Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಪ್ರಾಣಕಾಮೀಯಂ ರಸಾಯನಪಾದಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातः प्राणकामीयं रसायनपादं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
2. rasāyanādhyāyaḥ - prāṇakāmīyō rasāyanapādaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಪ್ರಾಣಕಾಮಾಃ ಶುಶ್ರೂಷಧ್ವಮಿದಮುಚ್ಯಮಾನಮಮೃತಮಿವಾಪರಮದಿತಿಸುತಹಿತಕರಮಚಿನ್ತ್ಯಾದ್ಭುತಪ್ರಭಾವಮಾಯುಷ್ಯಮಾರೋಗ್ಯಕರಂ ವಯಸಃ ಸ್ಥಾಪನಂ ನಿದ್ರಾತನ್ದ್ರಾಶ್ರಮಕ್ಲಮಾಲಸ್ಯದೌರ್ಬಲ್ಯಾಪಹರಮನಿಲಕಫಪಿತ್ತಸಾಮ್ಯಕರಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಕರಮಬದ್ಧಮಾಂಸಹರಮನ್ತರಗ್ನಿಸನ್ಧುಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಭಾವರ್ಣಸ್ವರೋತ್ತಮಕರಂ ರಸಾಯನವಿಧಾನಮ್| ಅನೇನ ಚ್ಯವನಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ ಪುನರ್ಯುವತ್ವಮಾಪುರ್ನಾರೀಣಾಂ ಚೇಷ್ಟತಮಾ ಬಭೂವುಃ, ಸ್ಥಿರಸಮಸುವಿಭಕ್ತಮಾಂಸಾಃ, ಸುಸಂಹತಸ್ಥಿರಶರೀರಾಃ, ಸುಪ್ರಸನ್ನಬಲವರ್ಣೇನ್ದ್ರಿಯಾಃ, ಸರ್ವತ್ರಾಪ್ರತಿಹತಪರಾಕ್ರಮಾಃ, ಕ್ಲೇಶಸಹಾಶ್ಚ| ಸರ್ವೇ ಶರೀರದೋಷಾ ಭವನ್ತಿ ಗ್ರಾಮ್ಯಾಹಾರಾದಮ್ಲಲವಣಕಟುಕಕ್ಷಾರಶುಷ್ಕಶಾಕಮಾಂಸತಿಲಪಲಲಪಿಷ್ಟಾನ್ನಭೋಜಿನಾಂ ವಿರೂಢನವಶೂಕಶಮೀಧಾನ್ಯವಿರುದ್ಧಾಸಾತ್ಮ್ಯರೂಕ್ಷಕ್ಷಾರಾಭಿಷ್ಯನ್ದಿಭೋಜಿನಾಂ ಕ್ಲಿನ್ನಗುರುಪೂತಿಪರ್ಯುಷಿತಭೋಜಿನಾಂ ವಿಷಮಾಧ್ಯಶನಪ್ರಾಯಾಣಾಂ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಸ್ತ್ರೀಮದ್ಯನಿತ್ಯಾನಾಂ ವಿಷಮಾತಿಮಾತ್ರವ್ಯಾಯಾಮಸಙ್ಕ್ಷೋಭಿತಶರೀರಾಣಾಂ ಭಯಕ್ರೋಧಶೋಕಲೋಭಮೋಹಾಯಾಸಬಹುಲಾನಾಮ್; ಅತೋನಿಮಿತ್ತಂ ಹಿ ಶಿಥಿಲೀಭವನ್ತಿ ಮಾಂಸಾನಿ, ವಿಮುಚ್ಯನ್ತೇ ಸನ್ಧಯಃ, ವಿದಹ್ಯತೇ ರಕ್ತಂ, ವಿಷ್ಯನ್ದತೇ ಚಾನಲ್ಪಂ ಮೇದಃ, ನ ಸನ್ಧೀಯತೇಽಸ್ಥಿಷು ಮಜ್ಜಾ, ಶುಕ್ರಂ ನ ಪ್ರವರ್ತತೇ, ಕ್ಷಯಮುಪೈತ್ಯೋಜಃ; ಸ ಏವಮ್ಭೂತೋ ಗ್ಲಾಯತಿ, ಸೀದತಿ, ನಿದ್ರಾತನ್ದ್ರಾಲಸ್ಯಸಮನ್ವಿತೋ ನಿರುತ್ಸಾಹಃ ಶ್ವಸಿತಿ, ಅಸಮರ್ಥಶ್ಚೇಷ್ಟಾನಾಂ ಶಾರೀರಮಾನಸೀನಾಂ, ನಷ್ಟಸ್ಮೃತಿಬುದ್ಧಿಚ್ಛಾಯೋ ರೋಗಾಣಾಮಧಿಷ್ಠಾನಭೂತೋ ನ ಸರ್ವಮಾಯುರವಾಪ್ನೋತಿ| ತಸ್ಮಾದೇತಾನ್ ದೋಷಾನವೇಕ್ಷಮಾಣಃ ಸರ್ವಾನ್ ಯಥೋಕ್ತಾನಹಿತಾನಪಾಸ್ಯಾಹಾರವಿಹಾರಾನ್ ರಸಾಯನಾನಿ ಪ್ರಯೋಕ್ತುಮರ್ಹತೀತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಭಗವಾನ್ ಪುನರ್ವಸುರಾತ್ರೇಯ ಉವಾಚ-||೩||
View original
प्राणकामाः शुश्रूषध्वमिदमुच्यमानममृतमिवापरमदितिसुतहितकरमचिन्त्याद्भुतप्रभावमायुष्यमारोग्यकरं वयसः स्थापनं निद्रातन्द्राश्रमक्लमालस्यदौर्बल्यापहरमनिलकफपित्तसाम्यकरं स्थैर्यकरमबद्धमांसहरमन्तरग्निसन्धुक्षणं प्रभावर्णस्वरोत्तमकरं रसायनविधानम्| अनेन च्यवनादयो महर्षयः पुनर्युवत्वमापुर्नारीणां चेष्टतमा बभूवुः, स्थिरसमसुविभक्तमांसाः, सुसंहतस्थिरशरीराः, सुप्रसन्नबलवर्णेन्द्रियाः, सर्वत्राप्रतिहतपराक्रमाः, क्लेशसहाश्च| सर्वे शरीरदोषा भवन्ति ग्राम्याहारादम्ललवणकटुकक्षारशुष्कशाकमांसतिलपललपिष्टान्नभोजिनां विरूढनवशूकशमीधान्यविरुद्धासात्म्यरूक्षक्षाराभिष्यन्दिभोजिनां क्लिन्नगुरुपूतिपर्युषितभोजिनां विषमाध्यशनप्रायाणां दिवास्वप्नस्त्रीमद्यनित्यानां विषमातिमात्रव्यायामसङ्क्षोभितशरीराणां भयक्रोधशोकलोभमोहायासबहुलानाम्; अतोनिमित्तं हि शिथिलीभवन्ति मांसानि, विमुच्यन्ते सन्धयः, विदह्यते रक्तं, विष्यन्दते चानल्पं मेदः, न सन्धीयतेऽस्थिषु मज्जा, शुक्रं न प्रवर्तते, क्षयमुपैत्योजः; स एवम्भूतो ग्लायति, सीदति, निद्रातन्द्रालस्यसमन्वितो निरुत्साहः श्वसिति, असमर्थश्चेष्टानां शारीरमानसीनां, नष्टस्मृतिबुद्धिच्छायो रोगाणामधिष्ठानभूतो न सर्वमायुरवाप्नोति| तस्मादेतान् दोषानवेक्षमाणः सर्वान् यथोक्तानहितानपास्याहारविहारान् रसायनानि प्रयोक्तुमर्हतीत्युक्त्वा भगवान् पुनर्वसुरात्रेय उवाच-||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
ಆಮಲಕಾನಾಂ ಸುಭೂಮಿಜಾನಾಂ ಕಾಲಜಾನಾಮನುಪಹತಗನ್ಧವರ್ಣರಸಾನಾಮಾಪೂರ್ಣರಸಪ್ರಮಾಣವೀರ್ಯಾಣಾಂ ಸ್ವರಸೇನ ಪುನರ್ನವಾಕಲ್ಕಪಾದಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತೇನ ಸರ್ಪಿಷಃ ಸಾಧಯೇದಾಢಕಮ್, ಅತಃ ಪರಂ ವಿದಾರೀಸ್ವರಸೇನ ಜೀವನ್ತೀಕಲ್ಕಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತೇನ, ಅತಃ ಪರಂ ಚತುರ್ಗುಣೇನ ಪಯಸಾ ಬಲಾತಿಬಲಾಕಷಾಯೇಣ ಶತಾವರೀಕಲ್ಕಸಂಯುಕ್ತೇನ; ಅನೇನ ಕ್ರಮೇಣೈಕೈಕಂ ಶತಪಾಕಂ ಸಹಸ್ರಪಾಕಂ ವಾ ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಚತುರ್ಭಾಗಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಸೌವರ್ಣೇ ರಾಜತೇ ಮಾರ್ತಿಕೇ ವಾ ಶುಚೌ ದೃಢೇ ಘೃತಭಾವಿತೇ ಕುಮ್ಭೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್; ತದ್ಯಥೋಕ್ತೇನ ವಿಧಿನಾ ಯಥಾಗ್ನಿ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್, ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಮಶ್ನೀಯಾತ್| ಅಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾದ್ವರ್ಷಶತಂ ವಯೋಽಜರಂ ತಿಷ್ಠತಿ, ಶ್ರುತಮವತಿಷ್ಠತೇ, ಸರ್ವಾಮಯಾಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯನ್ತಿ, ಅಪ್ರತಿಹತಗತಿಃ ಸ್ತ್ರೀಷು, ಅಪತ್ಯವಾನ್ ಭವತೀತಿ||೪|| ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ಬೃಹಚ್ಛರೀರಂ ಗಿರಿಸಾರಸಾರಂ ಸ್ಥಿರೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಚಾತಿಬಲೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಚ| ಅಧೃಷ್ಯಮನ್ಯೈರತಿಕಾನ್ತರೂಪಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಪೂಜಾಸುಖಚಿತ್ತಭಾಕ್ ಚ||೫|| ಬಲಂ ಮಹದ್ವರ್ಣವಿಶುದ್ಧಿರಗ್ರ್ಯಾ ಸ್ವರೋ ಘನೌಘಸ್ತನಿತಾನುಕಾರೀ| ಭವತ್ಯಪತ್ಯಂ ವಿಪುಲಂ ಸ್ಥಿರಂ ಚ ಸಮಶ್ನತೋ ಯೋಗಮಿಮಂ ನರಸ್ಯ||೬|| (ಇತ್ಯಾಮಲಕಘೃತಮ್)|
View original
आमलकानां सुभूमिजानां कालजानामनुपहतगन्धवर्णरसानामापूर्णरसप्रमाणवीर्याणां स्वरसेन पुनर्नवाकल्कपादसम्प्रयुक्तेन सर्पिषः साधयेदाढकम्, अतः परं विदारीस्वरसेन जीवन्तीकल्कसम्प्रयुक्तेन, अतः परं चतुर्गुणेन पयसा बलातिबलाकषायेण शतावरीकल्कसंयुक्तेन; अनेन क्रमेणैकैकं शतपाकं सहस्रपाकं वा शर्कराक्षौद्रचतुर्भागसम्प्रयुक्तं सौवर्णे राजते मार्तिके वा शुचौ दृढे घृतभाविते कुम्भे स्थापयेत्; तद्यथोक्तेन विधिना यथाग्नि प्रातः प्रातः प्रयोजयेत्, जीर्णे च क्षीरसर्पिर्भ्यां शालिषष्टिकमश्नीयात्| अस्य प्रयोगाद्वर्षशतं वयोऽजरं तिष्ठति, श्रुतमवतिष्ठते, सर्वामयाः प्रशाम्यन्ति, अप्रतिहतगतिः स्त्रीषु, अपत्यवान् भवतीति||४|| भवतश्चात्र- बृहच्छरीरं गिरिसारसारं स्थिरेन्द्रियं चातिबलेन्द्रियं च| अधृष्यमन्यैरतिकान्तरूपं प्रशस्तिपूजासुखचित्तभाक् च||५|| बलं महद्वर्णविशुद्धिरग्र्या स्वरो घनौघस्तनितानुकारी| भवत्यपत्यं विपुलं स्थिरं च समश्नतो योगमिमं नरस्य||६|| (इत्यामलकघृतम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ಆಮಲಕಸಹಸ್ರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಸಹಸ್ರಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಪಲಾಶತರುಣಕ್ಷಾರೋದಕೋತ್ತರಂ ತಿಷ್ಠೇತ್, ತದನುಗತಕ್ಷಾರೋದಕಮನಾತಪಶುಷ್ಕಮನಸ್ಥಿ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಚತುರ್ಗುಣಾಭ್ಯಾಂ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಸನ್ನೀಯ ಶರ್ಕರಾಚೂರ್ಣಚತುರ್ಭಾಗಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಘೃತಭಾಜನಸ್ಥಂ ಷಣ್ಮಾಸಾನ್ ಸ್ಥಾಪಯೇದನ್ತರ್ಭೂಮೇಃ| ತಸ್ಯೋತ್ತರಕಾಲಮಗ್ನಿಬಲಸಮಾಂ ಮಾತ್ರಾಂ ಖಾದೇತ್, ಪೌರ್ವಾಹ್ಣಿಕಃ ಪ್ರಯೋಗೋ ನಾಪರಾಹ್ಣಿಕಃ, ಸಾತ್ಮ್ಯಾಪೇಕ್ಷಶ್ಚಾಹಾರವಿಧಿಃ| ಅಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾದ್ವರ್ಷಶತಮಜರಂ ವಯಸ್ತಿಷ್ಠತೀತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೭|| (ಇತ್ಯಾಮಲಕಾವಲೇಹಃ)|
View original
आमलकसहस्रं पिप्पलीसहस्रसम्प्रयुक्तं पलाशतरुणक्षारोदकोत्तरं तिष्ठेत्, तदनुगतक्षारोदकमनातपशुष्कमनस्थि चूर्णीकृतं चतुर्गुणाभ्यां मधुसर्पिर्भ्यां सन्नीय शर्कराचूर्णचतुर्भागसम्प्रयुक्तं घृतभाजनस्थं षण्मासान् स्थापयेदन्तर्भूमेः| तस्योत्तरकालमग्निबलसमां मात्रां खादेत्, पौर्वाह्णिकः प्रयोगो नापराह्णिकः, सात्म्यापेक्षश्चाहारविधिः| अस्य प्रयोगाद्वर्षशतमजरं वयस्तिष्ठतीति समानं पूर्वेण||७|| (इत्यामलकावलेहः)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
ಆಮಲಕಚೂರ್ಣಾಢಕಮೇಕವಿಂಶತಿರಾತ್ರಮಾಮಲಕಸ್ವರಸಪರಿಪೀತಂ ಮಧುಘೃತಾಢಕಾಭ್ಯಾಂ ದ್ವಾಭ್ಯಾಮೇಕೀಕೃತಮಷ್ಟಭಾಗಪಿಪ್ಪಲೀಕಂ ಶರ್ಕರಾಚೂರ್ಣಚತುರ್ಭಾಗಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಘೃತಭಾಜನಸ್ಥಂ ಪ್ರಾವೃಷಿ ಭಸ್ಮರಾಶೌ ನಿದಧ್ಯಾತ್; ತದ್ವರ್ಷಾನ್ತೇ ಸಾತ್ಮ್ಯಪಥ್ಯಾಶೀ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್; ಅಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾದ್ವರ್ಷಶತಮಜರಮಾಯುಸ್ತಿಷ್ಠತೀತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೮|| (ಇತ್ಯಾಮಲಕಚೂರ್ಣಮ್)|
View original
आमलकचूर्णाढकमेकविंशतिरात्रमामलकस्वरसपरिपीतं मधुघृताढकाभ्यां द्वाभ्यामेकीकृतमष्टभागपिप्पलीकं शर्कराचूर्णचतुर्भागसम्प्रयुक्तं घृतभाजनस्थं प्रावृषि भस्मराशौ निदध्यात्; तद्वर्षान्ते सात्म्यपथ्याशी प्रयोजयेत्; अस्य प्रयोगाद्वर्षशतमजरमायुस्तिष्ठतीति समानं पूर्वेण||८|| (इत्यामलकचूर्णम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲಚೂರ್ಣಾನಾಮಾಢಕಮಾಢಕಂ ಪಿಪ್ಪಲೀತಣ್ಡುಲಾನಾಮಧ್ಯರ್ಧಾಢಕಂ ಸಿತೋಪಲಾಯಾಃ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಮಧ್ವಾಢಕೈಃ ಷಡ್ಭಿರೇಕೀಕೃತಂ ಘೃತಭಾಜನಸ್ಥಂ ಪ್ರಾವೃಷಿ ಭಸ್ಮರಾಶಾವಿತಿ ಸರ್ವಂ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ ಯಾವದಾಶೀಃ||೯|| (ಇತಿ ವಿಡಙ್ಗಾವಲೇಹಃ)|
View original
विडङ्गतण्डुलचूर्णानामाढकमाढकं पिप्पलीतण्डुलानामध्यर्धाढकं सितोपलायाः सर्पिस्तैलमध्वाढकैः षड्भिरेकीकृतं घृतभाजनस्थं प्रावृषि भस्मराशाविति सर्वं समानं पूर्वेण यावदाशीः||९|| (इति विडङ्गावलेहः)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ಯಥೋಕ್ತಗುಣಾನಾಮಾಮಲಕಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಮಾರ್ದ್ರಪಲಾಶದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ಸಪಿಧಾನಾಯಾಂ ಬಾಷ್ಪಮನುದ್ವಮನ್ತ್ಯಾಮಾರಣ್ಯಗೋಮಯಾಗ್ನಿಭಿರುಪಸ್ವೇದಯೇತ್, ತಾನಿ ಸುಸ್ವಿನ್ನಶೀತಾನ್ಯುದ್ಧೃತಕುಲಕಾನ್ಯಾಪೋಥ್ಯಾಢಕೇನ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಾನಾಮಾಢಕೇನ ಚ ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲಚೂರ್ಣಾನಾಮಧ್ಯರ್ಧೇನ ಚಾಢಕೇನ ಶರ್ಕರಾಯಾ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ದ್ವಾಭ್ಯಾಮಾಢಕಾಭ್ಯಾಂ ತೈಲಸ್ಯ ಮಧುನಃ ಸರ್ಪಿಷಶ್ಚ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಶುಚೌ ದೃಢೇ ಘೃತಭಾವಿತೇ ಕುಮ್ಭೇ ಸ್ಥಾಪಯೇದೇಕವಿಂಶತಿರಾತ್ರಮ್, ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಯೋಗಃ; ಅಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾದ್ವರ್ಷಶತಮಜರಮಾಯುಸ್ತಿಷ್ಠತೀತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೧೦|| (ಇತ್ಯಾಮಲಕಾವಲೇಹೋಽಪರಃ)|
View original
यथोक्तगुणानामामलकानां सहस्रमार्द्रपलाशद्रोण्यां सपिधानायां बाष्पमनुद्वमन्त्यामारण्यगोमयाग्निभिरुपस्वेदयेत्, तानि सुस्विन्नशीतान्युद्धृतकुलकान्यापोथ्याढकेन पिप्पलीचूर्णानामाढकेन च विडङ्गतण्डुलचूर्णानामध्यर्धेन चाढकेन शर्कराया द्वाभ्यां द्वाभ्यामाढकाभ्यां तैलस्य मधुनः सर्पिषश्च संयोज्य शुचौ दृढे घृतभाविते कुम्भे स्थापयेदेकविंशतिरात्रम्, अत ऊर्ध्वं प्रयोगः; अस्य प्रयोगाद्वर्षशतमजरमायुस्तिष्ठतीति समानं पूर्वेण||१०|| (इत्यामलकावलेहोऽपरः)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
ಧನ್ವನಿ ಕುಶಾಸ್ತೀರ್ಣೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಕೃಷ್ಣಮಧುರಮೃತ್ತಿಕೇ ಸುವರ್ಣವರ್ಣಮೃತ್ತಿಕೇ ವಾ ವ್ಯಪಗತವಿಷಶ್ವಾಪದಪವನಸಲಿಲಾಗ್ನಿದೋಷೇ ಕರ್ಷಣವಲ್ಮೀಕಶ್ಮಶಾನಚೈತ್ಯೋಷರಾವಸಥವರ್ಜಿತೇ ದೇಶೇ ಯಥರ್ತುಸುಖಪವನಸಲಿಲಾದಿತ್ಯಸೇವಿತೇ ಜಾತಾನ್ಯನುಪಹತಾನ್ಯನಧ್ಯಾರೂಢಾನ್ಯಬಾಲಾನ್ಯಜೀರ್ಣಾನ್ಯಧಿಗತವೀರ್ಯಾಣಿ ಶೀರ್ಣಪುರಾಣಪರ್ಣಾನ್ಯಸಞ್ಜಾತಾನ್ಯಪರ್ಣಾನಿ ತಪಸಿ ತಪಸ್ಯೇ ವಾ ಮಾಸೇ ಶುಚಿಃ ಪ್ರಯತಃ ಕೃತದೇವಾರ್ಚನಃ ಸ್ವಸ್ತಿ ವಾಚಯಿತ್ವಾ ದ್ವಿಜಾತೀನ್ ಚಲೇ ಸುಮುಹೂರ್ತೇ ನಾಗಬಲಾಮೂಲಾನ್ಯುದ್ಧರೇತ್, ತೇಷಾಂ ಸುಪ್ರಕ್ಷಾಲಿತಾನಾಂ ತ್ವಕ್ಪಿಣ್ಡಮಾಮ್ರಮಾತ್ರಮಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ವಾ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಮಾಲೋಡ್ಯ ಪಯಸಾ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್, ಚೂರ್ಣೀಕೃತಾನಿ ವಾ ಪಿಬೇತ್ ಪಯಸಾ, ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ವಾ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಭಕ್ಷಯೇತ್, ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಮಶ್ನೀಯಾತ್| ಸಂವತ್ಸರಪ್ರಯೋಗಾದಸ್ಯ ವರ್ಷಶತಮಜರಂ ವಯಸ್ತಿಷ್ಠತೀತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೧೧|| (ಇತಿ ನಾಗಬಲಾರಸಾಯನಮ್)|
View original
धन्वनि कुशास्तीर्णे स्निग्धकृष्णमधुरमृत्तिके सुवर्णवर्णमृत्तिके वा व्यपगतविषश्वापदपवनसलिलाग्निदोषे कर्षणवल्मीकश्मशानचैत्योषरावसथवर्जिते देशे यथर्तुसुखपवनसलिलादित्यसेविते जातान्यनुपहतान्यनध्यारूढान्यबालान्यजीर्णान्यधिगतवीर्याणि शीर्णपुराणपर्णान्यसञ्जातान्यपर्णानि तपसि तपस्ये वा मासे शुचिः प्रयतः कृतदेवार्चनः स्वस्ति वाचयित्वा द्विजातीन् चले सुमुहूर्ते नागबलामूलान्युद्धरेत्, तेषां सुप्रक्षालितानां त्वक्पिण्डमाम्रमात्रमक्षमात्रं वा श्लक्ष्णपिष्टमालोड्य पयसा प्रातः प्रयोजयेत्, चूर्णीकृतानि वा पिबेत् पयसा, मधुसर्पिर्भ्यां वा संयोज्य भक्षयेत्, जीर्णे च क्षीरसर्पिर्भ्यां शालिषष्टिकमश्नीयात्| संवत्सरप्रयोगादस्य वर्षशतमजरं वयस्तिष्ठतीति समानं पूर्वेण||११|| (इति नागबलारसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12) · Śloka 12
ಬಲಾತಿಬಲಾಚನ್ದನಾಗುರುಧವತಿನಿಶಖದಿರಶಿಂಶಪಾಸನಸ್ವರಸಾಃ ಪುನರ್ನವಾನ್ತಾಶ್ಚೌಷಧಯೋ ದಶ ನಾಗಬಲಯಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ| ಸ್ವರಸಾನಾಮಲಾಭೇ ತ್ವಯಂ ಸ್ವರಸವಿಧಿಃ- ಚೂರ್ಣಾನಾಮಾಢಕಮಾಢಕಮುದಕಸ್ಯಾಹೋರಾತ್ರಸ್ಥಿತಂ ಮೃದಿತಪೂತಂ ಸ್ವರಸವತ್ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮ್||೧೨||
View original
बलातिबलाचन्दनागुरुधवतिनिशखदिरशिंशपासनस्वरसाः पुनर्नवान्ताश्चौषधयो दश नागबलया व्याख्याताः| स्वरसानामलाभे त्वयं स्वरसविधिः- चूर्णानामाढकमाढकमुदकस्याहोरात्रस्थितं मृदितपूतं स्वरसवत् प्रयोज्यम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (13) · Śloka 13
ಭಲ್ಲಾತಕಾನ್ಯನುಪಹತಾನ್ಯನಾಮಯಾನ್ಯಾಪೂರ್ಣರಸಪ್ರಮಾಣವೀರ್ಯಾಣಿ ಪಕ್ವಜಾಮ್ಬವಪ್ರಕಾಶಾನಿ ಶುಚೌ ಶುಕ್ರೇ ವಾ ಮಾಸೇ ಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ಯವಪಲ್ಲೇ ಮಾಷಪಲ್ಲೇ ವಾ ನಿಧಾಪಯೇತ್, ತಾನಿ ಚತುರ್ಮಾಸಸ್ಥಿತಾನಿ ಸಹಸಿ ಸಹಸ್ಯೇ ವಾ ಮಾಸೇ ಪ್ರಯೋಕ್ತುಮಾರಭೇತ ಶೀತಸ್ನಿಗ್ಧಮಧುರೋಪಸ್ಕೃತಶರೀರಃ| ಪೂರ್ವಂ ದಶಭಲ್ಲಾತಕಾನ್ಯಾಪೋಥ್ಯಾಷ್ಟಗುಣೇನಾಮ್ಭಸಾ ಸಾಧು ಸಾಧಯೇತ್, ತೇಷಾಂ ರಸಮಷ್ಟಭಾಗಾವಶೇಷಂ ಪೂತಂ ಸಪಯಸ್ಕಂ ಪಿಬೇತ್ ಸರ್ಪಿಷಾಽನ್ತರ್ಮುಖಮಭ್ಯಜ್ಯ| ತಾನ್ಯೇಕೈಕಭಲ್ಲಾತಕೋತ್ಕರ್ಷಾಪಕರ್ಷೇಣ ದಶಭಲ್ಲಾತಕಾನ್ಯಾತ್ರಿಂಶತಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾನಿ, ನಾತಃ ಪರಮುತ್ಕರ್ಷಃ| ಪ್ರಯೋಗವಿಧಾನೇನ ಸಹಸ್ರಪರ ಏವ ಭಲ್ಲಾತಕಪ್ರಯೋಗಃ| ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಸಸರ್ಪಿಷಾ ಪಯಸಾ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಾಶನಮುಪಚಾರಃ, ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತೇ ಚ ದ್ವಿಸ್ತಾವತ್ ಪಯಸೈವೋಪಚಾರಃ| ತತ್ಪ್ರಯೋಗಾದ್ವರ್ಷಶತಮಜರಂ ವಯಸ್ತಿಷ್ಠತೀತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೧೩|| (ಇತಿ ಭಲ್ಲಾತಕಕ್ಷೀರಮ್)|
View original
भल्लातकान्यनुपहतान्यनामयान्यापूर्णरसप्रमाणवीर्याणि पक्वजाम्बवप्रकाशानि शुचौ शुक्रे वा मासे सङ्गृह्य यवपल्ले माषपल्ले वा निधापयेत्, तानि चतुर्मासस्थितानि सहसि सहस्ये वा मासे प्रयोक्तुमारभेत शीतस्निग्धमधुरोपस्कृतशरीरः| पूर्वं दशभल्लातकान्यापोथ्याष्टगुणेनाम्भसा साधु साधयेत्, तेषां रसमष्टभागावशेषं पूतं सपयस्कं पिबेत् सर्पिषाऽन्तर्मुखमभ्यज्य| तान्येकैकभल्लातकोत्कर्षापकर्षेण दशभल्लातकान्यात्रिंशतः प्रयोज्यानि, नातः परमुत्कर्षः| प्रयोगविधानेन सहस्रपर एव भल्लातकप्रयोगः| जीर्णे च ससर्पिषा पयसा शालिषष्टिकाशनमुपचारः, प्रयोगान्ते च द्विस्तावत् पयसैवोपचारः| तत्प्रयोगाद्वर्षशतमजरं वयस्तिष्ठतीति समानं पूर्वेण||१३|| (इति भल्लातकक्षीरम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (14) · Śloka 14
ಭಲ್ಲಾತಕಾನಾಂ ಜರ್ಜರೀಕೃತಾನಾಂ ಪಿಷ್ಟಸ್ವೇದನಂ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಭೂಮಾವಾಕಣ್ಠಂ ನಿಖಾತಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಭಾವಿತಸ್ಯ ದೃಢಸ್ಯೋಪರಿ ಕುಮ್ಭಸ್ಯಾರೋಪ್ಯೋಡುಪೇನಾಪಿಧಾಯ ಕೃಷ್ಣಮೃತ್ತಿಕಾವಲಿಪ್ತಂ ಗೋಮಯಾಗ್ನಿಭಿರುಪಸ್ವೇದಯೇತ್; ತೇಷಾಂ ಯಃ ಸ್ವರಸಃ ಕುಮ್ಭಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇತ, ತಮಷ್ಟಭಾಗಮಧುಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ದ್ವಿಗುಣಘೃತಮದ್ಯಾತ್; ತತ್ಪ್ರಯೋಗಾದ್ವರ್ಷಶತಮಜರಂ ವಯಸ್ತಿಷ್ಠತೀತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೧೪|| (ಇತಿ ಭಲ್ಲಾತಕಕ್ಷೌದ್ರಮ್)|
View original
भल्लातकानां जर्जरीकृतानां पिष्टस्वेदनं पूरयित्वा भूमावाकण्ठं निखातस्य स्नेहभावितस्य दृढस्योपरि कुम्भस्यारोप्योडुपेनापिधाय कृष्णमृत्तिकावलिप्तं गोमयाग्निभिरुपस्वेदयेत्; तेषां यः स्वरसः कुम्भं प्रपद्येत, तमष्टभागमधुसम्प्रयुक्तं द्विगुणघृतमद्यात्; तत्प्रयोगाद्वर्षशतमजरं वयस्तिष्ठतीति समानं पूर्वेण||१४|| (इति भल्लातकक्षौद्रम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (15) · Śloka 15
ಭಲ್ಲಾತಕತೈಲಪಾತ್ರಂ ಸಪಯಸ್ಕಂ ಮಧುಕೇನ ಕಲ್ಕೇನಾಕ್ಷಮಾತ್ರೇಣ ಶತಪಾಕಂ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೧೫|| (ಇತಿ ಭಲ್ಲಾತಕತೈಲಮ್)|
View original
भल्लातकतैलपात्रं सपयस्कं मधुकेन कल्केनाक्षमात्रेण शतपाकं कुर्यादिति समानं पूर्वेण||१५|| (इति भल्लातकतैलम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16) · Śloka 16
ಭಲ್ಲಾತಕಸರ್ಪಿಃ , ಭಲ್ಲಾತಕಕ್ಷೀರಂ, ಭಲ್ಲಾತಕಕ್ಷೌದ್ರಂ, ಗುಡಭಲ್ಲಾತಕಂ, ಭಲ್ಲಾತಕಯೂಷಃ, ಭಲ್ಲಾತಕತೈಲಂ, ಭಲ್ಲಾತಕಪಲಲಂ, ಭಲ್ಲಾತಕಸಕ್ತವಃ, ಭಲ್ಲಾತಕಲವಣಂ, ಭಲ್ಲಾತಕತರ್ಪಣಮ್, ಇತಿ ಭಲ್ಲಾತಕವಿಧಾನಮುಕ್ತಂ ಭವತಿ||೧೬||
View original
भल्लातकसर्पिः , भल्लातकक्षीरं, भल्लातकक्षौद्रं, गुडभल्लातकं, भल्लातकयूषः, भल्लातकतैलं, भल्लातकपललं, भल्लातकसक्तवः, भल्लातकलवणं, भल्लातकतर्पणम्, इति भल्लातकविधानमुक्तं भवति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17-22) · Śloka 22
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ಪಾಕೀನ್ಯಗ್ನಿಸಮಾನಿ ಚ| ಭವನ್ತ್ಯಮೃತಕಲ್ಪಾನಿ ಪ್ರಯುಕ್ತಾನಿ ಯಥಾವಿಧಿ||೧೭|| ಏತೇ ದಶವಿಧಾಸ್ತ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರಯೋಗಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ| ರೋಗಪ್ರಕೃತಿಸಾತ್ಮ್ಯಜ್ಞಸ್ತಾನ್ ಪ್ರಯೋಗಾನ್ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್||೧೮|| ಕಫಜೋ ನ ಸ ರೋಗೋಽಸ್ತಿ ನ ವಿಬನ್ಧೋಽಸ್ತಿ ಕಶ್ಚನ| ಯಂ ನ ಭಲ್ಲಾತಕಂ ಹನ್ಯಾಚ್ಛೀಘ್ರಂ ಮೇಧಾಗ್ನಿವರ್ಧನಮ್||೧೯|| (ಇತಿ ಭಲ್ಲಾತಕವಿಧಿಃ)| ಪ್ರಾಣಕಾಮಾಃ ಪುರಾ ಜೀರ್ಣಾಶ್ಚ್ಯವನಾದ್ಯಾ ಮಹರ್ಷಯಃ| ರಸಾಯನೈಃ ಶಿವೈರೇತೈರ್ಬಭೂವುರಮಿತಾಯುಷಃ||೨೦|| ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ತಪೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಧ್ಯಾನಮೇವ ಚ| ದೀರ್ಘಾಯುಷೋ ಯಥಾಕಾಮಂ ಸಮ್ಭೃತ್ಯ ತ್ರಿದಿವಂ ಗತಾಃ||೨೧|| ತಸ್ಮಾದಾಯುಃಪ್ರಕರ್ಷಾರ್ಥಂ ಪ್ರಾಣಕಾಮೈಃ ಸುಖಾರ್ಥಿಭಿಃ| ರಸಾಯನವಿಧಿಃ ಸೇವ್ಯೋ ವಿಧಿವತ್ಸುಸಮಾಹಿತೈಃ||೨೨||
View original
भवन्ति चात्र- भल्लातकानि तीक्ष्णानि पाकीन्यग्निसमानि च| भवन्त्यमृतकल्पानि प्रयुक्तानि यथाविधि||१७|| एते दशविधास्त्वेषां प्रयोगाः परिकीर्तिताः| रोगप्रकृतिसात्म्यज्ञस्तान् प्रयोगान् प्रकल्पयेत्||१८|| कफजो न स रोगोऽस्ति न विबन्धोऽस्ति कश्चन| यं न भल्लातकं हन्याच्छीघ्रं मेधाग्निवर्धनम्||१९|| (इति भल्लातकविधिः)| प्राणकामाः पुरा जीर्णाश्च्यवनाद्या महर्षयः| रसायनैः शिवैरेतैर्बभूवुरमितायुषः||२०|| ब्राह्मं तपो ब्रह्मचर्यमध्यात्मध्यानमेव च| दीर्घायुषो यथाकामं सम्भृत्य त्रिदिवं गताः||२१|| तस्मादायुःप्रकर्षार्थं प्राणकामैः सुखार्थिभिः| रसायनविधिः सेव्यो विधिवत्सुसमाहितैः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (23) · Śloka 23
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ರಸಾಯನಾನಾಂ ಸಂಯೋಗಾಃ ಸಿದ್ಧಾ ಭೂತಹಿತೈಷಿಣಾ| ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಾಣಕಾಮೀಯೇ ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶನ್ಮಹರ್ಷಿಣಾ ||೨೩||
View original
तत्र श्लोकः- रसायनानां संयोगाः सिद्धा भूतहितैषिणा| निर्दिष्टाः प्राणकामीये सप्तत्रिंशन्महर्षिणा ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ರಸಾಯನಾಧ್ಯಾಯೇ ಪ್ರಾಣಕಾಮೀಯೋ ನಾಮ ರಸಾಯನಪಾದೋ ದ್ವಿತೀಯಃ||೨||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने रसायनाध्याये प्राणकामीयो नाम रसायनपादो द्वितीयः||२||
🔊 Audio coming soon