Adhikarana athAgryasaMgrahaNIyo nAma trayodasho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਅਗ੍ਰ੍ਯਸਂਗ੍ਰਹਣੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो अग्र्यसंग्रहणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agryasaMgrahaH (2) · Śloka 2
ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮੁਦਕਮਾਸ਼੍ਵਾਸਨਸ੍ਤਮ੍ਭਨਕ੍ਲੇਦਨਾਨਾਮ੍, ਸ੍ਨਾਨਂ ਸੁਰਾ ਚ ਸ਼੍ਰਮਹਰਾਣਾਮ੍, ਕ੍ਸੀਰਂ ਜੀਵਨੀਯਾਨਾਮ੍, ਮਾਂਸਂ ਬਂਹਣੀਯਾਨਾਮ੍, ਰਸਃ ਪ੍ਰੀਣਨਾਨਾਮ੍, ਲਵਣਮਨ੍ਨਦ੍ਰਵ੍ਯਰੁਚਿਕਰਾਣਾਮ੍, ਤਿਨ੍ਦੁਕਮਨ੍ਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਰੁਚਿਕਰਾਣਾਮ੍, ਅਮ੍ਲਂ ਹਦ੍ਯਾਨਾਮ੍, ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਬਲ੍ਯਾਨਾਮ੍, ਤੈਲਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਮਧੁ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਸ੍ਵੇਦੋ ਮਾਰ੍ਦਵਕਰਾਣਾਮ੍, ਵ੍ਯਾਯਾਮਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕਰਾਣਾਮ੍, ਕ੍ਸਾਰਃ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵੋਪਘਾਤਿਨਾਮ੍, ਆਮਂ ਕਪਿਤ੍ਥਮਕਣ੍ਠ੍ਯਾਨਾਮ੍, ਆਵਿਕਂ ਸਰ੍ਪਿਰਹਦ੍ਯਾਨਾਮ੍| ਮਹਿਸੀਕ੍ਸੀਰਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਜਨਨਾਨਾਮ੍, ਮਨ੍ਦਕਂ ਦਧ੍ਯਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਕਰਾਣਾਮ੍, ਇਕ੍ਸੁਰ੍ਮੂਤ੍ਰਜਨਨਾਨਾਮ੍, ਯਵਾਃ ਪੁਰੀਸਜਨਨਾਨਾਮ੍, ਜਾਮ੍ਬਵਂ ਵਾਤਜਨਨਾਨਾਮ੍, ਕੁਲਤ੍ਥੋਮ੍ਲਪਿਤ੍ਤਜਨਨਾਨਾਮ੍, ਮਾਸਾਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਲ੍ਯੋਵਿਕ੍ਸੀਰਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜਨਨਾਨਾਮ੍, ਦੁਰਾਲਭਾ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਪਸ਼ੋਸਣਾਨਾਮ੍, ਉਪਵਾਸੋ ਜ੍ਵਰਹਰਾਣਾਮ੍, ਵਸੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾ ਕਾਸਘ੍ਨਾਨਾਮ੍, ਲਾਕ੍ਸਾ ਸਦ੍ਯਃਕ੍ਸਤਘ੍ਨਾਨਾਮ੍, ਨਾਗਬਲਾਭ੍ਯਾਸਃ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਘ੍ਨਾਨਾਮ੍, ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਂ ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਾਰੁਚਿਹਰਾਣਾਮ੍, ਅਜਾਪਯਃ ਸ਼ੋਸਘ੍ਨਸ੍ਤਨ੍ਯਕਰਰਕ੍ਤਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਮਦ੍ਭਸ੍ਟਲੋਸ੍ਟਪ੍ਰਸਾਦਃ ਛਰ੍ਦਿਤਸ੍ਣਾਤਿਯੋਗਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਅਰੁਸ੍ਕਰਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਮੂਲਂ ਚ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਕੁਟਜੋ ਰਕ੍ਤਾਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਲਾਜਾਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਘ੍ਨਾਨਾਮ੍, ਯਾਵਸ਼ੂਕਃ ਸ੍ਰਂਸਨੀਯਪਾਯਨੀਯਾਰ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨਾਨਾਮ੍, ਤਕ੍ਰਾਭ੍ਯਾਸੋਰ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਘਤਵ੍ਯਾਪਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸਾਭ੍ਯਾਸੋਰ੍ਸ਼ਃਸ਼ੋਸਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਘਾਨਾਮ੍, ਮੁਸ੍ਤਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣੀਯਦੀਪਨੀਯਪਾਚਨੀਯਾਨਾਮ੍, ਅਤਿਵਿਸਾ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣੀਯਦੀਪਨੀਯਪਾਚਨੀਯਸਰ੍ਵਦੋਸਹਰਾਣਾਮ੍, ਬਿਲ੍ਵਂ ਸਂਗ੍ਰਹਣੀਯਦੀਪਨੀਯਵਾਤਕਫਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਉਦੀਚ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਣਦੀਪਨੀਯਛਰ੍ਦਤੀਸਾਰਹਰਾਣਾਮ੍, ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣੀਯਦੀਪਨੀਯਾਨਾਮ੍, ਕੁਟਜਤ੍ਵਕ੍ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣੀਯੋਪਸ਼ੋਸਣੀਯਾਨਾਮ੍, ਉਤ੍ਪਲਕੁਮੁਦਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕੋਨਨ੍ਤਾ ਚ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣੀਯਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਫਲਂ ਰਕ੍ਤਂਗ੍ਰਹਣੀਯਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਗਨ੍ਧਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਾਦਿਯੋਗਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਰਕ੍ਤਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣੀਯਦੀਪਨੀਯਪਾਚਨੀਯਵਾਤਵਸ੍ਯਾਣਾਮ੍, ਸਾਲਪਰ੍ਣੀ ਵਸ੍ਯਸਰ੍ਵਦੋਸਹਰਾਣਾਮ੍, ਬਲਾ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣੀਯਬਲ੍ਯਵਾਤਹਰਾਣਾਮ੍, ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਦੀਪਨੀਯਪਾਚਨੀਯਾਨਾਹਹਰਾਣਾਮ੍, ਚਿਤ੍ਰਕਮੂਲਂ ਦੀਪਨੀਯਪਾਚਨੀਯਗੁਦਸ਼ੋਫਸ਼ੂਲਹਰਾਣਾਮ੍, ਗੋਕ੍ਸੁਰਕੋ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨਿਲਹਰਾਣਾਮ੍, ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਪ੍ਰਮੇਹਹਰਾਣਾਮ੍, ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਕੋ ਵਿਦ੍ਰਧਿਵਿਸਰ੍ਪਪਿਟਕਾਗਣ੍ਡਮਾਲਾਪਹਰਾਣਾਮ੍, ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਸੋ ਵਰ੍ਧ੍ਮਗੁਲ੍ਮਾਨਿਲਸ਼ੂਲਹਰਾਣਾਮ੍, ਲਸ਼ੁਨੋ ਗੁਲ੍ਮਾਨਿਲਹਰਾਣਾਮ੍, ਹਿਙ੍ਗੁਨਿਰ੍ਯਾਸਸ਼੍ਛੇਦਨੀਯਪਾਚਾਨੀਯਾਨੁਲੋਮਿਕ ਵਾਤਕਫਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਅਮ੍ਲਵੇਤਸੋ ਭੇਦਨੀਯਦੀਪਨੀਯਾਨੁਲੋਮਿਕ ਵਾਤਕਫਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਉਸ੍ਟ੍ਰੀਕ੍ਸੀਰਮੁਦਰਸ਼੍ਵਯਥੁਘ੍ਨਾਨਾਮ੍, ਅਯੋਰਜਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਘ੍ਨਾਨਾਮ੍, ਖਦਿਰਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਾਨਾਮ੍, ਵਿਡਙ੍ਗਃ ਕਮਿਘ੍ਨਾਨਾਮ੍, ਰਾਸ੍ਨਾ ਵਾਤਹਰਾਣਾਮ੍, ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਂ ਵਸ੍ਯਵਾਤਹਰਾਣਾਮ੍, ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਰ੍ਮੇਦੋਨਿਲਹਰਾਣਾਮ੍, ਅਮਤਾ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣੀਯਦੀਪਨੀਯਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ਼ੋਣਿਤਵਿਬਨ੍ਧਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍| ਮਦਨਫਲਂ ਵਮਨਾਸ੍ਥਾਪਨਾਨੁਵਾਸਨੋਪਯੋਗਿਨਾਮ੍,ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਸੁਖਵਿਰੇਚਨਾਨਾਮ੍, ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੋ ਮਦੁਵਿਰੇਚਨਾਨਾਮ੍,ਸ੍ਨੁਕ੍ਪਯਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਵਿਰੇਚਨਾਨਾਮ੍, ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਾਨਾਮ੍,ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਤਿਮਿਰਘ੍ਨਾਨਾਮ੍ ਤ੍ਰਿਫਲਾਗੁਗ੍ਗੁਲੁਰ੍ਵ੍ਰਣ੍ਯਾਨਾਮ੍, ਸ਼ਿਰੀਸੋ ਵਿਸਘ੍ਨਾਨਾਮ੍, ਆਮਲਕਂ ਵਯਃਸ੍ਥਾਪਨਾਨਾਮ੍,ਹਰੀਤਕੀ ਪਥ੍ਯਾਨਾਮ੍, ਕ੍ਸੀਰਘਤਾਭ੍ਯਾਸੋ ਰਸਾਯਨਾਨਾਮ੍, ਸਮਘਤਸਕ੍ਤੁਪ੍ਰਾਸ਼ਾਭ੍ਯਾਸੋ ਵਸ੍ਯੋਦਾਵਰ੍ਤਹਰਾਣਾਮ੍, ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਨਕ੍ਰਰੇਤਸ਼੍ਚ ਵਸ੍ਯਾਣਾਮ੍| ਦੌਰ੍ਮਨਸ੍ਯਮਵਸ੍ਯਾਣਾਮ੍, ਤੈਲਗਣ੍ਡੂਸਾਭ੍ਯਾਸੋ ਦਨ੍ਤਬਲਰੁਚਿਕਰਾਣਾਮ੍,ਚਨ੍ਦਨੋਦੁਮ੍ਬਰਂ ਦਾਹਨਿਰ੍ਵਾਪਣਲੇਪਨਾਨਾਮ੍| ਰਾਸ੍ਨਾਗਰੁਣੀ ਸ਼ੀਤਾਪਨਯਨਪ੍ਰਲੇਪਨਾਨਾਮ੍, ਲਾਮਜ੍ਜਕੋਸ਼ੀਰੇ ਦਾਹਤ੍ਵਗ੍ਦੋਸਸ੍ਵੇਦਾਪਨਯਨਪ੍ਰਲੇਪਨਾਨਾਮ੍, ਕੁਸ੍ਠਂ ਵਾਤਹਰਾਭ੍ਯਙ੍ਗੋਪਨਾਹੋਪਯੋਗਿਨਾਮ੍, ਮਧੁਕਂ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਵਸ੍ਯਕੇਸ਼੍ਯਕਣ੍ਠ੍ਯਬਲ੍ਯਵਿਰੇਚਨੀਯਰੋਪਣੀਯਾਨਾਮ੍, ਅਜੀਰ੍ਣਾਸ਼ਨਂ ਗ੍ਰਹਣੀਦੂਸਣਾਨਾਂ,ਵਿਰੁਦ੍ਧਵੀਰ੍ਯਾਸ਼ਨਂ ਨਿਨ੍ਦਿਤਵ੍ਯਾਧਿਕਰਾਣਾਮ੍,ਗੁਰੁਭੋਜਨਂ ਦੁਰ੍ਵਿਪਾਕਾਨਾਮ੍,ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਨਮਾਮਦੋਸਹੇਤੂਨਾਮ੍,ਯਥਾਗ੍ਨ੍ਯਭ੍ਯ੍ਵ੍ਹਾਰੋਗ੍ਨਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਾਨਾਮ੍, ਯਥਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਮਾਹਾਰਵਿਹਾਰੌ ਸੇਵ੍ਯਾਨਾਮ੍ ਏਕਾਸਨਸ਼ਯਨਭੋਜਨਮ੍ ਸੁਖਨਾਸ਼ਕਰਣਾਮ੍,ਵਿਸਮਾਸ਼ਨਮਗ੍ਨਿਵੈਸਮ੍ਯਕਰਾਣਾਮ੍,ਕਾਲੇ ਭੋਜਨਮਾਰੋਗ੍ਯਕਰਾਣਾਮ੍, ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮਨ੍ਨਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਜਨਨਾਨਾਮ੍, ਵੇਗਧਾਰਣਮਨਾਰੋਗ੍ਯਕਰਾਣਾਮ੍, ਤਪ੍ਤਿਰਾਹਾਰਗੁਣਾਨਾਮ੍, ਅਨਸ਼ਨਮਾਯੁਸੋ ਹ੍ਰਾਸਕਰਾਣਾਮ੍, ਪ੍ਰਮਿਤਾਸ਼ਨਂ ਗਵੇਧੁਕਾਨ੍ਨਂ ਚ ਕਰ੍ਸ਼ਨੀਯਾਨਾਮ੍, ਉਦ੍ਦਾਲਕਾਨ੍ਨਂ ਰੂਕ੍ਸਣੀਯਾਨਾਮ੍, ਮਦ੍ਯਂ ਸੌਮਨਸ੍ਯਜਨਨਾਨਾਮ੍, ਮਦ੍ਯਾਕ੍ਸੇਪੋ ਧੀਧਤਿਸ੍ਮਤਿਹਰਾਣਾਮ੍,ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਤਿਪ੍ਰਸਙ੍ਗਃ ਸ਼ੋਸਕਰਣਾਮ੍, ਸ਼ੁਕ੍ਰਵੇਗਵਿਨਿਗ੍ਰਹਃ ਸਾਣ੍ਢ੍ਯਕਰਾਣਾਮ੍, ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਮਨ੍ਨਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਜਨਨਾਨਾਮ੍, ਸੂਨਾਦਰ੍ਸ਼ਨਮਨ੍ਨਾਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਜਨਨਾਨਾਮ੍| ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗੋ ਵ੍ਯਾਧਿਮੁਖਾਨਾਮ੍, ਰਜਸ੍ਵਲਾਗਮਨਮਲਕ੍ਸ੍ਮੀਮੁਖਾਨਾਮ੍, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਾਣਾਮ੍, ਪਰਦਾਰਗਮਨਮਨਾਯੁਸ੍ਯਾਣਾਮ੍, ਅਯਥਾਪ੍ਰਾਣਮਾਰਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰਾਣੋਪਰੋਧਿਨਾਮ੍, ਵਿਸਾਦੋ ਰੋਗਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਨਾਮ੍, ਹਰ੍ਸਃ ਪ੍ਰੀਣਨਾਨਾਮ੍, ਸ਼ੋਕਃ ਸ਼ੋਸਣਾਨਾਮ੍ ਆਸ਼੍ਵਾਸੋ ਬਲਕਰਾਣਾਮ੍, ਨਿਰ੍ਵਤਿਃ ਪੁਸ੍ਟਿਕਰਾਣਾਮ੍, ਪੁਸ੍ਟਿਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਕਰਾਣਾਮ੍, ਸ੍ਵਪ੍ਨਃ ਤਨ੍ਦ੍ਰੀਕਰਾਣਾਮ੍, ਸਰ੍ਵਰਸਾਭ੍ਯਾਸੋ ਬਲਕਰਾਣਾਮ੍, ਏਕਰਸਾਭ੍ਯਾਸੋ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਰੋਚਕਾਨ੍ਯਤਮਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਕਰਾਣਾਮ੍,ਗਰ੍ਭਸ਼ਲ੍ਯਮਾ-ਹਾਰ੍ਯਾਣਾਮ੍,ਅਗ੍ਨਿਰਾਮਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼ੀਤਸ਼ੂਲੋਦ੍ਵੇਸ੍ਟਕਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਾਮ੍, ਅਜੀਰ੍ਣਮੁਦ੍ਧਾਰ੍ਯਾਣਾਮ੍ ਬਾਲੋ ਮਦੁਭੇਸਜਾਰ੍ਹਾਣਾਮ੍ ਵਦ੍ਧੋ ਯਾਪ੍ਯਾਨਾਮ੍,ਗਰ੍ਭਿਣੀ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੌਸਧਵ੍ਯਵਾਯਵ੍ਯਾਯਾਮਵਰ੍ਜਨੀਯਾਨਾਮ੍,ਸੌਮਨਸ੍ਯਂ ਗਰ੍ਭਧਾਰਣਾਨਾਮ੍, ਅਸੌਮਨਸ੍ਯਂ ਦੁਃਖਜਨਾਨਾਮ੍, ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਦੁਃਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਾਨਾਮ੍, ਆਮਵਿਸਮਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਾਨਾਮ੍,ਜ੍ਵਰਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਰੋਗਾਣਾਮ੍, ਕੁਸ੍ਠਂ ਦੀਰ੍ਘਰੋਗਾਣਾਮ੍, ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਾ ਰੋਗਸਮੂਹਾਨਾਮ੍, ਪ੍ਰਮੇਹੋਨੁਸਙ੍ਗਿਣਾਮ੍, ਜਲੌਕਸੋਨੁਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮ੍, ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮ੍, ਹਿਮਵਾਨੌਸਧਭੂਮੀਨਾਮ੍, ਸੋਮ ਔਸਧੀਨਾਮ੍, ਮਰੁਭੂਮਿਰਾਰੋਗ੍ਯਦੇਸ਼ਾਨਾਮ੍, ਆਨੂਪਭੂਮਿਰਹਿਤਦੇਸ਼ਾਨਾਮ੍, ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਕਾਰਿਤ੍ਵਮਾਤੁਰਗੁਣਾਨਾਮ੍, ਅਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਕਾਰਿਤ੍ਵਮਰਿਸ੍ਟਾਨਾਮ੍, ਭਿਸਕ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਙ੍ਗਾਨਾਮ੍, ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਵੈਦ੍ਯਾਙ੍ਗਾਨਾਮ੍, ਨਾਸ੍ਤਿਕੋ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਾਮ੍, ਲੌਲ੍ਯਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਕਰਾਣਾਮ੍, ਆਤ੍ਮਵਤ੍ਤੋਪਕਾਰਿਣਾਮ੍, ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਹਿਤਸ੍ਤਰ੍ਕਃ ਸਾਧਕਾਨਾਮ੍, ਦਸ੍ਟਕਰ੍ਮਤਾ ਨਿਃਸਂਸ਼ਯਕਰਣਾਮ੍, ਅਸਮਰ੍ਥਤਾ ਭਯਙ੍ਕਰਾਣਾਮ੍, ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਸਮ੍ਭਾਸਾ ਬੁਦ੍ਧਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਨਾਮ੍, ਆਚਾਰ੍ਯਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਧਿਗਮਹੇਤੂਨਾਮ੍, ਆਯੁਰ੍ਵੇਦੋਮਤਾਨਾਮ੍, ਸਦ੍ਵੈਦ੍ਯਦ੍ਵੇਸਃ ਪ੍ਰਾਣਤ੍ਯਾਗਹੇਤੂਨਾਮ੍, ਸਦ੍ਵਚਨਮਨੁਸ੍ਠੇਯਾਨਾਮ੍, ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਾਣਸਂਜ੍ਞਾਪ੍ਰਦਾਨਹੇਤੂਨਾਮ੍, ਸਰ੍ਵਸਂਨ੍ਯਾਸਃ ਸੁਖਾਨਾਮਿਤਿ||੨||
श्रेष्ठमुदकमाश्वासनस्तम्भनक्लेदनानाम्, स्नानं सुरा च श्रमहराणाम्, क्षीरं जीवनीयानाम्, मांसं बृंहणीयानाम्, रसः प्रीणनानाम्, लवणमन्नद्रव्यरुचिकराणाम्, तिन्दुकमन्नद्रव्याऽरुचिकराणाम्, अम्लं हृद्यानाम्, कुक्कुटो बल्यानाम्, तैलं वातश्लेष्मप्रशमनानाम्, सर्पिर्वातपित्तप्रशमनानाम्, मधु श्लेष्मपित्तप्रशमनानाम्, स्वेदो मार्दवकराणाम्, व्यायामः स्थैर्यकराणाम्, क्षारः पुंस्त्वोपघातिनाम्, आमं कपित्थमकण्ठ्यानाम्, आविकं सर्पिरहृद्यानाम्| महिषीक्षीरं स्वप्नजननानाम्, मन्दकं दध्यभिष्यन्दकराणाम्, इक्षुर्मूत्रजननानाम्, यवाः पुरीषजननानाम्, जाम्बवं वातजननानाम्, कुलत्थोऽम्लपित्तजननानाम्, माषाः शुष्कल्योऽविक्षीरं च पित्तश्लेष्मजननानाम्, दुरालभा पित्तश्लेष्मोपशोषणानाम्, उपवासो ज्वरहराणाम्, वृषो रक्तपित्तप्रशमनानाम्, कण्टकारिका कासघ्नानाम्, लाक्षा सद्यःक्षतघ्नानाम्, नागबलाभ्यासः क्षतक्षयघ्नानाम्, पुष्करमूलं हिध्माश्वासकासपार्श्वशूलारुचिहराणाम्, अजापयः शोषघ्नस्तन्यकररक्तसङ्ग्रहणप्रशमनानाम्, मृद्भृष्टलोष्टप्रसादः छर्दितृष्णातियोगप्रशमनानाम्, अरुष्करश्चित्रकमूलं च शुष्कार्शःप्रशमनानाम्, कुटजो रक्तार्शःप्रशमनानाम्, लाजाश्छर्दिघ्नानाम्, यावशूकः स्रंसनीयपायनीयार्शोघ्नानाम्, तक्राभ्यासोऽर्शः श्वयथुग्रहणीदोषघृतव्यापत्प्रशमनानाम्, क्रव्यान्मांसाभ्यासोऽर्शःशोषग्रहणीदोषघानाम्, मुस्तं सङ्ग्रहणीयदीपनीयपाचनीयानाम्, अतिविषा सङ्ग्रहणीयदीपनीयपाचनीयसर्वदोषहराणाम्, बिल्वं संग्रहणीयदीपनीयवातकफप्रशमनानाम्, उदीच्यं निर्वापणदीपनीयछर्दतीसारहराणाम्, कट्वङ्गं सङ्ग्रहणीयदीपनीयानाम्, कुटजत्वक् श्लेष्मपित्तरक्तसङ्ग्रहणीयोपशोषणीयानाम्, उत्पलकुमुदकिञ्जल्कोऽनन्ता च सङ्ग्रहणीयरक्तपित्तप्रशमनानाम्, काश्मर्यफलं रक्तंग्रहणीयरक्तपित्तप्रशमनानाम्, गन्धप्रियङ्गुः शोणितपित्तादियोगप्रशमनानाम्, पृश्निपर्णी रक्तसङ्ग्रहणीयदीपनीयपाचनीयवातवृष्याणाम्, सालपर्णी वृष्यसर्वदोषहराणाम्, बला सङ्ग्रहणीयबल्यवातहराणाम्, पिप्पलीमूलं दीपनीयपाचनीयाऽऽनाहहराणाम्, चित्रकमूलं दीपनीयपाचनीयगुदशोफशूलहराणाम्, गोक्षुरको मूत्रकृच्छ्रानिलहराणाम्, हरिद्रा प्रमेहहराणाम्, रक्तावसेको विद्रधिविसर्पपिटकागण्डमालापहराणाम्, एरण्डतैलाभ्यासो वर्ध्मगुल्मानिलशूलहराणाम्, लशुनो गुल्मानिलहराणाम्, हिङ्गुनिर्यासश्छेदनीयपाचानीयानुलोमिक वातकफप्रशमनानाम्, अम्लवेतसो भेदनीयदीपनीयानुलोमिक वातकफप्रशमनानाम्, उष्ट्रीक्षीरमुदरश्वयथुघ्नानाम्, अयोरजः पाण्डुरोगघ्नानाम्, खदिरकुष्ठघ्नानाम्, विडङ्गः कृमिघ्नानाम्, रास्ना वातहराणाम्, एरण्डमूलं वृष्यवातहराणाम्, गुग्गुलुर्मेदोनिलहराणाम्, अमृता सङ्ग्रहणीयदीपनीयवातश्लेष्मशोणितविबन्धप्रशमनानाम्| मदनफलं वमनास्थापनानुवासनोपयोगिनाम्,त्रिवृत्सुखविरेचनानाम्, चतुरङ्गुलो मृदुविरेचनानाम्,स्नुक्पयस्तीक्ष्णविरेचनानाम्, प्रत्यक्पुष्पी शिरोविरेचनानाम्,त्रिफला तिमिरघ्नानाम् त्रिफलागुग्गुलुर्व्रण्यानाम्, शिरीषो विषघ्नानाम्, आमलकं वयःस्थापनानाम्,हरीतकी पथ्यानाम्, क्षीरघृताभ्यासो रसायनानाम्, समघृतसक्तुप्राशाभ्यासो वृष्योदावर्तहराणाम्, सङ्कल्पो नक्ररेतश्च वृष्याणाम्| दौर्मनस्यमवृष्याणाम्, तैलगण्डूषाभ्यासो दन्तबलरुचिकराणाम्,चन्दनोदुम्बरं दाहनिर्वापणलेपनानाम्| रास्नागरुणी शीतापनयनप्रलेपनानाम्, लामज्जकोशीरे दाहत्वग्दोषस्वेदापनयनप्रलेपनानाम्, कुष्ठं वातहराभ्यङ्गोपनाहोपयोगिनाम्, मधुकं चक्षुष्यवृष्यकेश्यकण्ठ्यबल्यविरेचनीयरोपणीयानाम्, अजीर्णाशनं ग्रहणीदूषणानां,विरुद्धवीर्याशनं निन्दितव्याधिकराणाम्,गुरुभोजनं दुर्विपाकानाम्,अतिमात्राशनमामदोषहेतूनाम्,यथाग्न्यभ्य्व्हारोऽग्निसन्धुक्षणानाम्, यथासात्म्यमाहारविहारौ सेव्यानाम् एकासनशयनभोजनम् सुखनाशकरणाम्,विषमाशनमग्निवैषम्यकराणाम्,काले भोजनमारोग्यकराणाम्, सुदर्शनमन्नं श्रद्धाजननानाम्, वेगधारणमनारोग्यकराणाम्, तृप्तिराहारगुणानाम्, अनशनमायुषो ह्रासकराणाम्, प्रमिताशनं गवेधुकान्नं च कर्शनीयानाम्, उद्दालकान्नं रूक्षणीयानाम्, मद्यं सौमनस्यजननानाम्, मद्याक्षेपो धीधृतिस्मृतिहराणाम्,स्त्रीष्वतिप्रसङ्गः शोषकरणाम्, शुक्रवेगविनिग्रहः षाण्ढ्यकराणाम्, पादाभ्यामुद्वर्तनमन्नश्रद्धाजननानाम्, सूनादर्शनमन्नाश्रद्धाजननानाम्| मिथ्यायोगो व्याधिमुखानाम्, रजस्वलागमनमलक्ष्मीमुखानाम्, ब्रह्मचर्यमायुष्याणाम्, परदारगमनमनायुष्याणाम्, अयथाप्राणमारम्भः प्राणोपरोधिनाम्, विषादो रोगवर्द्धनानाम्, हर्षः प्रीणनानाम्, शोकः शोषणानाम् आश्वासो बलकराणाम्, निर्वृतिः पुष्टिकराणाम्, पुष्टिः स्वप्नकराणाम्, स्वप्नः तन्द्रीकराणाम्, सर्वरसाभ्यासो बलकराणाम्, एकरसाभ्यासो दौर्बल्यारोचकान्यतमदोषप्रकोपकराणाम्,गर्भशल्यमा-हार्याणाम्,अग्निरामः स्तम्भशीतशूलोद्वेष्टकप्रशमनानाम्, अजीर्णमुद्धार्याणाम् बालो मृदुभेषजार्हाणाम् वृद्धो याप्यानाम्,गर्भिणी तीक्ष्णौषधव्यवायव्यायामवर्जनीयानाम्,सौमनस्यं गर्भधारणानाम्, असौमनस्यं दुःखजनानाम्, सन्निपातो दुःश्चिकित्स्यानाम्, आमविषमचिकित्स्यानाम्,ज्वरः शीघ्ररोगाणाम्, कुष्ठं दीर्घरोगाणाम्, राजयक्ष्मा रोगसमूहानाम्, प्रमेहोऽनुषङ्गिणाम्, जलौकसोऽनुशस्त्राणाम्, बस्तिर्यन्त्राणाम्, हिमवानौषधभूमीनाम्, सोम औषधीनाम्, मरुभूमिरारोग्यदेशानाम्, आनूपभूमिरहितदेशानाम्, निर्देशकारित्वमातुरगुणानाम्, अनिर्देशकारित्वमरिष्टानाम्, भिषक्चिकित्साङ्गानाम्, सिद्धिर्वैद्याङ्गानाम्, नास्तिको वर्ज्यानाम्, लौल्यं क्लेशकराणाम्, आत्मवत्तोपकारिणाम्, शास्त्रसहितस्तर्कः साधकानाम्, दृष्टकर्मता निःसंशयकरणाम्, असमर्थता भयङ्कराणाम्, तद्विद्यसम्भाषा बुद्धिवर्द्धनानाम्, आचार्यः शास्त्राधिगमहेतूनाम्, आयुर्वेदोऽमृतानाम्, सद्वैद्यद्वेषः प्राणत्यागहेतूनाम्, सद्वचनमनुष्ठेयानाम्, वायुः प्राणसंज्ञाप्रदानहेतूनाम्, सर्वसंन्यासः सुखानामिति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekaikasmAtsamudAyAccAgryanirdhAraNaparibhAShA (3) · Śloka 3
ਤਤ੍ਰੋਦਕਾਗ੍ਨਿਮਦ੍ਧਸ੍ਟਲੋਸ੍ਟਪ੍ਰਸਾਦਤਕ੍ਰਾਭ੍ਯਾਸਰਕ੍ਤਾਵਸੇਕੈ-ਰਣ੍ਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਸੋਸ੍ਟ੍ਰੀਕ੍ਸੀਰਮਦਨਫਲਮਦ੍ਯਾਕ੍ਸੇਪੈਕਰਸਗਰ੍ਭਿਣੀਨਾਮੇਕੈਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਮੁਦਾਯਾਚ੍ਚ ਨਿਰ੍ਦ੍ਧਾਰਣਮ੍| ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਾਦੀਨਾਂ ਤੁ ਸਮੁਦਾਯਾਦੇਵੇਤਿ||੩||
तत्रोदकाग्निमृद्धृष्टलोष्टप्रसादतक्राभ्यासरक्तावसेकै-रण्डतैलाभ्यासोष्ट्रीक्षीरमदनफलमद्याक्षेपैकरसगर्भिणीनामेकैकस्मात् समुदायाच्च निर्द्धारणम्| पुष्करमूलादीनां तु समुदायादेवेति||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upasaMhAraH (4-5) · Śloka 5
ਅਗ੍ਰ੍ਯਾਣਾਂ ਸ਼ਤਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਮ੍| ਅਲਮੇਤਦ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਦ੍ਧਿਤਾਹਿਤਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯੇ||੪|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਅਗ੍ਰ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫||
अग्र्याणां शतमुद्दिष्टं पञ्चपञ्चाशदुत्तरम्| अलमेतद्विजानीयाद्धिताहितविनिश्चये||४|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने अग्र्यसङ्ग्रहो नाम त्रयोदशोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon