Adhikarana atha granthyarbudashlIpadA~apacInADIpratiShedho nAma pa~jcatriMsho~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो ग्रन्थ्यादिप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthiShu sAmAnyacikitsA (2) · Śloka 2
ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਵ ਪੂਰ੍ਵਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸੁ ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਪਿਪ੍ਪਲੀਚਿਤ੍ਰਕਸਾਧਿਤੇਨ ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਾਮਯੇਦ੍ਵਿਰੇਚਯੇਚ੍ਚ| ਕਤਸਂਸਰ੍ਜਨਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਗਤੇਸੁ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸੁ ਲਾਕ੍ਸਾਦ੍ਵਿਰਜਨੀਵਿਡਙ੍ਗਸ਼ੁਣ੍ਠੀਪੂਤੀ ਦਾਰੁਭਿਃ ਸ਼ਿਰੋ ਵਿਰਚਯੇਤ੍| ਧੂਮਕਵਲਗਣ੍ਡੂਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸਂਸੇਵੇਤ| ਅਙ੍ਕੋਲਮਧੁਕਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਹਿਂਸ੍ਰਾਪੂਤੀਦਾਰੁਬਿਲ੍ਵਮੂਲਸਰਲਕੁਸ੍ਠਵਚਾਵਰੁਣਤ੍ਵਕ੍ਕਾਲਾਤਿਵਿਸਾਜਗਨ੍ਧਾਰ੍ਭਿਰ੍ਲੇਪਃ| ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਸੁਰਦਾਰੁਸਮਙ੍ਗਾਕੋਸ਼ਾਤਕੋਪੁਨਰ੍ਨਵਸਰ੍ਸਪੈਰ੍Vਵਾ| ਸਸ਼ੋਫਰੁਕ੍ਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਚੋਪਨਾਹੋ ਯਵਸਕ੍ਤੁਮਧੁਕਕੁਸ੍ਠਸ਼ਤ ਪੁਸ੍ਪਾਦੇਵਦਾਰੁਭਿਰ੍ਘਤਯੁਕ੍ਤੈਃ| ਗੋਜਾਵਿਖਰੋਸ੍ਟ੍ਰਾਸ਼੍ਵਹਸ੍ਤਿਮੂ ਸਿਕਮਾਂਸੈਰ੍ਵਾ ਵੇਸ਼ਵਾਰੀਕਤੈਰ੍ਵਸਾਤੈਲਵਦ੍ਭਿਃ| ਪਲਾਸ਼ਵਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਤ੍ਵਕ੍ਕਲ੍ਕੇਨ ਮਾਂਸਪਿਣ੍ਡੈਰ੍ਵਾ| ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠੇਨ ਵੇਣੁਪਰ੍ਵਣਾ ਵਾ ਸ਼ਤੈਸ਼੍ਸ਼ਨੈਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਮ ਰ੍ਦ੍ਦਯੇਤ੍| ਯਥਾਯਥਞ੍ਚ ਸ਼ੋਫਵਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ||੨||
सर्वेष्वेव पूर्वं ग्रन्थिषु बृहतीद्वयपिप्पलीचित्रकसाधितेन पुराणसर्पिषा स्निग्धं वामयेद्विरेचयेच्च| कृतसंसर्जनस्य चोत्तमाङ्गगतेषु ग्रन्थिषु लाक्षाद्विरजनीविडङ्गशुण्ठीपूती दारुभिः शिरो विरचयेत्| धूमकवलगण्डूषांश्च संसेवेत| अङ्कोलमधुकमातुलुङ्गहिंस्रापूतीदारुबिल्वमूलसरलकुष्ठवचावरुणत्वक्कालातिविषाजगन्धार्भिर्लेपः| श्यामा सुरदारुसमङ्गाकोशातकोपुनर्नवसर्षपैर्Vवा| सशोफरुक्स्तम्भे चोपनाहो यवसक्तुमधुककुष्ठशत पुष्पादेवदारुभिर्घृतयुक्तैः| गोजाऽविखरोष्ट्राश्वहस्तिमू षिकमांसैर्वा वेशवारीकृतैर्वसातैलवद्भिः| पलाशवृन्ताग्निमन्थत्वक्कल्केन मांसपिण्डैर्वा| बहुशः स्विन्नमङ्गुष्ठेन वेणुपर्वणा वा शतैश्शनैः पुनः पुनर्विम र्द्दयेत्| यथायथञ्च शोफवत् क्रियां प्रयुञ्जीत||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajagranthicikitsA (3) · Śloka 3
ਅਥ ਵਾਤਜੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥੌ ਦਸ਼ਮੂਲਸਿਦ੍ਧਂ ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਮਤਾ ਨਿਮ੍ਬਬੀਜਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਸ੍ਯੋਨਾਕਬਾਣਤਾਲਪਤ੍ਰੀਕਸ੍ਣਗਨ੍ਧਾਗਰੁਭਿਃ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਰ੍ਲੇਪਃ| ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਵਿਹਿਤਾਃ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਨਾਹਾਃ| ਤਥਾਨੁਪਸ਼ਮੇ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ| ਪਕ੍ਵਂ ਤੁ ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਨਿਰਸ੍ਤਪੂਯਂ ਕਤ੍ਵਾਰ੍ਕਾਦਿਵਰ੍ਗਾਮ੍ਭਸਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾ ਲ੍ਯ ਤਿਲਕਲ੍ਕੇਨ ਸਚਿਤ੍ਰਕਸੈਨ੍ਧਵੇਨਾਲੇਪਯੇਤ੍| ਤੈਲਞ੍ਚ ਰੋਪਣਂ ਰਾਸ੍ਨਾਸਰਲੋਸ਼ੀਰਵਿਡਙ੍ਗਮਧੁਕਕ੍ਸੀਰਸਂਸ੍ਕਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੩||
अथ वातजे ग्रन्थौ दशमूलसिद्धं महास्नेहं पिबेत्| अमृता निम्बबीजभार्ङ्गीस्योनाकबाणतालपत्रीकृष्णगन्धागरुभिः क्षीरपिष्टैस्सुखोष्णैर्लेपः| विविधाश्च वातव्याधिविहिताः स्नेहस्वेदोपनाहाः| तथानुपशमे सिराव्यधः| पक्वं तु विदार्य निरस्तपूयं कृत्वाऽर्कादिवर्गाम्भसा प्रक्षा ल्य तिलकल्केन सचित्रकसैन्धवेनालेपयेत्| तैलञ्च रोपणं रास्नासरलोशीरविडङ्गमधुकक्षीरसंस्कृतं कुर्यात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajagranthicikitsA raktajA ca (4) · Śloka 4
ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਰਕ੍ਤਜੇ ਚ ਜਲੌਕਸੋ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਃ ਪ੍ਰਦੇਹਪਰਿਸੇ ਕਯੋਃ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਃ ਪਾਨੇ ਚ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਰਸਯੁਕ੍ਤਾ ਹਰੀਤਕੀਵਿਰੇਕਃ| ਪਕ੍ਵੇ ਪਾਟਿਤੇ ਚ ਪਿਤ੍ਤਵ੍ਰਣੋਕ੍ਤੋ ਵਿਧਿਃ||੪||
पित्तजे रक्तजे च जलौकसो न्यग्रोधादिः प्रदेहपरिषे कयोः पद्मकादिः पाने च द्राक्षेक्षुरसयुक्ता हरीतकीविरेकः| पक्वे पाटिते च पित्तव्रणोक्तो विधिः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajagranthicikitsA (5) · Śloka 5
ਕਫਜਮਨ੍ਤਃਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਭਸ਼ਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦ੍ਵਿਮ੍ਲਾਪਯੇਚ੍ਚ ਕਾਕਾ ਦਨੀਵਿਕਙ੍ਕਤਕਾਕਨਨ੍ਦਿਕਾਰਗ੍ਵਧੇਙ੍ਗੁਦਮੂਲਮਦਨਫਲਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਕਰਞ੍ਜੈਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਨਾਗਰਵਿਡਙ੍ਗੈਲਵਾਲੁਕਚਵ੍ਯਪਲਾਸ਼ਵਨ੍ਤ ਚਿਤ੍ਰਕੈਰ੍ਵਾ| ਭਲ੍ਲਾਤਕਸੈਨ੍ਧਵਾਜਗਨ੍ਧਾਸਰ੍ਸਰ੍ਪੈਰ੍ਵਾ| ਏਵਮਪ੍ਯਪਚ੍ਯਮਾਨਮਮਰ੍ਮਸ੍ਥਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਰਕ੍ਤਂ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸ ਮਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਸਸ਼ੇਸੋ ਹਿ ਪੁਨਰਾਪੂਰ੍ਯਤੇ| ਤਤੋ ਨਿਰ੍ਵਾਪਿਤਂ ਕ੍ਸਾਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਗੁਡੋਤ੍ਤਰੈਰਾਲੇਪੈਸ੍ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਰੋਪਯੇਤ੍||੫||
कफजमन्तःशुद्धस्य भृशं स्वेदयेद्विम्लापयेच्च काका दनीविकङ्कतकाकनन्दिकारग्वधेङ्गुदमूलमदनफलभार्ङ्गी करञ्जैर्लेपयेत्| नागरविडङ्गैलवालुकचव्यपलाशवृन्त चित्रकैर्वा| भल्लातकसैन्धवाजगन्धासर्षर्पैर्वा| एवमप्यपच्यमानममर्मस्थं विदार्य स्थितरक्तं निश्शेष मग्निना दहेत्| सशेषो हि पुनरापूर्यते| ततो निर्वापितं क्षारक्षौद्रगुडोत्तरैरालेपैस्संशुद्धं रोपयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsavraNamedogranthInAM cikitsA (6) · Śloka 6
ਮਾਂਸਵ੍ਰਣਗ੍ਰਨ੍ਥੀ ਚੈਵਮੇਵ ਯਾਪਯੇਤ੍| ਮੇਦੋਜੇਪ੍ਯਯਮੇਵ ਵਿਧਿਃ| ਅਪਿ ਚ ਮੇਦੋਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਤਿਲਕਲ੍ਕਦਿਗ੍ਧਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਪਟਾਨ੍ਤਰਿਤਂ ਤਪ੍ਤੇਨ ਫਾਲੇਨ ਦਰ੍ਵ੍ਯਾ ਵਾ ਜਤੁਲਿਪ੍ਤਯਾ ਬਹੁਸ਼ਃ ਪ੍ਰਮਜ੍ਯਾਤ੍| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚਾਵਚਾਰ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਨ੍ਮੇਦੋ ਦਹੇਤ੍| ਸੁਪਕ੍ਵਂ ਵਾ ਵਿਪਾਟ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਿਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸੈਨ੍ਧਵਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾਕਾਞ੍ਚਨਕ੍ਸੀਰੀਹਰਿਤਾਲ ਮਿਸ਼੍ਰੈਃ ਕ੍ਸੀਰਬਕਪ੍ਰਗਾਢੈਸ੍ਤਿਲੈਰਾਲੇਪਯੇਤ੍| ਗੁਞ੍ਜਾਦ੍ਵਿਕਰਞ੍ਜਤਾਪਸਵਕ੍ਸਵਂਸ਼ਾਵਲੇਖਮੂਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਮਭ੍ਯਙ੍ਗਃ| ਸਮ੍ਯਕਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚੈਨਂ ਰੋਪਯੇਤ੍||੬||
मांसव्रणग्रन्थी चैवमेव यापयेत्| मेदोजेऽप्ययमेव विधिः| अपि च मेदोग्रन्थिं तिलकल्कदिग्धं द्विगुणपटान्तरितं तप्तेन फालेन दर्व्या वा जतुलिप्तया बहुशः प्रमृज्यात्| शस्त्रं चावचार्य पूर्ववन्मेदो दहेत्| सुपक्वं वा विपाट्य मूत्रप्रक्षालितं क्षौद्रसैन्धवसुवर्चिकाकाञ्चनक्षीरीहरिताल मिश्रैः क्षीरबकप्रगाढैस्तिलैरालेपयेत्| गुञ्जाद्विकरञ्जतापसवृक्षवंशावलेखमूत्रसिद्धं तैलमभ्यङ्गः| सम्यकशुद्धं चैनं रोपयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAgranthicikitsA (7) · Śloka 7
ਸਿਰਾਗ੍ਰਨ੍ਥੌ ਤ੍ਵਭਿਨਵੇ ਤੈਲੇ ਸਾਹਚਰਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਉਪਨਾਹਞ੍ਚ ਵਾਤ ਹਰੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਞ੍ਚ||੭||
सिराग्रन्थौ त्वभिनवे तैले साहचरं पिबेत् उपनाहञ्च वात हरैर्बस्तिकर्म च कुर्यात्| सिराव्यधञ्च||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtArbudacikitsA (8) · Śloka 8
ਵਾਤਾਰ੍ਬੁਦਮੈਰਣ੍ਡਪ੍ਰਿਯਾਲਨਾਲਿਕੇਰਮਜ੍ਜੋਰ੍ਵਾਰੁਕਰ੍ਕਾਰੁਬੀ ਜੋਤ੍ਕਾਰਿਕਯੋਪਨਾਹਯੇਤ੍| ਆਨੂਪਾਮਿਸਵੇਸ਼ਵਾਰੈਰ੍ਵਾ| ਨਾਡੀ ਸ੍ਵੇਦਞ੍ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਬਹੁਸ਼ਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਸ਼ਙ੍ਗੇਣ ਰੁਧਿਰਮਵਸੇਚਯੇਤ੍| ਵਾਤਹਰਵਰ੍ਗਕ੍ਵਾਥਪਯੋਮ੍ਲਸਿਦ੍ਧਂ ਤ੍ਰਿਵਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੮||
वातार्बुदमैरण्डप्रियालनालिकेरमज्जोर्वारुकर्कारुबी जोत्कारिकयोपनाहयेत्| आनूपामिषवेशवारैर्वा| नाडी स्वेदञ्च कुर्यात् बहुशश्चात्र शृङ्गेण रुधिरमवसेचयेत्| वातहरवर्गक्वाथपयोऽम्लसिद्धं त्रिवृतं पिबेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittArbudacikitsA (9) · Śloka 9
ਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਥੇ ਮਦੂਨ੍ ਸ੍ਵੇਦੋਪਨਾਹਾਨ੍ ਕਾਯਵਿਰੇਚਨਞ੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਸ਼ਾਕਕਾਕੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾਪਤ੍ਰਘਸ੍ਟੇ ਚ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪਤ੍ਤਙ੍ਗਙ੍ਗਸਰ੍ਜਰਸਾ ਰ੍ਜੁਨਲੋਧ੍ਰਮਧੁਕੈਰ੍ਲੇਪਃ| ਸ਼੍ਯਾਮਾਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਞ੍ਜਨਕ੍ਲੀਤਨ ਕਨਖਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸਪ੍ਤਲਾਨ੍ਯਤਮਰਸਸਾਧਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪੀਤਂ ਪਿਤ੍ਤਾ ਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦੋਦਰਘ੍ਨਮ੍||੯||
पित्तोत्थे मृदून् स्वेदोपनाहान् कायविरेचनञ्च प्रयोजयेत्| शाककाकोदुम्बरिकापत्रघृष्टे च प्रियङ्गुपत्तङ्गङ्गसर्जरसा र्जुनलोध्रमधुकैर्लेपः| श्यामागिरिकर्णिकाञ्जनक्लीतन कनखद्राक्षासप्तलान्यतमरससाधितं सर्पिः पीतं पित्ता र्बुदश्लीपदोदरघ्नम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmArbudacikitsA (10) · Śloka 10
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜੇ ਤੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਹਤਦੋਸਸ੍ਯ ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਵਮਨ ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਃ| ਕਾਕਾਦਨੀਸ਼ੁਕਬਰ੍ਹਿਗ੍ਨਿਜਿਹ੍ਵਾਮੂਲ ਦਕ੍ਸਕਪੋਤਗਧ੍ਰਪੁਰੀਸਕਾਸ਼ਮੂਲੈਰ੍ਵਾ ਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੈਃ| ਪਿਣ੍ਯਾ ਕਕੁਲਤ੍ਥਨਿਸ੍ਪਾਵੈਰ੍ਵਾ ਮਾਂਸਪ੍ਰਗਾਢੈਰ੍ਦਧਿਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਲੇਪਾ ਸ੍ਵਾਦਲੋਭੇਨ ਚ ਨਿਲੀਯਮਾਨਾਃ ਮਕ੍ਸਿਕਾਃ ਸਮੁਪੇਕ੍ਸੇਤ| ਤਦ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤੈਃ ਕਮਿਭਿਰਿਤਰੈਰ੍ਵਾ ਭਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਞ੍ਚ| ਤਤਃ ਕਮਿਭਕ੍ਸਿ ਤਾਵਸ਼ੇਸਂ ਸ਼ਾਕਾਦਿਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਲਿਖ੍ਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਅਲ੍ਪਮੂਲਂ ਵਾ ਤ੍ਰਪੁਤਾਮ੍ਰਾਯਃ ਸੀਸਪਟ੍ਟਕਵੇਸ੍ਟਿਤਮ੍| ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਾਰਾਨ੍ ਕਾਲਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਜਾਤ੍ਯਾਸ੍ਫੋਤਕਰਵੀਰਪਲ੍ਲਵਾਂਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਾਯ ਕਲ੍ਕਾਦੌ| ਤੈਲਞ੍ਚਾਤ੍ਰ ਪਾਠਾਵਿ ਡਙ੍ਗਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਤ੍ਰਿਫਲਾਕਸਾਯਸਿਦ੍ਧਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍||੧੦||
श्लेष्मजे तूर्ध्वमधश्च हृतदोषस्य स्रुतरक्तस्य च वमन विरेचनद्रव्यैः प्रलेपः| काकादनीशुकबर्हिग्निजिह्वामूल दक्षकपोतगृध्रपुरीषकाशमूलैर्वा पलाशक्षीरपिष्टैः| पिण्या ककुलत्थनिष्पावैर्वा मांसप्रगाढैर्दधिपिष्टैर्लेपयेत्| लेपा स्वादलोभेन च निलीयमानाः मक्षिकाः समुपेक्षेत| तद्विमुक्तैः कृमिभिरितरैर्वा भक्ष्यमाणञ्च| ततः कृमिभक्षि तावशेषं शाकादिपत्रैर्विलिख्याऽग्निना प्रतिसारयेत्| अल्पमूलं वा त्रपुताम्रायः सीसपट्टकवेष्टितम्| पुनः पुनश्च क्षारान् कालापेक्षया योजयेत्| जात्यास्फोतकरवीरपल्लवांश्च व्रणशोधनाय कल्कादौ| तैलञ्चात्र पाठावि डङ्गभार्ङ्गीत्रिफलाकषायसिद्धमभ्यञ्जनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medo~arbudacikitsA (11) · Śloka 11
ਮੇਦੋਰ੍ਬੁਦਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਂ ਸੁਸ਼ੋਧਿਤਮੇਦਸ੍ਕਮੁਪਸ਼ਾਨ੍ਤਰਕ੍ਤ ਸ੍ਰਾਵਂ ਸਦ੍ਯਸ੍ਸੀਵ੍ਯੇਤ੍| ਤਤੋ ਗਹਧੂਮਲੋਧ੍ਰਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਹਰਿ ਦ੍ਰਾਪਤ੍ਤਙ੍ਗਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਮਧੁਮਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਕਰਞ੍ਜਤੈਲਞ੍ਚਾਭ੍ਯਞ੍ਚਨਾਰ੍ਥੇ ਨਿਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਚ ਯਦਚ੍ਛਯਾ ਪਰ੍ਯਾਗਤਾਨਿ ਸੁਪਰਿਸ਼ੋਧਿਤਾਨਿ ਰੋਪਯੇਤ੍| ਅਪਿ ਚ ਸਸ਼ੋਸਦੋਸਾਣਿ ਤੁ ਯੋਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਕਰੋਤਿ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪੁਨਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦਸ਼ੇਸੋਦ੍ਧਰਣਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤਥਾਗ੍ਨਿਨਾ ਵਾ||੧੧||
मेदोऽर्बुदं स्विन्नभिन्नं सुशोधितमेदस्कमुपशान्तरक्त स्रावं सद्यस्सीव्येत्| ततो गृहधूमलोध्रमनः शिलाहरि द्रापत्तङ्गचूर्णैर्मधुमद्भिः प्रतिसारयेत्| करञ्जतैलञ्चाभ्यञ्चनार्थे नियुञ्जीत| सर्वार्बुदानि च यदृच्छया पर्यागतानि सुपरिशोधितानि रोपयेत्| अपि च सशोषदोषाणि तु योऽर्बुदानि करोति तस्याशु पुनर्भवन्ति| तस्मादशेषोद्धरणं प्रशस्तं क्षारेण शस्त्रेण तथाग्निना वा||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajashlIpadacikitsA (12) · Śloka 12
ਸ਼੍ਲੀਪਦੇ ਤੁ ਵਾਤਾਤ੍ਮਕੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਨਾਹਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯੋਪਰਿਸ੍ਟ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਞ੍ਚ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਮਾਸਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਜੀਰ੍ਣੇ ਨਾਗਰਕ੍ਵਥਿਤੇਨ ਪਯਸਾ ਪੁਰਾਣਧਾ ਨ੍ਯਾਨ੍ਯਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍| ਤ੍ਰਿਵਤਞ੍ਚ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਬਸ੍ਤਿਞ੍ਚ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਏਵਮਪ੍ਯਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍||੧੨||
श्लीपदे तु वातात्मके स्नेहस्वेदोपनाहान् प्रयुज्यगुल्फस्योपरिष्ट्यङ्गुले सिरां विध्येत्| एरण्डतैलञ्च गोमूत्रेण मासं पिबेत्| जीर्णे नागरक्वथितेन पयसा पुराणधा न्यान्यश्नीयात्| त्रिवृतञ्च पाययेत्| बस्तिञ्च प्रयुञ्जीत| एवमप्यशाम्यत्यग्निना दहेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikashlIpadacikitsA (13) · Śloka 13
ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਮਦੁਰੁਪਨਾਹੋ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯਾਧਃਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਃ ਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਬੁਦੋ ਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਕਾਃ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਾਸ਼੍ਚ ਲੇਪਾਃ||੧੩||
पैत्तिके मृदुरुपनाहो गुल्फस्याधःसिरामोक्षः पित्तार्बुदो क्ताः स्नेहविरेकाः पित्तघ्नाश्च लेपाः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikashlIpadacikitsA (14) · Śloka 14
ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੇ ਤ੍ਵਙ੍ਗੁਸ੍ਠੇ ਸਿਰਾਂ ਮੁਞ੍ਚੇਤ੍| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕਫਘ੍ਨਾਨ੍ ਕਸਾਯਾਨਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਯਥਾਬਲਂ ਵਾ ਹਰੀਤਕੀ ਵਰ੍ਦ੍ਧ ਮਾਨਾਃ||੧੪||
श्लैष्मिके त्वङ्गुष्ठे सिरां मुञ्चेत्| सक्षौद्रांश्च कफघ्नान् कषायानभीक्ष्णं पाययेत्| यथाबलं वा हरीतकी वर्द्ध मानाः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlIpadAdiShu AhAryakShAraprayogaH (15) · Śloka 15
ਆਦਾਰੀਕਾਕਜਙ੍ਗਾਕਾਕਾਦਨੀਸ਼ੁਕਨਾਸਾਕਦਮ੍ਬਪੁਸ੍ਪਬਹਤੀ ਦ੍ਵਯਮਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਬਹੁਸ਼ਃ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਤਤ ਸ੍ਤਤ੍ ਕ੍ਸਾਰੋਦਕਂ ਕ੍ਸਾਰਕਲ੍ਪੇਨ ਵਿਪਚੇਤ੍| ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਾਪਂ ਫਲ੍ਗੁਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯਾ ਮਦਨਫਲਰਸਮ੍| ਏਸ ਕ੍ਸਾਰੋ ਮਧੁਰਾ ਹਾਰੇਣਾਭ੍ਯਸ੍ਤਃ ਸ਼੍ਲੀਪਦਾਪਚੀਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਾਰੋਚਕਾਨ੍ ਸਰ੍ਵ ਵਿਸਾਣਿ ਚ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ||੧੫||
आदारीकाकजङ्गाकाकादनीशुकनासाकदम्बपुष्पबृहती द्वयमन्तर्धूमं दग्ध्वा गोमूत्रेण बहुशः परिस्रावयेत्| तत स्तत् क्षारोदकं क्षारकल्पेन विपचेत्| दद्याच्चात्र प्रती वापं फल्गुशुकाख्या मदनफलरसम्| एष क्षारो मधुरा हारेणाभ्यस्तः श्लीपदापचीग्रहणीदोषारोचकान् सर्व विषाणि च नियच्छति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDa~ggAditailapAnam (16) · Śloka 16
ਤੈਲਂ ਵਾ ਪਿਬੇਦ੍ਵਿਡਙ੍ਗਾਰ੍ਕਮਰਿਚਚਿਤ੍ਰਕਸ਼ੁਣ੍ਠੀਦੇਵਦਾਰ੍ਵੈਲਵਾਲੁ ਕਲਵਣਪਞ੍ਚਕੈਸ੍ਸਿਦ੍ਧਮ੍||੧੬||
तैलं वा पिबेद्विडङ्गार्कमरिचचित्रकशुण्ठीदेवदार्वैलवालु कलवणपञ्चकैस्सिद्धम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAgarAdyAlepanAni (17) · Śloka 17
ਓਲੇਪਯੇਚ੍ਚ ਨਾਗਰਾਮਤਾਵਿਡਙ੍ਗਕਟੁਕਾਭਦ੍ਰਦਾਰੁਭਿਰ੍ਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ ਊਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭੋਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਭੇਸਜੈਰ੍ਯਵਾਨ੍ਨਞ੍ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍||੧੭||
ओलेपयेच्च नागरामृताविडङ्गकटुकाभद्रदारुभिर्मूत्रपिष्टैः ऊरुस्तम्भोक्तैश्च भेषजैर्यवान्नञ्च शीलयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gaNDamAlAcikitsA (18) · Śloka 18
ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਯਾਂ ਕੁਮ੍ਭਨਿਕੁਮ੍ਭਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਜੀਮੂਤਕੋਸ਼ਾਤਕੀ ਫਲਵਿਪਕ੍ਵਂ ਘਤਮੁਭਯਾਨੁਲੋਮਨਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਸ੍ਟਾਮੂਲਂ ਵਾ ਤਕ੍ਰਪਿਸ੍ਟਮ੍| ਵਮਨਾਰ੍ਥਂ ਸੁਖੋਦਕੇਨ ਵਾ ਜਾਤੀਰ੍ਬਹਿਸ੍ਠ ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਜੀਮੂਤਕੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਕੀਮੂਲਤ੍ਵਕ੍ਚੂਰ੍ਣਮ੍| ਸਿਰਾ ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਸਸ਼ੇਸਦੋਸਂ ਤੁ ਕੌਸ੍ਠਿਕਂ ਨਵਕਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰ ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕਾਨ੍ਯਤਰੇਣ| ਤਦੇਵ ਚ ਨਾਵਯੇਤ੍| ਮਧੁਕਸਾਰਂ ਵਾ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਫਲਾਨਿ ਵਾ ਨਿਮ੍ਬਕਰਞ੍ਜਕਰਵੀਰਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਤੈਲਂ ਵੈਰੇਚਨਿਕਞ੍ਚ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਪਕ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਗਣ੍ਡਾਨ੍ਨਾਕੁਲੀਸੈਨ੍ਧਵਨਾਗਰੈਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਗੁਞ੍ਜਾਕ ਰਵੀਰਾਰ੍ਕਸ਼੍ਯਾਮਾਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕੈਰਜਾਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ਕਤ੍ਵੋ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਂ ਲਵਣਪਞ੍ਚਕਪਿਪ੍ਪਲੀਮਰਿਚਚੂਰ੍ਣੋਪੇਤਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਵ ਸ੍ਥਾਨਪਚ੍ਯਰ੍ਸ਼ੋਰ੍ਬੁਦਨਾਡੀਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣਵਲ੍ਮੀਕਾਨਪੋਹਤਿ||੧੮||
गण्डमालायां कुम्भनिकुम्भद्रवन्तीजीमूतकोशातकी फलविपक्वं घृतमुभयानुलोमनं पिबेत्| शार्ङ्गष्टामूलं वा तक्रपिष्टम्| वमनार्थं सुखोदकेन वा जातीर्बहिष्ठ निर्गुण्डीजीमूतकोत्तुण्डकीमूलत्वक्चूर्णम्| सिरा चास्य विध्येत्| सशेषदोषं तु कौष्ठिकं नवकं पाययेत्| रसाञ्जनं गोमूत्र तण्डुलोदकान्यतरेण| तदेव च नावयेत्| मधुकसारं वा शिग्रुफलानि वा निम्बकरञ्जकरवीरसिद्धं वा तैलं वैरेचनिकञ्च धूमं पिबेत्| अपक्वांश्च गण्डान्नाकुलीसैन्धवनागरैर्लेपयेत्| गुञ्जाक रवीरार्कश्यामासिद्धार्थकैरजामूत्रयुक्तैर्द्दशकृत्वो विपक्वं तैलं लवणपञ्चकपिप्पलीमरिचचूर्णोपेतमभ्यङ्गात्सर्वाव स्थानपच्यर्शोऽर्बुदनाडीदुष्टव्रणवल्मीकानपोहति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apacIcikitsA (19) · Śloka 19
ਔਰ੍ਵਚਲਸੈਨ੍ਧਵੋਦ੍ਭਿਦਦਨ੍ਤੀਭਲ੍ਲਾਤਕਚਿਤ੍ਰਕਕਲ੍ਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਮਭ੍ਯਙ੍ਗੋਪਚ੍ਯਾਮ੍| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਸ੍ਵਰਸੇਨ ਵਾ ਸਨਿ ਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਰਸਂ ਵਾ ਤੈਲਂ ਸਾਧਿਤਮਭ੍ਯਙ੍ਗਪਾਨਨਾਵਨੈਰ੍ਗਣ੍ਡਮਾਲਾ ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਕੁਸ੍ਠਾਨਿਲਰ੍ਤਿਹਰਮ੍| ਕਾਕਾਦਨੀਨਲਿਕਾਗ੍ਨਿਜਿਹ੍ਵਾਵਨ੍ਧ੍ਯਾਕਰ੍ਕੋਟਕੀਵਿਸ਼ਾ ਲਾਪਾਠੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਕੀਜੀਮੂਤਕੋਸ਼ਾਤਕੀਬੀਜੈਰਾਰ੍ਦ੍ਧਪਲਂਸ਼ੈਰ੍ਵਿਸਕ ਰ੍ਸਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਸ੍ਵਰਸੋਪੇਤਂ ਕਰਞ੍ਜਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਚੇਤ੍ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵ ਵਦੇਵ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਮਪਚੀਘ੍ਨਮ੍||੧੯||
और्वचलसैन्धवोद्भिददन्तीभल्लातकचित्रककल्केन सिद्धं तैलमभ्यङ्गोऽपच्याम्| तण्डुलीयकस्वरसेन वा सनि र्गुण्डीरसं वा तैलं साधितमभ्यङ्गपाननावनैर्गण्डमाला नाडीव्रणकुष्ठानिलर्तिहरम्| काकादनीनलिकाग्निजिह्वावन्ध्याकर्कोटकीविशा लापाठोत्तुण्डकीजीमूतकोशातकीबीजैरार्द्धपलंशैर्विषक र्षयुक्तैर्निर्गुण्डीस्वरसोपेतं करञ्जतैलप्रस्थं विपचेत्तत्पूर्व वदेव प्रयुक्तं परमपचीघ्नम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amarmajeShu gaNDeShu shastrakarma (20) · Śloka 20
ਅਮਰ੍ਮਜਾਂਸ਼੍ਚ ਗਣ੍ਡਾਨਪਕ੍ਵਾਨੇਵੋਦ੍ਧਤ੍ਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਵਾ ਪ੍ਰਸਾਧਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਸਪਵਕ੍ਸਾਦਨੀਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਵ੍ਰਣਕ੍ਸਾਲਨਮ੍| ਤਿਲਕੁ ਨ੍ਤਲਕ੍ਸਾਰਪਿਸ੍ਟਸ੍ਤਿਲਕਲ੍ਕਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੋ ਲੇਪਃ| ਕਾਕਕ ਕਲਾਸਗੋਧਾਹਿਨਿਰ੍ਮੋਕਕੂਰ੍ਮਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਦਗ੍ਧਸ੍ਯ ਮਸੀਙ੍ਗੁਦਤੈਲਪ੍ਲੁਤਾਭ੍ਯਙ੍ਗਃ| ਮਾਂਸੀਸਰ੍ਜਰਸਕਾਰ੍ਪਾਸੀਫਲ ਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਤੈਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਮਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਵ੍ਰਣਕਾਠਿਨ੍ਯਘ੍ਨਃ ਸਰ੍ਪਾਜਗਰਵਸੇ ਤੈਲਂ ਚ ਸਮਂ ਤ੍ਰਯਮੇਤਦਪਚੀਘ੍ਨਮ੍| ਸ਼੍ਲੀ ਪਦੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚ ਤੈਲਾਨਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਏਵਮਨੁਪਸ਼ਮੇ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਜਾਯਾਂ ਦਕ੍ਸਿਣਜਙ੍ਘਾਪਸ੍ਠਮਧ੍ਯਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰ ਵਸ੍ਤੇਰਧ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾਕ੍ਸਿਮਾਤ੍ਰਂ ਵ੍ਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾ ਣ੍ਡਜਾਲਨਿਭਂ ਮੇਦੋਪਨੀਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਅਨੇਨੇਤਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਜਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾ| ਏਵਮੁਭਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਜਾਯਾਮੁਭਯਤਃ| ਯਵਮੁਦ੍ਗਪ੍ਰਾਯਂ ਚ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਸੁ ਭੋਜਨਮ੍||੨੦||
अमर्मजांश्च गण्डानपक्वानेवोद्धृत्याग्निना क्षारेण वा प्रसाधयेत्| सर्षपवृक्षादनीक्वाथैर्व्रणक्षालनम्| तिलकु न्तलक्षारपिष्टस्तिलकल्कः सुखोष्णो लेपः| काककृ कलासगोधाहिनिर्मोककूर्माणामन्यतमस्यान्तर्धूमदग्धस्य मषीङ्गुदतैलप्लुताभ्यङ्गः| मांसीसर्जरसकार्पासीफल सैन्धवैः स्तन्यपिष्टैस्तैलं विपक्वमभ्यङ्गो व्रणकाठिन्यघ्नः सर्पाजगरवसे तैलं च समं त्रयमेतदपचीघ्नम्| श्ली पदोक्तानि च तैलानि प्रयोजयेत्| एवमनुपशमे वामपार्श्वजायां दक्षिणजङ्घापृष्ठमध्यादिन्द्र वस्तेरध ऊर्ध्वं वा शस्त्रेणाक्षिमात्रं व्रणं कृत्वा मत्स्या ण्डजालनिभं मेदोपनीयाऽग्निना दहेत्| अनेनेतरपार्श्वजा व्याख्याता| एवमुभयपार्श्वजायामुभयतः| यवमुद्गप्रायं च गण्डमालासु भोजनम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajanADIcikitsA (21) · Śloka 21
ਨਾਡੀਮਨਿਲਜਾਮੁਪਨਾਹ੍ਯ ਪੂਯਗਤਿਮਸ੍ਯਾ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸਮੇਸਿਤ੍ਵਾ ਵਦਾਰਯੇਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰੇਣ| ਤਤਸ੍ਤਿਲਾਪਾਮਾਰ੍ਗਫਲਕਲ੍ਕੇਨ ਸਸੈ ਨ੍ਧਵੇਨ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍||੨੧||
नाडीमनिलजामुपनाह्य पूयगतिमस्या निश्शेषमेषित्वाऽ वदारयेच्छस्त्रेण| ततस्तिलापामार्गफलकल्केन ससै न्धवेन पूरयित्वा बध्नीयात्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajanADIcikitsA (22) · Śloka 22
ਪਿਤ੍ਤਜਾਂ ਸਘਤਕ੍ਸੀਰਯਾ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਕਤਯੋਤ੍ਕਾਰਿਕਯੋਪਨਾ ਹਿਤਾਮ੍| ਵਿਦਾਰਿਤਾਞ੍ਚ ਤਿਲਨਾਗਦਨ੍ਤੀਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕਲ੍ਕੇਨ ਪੂਰ ਯੇਤ੍| ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਭਣ੍ਡੀਤ੍ਰਿਫਲਾਤਿਲ੍ਵਕਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਕਲ੍ਕ ਕ੍ਸੀਰਸਂਸ੍ਕਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰਭ੍ਯਙ੍ਗਃ| ਪਰਂ ਨਾਡੀਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍||੨੨||
पित्तजां सघृतक्षीरया पद्मकादिकृतयोत्कारिकयोऽपना हिताम्| विदारिताञ्च तिलनागदन्तीमञ्जिष्ठाकल्केन पूर येत्| श्यामात्रिभण्डीत्रिफलातिल्वकहरिद्राद्वयकल्क क्षीरसंस्कृतं सर्पिरभ्यङ्गः| परं नाडीनिबर्हणम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajanADicikitsA (23) · Śloka 23
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜਾਂ ਸਕ੍ਤੁਕੁਲਤ੍ਥਕਿਣ੍ਵਸਰ੍ਸਪੈਰੁਪਨਾਹ੍ਯ ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਚ ਨਿਮ੍ਬਤੈਲਸੈਨ੍ਧਵਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰੀਨਿਕੁਮ੍ਭੈਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਦਨ੍ਤੀਚਿਤ੍ਰਕਸ੍ਵ ਰ੍ਜਿਕਾਸੈਨ੍ਧਵਤਾਲੀਸਨਲਦਪੂਤਿਕਾਪਾਮਾਰ੍ਗਫਲੈਸ੍ਤੈਲਂ ਸਮੂਤ੍ਰਂ ਪਾਚਿਤਮਭ੍ਯਙ੍ਗਃ||੨੩||
श्लेष्मजां सक्तुकुलत्थकिण्वसर्षपैरुपनाह्य विदार्य च निम्बतैलसैन्धवसौराष्ट्रीनिकुम्भैर्लेपयेत्| दन्तीचित्रकस्व र्जिकासैन्धवतालीसनलदपूतिकापामार्गफलैस्तैलं समूत्रं पाचितमभ्यङ्गः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shalyajanADIcikitsA (24) · Śloka 24
ਸ਼ਲ੍ਯਹੇਤੁਕੀਂ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯ ਮਧੁਘਤ ਤਿਲਕਲ੍ਕਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਬਿਲ੍ਵਕਪਿਤ੍ਥਕੁਮ੍ਭੀ ਖਰ੍ਜੂਰਵਨਸ੍ਪਤਿਸ਼ਲਾਟੁਕ੍ਵਾਥੇ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮੁਸ੍ਤੋਰੁਪੂਗਸ਼ਕੁਨਸੁ ਗਨ੍ਧਿਕਾਲੋਧ੍ਰਮੋਚਰਸਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਗਰ੍ਭਾਂ ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸਾਧਿਤਂ ਸਾਧਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸ਼ਲ੍ਯਜਾਂ ਗਤਿਮ੍||੨੪||
शल्यहेतुकीं पाटयित्वा सर्वशः शल्यं विशोध्य मधुघृत तिलकल्कप्रतिच्छन्नां बध्नीयात्| बिल्वकपित्थकुम्भी खर्जूरवनस्पतिशलाटुक्वाथे प्रियङ्गुमुस्तोरुपूगशकुनसु गन्धिकालोध्रमोचरसधातकीपुष्पगर्भां तैलं प्रसाधितं साधयत्याशु शल्यजां गतिम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashastrakRutyArhanADIcikitsA (25) · Śloka 25
ਅਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਤ੍ਯਾਂ ਨਾਡ੍ਯਾਂ ਭੇਦਿਨ੍ਯੈਸਿਣ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਸਮੁਦ੍ਭਿਦ੍ਯ ਕ੍ਸਾ ਰਾਕ੍ਤਂ ਸੂਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਤਦਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇ ਤ੍ਵਿਤਰਯੈਸਿਣ੍ਯਾ ਚ ਤੇਨਾਵਦੀਰ੍ਣਾਯਾਂ ਤਦਨੁਸ੍ਯੂਤਮਨ੍ਯਦਨ੍ਯਤ੍ ਕ੍ਸਾਰਸੂਤ੍ਰਂ ਸਞ੍ਚਾਰਯੇ ਦਾਗਤਿਭੇਦਾਦਮਨਪਾਯੇਭ੍ਯੁਪਾਯਃ| ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਨੇਕਗਤਿਸੁ ਭਗ ਨ੍ਦਰੇਸੁ ਮੂਲੇਸੁ ਚ ਛਿਦ੍ਰਿਤੇਸੁ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦੇਸ੍ਵਿਤਿ||੨੫||
अशस्त्रकृत्यां नाड्यां भेदिन्यैषिण्याऽन्ते समुद्भिद्य क्षा राक्तं सूत्रं प्रवेशयेत्| तदसन्निधाने त्वितरयैषिण्या च तेनावदीर्णायां तदनुस्यूतमन्यदन्यत् क्षारसूत्रं सञ्चारये दागतिभेदादमनपायेऽभ्युपायः| सूक्ष्मानेकगतिषु भग न्दरेषु मूलेषु च छिद्रितेषु ग्रन्थ्यर्बुदेष्विति||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena vraNacikitsA (26-35) · Śloka 35
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਵ੍ਰਣੇਸੁ ਦੁਸ੍ਟਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਸ੍ਯਗਮ੍ਭਰਾਦਿਸੁ ਸਾਧਨਮ੍| ਯਾ ਵਰ੍ਤ੍ਯੋ ਯਾਨਿ ਤੈਲਾਨਿ ਤਨ੍ਨਾਡੀਸ੍ਵਪਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਵਿਭੀਤਕਾਮ੍ਰਾਸ੍ਥਿਵਟਪ੍ਰਵਾਲਹਰੇਣੁਕਾਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਬੀਜਯੁਕ੍ਤਾ| ਵਰਾਹਵਿਸ੍ਠਾ ਚ ਮਸੀ ਸੁਦਗ੍ਧਾ ਤੈਲਪ੍ਲੁਤਾ ਸਰ੍ਵਗਤੀਰ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਧਤ੍ਤੂਰਕਂ ਮਦਨਕੋਦ੍ਰਵਜਞ੍ਚ ਬੀਜਂ ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ ਸ਼ੁਕਨਸਾ ਮਗਭਾਜਨੀ ਚ| ਅਙ੍ਕੋਲਜਞ੍ਚ ਕੁਸੁਮਂ ਪਰਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਂ ਲਾਕ੍ਸੋਦਕਾਪਹਤਦੋਸਗਤੌ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਤੇਨ ਤੈਲਞ੍ਚ ਪਰਮਂ ਗਤਿਰੋਪਣਮ੍| ਸੌਵਹੇਸੁ ਚ ਕਨ੍ਦੇਸੁ ਕਤਂ ਵਜ੍ਰਾਹ੍ਵਯੇਸੁ ਚ| ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਰ੍ਕਮਰਿਚੈਰ੍ਲਵਣੋਤ੍ਤਮੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਿਡਙ੍ਗਰਜਨੀਦ੍ਵਯਚਿਤ੍ਰਕੈਸ਼੍ਚ| ਤੈਲਂ ਸਮਾਰ੍ਕਵਰਸੈਰ੍ਵਿਨਿਹਨ੍ਤਿ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਂ ਨਾਡੀਂ ਕਫਾਨਿਲਕਤਾਮਪਚੀਵ੍ਰਣਾਂਸ਼੍ਚ||੨੬|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗ ਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦਾਪਚੀ ਨਾਡੀਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੫||
भवति चात्र- व्रणेषु दुष्टसूक्ष्मास्यगम्भरादिषु साधनम्| या वर्त्यो यानि तैलानि तन्नाडीष्वपि कल्पयेत्| विभीतकाम्रास्थिवटप्रवालहरेणुकाशाल्मलिबीजयुक्ता| वराहविष्ठा च मषी सुदग्धा तैलप्लुता सर्वगतीर्निहन्ति| धत्तूरकं मदनकोद्रवजञ्च बीजं कोशातकी शुकनसा मृगभाजनी च| अङ्कोलजञ्च कुसुमं परिकल्प्य चूर्णं लाक्षोदकापहृतदोषगतौ प्रयोज्यम्| मिश्रितं तेन तैलञ्च परमं गतिरोपणम्| सौवहेषु च कन्देषु कृतं वज्राह्वयेषु च| भल्लातकार्कमरिचैर्लवणोत्तमेन सिद्धं विडङ्गरजनीद्वयचित्रकैश्च| तैलं समार्कवरसैर्विनिहन्ति कृच्छ्रां नाडीं कफानिलकृतामपचीव्रणांश्च||२६|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग संग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे ग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदापची नाडीप्रतिषेधो नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः||३५||
🔊 Audio coming soon