8. bhūtapratiṣēdhaḥ

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

अथातो भूतप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||

Adhikarana sAdhyeShu sAmAnyopakramaH (2) · Śloka 2

भूतं जयेदहिंसेच्छुं जपहोमबलिव्रतैः| तपश्शीलसमधानज्ञानदानदयादिभिः||२||

Adhikarana hi~gvAdivargaprayogaH (3) · Śloka 3

हिङुव्योषालनैमालीलशुनार्कजटाजटाः| अजलोमी सगोलोमी भूतकेशी वचा लता| कुक्कुटीसर्पगन्धाख्या तिलाः काणविकाणके| वज्रप्रोक्ता वयस्था च शृङ्गी मोहनवत्यपि| स्रोतोजाञ्जनरक्षोघ्नं रक्षोघ्नं चान्यदौषधम्| खराश्वश्वाविडुष्ट्रर्क्षगोधानकुलशल्यकात्| द्वीपिमार्जारगोसिंहव्याघ्रसामुद्रसत्वतः| चर्मपित्तद्विजनखा वर्गेऽस्मिन् साधयेद् घृतम्| पुराणामथवा तैलं नवं तत्पाननस्ययोः| अभ्यङ्गे च प्रयोक्तव्यमेषां चूर्णं च धूपने| एभिश्च गुलिकां युञ्ज्यादञ्जने सावपीडने| प्रलेपे कल्कमेतेषां क्वाथं च परिषेचने| प्रयोगोऽयं ग्रहोन्मादान्सास्पस्मारान् शमं नयेत्||३||

Adhikarana gajAhvAdiyogaH (4) · Śloka 4

गजाह्वापिप्पलीमूलव्योषामलकसर्षपान्| गोधानकुलमार्जारशशपित्तप्रपेषितान्| नावनाभ्यङ्गसेकेषु विदधीत ग्रहापहान्||४||

Adhikarana ashvAdiviDyogaH (5) · Śloka 5

अश्वश्वाश्वतरोलूककङ्कगृध्रसृगालजा| विट्खरोष्ट्रवराहाश्च तया तैलं विपाचितम्| पिष्टया बस्नमूत्रेण नावनादिषु पूजितम्||५||

Adhikarana shirIShAdya~jjanam (6) · Śloka 6

शिरीषपुष्पं लशुनं शुण्ठीं सिद्धार्थकं वचाम्| मञ्जिष्ठां द्वे निशे कृष्णां बस्तमूत्रेण पेषयेत्| छायाशुष्का कृता वर्तिः मत्स्यपित्तद्रुताञ्जनम्||६||

Adhikarana naktamAlaPalAdya~jjanam (7) · Śloka 7

नक्तमालफलं व्योषं बिल्वस्योनाकयोर्जटा| हरिद्रे च कृता वर्तिः पूर्ववन्नयनाञ्जनम्| वयस्थाहिङ्गुकटुकाषड्ग्रन्थासैन्धवं तथा||७||

Adhikarana siddhArthakAdisarpiragadashca (8) · Śloka 8

सिद्धार्थकवचाहिङ्गुप्रियङ्गुरजनीद्वयम्| मञ्जिष्ठाश्वेतकटभ्Vईवराश्वेताद्रिकर्णिका| निम्बस्य पत्रं बीजं तु नक्तमालशिरीषयोः| सुराह्वं त्र्यूषणं सर्पिर्गोमूत्रे तैश्चतुर्गुणे| सिद्धं सिद्धार्थकं नाम पाने नस्ये च योजितम्| ग्रहान्सर्वान्निहन्त्याशु विशेषादासुरान् ग्रहान्| कृत्यालक्ष्मीविषोन्मादज्वरापस्मारपाप्मजित्| एभिरेवौषधैर्बस्तवारिणा कल्पितोऽगदः| पाननस्याञ्जनालेपस्नानोद्घर्ऱ्षणयोजितः| गुणैः पूर्ववदुद्दिष्टो राजद्वारे च सिद्धिकृत्||८||

Adhikarana siddhArthakAdiguDAH (9) · Śloka 9

सिद्धार्थकव्योषवचाश्वगन्धा निशाद्वयं हिङ्गुपलाण्डुकन्दम्| बीजं करञ्जात्कुसुमं शीरिषात् फलञ्च वल्कञ्चकपित्थवृक्षात्| समाणिमन्थं सनतं सकुष्ठं स्योनाकमूलं किणिही सिता च| बस्तस्य मूत्रेण सुभावितं तत् पित्तेन गव्येन गुडान् विदध्यात्| दुष्टग्रहोन्मादतमो निशान्धा नुद्बन्धकान् वारिनिमग्नदेहान्| दिग्धाहनान् दर्पितसर्पदष्टां स्ते साधयन्त्यञ्जननस्यलेपैः||९||

Adhikarana kArpAsAsthyAdidhUpanam (10) · Śloka 10

कार्पासास्थिमयूरपत्रबृहतीनिर्माल्यपिण्डीतक त्वग्वांशीवृषदंशविट्तुषवचाकेशाहिनिर्मोचनैः| नागेन्द्रद्विजशृङ्गहिङ्गुमरिचैस्तुल्यैः कृतं धूपनं स्कन्दोन्मादपिशाचराक्षससुरोवेशग्रहघ्नं परम्||१०||

Adhikarana bhUtarAvaM ghRutam (11) · Śloka 11

त्रिकटुकदलकुङ्कुमग्रन्थिकक्षारसिंही निशादारुसिद्धार्थयुग्माम्बुशक्राह्वयैः| सितलशुनफलत्रयोशीरतिक्तावचा तुत्थयष्टीबलालोहितैलाशिलापद्मकैः| दधितगरमधूकसारप्रियाह्वाविषाख्या विषातार्क्ष्यशैलैः सचव्यामयैः कल्कितैः| घृतमनवमशेषमूत्रांशसिद्धं मतं भूतरावाह्वयं पानतस्तद्ग्रहघ्नं परम्||११||

Adhikarana mahAbhUtarAvaM ghRutam (12) · Śloka 12

नतमधुककरञ्जलाक्षापटोलीसमङ्गावचा पाटलीहिङ्गुसिद्धार्थसिंहीनिशायुग्लतारोहिणैः| बदरकट्फलत्रिकाकाण्डद्रुक्रिमिघ्नाजग न्धामराङ्कोलकोशातकीशिग्रुनिम्बाम्बुदेन्द्राह्वयैः| गदशुकतरुपुष्पबीजोग्रयष्ट्याद्रिकर्णीनिकु म्भाग्निबिल्वैः समैः कल्कितैर्मूत्रवर्गेण सिद्धं घृतम्| विधिविनिहितमाशु सर्वैः क्रमैर्योजितं हन्ति स र्वग्रहोन्मादकुष्ठज्वरंस्तन्महाभूतरावं स्मृतम्||१२||

Adhikarana balihomAdyarthe kAlanirdeshaH (13) · Śloka 13

ग्रहा गृह्णन्ति ये येषु तेषां तेषु विशेषतः| दिनेषु बलिहोमादीन् प्रयुञ्जीत चिकित्सकः||१३||

Adhikarana balyupaharaNArthaM sAmAnyavidhiH (14) · Śloka 14

स्नानवस्त्रवसामांसमद्यक्षीरगुडादि च| रोचते यद्यदा येभ्यस्तानेषामाहरेत्तदा| रत्नानि गन्धमाल्यानि बीजानि मधुसर्पिषी| भक्ष्याश्च सर्वे सर्वेषां सामान्यो विधिरित्ययम्||१४||

Adhikarana balyupaharaNArthaM deshanidarshanam (15) · Śloka 15

सुरर्षिगुरुवृद्धेभ्यः सिद्धेभ्यश्च सुरालये| दिश्युत्तरस्यां तत्रापि देवायोपहरेत् बलिम्| पश्चिमायां यथाकालं दैत्यभूताय चत्वरे| गन्धर्वाय गवां मार्गे सवस्त्राभरणं बलिम्| पितृनागग्रहे नद्यां नागेभ्यः पूर्वदक्षिणे| यक्षाय यक्षायतने सरितोर्वा समागमे| चतुष्पथे राक्षसयोर्भीमेषु गहनेषु वा| रक्षसां दक्षिणस्यां तु पूर्वस्यां ब्रह्मरक्षसाम्| शून्यालये पिशाचाय पश्चिमां दिशमास्थिते||१५||

Adhikarana devAnAM baliH (16) · Śloka 16

शुचिशुक्लानि माल्यानि गन्धाः क्षैरेयमोदनम्| दधिच्छत्रं च धवलं देवानां बलिरिष्यते||१६||

Adhikarana devagrahe pAnAdyupacArAH (17) · Śloka 17

हिङ्गुसर्षपषड्ग्रन्थाव्योषैरर्धपलोन्मितैः| चतुर्गुणे गवां मूत्रे घृतप्रस्थं विपाचयेत्| तत्पाननावनाभ्यङ्गैर्देवग्रहविमोक्षणम्| नस्याञ्जनं वचाहिङ्गुलशुनं बस्तवारिणा||१७||

Adhikarana daitye balivisheShaH (18) · Śloka 18

दैत्ये बलिर्बहुफलः सोशीरकमलोत्पलः||१८||

Adhikarana nAgAnAM balyAdivisheShAH (19) · Śloka 19

नागानां सुमनोलाजगुडापूपगुडौदनैः| परमान्नमधुक्षीरकृष्णमृन्नागकेसरैः| वचापद्मपुरोशीररक्तोत्पलदलैर्बलिः| श्वेतपत्रं च लोध्रं च तगरं नागसर्षपाः| शीतेन वारिणा पिष्टं नावनाञ्जनयोर्हितम्||१९||

Adhikarana yakShANAM balyAdivisheShAH (20) · Śloka 20

यक्षाणां क्षीरदध्याज्यमिश्रकौदनगुग्गुलुः| देवदारुत्पलं पद्ममुशीरं वस्त्रकाञ्चनम्| हिरण्यं च बलिर्योज्यो मूत्राज्यक्षीरमेकतः| सिद्धं समोन्मितं पाननावनाभ्यञ्जने हितम्| हरीतकी हरिद्रे द्वे लशुनो मरिचं वचा| निम्बपत्रञ्च बस्ताम्बुकल्कितं नावनाञ्जनम्||२०||

Adhikarana brahmarakShasAM balyAdivisheShAH (21) · Śloka 21

ब्रह्मरक्षो बलिः सिद्धं यवानां पूर्णमाढकम्| तोयस्य कुम्भः पललं छत्रं वस्त्रं विलेपनम्| गायत्रीविंशतिपलक्वाथेऽर्धपलिकैः पचेत्| त्र्यूषणत्रिफलाहिङ्गुषड्ग्रन्थामिसिसर्षपैः| गोमूत्रे त्रिगुणे पाननस्याभ्यङ्गेषु तद्धितम्||२१||

Adhikarana rakShasAM balyAdivisheShAH (22) · Śloka 22

रक्षसां पललं शुक्लं कुसुमं मिश्रकौदनम्| बलिः पक्वाममांसानि निष्पावा रुधिरोक्षिताः| नक्तमालशिरीषत्वङ्मूलपुष्पफलानि च| तद्वच्च कृष्णपाटल्या बिल्वमूलं कटुत्रिकम्| हिङिग्वन्द्रयवसिद्धार्थलशुनामलकीफलम्| नावनाञ्जनयोर्योज्यो बस्तमूत्रद्रुतोऽगदः| एभिरेव घृतं सिद्धं गवां मूत्रे चतुर्गुणे| रक्षोग्रहान् वारयते पानाभ्यञ्जननावनैः||२२||

Adhikarana pishAcAnAM balyAdivisheShAH (23) · Śloka 23

पिशाचानां बलिः सीधुः पिण्याकः पललं दधि| मूलकं लवणं सर्पिः सभूतौदनयावकम्| हरिद्राद्वयमञ्जिष्ठामिसिसैन्धवनागरम्| हिङ्गुप्रियङ्गुत्रिकटुरसोनत्रिफलावचाः| पाटलीश्वेतकटभीशिरीषकुसुमैर्घृतम्| गोमूत्रपादिकं सिद्धं पानाभ्यञ्जनयोर्हितम्| बस्ताम्बुपिष्टैस्तैरेव योज्यमञ्जननावनम्||२३||

Adhikarana tIkShNapratikUlopacAraniShedhavisheShAH (24) · Śloka 24

देवर्षिपितृगन्धर्वे तीक्ष्णं नस्यादि वर्जयेत्| सर्पिष्पानादि मृद्वस्मिन् भैषज्यमवचारयेत्| ऋते पिशाचात्सर्वेषु प्रतिकूलं च नाचरेत्| सवैद्यमातुरं घ्नन्ति क्रुद्धास्ते हि महौजसः||२४||

Adhikarana cittaviplave japAdyupacArAH (25) · Śloka 25

ईश्वरं द्वादशभुजं नाथमार्यावलोकितम्| सर्वव्याधिचिकित्सां च जपन्सर्वग्रहाञ्जयेत्| तथोन्मादानपस्मारानन्यं वा चित्तविप्लवम्| महाविद्यां च मायूरीं शुचिस्तं श्रावयेत्सदा| भूतेशं पूजयेत्स्थाणुं प्रमथाख्यांश्च तद्गणान्| जपन् सिद्धांश्च तन्मात्रान् ग्रहान् सर्वानपोहति||२५||

Adhikarana atideshena cikitsAnirdeshaH (8) · Śloka 8

यच्चानन्तरयोः किञ्चिद्वक्ष्यतेऽध्याययोर्हितम्| यच्चोक्तमिह तत्सर्वं प्रयुञ्जीत परस्परम्||२६|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे भूतप्रतिवेधो नामाष्टमोऽध्यायः||८||