Adhikarana atha rAjayakShmacikitsitaM nAma saptamo~adhyAyaH adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో రాజయక్ష్మచికిత్సితం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః|
ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
View original
अथातो राजयक्ष्मचिकित्सितं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Adhikarana balinaH Sodhanam (2) · Śloka 2
బలినోబహుదోషస్య స్నిగ్ధస్విన్నస్య శోధనం|
ఊర్ధ్వాధో యక్ష్మిణః కుర్యాత్సస్నేహం యన్న కర్శనం|
పయసా ఫలయుక్తేన మధురేణ రసేన వా|
సర్పిష్మత్యా యవాగ్వా వా వమనద్రవ్యసిద్ధయా|
వమేద్విరేచనం దద్యాత్త్రివృచ్ఛ్యామాన్నృపద్రుమాన్|
శర్కరామధుసర్పిర్భిః పయసా తర్పణేన వా|
ద్రాక్షావిదారీకాశ్మర్యమాంసానాం వా రసైర్యుతాన్||2||
View original
बलिनोबहुदोषस्य स्निग्धस्विन्नस्य शोधनम्|
ऊर्ध्वाधो यक्ष्मिणः कुर्यात्सस्नेहं यन्न कर्शनम्|
पयसा फलयुक्तेन मधुरेण रसेन वा|
सर्पिष्मत्या यवाग्वा वा वमनद्रव्यसिद्धया|
वमेद्विरेचनं दद्यात्त्रिवृच्छ्यामान्नृपद्रुमान्|
शर्करामधुसर्पिर्भिः पयसा तर्पणेन वा|
द्राक्षाविदारीकाश्मर्यमांसानां वा रसैर्युतान्||२||
Adhikarana SodhanottaraM bRuMhaNaM dIpana~jca (3) · Śloka 3
శుద్ధకోష్ఠస్య యుంజీత విధిం బృంహణదీపనం|
హృద్యాని చాన్నపానాని వాతఘ్నాని లఘూని చ|
శాలిషష్టికగోధూమయవముద్గం సమాస్థితం|
లఘుమచ్యువీర్యం చ సుజరం బలకృచ్చ యత్|
ఆజం క్షీరం ఘృతం మాంసం క్రవ్యాన్మాంసంచ శోషజిత్|
కాకోలుకవృకద్వీపిగవాశ్వనకులోరగం|
గృధ్రమాంసఖరోష్ట్రం చ హితం ఛద్మోపసంహితం|
జ్ఞాతం జుగుప్సితం తద్ధి ఛర్దిషే న బలౌజసే||3||
View original
शुद्धकोष्ठस्य युञ्जीत विधिं बृंहणदीपनम्|
हृद्यानि चान्नपानानि वातघ्नानि लघूनि च|
शालिषष्टिकगोधूमयवमुद्गं समास्थितम्|
लघुमच्युवीर्यं च सुजरं बलकृच्च यत्|
आजं क्षीरं घृतं मांसं क्रव्यान्मांसञ्च शोषजित्|
काकोलुकवृकद्वीपिगवाश्वनकुलोरगम्|
गृध्रमांसखरोष्ट्रं च हितं छद्मोपसंहितम्|
ज्ञातं जुगुप्सितं तद्धि छर्दिषे न बलौजसे||३||
Adhikarana mRugAdimAMsasevane vidhiH (4) · Śloka 4
మృగాద్యాః పిత్తకఫయోః పవనే ప్రసహాదయః|
వేశవారీకృతాః పథ్యా రసాదిషు చ కల్పితాః|
భృష్టాః సర్షపతైలేన సర్పిషా వా యథాయథం|
రసికా మృదవః స్నిగ్ధాః పటుద్రవ్యాభిసంస్కృతాః|
హితా మౌద్గకకౌలత్థాస్తద్వద్యూషాశ్చ సాధితాః|
సపిప్పలీకం సయవం సకులత్థం సనాగరం|
సదాడిమం సామలకం స్నిగ్ధమాజం రసం పిబేత్|
తేన షడ్ వినివర్తంతే వికారాః పీనసాదయః||4||
View original
मृगाद्याः पित्तकफयोः पवने प्रसहादयः|
वेशवारीकृताः पथ्या रसादिषु च कल्पिताः|
भृष्टाः सर्षपतैलेन सर्पिषा वा यथायथम्|
रसिका मृदवः स्निग्धाः पटुद्रव्याभिसंस्कृताः|
हिता मौद्गककौलत्थास्तद्वद्यूषाश्च साधिताः|
सपिप्पलीकं सयवं सकुलत्थं सनागरम्|
सदाडिमं सामलकं स्निग्धमाजं रसं पिबेत्|
तेन षड् विनिवर्तन्ते विकाराः पीनसादयः||४||
Adhikarana kolAdiBiScandrakAntaH (5) · Śloka 5
కోలదాదిమనిర్యాసపిష్టయాస్థివిహీనయా|
ద్రాక్షయా స్వచ్ఛధాన్యాంబుప్లుతాలోడితకల్కయా|
కార్యః సౌవర్చలవ్యోషపత్రైలాదీప్యకాన్వితః|
సమాక్షికః సకర్పూరః సలవంగ సకేసరః|
చంద్రకాంతో యథార్యాఖ్యః శోషహాగ్నిరుచిప్రదః||5||
View original
कोलदादिमनिर्यासपिष्टयास्थिविहीनया|
द्राक्षया स्वच्छधान्याम्बुप्लुतालोडितकल्कया|
कार्यः सौवर्चलव्योषपत्रैलादीप्यकान्वितः|
समाक्षिकः सकर्पूरः सलवङ्ग सकेसरः|
चन्द्रकान्तो यथार्याख़्यः शोषहाग्निरुचिप्रदः||५||
Adhikarana drAkShArAgaH (6) · Śloka 6
శుక్తామ్లధాత్రీస్వరసైర్ద్రాక్షాయాః కల్కితం పలం|
గుడశర్కరసంయుక్తం యుక్తం శ్లక్ష్ణైశ్చ కార్షికైః|
వృక్షామ్లధాన్యద్రమిలీరాజికాదాడిమోషణైః|
పలేన నాగపుష్పస్య కించిత్సౌవర్చలేన చ|
ససేవ్యపత్రత్వక్తోయసురసారసమూర్చ్ఛితః|
భూరిభూస్తృణకో రోగః కంఠ్యో రుచ్యః సమాక్షికః||6||
View original
शुक्ताम्लधात्रीस्वरसैर्द्राक्षायाः कल्कितं पलम्|
गुडशर्करसंयुक्तं युक्तं श्लक्ष्णैश्च कार्षिकैः|
वृक्षाम्लधान्यद्रमिलीराजिकादाडिमोषणैः|
पलेन नागपुष्पस्य किञ्चित्सौवर्चलेन च|
ससेव्यपत्रत्वक्तोयसुरसारसमूर्च्छितः|
भूरिभूस्तृणको रोगः कण्ठ्यो रुच्यः समाक्षिकः||६||
Adhikarana pAnam (7) · Śloka 7
పిబేచ్చ సుతరాం మద్యం జీర్ణం స్రోతోవిశోధనం|
పిత్తాదిషు విశేషేణ మధ్వరిష్టాచ్ఛవారుణీః|
సిద్ధం వా పంచమూలేన తామలక్యాథవా జలం|
పర్ణినీభిశ్చతసృభిర్ధాన్యనాగరకేణ వా|
కల్కయేచ్చానుకూలోఽస్య తేనాన్నం శుచి యత్నవాన్||7||
View original
पिबेच्च सुतरां मद्यं जीर्णं स्रोतोविशोधनम्|
पित्तादिषु विशेषेण मध्वरिष्टाच्छवारुणीः|
सिद्धं वा पञ्चमूलेन तामलक्याथवा जलम्|
पर्णिनीभिश्चतसृभिर्धान्यनागरकेण वा|
कल्कयेच्चानुकूलोऽस्य तेनान्नं शुचि यत्नवान्||७||
Adhikarana balAgarbhaM dashamUlaghRutam (8) · Śloka 8
దశమూలేన పయసా సిద్ధం మాంసరసేన వా|
బలాగర్భం ఘృతం యోజ్యం క్రవ్యాన్మాంసరసేనవా|
సక్షౌద్రం పయసా సిద్ధం సర్పిర్దశగుణేన వా||8||
View original
दशमूलेन पयसा सिद्धं मांसरसेन वा|
बलागर्भं घृतं योज्यं क्रव्यान्मांसरसेनवा|
सक्षौद्रं पयसा सिद्धं सर्पिर्दशगुणेन वा||८||
Adhikarana jIvantyAdighRutam (9) · Śloka 9
జీవంతీం మధుకం ద్రాక్షాం ఫలాని కుటజస్య చ|
పుష్కరాహ్వం శఠీం కృష్ణాం వ్యాఘ్రీం గోక్షురకం బలాం|
నీలోత్పలం తామలకీం త్రాయమాణాం దురాలభాం|
కల్కీకృత్య ఘృతం పక్వం రోగరాజహరం పరం||9||
View original
जीवन्तीं मधुकं द्राक्षां फलानि कुटजस्य च|
पुष्कराह्वं शठीं कृष्णां व्याघ्रीं गोक्षुरकं बलाम्|
नीलोत्पलं तामलकीं त्रायमाणां दुरालभाम्|
कल्कीकृत्य घृतं पक्वं रोगराजहरं परम्||९||
Adhikarana durAlabhAdighRutam (10) · Śloka 10
దురాలభాం గోక్షురకం చతస్రః పర్ణినీర్బలాం|
భాగాన్ పలోన్మితాన్ కృత్వా పలం పర్పటకస్య చ|
పచేద్దశగుణే తోయే దశభాగావశేషితే|
పూతే తస్మిన్ ఘృతప్రస్థం క్షీరద్విగుణితం పచేత్|
గర్భం దత్వా శఠీకృష్ణాభూనింబోత్పలసారివాః|
త్రాయంతీం పౌష్కరం మూలం సహపత్రఫలాం ఫలం|
కుటజాచ్చ జయేత్తద్ధి శిరఃపర్శ్వాంసవేదనాం|
తృష్ణాం ఛర్ద్యమతీసారం కాసదాహభ్రమజ్వరాన్||10||
View original
दुरालभां गोक्षुरकं चतस्रः पर्णिनीर्बलाम्|
भागान् पलोन्मितान् कृत्वा पलं पर्पटकस्य च|
पचेद्दशगुणे तोये दशभागावशेषिते|
पूते तस्मिन् घृतप्रस्थं क्षीरद्विगुणितं पचेत्|
गर्भं दत्वा शठीकृष्णाभूनिम्बोत्पलसारिवाः|
त्रायन्तीं पौष्करं मूलं सहपत्रफलां फलम्|
कुटजाच्च जयेत्तद्धि शिरःपर्श्वांसवेदनाम्|
तृष्णां छर्द्यमतीसारं कासदाहभ्रमज्वरान्||१०||
Adhikarana kharjUrAdighRutam (11) · Śloka 11
ఘృతం ఖర్జూరమృద్వీకామధుకైః సపరూషకైః|
సపిప్పలీకం వైస్వర్యకాసశ్వాసజ్వరాపహం||11||
View original
घृतं खर्जूरमृद्वीकामधुकैः सपरूषकैः|
सपिप्पलीकं वैस्वर्यकासश्वासज्वरापहम्||११||
Adhikarana dashamUlakShIrodbhavaM ghRutam (12) · Śloka 12
దశమూలశృతాత్ క్షీరాత్ సర్పిర్యదుదియాన్నవం|
సపిప్పలీకం సక్షౌద్రం తత్ పరం స్వరబోధనం|
శిరఃపార్శ్వాంసశూలఘ్నం కాసశ్వాసజ్వరాపహం||12||
View original
दशमूलशृतात् क्षीरात् सर्पिर्यदुदियान्नवम्|
सपिप्पलीकं सक्षौद्रं तत् परं स्वरबोधनम्|
शिरःपार्श्वांसशूलघ्नं कासश्वासज्वरापहम्||१२||
Adhikarana pa~jcapa~jcamUlodbhavaM ghRUtam (13) · Śloka 13
పంచభిః పంచమూలైర్వా శృతాద్యదుదియాద్ ఘృతం|
పంచానాం పంచమూలానాం రసే క్షీరచతుర్గుణే|
సిద్ధం సర్పిర్జయత్యేతద్యక్ష్మణః సప్తకం బలం||13||
View original
पञ्चभिः पञ्चमूलैर्वा शृताद्यदुदियाद् घृतम्|
पञ्चानां पञ्चमूलानां रसे क्षीरचतुर्गुणे|
सिद्धं सर्पिर्जयत्येतद्यक्ष्मणः सप्तकं बलम्||१३||
Adhikarana pa~jcakoladighRutam (14) · Śloka 14
పంచకోలయవక్షారషట్పలేన పచేద్ ఘృతం|
ప్రస్థోన్మితం తుల్యపయః స్రోతసాం తద్విశోధనం|
గుల్మజ్వరోదరప్లీహగ్రహణీపాండుపీనసాన్|
కాసశ్వాసాగ్నిసదనశ్వయథూర్ధ్వానిలాన్ జయేత్||14||
View original
पञ्चकोलयवक्षारषट्पलेन पचेद् घृतम्|
प्रस्थोन्मितं तुल्यपयः स्रोतसां तद्विशोधनम्|
गुल्मज्वरोदरप्लीहग्रहणीपाण्डुपीनसान्|
कासश्वासाग्निसदनश्वयथूर्ध्वानिलान् जयेत्||१४||
Adhikarana rAsnAdighRutam (15) · Śloka 15
రాస్నాబలాగోక్షురకస్థిరావర్షాభూవారిణి|
జీవంతీపిప్పలీగర్భం సక్షీరం శోషజిద్ఘృతం||15||
View original
रास्नाबलागोक्षुरकस्थिरावर्षाभूवारिणि|
जीवन्तीपिप्पलीगर्भं सक्षीरं शोषजिद्घृतम्||१५||
Adhikarana ashvagandhAghRutam (16) · Śloka 16
అశ్వగంధాశృతాత్ క్షీరాత్ ఘృతం చ ససితాపయః||16||
View original
अश्वगन्धाशृतात् क्षीरात् घृतं च ससितापयः||१६||
Adhikarana mAMsasarpiH (17) · Śloka 17
సాధారణామిషతులాం తోయేద్రోణద్వయే పచేత్|
తేనాష్టభాగశేషేణ జీవనీయైః పలోన్మితైః|
సాధయేత్సర్పిషః ప్రస్థం వాతపిత్తామయాపహం|
మాంససర్పిరిదం పీతం యుక్తం మాంసరసేన వా|
కాసశ్వాసస్వరభ్రంశశోషహృత్పార్శ్వశూలజిత్||17||
View original
साधारणामिषतुलां तोयेद्रोणद्वये पचेत्|
तेनाष्टभागशेषेण जीवनीयैः पलोन्मितैः|
साधयेत्सर्पिषः प्रस्थं वातपित्तामयापहम्|
मांससर्पिरिदं पीतं युक्तं मांसरसेन वा|
कासश्वासस्वरभ्रंशशोषहृत्पार्श्वशूलजित्||१७||
Adhikarana pArAsharaM ghRutam (18) · Śloka 18
యష్టీబలాగుడూచ్యల్పం పంచమూలతులాం పచేత్|
శూర్పేఽపామష్టభాగస్థే తత్ర పాత్రంపచేద్ఘృతాత్|
ధాత్రీవిదారీక్షురసత్రిపాత్రే పయసోఽర్మణే|
సుపిష్టైర్జీవనీయైశ్చ పారాశరమిదం ఘృతం|
ససైన్యం రాజయక్ష్మాణమున్మూలయతి శీతితం||18||
View original
यष्टीबलागुडूच्यल्पं पञ्चमूलतुलां पचेत्|
शूर्पेऽपामष्टभागस्थे तत्र पात्रम्पचेद्घृतात्|
धात्रीविदारीक्षुरसत्रिपात्रे पयसोऽर्मणे|
सुपिष्टैर्जीवनीयैश्च पाराशरमिदं घृतम्|
ससैन्यं राजयक्ष्माणमुन्मूलयति शीतितम्||१८||
Adhikarana svAduskandhaM ghRutam (19) · Śloka 19
మూర్వాహరిద్రాఖదిరక్వాథసర్పిః శకృద్రసం|
గోగజాజావిహయజం పయస్తుల్యాన్ దశద్రవాన్|
స్వాదుస్కంధం త్రికటుకం కల్కితం దేవదారూ చ|
పచేత్తచ్చాశు దోషఘ్నం తద్వద్వాసావరీఘృతం||19||
View original
मूर्वाहरिद्राखदिरक्वाथसर्पिः शकृद्रसम्|
गोगजाजाविहयजं पयस्तुल्यान् दशद्रवान्|
स्वादुस्कन्धं त्रिकटुकं कल्कितं देवदारू च|
पचेत्तच्चाशु दोषघ्नं तद्वद्वासावरीघृतम्||१९||
Adhikarana dvipa~jcamUlAdighRutam (20) · Śloka 20
కరంజబోలస్థవిరకులత్థబదరాగ్నికాః|
భల్లాతకంచ తత్క్వాథే షడ్గుణే సాధయేద్ఘృతం|
గర్భం ధృత్వా స్నుహిక్షీరం శుకాఖ్యాచవ్యసైంధవం|
హరితకీం చ తచ్ఛేషశోఫమేహోదరాపహం||20||
View original
करञ्जबोलस्थविरकुलत्थबदराग्निकाः|
भल्लातकञ्च तत्क्वाथे षड्गुणे साधयेद्घृतम्|
गर्भं धृत्वा स्नुहिक्षीरं शुकाख्याचव्यसैन्धवम्|
हरितकीं च तच्छेषशोफमेहोदरापहम्||२०||
Adhikarana siddhaghRutAnAM prayogAH (21) · Śloka 21
యవాగ్వా వా పిబేన్మాత్రాం లిహ్యాద్వా మధునాన్వితాం|
సిద్ధానాం సర్పిషామేషాం దద్యాదంభేన వా సహ||21||
View original
यवाग्वा वा पिबेन्मात्रां लिह्याद्वा मधुनान्विताम्|
सिद्धानां सर्पिषामेषां दद्यादम्भेन वा सह||२१||
Adhikarana elAdiko lehaH (22) · Śloka 22
ఏలాజమోదాత్రిఫలాసౌరాష్ట్రీవ్యోషచిత్రకాన్|
సారానరిష్టగాయత్రీసాలబీజకసంభవాన్|
భల్లాతకం విడంగంచ పృథగష్టపలోమింతం|
సలిలే షోడశగుణే షోడశాంశస్థితం పచేత్|
పునస్తేన ఘృతప్రస్థం సిద్ధే చాస్మిన్ పలాని షట్|
తవక్షీర్యాః క్షిపేత్త్రింశత్ సితాయా ద్విగుణం మధు|
ఘృతాత్త్రిజాతాత్త్రిఫలం తతో లీఢం ఖజాహతం|
పయోనుపానం తత్ ప్రాహ్ణే రసాయనమయంత్రణం|
మేధ్యం చక్షుష్యమాయుష్యం దీపనం హంతి చాచిరాత్|
మేహగుల్మక్షయవ్యాధిపాండురోగభగందరాన్|
యే చ సర్పిర్గుడాఃప్రోక్తాః క్షతే యోజ్యాః క్షయేఽపి తే||22||
View original
एलाजमोदात्रिफलासौराष्ट्रीव्योषचित्रकान्|
सारानरिष्टगायत्रीसालबीजकसम्भवान्|
भल्लातकं विडङ्गञ्च पृथगष्टपलोमिन्तम्|
सलिले षोडशगुणे षोडशांशस्थितं पचेत्|
पुनस्तेन घृतप्रस्थं सिद्धे चास्मिन् पलानि षट्|
तवक्षीर्याः क्षिपेत्त्रिंशत् सिताया द्विगुणं मधु|
घृतात्त्रिजातात्त्रिफलं ततो लीढं खजाहतम्|
पयोनुपानं तत् प्राह्णे रसायनमयन्त्रणम्|
मेध्यं चक्षुष्यमायुष्यं दीपनं हन्ति चाचिरात्|
मेहगुल्मक्षयव्याधिपाण्डुरोगभगन्दरान्|
ये च सर्पिर्गुडाःप्रोक्ताः क्षते योज्याः क्षयेऽपि ते||२२||
Adhikarana kharjUrAdipa~jcalehAH (23) · Śloka 23
ఖర్జూరపిప్పలీద్రాక్షాపథ్యాశృంగీదురాలభాః|
త్రిఫలాపిప్పలీముస్తాశృంగాటగుడశర్కరాః|
వీరాశఠీపుష్కరాఖ్యాసురసాశర్కరాగుడః|
నాగరం చిత్రకో లాజాః పిప్పల్యామలకం గుడః|
విడంగం సారశ్చవికాత్ర్యూషణం చ విచూర్ణితం|
అర్ధశ్లోకైః స్మృతా లేహాః పంచైతే మధుసర్పిషా|
స్వర్యాః కాసక్షయశ్వాసపార్శ్వరుక్కఫనాశనాః||23||
View original
खर्जूरपिप्पलीद्राक्षापथ्याशृङ्गीदुरालभाः|
त्रिफलापिप्पलीमुस्ताशृङ्गाटगुडशर्कराः|
वीराशठीपुष्कराख्यासुरसाशर्करागुडः|
नागरं चित्रको लाजाः पिप्पल्यामलकं गुडः|
विडङ्गं सारश्चविकात्र्यूषणं च विचूर्णितम्|
अर्धश्लोकैः स्मृता लेहाः पञ्चैते मधुसर्पिषा|
स्वर्याः कासक्षयश्वासपार्श्वरुक्कफनाशनाः||२३||
Adhikarana tvagelAdikaM cUrNam (24) · Śloka 24
త్వగేలాపిప్పలీక్షీరీశర్కరా ద్విగుణాః క్రమాత్|
చూర్ణితా భక్షయేల్లిహ్యాత్ పూర్వవద్వా తథాగుణాః||24||
View original
त्वगेलापिप्पलीक्षीरीशर्करा द्विगुणाः क्रमात्|
चूर्णिता भक्षयेल्लिह्यात् पूर्ववद्वा तथागुणाः||२४||
Adhikarana tilAdikaM cUrNAdikam (25) · Śloka 25
తిలమాషాశ్వగంధా వా మాక్షికాజఘృతాద్రుతాః|
పూర్వోక్తేష్వేవ రోగేషు వాతప్రాయేషు పూజితా||25||
View original
तिलमाषाश्वगन्धा वा माक्षिकाजघृताद्रुताः|
पूर्वोक्तेष्वेव रोगेषु वातप्रायेषु पूजिता||२५||
Adhikarana svarasAdacikitsitam vAtaje svarasAde (26) · Śloka 26
విశేషాత్స్వరసదేఽస్య నస్యధూమాది యోజయేత్|
తత్రాపి వాతజే కోష్ణం పిబేదౌత్తరభక్తికం|
కాసమర్దకవార్తాకీమార్కవస్వరసైర్ఘృతం|
సాధితం కాసజిత్స్వర్యం సిద్ధమార్తగలేన వా|
బదరీపత్రకల్కం వా ఘృతభృష్టం ససైంధవం|
తైలం వా మధుకద్రాక్షాపిప్పలీకృమినుత్ఫలైః|
హంసపాద్యాశ్చ మూలేన పక్వం నస్తో నిషేయచేత్|
సుఖోదకానుపానం చ ససర్పిష్కం గుడౌదనం|
అశ్నీయాత్పాయసంచైవ స్నిగ్ధం స్వేదంచ యోజయేత్||26||
View original
विशेषात्स्वरसदेऽस्य नस्यधूमादि योजयेत्|
तत्रापि वातजे कोष्णं पिबेदौत्तरभक्तिकम्|
कासमर्दकवार्ताकीमार्कवस्वरसैर्घृतम्|
साधितं कासजित्स्वर्यं सिद्धमार्तगलेन वा|
बदरीपत्रकल्कं वा घृतभृष्टं ससैन्धवम्|
तैलं वा मधुकद्राक्षापिप्पलीकृमिनुत्फलैः|
हंसपाद्याश्च मूलेन पक्वं नस्तो निषेयचेत्|
सुखोदकानुपानं च ससर्पिष्कं गुडौदनम्|
अश्नीयात्पायसञ्चैव स्निग्धं स्वेदञ्च योजयेत्||२६||
Adhikarana pittaje svarasAde (27) · Śloka 27
పిత్తోద్భవే పిబేత్ సర్పిః శృతశీతపయోనుపః|
క్షీరివృక్షాంకురక్వాథకల్కసిద్ధం సమాక్షికం|
అశ్నీయాచ్చ ససర్పిష్కం యష్టీమధుకపాయసం|
బలావిదారిగంధాభ్యాం విదార్యా మధుకేన చ|
సిద్ధం సలవణం సర్పిర్నస్యం స్వర్యమనుత్తమం|
ప్రపౌండరీకం మధుకం పిప్పలీ బృహతీ బలా|
సాధితం క్షీరసర్పిశ్చ తత్స్వర్యం నావనం పరం|
లిహ్యాన్మధురకాణాం చ చూర్ణం మధుఘృతాన్వితం|
వరీం బలాం పయస్యాం వా కాకోలీమధుకే తథా|
ఏవమస్యానుపశమే లలాటే వ్యధయేత్ సిరాం||27||
View original
पित्तोद्भवे पिबेत् सर्पिः शृतशीतपयोनुपः|
क्षीरिवृक्षाङ्कुरक्वाथकल्कसिद्धं समाक्षिकम्|
अश्नीयाच्च ससर्पिष्कं यष्टीमधुकपायसम्|
बलाविदारिगन्धाभ्यां विदार्या मधुकेन च|
सिद्धं सलवणं सर्पिर्नस्यं स्वर्यमनुत्तमम्|
प्रपौण्डरीकं मधुकं पिप्पली बृहती बला|
साधितं क्षीरसर्पिश्च तत्स्वर्यं नावनं परम्|
लिह्यान्मधुरकाणां च चूर्णं मधुघृतान्वितम्|
वरीं बलां पयस्यां वा काकोलीमधुके तथा|
एवमस्यानुपशमे ललाटे व्यधयेत् सिराम्||२७||
Adhikarana kaPaje svarasAde (28) · Śloka 28
పిబేత్ కటూని మూత్రేణ కఫజే రూక్షభోజనః|
కట్ఫలామలకవ్యోషం లిహ్యాత్తైలమధుఘృతం|
వ్యోషక్షారాగ్నిచవికాభారంగీపథ్యామధూని వా|
యవైర్యవాగూం యమకే కణాధాత్రీకృతాం పిబేత్||28||
View original
पिबेत् कटूनि मूत्रेण कफजे रूक्षभोजनः|
कट्फलामलकव्योषं लिह्यात्तैलमधुघृतम्|
व्योषक्षाराग्निचविकाभार्ङ्गीपथ्यामधूनि वा|
यवैर्यवागूं यमके कणाधात्रीकृतां पिबेत्||२८||
Adhikarana uccaBAShaNaje svarasAde (29) · Śloka 29
శర్కరాక్షౌద్రమిశ్రాణి శృతాని మధురైః సహ|
పిబేత్పయాంసి యస్యోచ్చైర్వదతో విహితః స్వరః||29||
View original
शर्कराक्षौद्रमिश्राणि शृतानि मधुरैः सह|
पिबेत्पयांसि यस्योच्चैर्वदतो विहितः स्वरः||२९||
Adhikarana arocakacikitsitam sAmAnyopacArAH (30) · Śloka 30
విచిత్రమన్నమరుచౌ హితైరుపహితం హితం|
బహిరంతర్మృజా చిత్తనిర్వాణం హృద్యమౌషధం|
ద్వౌ కాలౌ దంతపవనం భక్షయేన్ముఖధావనైః|
కషాయైః క్షాలయేదాస్యం ధూమం ప్రాయోగికం పిబేత్|
తాలీసపత్రవటకాః సకర్పూరసితోపలాః|
శశాంకకిరణాఖ్యాశ్చ భక్ష్యా రుచికరాః పరం||30||
View original
विचित्रमन्नमरुचौ हितैरुपहितं हितम्|
बहिरन्तर्मृजा चित्तनिर्वाणं हृद्यमौषधम्|
द्वौ कालौ दन्तपवनं भक्षयेन्मुख़धावनैः|
कषायैः क्षालयेदास्यं धूमं प्रायोगिकं पिबेत्|
तालीसपत्रवटकाः सकर्पूरसितोपलाः|
शशाङ्ककिरणाख़्याश्च भक्ष्या रुचिकराः परम्||३०||
Adhikarana vAtaje~arocake (31) · Śloka 31
వాతాదరోచకే తత్ర పిబేచ్చూర్ణం ప్రసన్నయా|
హరేణుకృష్ణాకృమినుద్ద్రాక్షాసైంధవనాగరాత్|
ఏలాభారంగీయవక్షారహింగుయుక్తాద్ ఘృతేన వా||31||
View original
वातादरोचके तत्र पिबेच्चूर्णं प्रसन्नया|
हरेणुकृष्णाकृमिनुद्द्राक्षासैन्धवनागरात्|
एलाभार्ङ्गीयवक्षारहिङ्गुयुक्ताद् घृतेन वा||३१||
Adhikarana pittaje~arocake (32) · Śloka 32
ఛర్దయేద్వా వచాంభోభిః పిత్తాచ్చ గుడవారిభిః|
లిహ్యాద్వా శర్కరాసర్పిర్లవణోత్తమమాక్షికం||32||
View original
छर्दयेद्वा वचाम्भोभिः पित्ताच्च गुडवारिभिः|
लिह्याद्वा शर्करासर्पिर्लवणोत्तममाक्षिकम्||३२||
Adhikarana kaPaje~arocake (33) · Śloka 33
కఫాద్వమేన్నింబజలైర్దీప్యకారగ్వధోదకం|
పానం సమధ్వరిష్టాచ్చ తీక్ష్ణాః సమధుమాధవాః|
పిబేచ్చూర్ణంచ పూర్వోక్తం హరేణ్వాద్యుష్ణవారిణా|
త్రికటుత్రిఫలారాత్రీయవక్షారం మధుఘృతం|
ప్రాతరాహారకాలే చ యుంజీత ముఖధావనం||33||
View original
कफाद्वमेन्निम्बजलैर्दीप्यकारग्वधोदकम्|
पानं समध्वरिष्टाच्च तीक्ष्णाः समधुमाधवाः|
पिबेच्चूर्णञ्च पूर्वोक्तं हरेण्वाद्युष्णवारिणा|
त्रिकटुत्रिफलारात्रीयवक्षारं मधुघृतम्|
प्रातराहारकाले च युञ्जीत मुखधावनम्||३३||
Adhikarana kavalagrahAH (34) · Śloka 34
బిడం సౌవర్చలం కుష్టమజాజీమరిచం సితా|
ధాత్ర్యేలాపద్మకోశీరపిప్పలీచందనోత్పలం|
లోధ్రం తేజోవతీపథ్యాయవక్షారం కటుత్రయం|
ఆర్ద్రదాడిమనిర్యాసః సాజాజీసితశర్కరః|
సతైలమాక్షికాయుక్తాశ్చాచారః కవలగ్రహాః|
చతురోఽరోచకాన్ హన్యురేకదోషసమస్తజాన్|
కారవ్యజాజీమరిచద్రాక్షావృక్షామ్లదాడిమం|
సౌవర్చలగుడక్షౌద్రం సర్వారోచకనాశనం||34||
View original
बिडं सौवर्चलं कुष्टमजाजीमरिचं सिता|
धात्र्येलापद्मकोशीरपिप्पलीचन्दनोत्पलम्|
लोध्रं तेजोवतीपथ्यायवक्षारं कटुत्रयम्|
आर्द्रदाडिमनिर्यासः साजाजीसितशर्करः|
सतैलमाक्षिकायुक्ताश्चाचारः कवलग्रहाः|
चतुरोऽरोचकान् हन्युरेकदोषसमस्तजान्|
कारव्यजाजीमरिचद्राक्षावृक्षाम्लदाडिमम्|
सौवर्चलगुडक्षौद्रं सर्वारोचकनाशनम्||३४||
Adhikarana samaSarkara~jcUrNam (35) · Śloka 35
ఏలాత్వఙ్నాగకుసుమతీక్ష్ణకృష్ణామహౌషధం|
భాగవృద్ధం క్రమాచ్చూర్ణం నిహంతి సమశర్కరం|
ప్రసేకారుచిహృత్పార్శ్వకాసశ్వాసగలామయాన్||35||
View original
एलात्वङ्नागकुसुमतीक्ष्णकृष्णामहौषधम्|
भागवृद्धं क्रमाच्चूर्णं निहन्ति समशर्करम्|
प्रसेकारुचिहृत्पार्श्वकासश्वासगलामयान्||३५||
Adhikarana yavAnyAdicUrNam (36) · Śloka 36
యవానీతింతిణీకామ్లవేతసౌషధదాడిమం|
కృత్వా కోలంచ కర్షాశం సితాయాశ్చ చతుష్పలం|
ధాన్యసౌవర్చలాజాజీవరాంగం చార్ధకార్షికం|
పిప్పలీనాం శతం చైకం ద్వే శతే మరిచస్య చ|
చూర్ణమేతత్ పరం రుచ్యం హృద్యం గ్రాహి హినస్తి చ|
విబంధకాసహృత్పార్శ్వప్లీహార్శోగ్రహణీగదాన్||36||
View original
यवानीतिन्तिणीकाम्लवेतसौषधदाडिमम्|
कृत्वा कोलञ्च कर्षाशं सितायाश्च चतुष्पलम्|
धान्यसौवर्चलाजाजीवराङ्गं चार्धकार्षिकम्|
पिप्पलीनां शतं चैकं द्वे शते मरिचस्य च|
चूर्णमेतत् परं रुच्यं हृद्यं ग्राहि हिनस्ति च|
विबन्धकासहृत्पार्श्वप्लीहार्शोग्रहणीगदान्||३६||
Adhikarana tAlIsAdicUrNam (37) · Śloka 37
తాలీసపత్రం మరిచం నాగరం పిప్పలీ శుభా|
యథోత్తరం భాగవృద్ధస్త్వగేలే చార్ద్ధభాగికే|
తద్రుచ్యం దీపనం చూర్ణం కణాష్టగుణశర్కరం|
కాసశ్వాసారుచిచ్ఛర్దిప్లీహహృత్పార్శ్వశూలజిత్|
పాండుజ్వరాతిసారఘ్నం మూఢవాతానులోమనం||37||
View original
तालीसपत्रं मरिचं नागरं पिप्पली शुभा|
यथोत्तरं भागवृद्धस्त्वगेले चार्द्धभागिके|
तद्रुच्यं दीपनं चूर्णं कणाष्टगुणशर्करम्|
कासश्वासारुचिच्छर्दिप्लीहहृत्पार्श्वशूलजित्|
पाण्डुज्वरातिसारघ्नं मूढवातानुलोमनम्||३७||
Adhikarana tAlIsAdimodakaH (38) · Śloka 38
తాలీసపత్రచవికామరీచానాం పలం పలం|
కృష్ణాతన్మూలయోర్ద్వే ద్వే పలే శుంఠీ పలత్రయం|
చతుర్జాతముశీరం చ కర్షాశం శ్లక్ష్ణశ్చూర్ణితం|
తత్ర త్రింశత్పలం దత్వా క్వథితాదమలాద్గుడాత్|
కుర్వీత మోదకానక్షసమ్మితాంస్తేఽపి తద్గుణాః||38||
View original
तालीसपत्रचविकामरीचानां पलं पलम्|
कृष्णातन्मूलयोर्द्वे द्वे पले शुण्ठी पलत्रयम्|
चतुर्जातमुशीरं च कर्षाशं श्लक्ष्णश्चूर्णितम्|
तत्र त्रिंशत्पलं दत्वा क्वथितादमलाद्गुडात्|
कुर्वीत मोदकानक्षसम्मितांस्तेऽपि तद्गुणाः||३८||
Adhikarana prasekacikitsitam (39) · Śloka 39
అర్కామృతాక్షారజలే శర్వరీముషితైర్యవైః|
ప్రసేకే కల్పితాన్సక్తూంభక్ష్యాంశ్చాద్యాద్బలీ వమేత్|
కటుతిక్తైస్తథా శూల్యం భక్షయేజ్జాంగలం పలం|
శుష్కాంశ్చ భక్ష్యాన్ సులఘూంశ్చణకాదిరసానుపః|
శ్లేష్మణోఽతిప్రసేకేన వాయుః శ్లేష్మాణమస్యతి|
కఫప్రసేకం తం విద్యాత్ స్నిగ్ధోష్ణైరేవ నిర్జయేత్||39||
View original
अर्कामृताक्षारजले शर्वरीमुषितैर्यवैः|
प्रसेके कल्पितान्सक्तून्भक्ष्यांश्चाद्याद्बली वमेत्|
कटुतिक्तैस्तथा शूल्यं भक्षयेज्जाङ्गलं पलम्|
शुष्कांश्च भक्ष्यान् सुलघूंश्चणकादिरसानुपः|
श्लेष्मणोऽतिप्रसेकेन वायुः श्लेष्माणमस्यति|
कफप्रसेकं तं विद्यात् स्निग्धोष्णैरेव निर्जयेत्||३९||
Adhikarana pInasavamathvoScikitsitam (40) · Śloka 40
పీనసేఽపి క్రమమిమం వమథౌ చ ప్రయోజయేత్|
విశేషాత్పీనసేఽభ్యంగాన్సేహాన్స్వేదాంశ్చ శీలయేత్|
స్నిగ్ధానుత్కారికాపిండైః శిరఃపార్శ్వగలాదిషు|
లవణామ్లకటూష్ణాంశ్చ రసాన్ స్నేహోపసంహితాన్||40||
View original
पीनसेऽपि क्रममिमं वमथौ च प्रयोजयेत्|
विशेषात्पीनसेऽभ्यङ्गान्सेहान्स्वेदांश्च शीलयेत्|
स्निग्धानुत्कारिकापिण्डैः शिरःपार्श्वगलादिषु|
लवणाम्लकटूष्णांश्च रसान् स्नेहोपसंहितान्||४०||
Adhikarana SiraHpArSvAMsaSUleShu cikitsA doShAnusAraM vidhiSca (41) · Śloka 41
శిరోంఽసపార్శ్వశూలేషు యథాదోషవిధిం చరేత్|
ఔదకానూపపిశితైరుపనాహాః సుసంస్కృతాః|
శస్యంతే సచతుఃస్నేహాః శిరఃపార్శ్వాంసశూలినాం|
లేపశ్చ నతయష్ట్యాహ్వశతాహ్వాకుష్ఠచందనైః||41||
View original
शिरोंऽसपार्श्वशूलेषु यथादोषविधिं चरेत्|
औदकानूपपिशितैरुपनाहाः सुसंस्कृताः|
शस्यन्ते सचतुःस्नेहाः शिरःपार्श्वांसशूलिनाम्|
लेपश्च नतयष्ट्याह्वशताह्वाकुष्ठचन्दनैः||४१||
Adhikarana saMsRuShTadoSheShu pradehAH (42) · Śloka 42
బలారాస్నాస్తిలాః సర్పిర్మధుకం నీలముత్పలం|
పలంకషా దేవదారూ చందనం మధుకం ఘృతం|
కృష్ణగంధా బలా వీరా విదారీ సపునర్నవా|
అభీరూయష్టీమధుకం పయస్యాకత్తృణం ఘృతం|
ఇల్యర్ధయోగైశ్చత్వారః ప్రదేహాః పరికీర్తితాః|
శస్తాః సంసృష్టదోషాణాం .....................||42||
View original
बलारास्नास्तिलाः सर्पिर्मधुकं नीलमुत्पलम्|
पलङ्कषा देवदारू चन्दनं मधुकं घृतम्|
कृष्णगन्धा बला वीरा विदारी सपुनर्नवा|
अभीरूयष्टीमधुकं पयस्याकत्तृणं घृतम्|
इल्यर्धयोगैश्चत्वारः प्रदेहाः परिकीर्तिताः|
शस्ताः संसृष्टदोषाणां .....................||४२||
Adhikarana nAvanAdyanye upacArAH (43) · Śloka 43
...........................శిరఃపార్శ్వాంశూలినాం|
నావనం ధూమపానాని స్నేహాశ్చౌత్తరభక్తికాః|
తైలాభ్యంగయోగీని బలికర్మ తథా పరం|
శృంగాద్యైర్వా యథాదోషం దుష్టమేషాం హరేదసృక్|
ప్రదేహైః సఘృతైశ్చేష్టః పద్మకోశీరచందనైః|
దూర్వామధుకమంజిష్ఠాకేసరైర్వా ఘృతాప్లుతైః|
చందనాద్యేన తైలేన శతధౌతేన సర్పిషా|
అభ్యంగః పయసా సేకః శస్తశ్చ మధుకాంబునా||43||
View original
...........................शिरःपार्श्वांशूलिनाम्|
नावनं धूमपानानि स्नेहाश्चौत्तरभक्तिकाः|
तैलाभ्यङ्गयोगीनि बलिकर्म तथा परम्|
शृङ्गाद्यैर्वा यथादोषं दुष्टमेषां हरेदसृक्|
प्रदेहैः सघृतैश्चेष्टः पद्मकोशीरचन्दनैः|
दूर्वामधुकमञ्जिष्ठाकेसरैर्वा घृताप्लुतैः|
चन्दनाद्येन तैलेन शतधौतेन सर्पिषा|
अभ्यङ्गः पयसा सेकः शस्तश्च मधुकाम्बुना||४३||
Adhikarana atisAracikitsitam (44) · Śloka 44
ప్రాయేణోపహతాగ్నిత్వాత్ సపిచ్ఛామతిసార్యతే|
తస్యాతిసారగ్రహణీవిహితం హితమౌషధం|
సనాగరానింద్రయవాన్ పాయయేత్తండులాంబునా|
జీర్ణేషు తేషు పేయాం చ చాంగేరీతక్రదాడిమైః|
పాఠానింబయవానీనాం చూర్ణం తక్రేణ వా పిబేత్|
సురయా వా యుతాం పాఠాం సనాగరదురాలభాం|
జంబ్వామ్రవిల్వమధ్యం వా సకపిత్థం సనాగరం|
పేయామండేన.................................||44||
View original
प्रायेणोपहताग्नित्वात् सपिच्छामतिसार्यते|
तस्यातिसारग्रहणीविहितं हितमौषधम्|
सनागरानिन्द्रयवान् पाययेत्तण्डुलाम्बुना|
जीर्णेषु तेषु पेयां च चाङ्गेरीतक्रदाडिमैः|
पाठानिम्बयवानीनां चूर्णं तक्रेण वा पिबेत्|
सुरया वा युतां पाठां सनागरदुरालभाम्|
जम्ब्वाम्रविल्वमध्यं वा सकपित्थं सनागरम्|
पेयामण्डेन.................................||४४||
Adhikarana atisAre KaDAH (45) · Śloka 45
..........యోగైశ్చ పాఠాద్యైః కారయేత్ త్రిభిః|
ససూప్యధాన్యాన్సస్నేహాన్సామ్లాన్సలవణాంఖడాన్|
వేతసార్జునజంబూనాం మృణాలీకృష్ణగంధయోః|
శ్రీపర్ణ్యా మాతులుంగస్య ధాతక్యా దాడిమస్య చ|
చాంగేర్యా మదయంత్యాశ్చ యూథికాయాశ్చ పల్లవైః|
కాలవిద్దుగ్ధికాయాశ్చ చుక్రికాయాశ్చ యోజయేత్|
ఖడాన్ దధిసరోపేతాన్ ససర్పిష్కాన్ సదాడిమాన్|
రోచనాన్ దీపనాన్ దద్యాదతీసారహరాన్ పరం||45||
View original
..........योगैश्च पाठाद्यैः कारयेत् त्रिभिः|
ससूप्यधान्यान्सस्नेहान्साम्लान्सलवणाङ्ख़डान्|
वेतसार्जुनजम्बूनां मृणालीकृष्णगन्धयोः|
श्रीपर्ण्या मातुलुङ्गस्य धातक्या दाडिमस्य च|
चाङ्गेर्या मदयन्त्याश्च यूथिकायाश्च पल्लवैः|
कालविद्दुग्धिकायाश्च चुक्रिकायाश्च योजयेत्|
ख़डान् दधिसरोपेतान् ससर्पिष्कान् सदाडिमान्|
रोचनान् दीपनान् दद्यादतीसारहरान् परम्||४५||
Adhikarana rAjayakShmiNaH purIShaM rakShet (46) · Śloka 46
పురీషం యత్నతో రక్షేచ్ఛుష్యతో రాజయక్ష్మిణః|
సర్వధాతుక్షయార్తస్య బలం తస్య హి విడ్బలం||46||
View original
पुरीषं यत्नतो रक्षेच्छुष्यतो राजयक्ष्मिणः|
सर्वधातुक्षयार्तस्य बलं तस्य हि विड्बलम्||४६||
Adhikarana jvarAdiShu kriyopadeSaH (47) · Śloka 47
జ్వరాదిష్వపి కుర్వీత వికారేషు యథామయం|
బహ్వామయసమూహో హి యక్ష్మాతః సోఽతిదుఃసహః|47|
View original
ज्वरादिष्वपि कुर्वीत विकारेषु यथामयम्|
बह्वामयसमूहो हि यक्ष्मातः सोऽतिदुःसहः|४७|
Adhikarana ajArasAyanam (47) · Śloka 47
అజాం వా పర్యుపాసీత షణ్మాసానుటజే వసన్|
తత్పయోమూత్రవిడ్వృత్తిపరిషేకప్రఘర్షణః|
తాభిః పరివృతః స్వప్యత్తచ్ఛకృద్రేణుసంకురే|
ఏతద్రసాయనం శ్రేష్ఠం రోగరాజస్య నాశనం||47||
View original
अजां वा पर्युपासीत षण्मासानुटजे वसन्|
तत्पयोमूत्रविड्वृत्तिपरिषेकप्रघर्षणः|
ताभिः परिवृतः स्वप्यत्तच्छकृद्रेणुसङ्कुरे|
एतद्रसायनं श्रेष्ठं रोगराजस्य नाशनम्||४७||
Adhikarana pa~jcAjaM ghRutam (49) · Śloka 49
అజాశకృద్రసక్షీరదధిమూత్రైః శృతం ఘృతం|
సపంచపటు పంచాజం క్షయీ క్షీరానుపః పిబేత్||49||
View original
अजाशकृद्रसक्षीरदधिमूत्रैः शृतं घृतम्|
सपञ्चपटु पञ्चाजं क्षयी क्षीरानुपः पिबेत्||४९||
Adhikarana mAMsamadyayorupayogaH (50) · Śloka 50
మాంసమేవాశ్నతో యుక్త్యా మార్ద్వీకం పిబతోఽను చ|
అవిధారితవేగస్య యక్ష్మా న లభతేఽంతరం|
సురాం సమండాం మార్ద్వీకమరిష్టాన్ సీధుమాధవాన్|
యథార్హమనుపానార్థం పిబేన్మాంసాని భక్షయన్|
స్రోతోవిబంధమోక్షార్థం బలౌజఃపుష్టయే చ తత్||50||
View original
मांसमेवाश्नतो युक्त्या मार्द्वीकं पिबतोऽनु च|
अविधारितवेगस्य यक्ष्मा न लभतेऽन्तरम्|
सुरां समण्डां मार्द्वीकमरिष्टान् सीधुमाधवान्|
यथार्हमनुपानार्थं पिबेन्मांसानि भक्षयन्|
स्रोतोविबन्धमोक्षार्थं बलौजःपुष्टये च तत्||५०||
Adhikarana abhya~ggAvagAhAdikam (51) · Śloka 51
స్నేహక్షీరాంబుకోష్ఠేషు స్వభ్యక్తమవగాహయేత్|
ఉత్తీర్ణం మిశ్రకస్నేహైః పునరాక్తం సుఖైః కరైః|
మృద్నీయాత్సుఖమాసీనం సుఖం చోద్వర్తయేత్ పరం||51||
View original
स्नेहक्षीराम्बुकोष्ठेषु स्वभ्यक्तमवगाहयेत्|
उत्तीर्णं मिश्रकस्नेहैः पुनराक्तं सुखैः करैः|
मृद्नीयात्सुखमासीनं सुखं चोद्वर्तयेत् परम्||५१||
Adhikarana jIvantyAdicUrNamudvartanArthe (52) · Śloka 52
జీవంతీం శతవీర్యాంచ వికసాం సపునర్నవాం|
అశ్వగంధామపామార్గం తర్కారీం మధుకం బలాం|
విదారీం సర్షపాన్ కుష్ఠం తండుతానతసీఫలం|
మాషాంస్తిలాంశ్చ కిణ్వంచ సర్వమేకత్ర చూర్ణయేత్|
యవచూర్ణం త్రిగుణితం దధ్నా యుక్తం సమాక్షికం|
ఏతదుద్వర్తనం కార్యం పుష్టివRర్ణబలప్రదం||52||
View original
जीवन्तीं शतवीर्याञ्च विकसां सपुनर्नवाम्|
अश्वगन्धामपामार्गं तर्कारीं मधुकं बलाम्|
विदारीं सर्षपान् कुष्ठं तण्डुतानतसीफलम्|
माषांस्तिलांश्च किण्वञ्च सर्वमेकत्र चूर्णयेत्|
यवचूर्णं त्रिगुणितं दध्ना युक्तं समाक्षिकम्|
एतदुद्वर्तनं कार्यं पुष्टिवऱ्र्णबलप्रदम्||५२||
Adhikarana snAnArthaM jalam (53) · Śloka 53
గౌరసర్షపకల్కేన స్నానీయౌషధిభిశ్చ సః|
స్నాయాదృతుసుఖైస్తోయైః జీవనీయోపసాధితైః||53||
View original
गौरसर्षपकल्केन स्नानीयौषधिभिश्च सः|
स्नायादृतुसुखैस्तोयैः जीवनीयोपसाधितैः||५३||
Adhikarana gandhamAlyAdisevanam (54) · Śloka 54
గంధమాల్యాదికాం భూషామలక్ష్మీనాశనీం భజేత్|
సుహృదాం దర్శనం గీతవాదిత్రోత్సవసంశ్రుతీః|
బస్తయః క్షీరసర్పీంషి మద్యం మాంసం సుశీలతా||54||
View original
गन्धमाल्यादिकां भूषामलक्ष्मीनाशनीं भजेत्|
सुहृदां दर्शनं गीतवादित्रोत्सवसंश्रुतीः|
बस्तयः क्षीरसर्पींषि मद्यं मांसं सुशीलता||५४||
Adhikarana daivavyapAshrayamauShadham (55-7) · Śloka 7
దైవవ్యపాశ్రయం తద్వదథర్వోక్తం చ పూజితం|
ఇష్ట్యా యథా చ చంద్రస్య రాజయక్ష్మా పురా జితః|
పురోహితః ప్రయుంజీత వేదోక్తాం తాం జితాత్మనః||55||
ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతావష్టాంగసంంగ్రహసంహితాయాం చికిత్సితస్థానే రాజయక్ష్మచికిత్సితన్నామ సప్తమోఽధ్యాయః||7||
View original
दैवव्यपाश्रयं तद्वदथर्वोक्तं च पूजितम्|
इष्ट्या यथा च चन्द्रस्य राजयक्ष्मा पुरा जितः|
पुरोहितः प्रयुञ्जीत वेदोक्तां तां जितात्मनः||५५||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंङ्ग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने राजयक्ष्मचिकित्सितन्नाम सप्तमोऽध्यायः||७||