ਠੀਪੌਸ੍ਕਰਧਾਤ੍ਰੀਰ੍ਵਾ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਵਾ ਕਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਗੈਰਿਕਾਞ੍ਜਨਕਸ੍ਣਾ ਵਾ ਸ੍ਵਰਸਂ ਵਾ ਕਪਿਤ੍ਥਜਮ੍| ਰਸੇਨ ਵਾ ਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਧਾਤ੍ਰੀਸੈਨ੍ਧਵਪਿਪ੍ਪਲੀਃ| ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਵਾ ਪਥ੍ਯਾ ਵਿਡਙ੍ਗੋਸਣਪਿਪ੍ਪਲੀਃ| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਥ੍ਯਾਸ਼ਙ੍ਗੀਦੁਰਾਲਭਾਃ| ਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਤੈਲੈਰ੍ਵਾ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਕ੍ਸਾਰਸਂਯੁਤਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤੌ ਵਾ ਰਸੌ ਧਾਤ੍ਰੀਕਪਿਤ੍ਥਯੋਃ| ਸਿਤੋਪਲਾ ਤ੍ਵਾਮਲਕੀ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਗੋਸ਼੍ਵਸ਼ਕਦ੍ਰਸਮ੍| ਕੋਲਲਾਜਮਧੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਗਰਾਣਿ ਵਾ| ਗੁਡਤੈਲਨਿਸ਼ਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕਣਰਾਸ੍ਨੋਸਣਾਨਿ ਵਾ| ਪਿਬੇਦ੍ਰਸਾਮ੍ਬੁਮਦ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਲੇਹੌਸਧਰਜਾਂਸਿ ਵਾ||੨੨||
शठीपौष्करधात्रीर्वा पौष्करं वा कणान्वितम्| गैरिकाञ्जनकृष्णा वा स्वरसं वा कपित्थजम्| रसेन वा कपित्थस्य धात्रीसैन्धवपिप्पलीः| घृतक्षौद्रेण वा पथ्या विडङ्गोषणपिप्पलीः| लिह्याद्वा पिप्पलीद्राक्षापथ्याशृङ्गीदुरालभाः| घृतमाक्षिकतैलैर्वा त्र्यूषणं क्षारसंयुतम्| पिप्पलीक्षौद्रयुक्तौ वा रसौ धात्रीकपित्थयोः| सितोपला त्वामलकी द्राक्षागोश्वशकृद्रसम्| कोललाजमधुद्राक्षापिप्पलीनागराणि वा| गुडतैलनिशाद्राक्षाकणरास्नोषणानि वा| पिबेद्रसाम्बुमद्याद्यैर्लेहौषधरजांसि वा||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdicUrNam (23) · Śloka 23
ਜੀਵਨ੍ਤੀਮੁਸ੍ਤਸੁਰਸਤ੍ਵਗੇਲਾਦ੍ਵਯਪੌਸ੍ਕਰਮ੍| ਚਣ੍ਡਾਤਾਮਲਕੀਲੋਹਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਨਾਗਰਵਾਲਕਮ੍| ਕਰ੍ਕਟਾਖ੍ਯਾ ਸ਼ਠੀਕਸ੍ਣਾ ਨਾਗਕੇਸਰਚੋਰਕਮ੍| ਉਪਯੁਕ੍ਤਂ ਯਥਾਕਾਮਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਗ੍ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਘ੍ਨਂ ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸਹਰਂ ਪਰਮ੍||੨੩||
जीवन्तीमुस्तसुरसत्वगेलाद्वयपौष्करम्| चण्डातामलकीलोहभार्ङ्गीनागरवालकम्| कर्कटाख्या शठीकृष्णा नागकेसरचोरकम्| उपयुक्तं यथाकामं चूर्णं द्विगुणशर्करम्| पार्श्वरुग्ज्वरश्वासघ्नं हिध्माश्वासहरं परम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyaM jIvantyAdicUrNam (24) · Śloka 24
ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਚੋਰਕਃ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਸੁਰਸਃ ਸ਼ਠੀ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਤ੍ਵਗ੍ਵਿਡਕ੍ਸਾਰਸ਼ੁਣ੍ਠੀਹਿਙ੍ਗ੍ਵਮ੍ਲਵੇਤਸਮ੍| ਏਲਾਤਾਮਲਕੀਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਂ ਚੇਤਿ ਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਰਸੇਨ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਮਦ੍ਯੇਨ ਹਵਿਸਾਥਵਾ| ਲੀਢਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮਨ੍ਨੇ ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਚੋਪਯੋਜਿਤਮ੍| ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸਵਿਬਨ੍ਧਾਰ੍ਸ਼ਃ ਕਾਸਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਨੁਤ੍| ਸ਼ਠੀਤਾਮਲਕੀਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਚਣ੍ਡਾਵਾਲਕਪੌਸ੍ਕਰਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ੍ਟਗੁਣਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸਹਰਂ ਪਰਮ੍||੨੪||
जीवन्ती चोरकः शृङ्गी पौष्करं सुरसः शठी| पिप्पलीत्वग्विडक्षारशुण्ठीहिङ्ग्वम्लवेतसम्| एलातामलकीभार्ङ्गीवृक्षाम्लं चेति चूर्णितम्| रसेन मातुलुङ्गस्य मद्येन हविषाथवा| लीढं प्रयुक्तमन्ने वा केवलं चोपयोजितम्| हिध्माश्वासविबन्धार्शः कासहृत्पार्श्वशूलनुत्| शठीतामलकीभार्ङ्गीचण्डावालकपौष्करम्| शर्कराष्टगुणं चूर्णं हिध्माश्वासहरं परम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anye pAnanasyayogAH (25) · Śloka 25
ਤੁਲ੍ਯਂ ਗੁਡਂ ਨਾਗਰਂ ਚ ਭਕ੍ਸਯੇਨ੍ਨਾਵਯੇਤ ਵਾ| ਲਸ਼ੁਨਸ੍ਯ ਪਲਾਣ੍ਡੋਰ੍ਵਾ ਮੂਲਂ ਗਞ੍ਜਨਕਸ੍ਯ ਵਾ| ਚਨ੍ਦਨਾਦ੍ਵਾ ਰਸਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਰੀਕ੍ਸੀਰੇਣ ਨਾਵਨਮ੍| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਵਾ ਮਧੁਕਂ ਵਾ ਮਧੁਦ੍ਰਵਮ੍| ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨ ਮਕ੍ਸਿਕਾਵਿਸ੍ਠਾਮਲਕ੍ਤਕਰਸੇਨ ਵਾ| ਸਸੈਨ੍ਧਵਂ ਘਤਾਚ੍ਛਂ ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨ ਵਾ ਘਤਮ੍| ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਮਧੁਰਦ੍ਰਵ੍ਯੈਸ੍ਤਤ੍ ਪਿਬੇਨ੍ਨਾਵਯੇਤ ਵਾ| ਸਕਦੁਸ੍ਣਂ ਸਕਚ੍ਛੀਤਂ ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਤ੍ਸਸਿਤਂ ਮਧੁ| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਯਸ੍ਤਥਾ ਸਿਦ੍ਧਮਧੋਭਾਗੌਸਧੈਘਤਮ੍||੨੫||
तुल्यं गुडं नागरं च भक्षयेन्नावयेत वा| लशुनस्य पलाण्डोर्वा मूलं गृञ्जनकस्य वा| चन्दनाद्वा रसं दद्यान्नारीक्षीरेण नावनम्| सशर्करां पिप्पलीं वा मधुकं वा मधुद्रवम्| स्तन्येन मक्षिकाविष्ठामलक्तकरसेन वा| ससैन्धवं घृताच्छं वा सिद्धं स्तन्येन वा घृतम्| कल्कितैर्मधुरद्रव्यैस्तत् पिबेन्नावयेत वा| सकृदुष्णं सकृच्छीतं व्यत्यासात्ससितं मधु| तद्वत् पयस्तथा सिद्धमधोभागौषधैघृतम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNAdighRutam (26) · Śloka 26
ਕਣਾਸੌਵਰ੍ਚਲਾਲਾਕ੍ਸਾਵਯਸ੍ਥਾਹਿਙ੍ਗੁਚੋਰਕੈਃ| ਸਕਾਯਸ੍ਥੈਰ੍ਘਤਂ ਮਸ੍ਤੁਦਸ਼ਮੂਲਰਸੇ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍ਪਿਬੇਜ੍ਜੀਵਨੀਯੈਰ੍ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਸਮਧੁਸਾਧਿਤਮ੍||੨੬||
कणासौवर्चलालाक्षावयस्थाहिङ्गुचोरकैः| सकायस्थैर्घृतं मस्तुदशमूलरसे पचेत्| तत्पिबेज्जीवनीयैर्वा लिह्यात्समधुसाधितम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tejovatyAdighRutam (27) · Śloka 27
ਤੇਜੋਵਤ੍ਯਭਯਾ ਕੁਸ੍ਠਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ| ਪੂਤੀਕਂ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਮੂਲਂ ਪਲਾਸ਼ਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਃ ਸ਼ਠੀ| ਪਟੁਦ੍ਵਯਂ ਤਾਮਲਕੀ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਬਿਲ੍ਵਪੇਸ਼ਿਕਾ| ਵਚਾਪਤ੍ਰਂ ਚ ਤਾਲੀਸਂ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਹਿਙ੍ਗੁਪਾਦੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪੀਤਮਾਸ਼ੁ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਤਤ੍| ਸ਼੍ਵਾਸਾਨਿਲਾਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਹਣੀਹਿਧ੍ਮਾਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਵੇਦਨਾ||੨੭||
तेजोवत्यभया कुष्ठं पिप्पली कटुरोहिणी| पूतीकं पौष्करं मूलं पलाशश्चित्रकः शठी| पटुद्वयं तामलकी जीवन्ती बिल्वपेशिका| वचापत्रं च तालीसं कर्षांशैस्तैर्विपाचयेत्| हिङ्गुपादैर्घृतप्रस्थं पीतमाशु निहन्ति तत्| श्वासानिलार्शोग्रहणीहिध्माहृत्पार्श्ववेदना||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purAdighRutam (28) · Śloka 28
ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪੁਰਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਲਾਕ੍ਸਾਸਰ੍ਜਰਸੈਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਪਦ੍ਮਕਮਨੋਹ੍ਵਾਲੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਿਚੂਨ੍ਮਿਤੈਃ||੨੮||
सिद्धं वा पुरमञ्जिष्ठालाक्षासर्जरसैः पिबेत्| सपद्मकमनोह्वालैर्घृतप्रस्थं पिचून्मितैः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidAryAdighRutam (29) · Śloka 29
ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪ੍ਰਥਮੇ ਗਣੇ| ਸਪਞ੍ਚਲਵਣਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਨਪੋਹਤਿ||੨੯||
वत्सकादिप्रतीवापं सिद्धं वा प्रथमे गणे| सपञ्चलवणं सर्पिः श्वासकासानपोहति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hiMsrAdighRutam (30) · Śloka 30
ਹਿਂਸ੍ਰਾਵਿਡਙ੍ਗਪੂਤੀਕਾਤ੍ਰਿਕਟੁਤ੍ਰਿਫਲਾਗ੍ਨਿਕੈਃ| ਕੋਲਮਾਤ੍ਰੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਾਚਯੇਤ੍ਸਲਿਲਾਢਕੇ| ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯੋਪੇਤਂ ਤਤ੍ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਪੀਨਸਾਨ੍| ਅਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ਯਰੋਚਕਂ ਗੁਲ੍ਮਂ ਕ੍ਸਯਂ ਹਿਧ੍ਮਾਞ੍ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍||੩੦||
हिंस्राविडङ्गपूतीकात्रिकटुत्रिफलाग्निकैः| कोलमात्रैर्घृतप्रस्थं पाचयेत्सलिलाढके| क्षीरप्रस्थद्वयोपेतं तत् कासश्वासपीनसान्| अर्शास्यरोचकं गुल्मं क्षयं हिध्माञ्च नाशयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRutAntarANi (31) · Śloka 31
ਸੈਨ੍ਧਵਾਰ੍ਧਾਂਸ਼ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਪੁਰਾਣਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ਘਤਮ੍| ਧਾਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਵਸਘਤਂ ਦਾਧਿਕਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਦਿ ਵਾ||੩੧||
सैन्धवार्धांशयुक्तं वा पुराणं पाययेद्घृतम्| धान्वन्तरं वृषघृतं दाधिकं त्र्यूषणादि वा||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SItAmbusekAdi (32) · Śloka 32
ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸੇਕਃ ਸਹਸਾ ਤ੍ਰਾਸਵਿਕ੍ਸੇਪਭੀਸ਼ੁਚਃ| ਹਰ੍ਸੇਰ੍ਸ੍ਯੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਰੋਧਸ਼੍ਚ ਹਿਤਂ ਕੀਟੈਸ਼੍ਚ ਦਂਸ਼ਨਮ੍||੩੨||
शीताम्बुसेकः सहसा त्रासविक्षेपभीशुचः| हर्षेर्ष्योच्छ्वासरोधश्च हितं कीटैश्च दंशनम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAsUtram (33-5) · Śloka 5
ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਫਵਾਤਘ੍ਨਮੂਸ੍ਣਂ ਵਾਤਾਨੁਲੋਮਨਮ੍| ਤਤ੍ਸੇਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਯਚ੍ਚ ਸੁਤਰਾਂ ਮਾਰੁਤਾਪਹਮ੍| ਵਾਤਕਦ੍ਵਾ ਕਫਹਰਂ ਕਫਕਦ੍ਵਾਨਿਲਾਪਹਮ੍| ਕਾਰ੍ਯਂ ਨੈਕਾਨ੍ਤਿਕਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋਨਿਲਾਪਹਮ੍| ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਬਂਹਣੋ ਹ੍ਯਲ੍ਪਃ ਸ਼ਕ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਭਵੇਤ੍| ਨਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ਼ਮਨੋਪਾਯੋ ਭਸ਼ੋ ਸ਼ਕ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਸ਼ਨੇ| ਸ਼ਮਨੈਰ੍ਬਂਹਣੈਸ਼੍ਚਾਤੋ ਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਤਾਨੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਕ੍ਸਯਚ੍ਛਰ੍ਦਿਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਭੇਸਜੈਃ||੩੩|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਸਸ੍ਠੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫||
यत् किञ्चित्कफवातघ्नमूष्णं वातानुलोमनम्| तत्सेव्यं प्रायशो यच्च सुतरां मारुतापहम्| वातकृद्वा कफहरं कफकृद्वाऽनिलापहम्| कार्यं नैकान्तिकं ताभ्यां प्रायः श्रेयोऽनिलापहम्| सर्वेषां बृंहणो ह्यल्पः शक्यश्च प्रायशो भवेत्| नात्यर्थं शमनोपायो भृशो शक्यश्च कर्शने| शमनैर्बृंहणैश्चातो भूयिष्ठं तानुपाचरेत्| कासश्वासक्षयच्छर्दिहिध्माश्चान्योन्यभेषजैः||३३|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने श्वासहिध्माचिकित्सितन्नाम षष्ठोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon