Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਮਾਸਪਰ੍ਣਭਤੀਯਂ ਵਾਜੀਕਰਣਪਾਦਂ ਵ੍ਯਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातो माषपर्णभृतीयं वाजीकरणपादं व्यख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
7. vājīkaraṇā'dhyāyaḥ - māṣaparṇabhr̥tīyō vājīkaraṇapādaḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
ਮਾਸਪਰ੍ਣਭਤਾਂ ਧੇਨੁਂ ਗਸ੍ਟਿਂ ਪੁਸ੍ਟਾਂ ਚਤੁਃਸ੍ਤਨੀਮ੍| ਸਮਾਨਵਰ੍ਣਵਤ੍ਸਾਂ ਚ ਜੀਵਦ੍ਵਤ੍ਸਾਂ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍||੩|| ਰੋਹਿਣੀਮਥਵਾ ਕਸ੍ਣਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਸ਼ਙ੍ਗੀਮਦਾਰੁਣਾਮ੍| ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਦਾਮਰ੍ਜੁਨਾਦਾਂ ਵਾ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਕ੍ਸੀਰਾਂ ਚ ਧਾਰਯੇਤ੍||੪|| ਕੇਵਲਂ ਤੁ ਪਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ਤਂ ਵਾਸ਼ਤਮੇਵ ਵਾ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਸ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍||੫||
View original
माषपर्णभृतां धेनुं गृष्टिं पुष्टां चतुःस्तनीम्| समानवर्णवत्सां च जीवद्वत्सां च बुद्धिमान्||३|| रोहिणीमथवा कृष्णामूर्ध्वशृङ्गीमदारुणाम्| इक्ष्वादामर्जुनादां वा सान्द्रक्षीरां च धारयेत्||४|| केवलं तु पयस्तस्याः शृतं वाऽशृतमेव वा| शर्कराक्षौद्रसर्पिर्भिर्युक्तं तद्वृष्यमुत्तमम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6-7) · Śloka 7
ਸ਼ੁਕ੍ਰਲੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਬਂਹਣੈਰ੍ਬਲਵਰ੍ਧਨੈਃ| ਕ੍ਸੀਰਸਞ੍ਜਨਨੈਸ਼੍ਚੈਵ ਪਯਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍||੬|| ਯੁਕ੍ਤਂ ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਪਰ੍ਯਾਯੇਣ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮਿਚ੍ਛਤਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਕ੍ਸਯਮ੍||੭||
View original
शुक्रलैर्जीवनीयैश्च बृंहणैर्बलवर्धनैः| क्षीरसञ्जननैश्चैव पयः सिद्धं पृथक् पृथक्||६|| युक्तं गोधूमचूर्णेन सघृतक्षौद्रशर्करम्| पर्यायेण प्रयोक्तव्यमिच्छता शुक्रमक्षयम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (8-10) · Śloka 10
ਮੇਦਾਂ ਪਯਸ੍ਯਾਂ ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਵਿਦਾਰੀਂ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਮ੍| ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਂ ਕ੍ਸੀਰਿਕਾਂ ਮਾਸਾਨ੍ ਗੋਧੂਮਾਞ੍ਛਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍||੮|| ਪਯਸ੍ਯਰ੍ਧੋਦਕੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਰ੍ਸਿਕਾਨਾਢਕੋਨ੍ਮਿਤੇ| ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਪਯਃਸ਼ੇਸਂ ਤਤ੍ ਪੂਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾ||੯|| ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਦ੍ਧਃ ਸਪ੍ਤਤਿਕੋਪਿ ਵਾ| ਵਿਪੁਲਂ ਲਭਤੇਪਤ੍ਯਂ ਯੁਵੇਵ ਚ ਸ ਹਸ੍ਯਤਿ||੧੦||
View original
मेदां पयस्यां जीवन्तीं विदारीं कण्टकारिकाम्| श्वदंष्ट्रां क्षीरिकां माषान् गोधूमाञ्छालिषष्टिकान्||८|| पयस्यर्धोदके पक्त्वा कार्षिकानाढकोन्मिते| विवर्जयेत् पयःशेषं तत् पूतं क्षौद्रसर्पिषा||९|| युक्तं सशर्करं पीत्वा वृद्धः सप्ततिकोऽपि वा| विपुलं लभतेऽपत्यं युवेव च स हृष्यति||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (11) · Śloka 11
ਮਣ੍ਡਲੈਰ੍ਜਾਤਰੂਪਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾ ਏਵ ਪਯਃ ਸ਼ਤਮ੍| ਅਪਤ੍ਯਜਨਨਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੧੧||
View original
मण्डलैर्जातरूपस्य तस्या एव पयः शृतम्| अपत्यजननं सिद्धं सघृतक्षौद्रशर्करम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (12-14) · Śloka 14
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਸੁਪਿਸ੍ਟਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚੇ ਤੈਲਸਰ੍ਪਿਸੋਃ| ਭਸ੍ਟਾਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸੀਰਧਾਰਾਵਦੋਹਿਤਾਃ||੧੨|| ਪੀਤ੍ਵਾ ਯਥਾਬਲਂ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਸ੍ਟਿਕਂ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਰਾਤ੍ਰਿਮਸ੍ਤਬ੍ਧਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾ ਕ੍ਸਰਤ੍||੧੩|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਯੋਗਃ)| ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਯਾ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਸੇ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ| ਘਤਾਢ੍ਯਃ ਸਾਧਿਤੋ ਵਸ੍ਯੋ ਮਾਸਸਸ੍ਟਿਕਪਾਯਸਃ||੧੪|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਪਾਯਸਯੋਗਃ)|
View original
त्रिंशत् सुपिष्टाः पिप्पल्यः प्रकुञ्चे तैलसर्पिषोः| भृष्टाः सशर्कराक्षौद्राः क्षीरधारावदोहिताः||१२|| पीत्वा यथाबलं चोर्ध्वं षष्टिकं क्षीरसर्पिषा| भुक्त्वा न रात्रिमस्तब्धं लिङ्गं पश्यति ना क्षरत्||१३|| (इति वृष्यः पिप्पलीयोगः)| श्वदंष्ट्राया विदार्याश्च रसे क्षीरचतुर्गुणे| घृताढ्यः साधितो वृष्यो माषषष्टिकपायसः||१४|| (इति वृष्यपायसयोगः)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (15-17) · Śloka 17
ਫਲਾਨਾਂ ਜੀਵਨੀਯਾਨਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨਾਂ ਰੁਚਿਕਾਰਿਣਾਮ੍| ਕੁਡਵਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਾਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾਫਲਸ੍ਯ ਚ||੧੫|| ਕੁਡਵਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਸਾਣਾਂ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਚ ਤਿਲਮੁਦ੍ਗਯੋਃ| ਗੋਧੂਮਸ਼ਾਲਿਚੂਰ੍ਣਾਨਾਂ ਕੁਡਵਃ ਕੁਡਵੋ ਭਵੇਤ੍||੧੬|| ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਕੁਡਵਸ਼੍ਚੈਕਸ੍ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸੀਰਮਰ੍ਦਿਤਮ੍ | ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਪਲਿਕਾਃ ਖਾਦੇਦ੍ਬਹ੍ਵ੍ਯਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਯੋਸਿਤਃ||੧੭|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਪੂਪਲਿਕਾਃ)|
View original
फलानां जीवनीयानां स्निग्धानां रुचिकारिणाम्| कुडवश्चूर्णितानां स्यात् स्वयङ्गुप्ताफलस्य च||१५|| कुडवश्चैव माषाणां द्वौ द्वौ च तिलमुद्गयोः| गोधूमशालिचूर्णानां कुडवः कुडवो भवेत्||१६|| सर्पिषः कुडवश्चैकस्तत् सर्वं क्षीरमर्दितम् | पक्त्वा पूपलिकाः खादेद्बह्व्यः स्युर्यस्य योषितः||१७|| (इति वृष्यपूपलिकाः)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (18) · Śloka 18
ਘਤਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਗਰ੍ਭਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਦਸ਼ਗੁਣੇ ਪਚੇਤ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਸ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍||੧੮|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਘਤਮ੍)|
View original
घृतं शतावरीगर्भं क्षीरे दशगुणे पचेत्| शर्करापिप्पलीक्षौद्रयुक्तं तद्वृष्यमुत्तमम्||१८|| (इति वृष्यं शतावरीघृतम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (19) · Śloka 19
ਕਰ੍ਸਂ ਮਧੁਕਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਮਾਂਸ਼ਿਕਮ੍ | ਪ੍ਰਯੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯਃ ਪਯਸ਼੍ਚਾਨੁ ਨਿਤ੍ਯਵੇਗਃ ਸ ਨਾ ਭਵੇਤ੍||੧੯|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਮਧੁਕਯੋਗਃ)|
View original
कर्षं मधुकचूर्णस्य घृतक्षौद्रसमांशिकम् | प्रयुङ्क्ते यः पयश्चानु नित्यवेगः स ना भवेत्||१९|| (इति वृष्यमधुकयोगः)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (20-25) · Śloka 25
ਘਤਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ਨੋ ਨਿਰ੍ਭੀਰ੍ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਗੋ ਯੁਵਾ| ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪ੍ਰਵਣੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਰਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਵਸਾਯਤੇ||੨੦|| ਕਤੈਕਕਤ੍ਯਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਾ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਃ| ਕਲਾਸੁ ਕੁਸ਼ਲਾਸ੍ਤੁਲ੍ਯਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਵਯਸਾ ਚ ਯੇ||੨੧|| ਕੁਲਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਦਾਕ੍ਸਿਣ੍ਯਸ਼ੀਲਸ਼ੌਚਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ| ਯੇ ਕਾਮਨਿਤ੍ਯਾ ਯੇ ਹਸ੍ਟਾ ਯੇ ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਗਤਵ੍ਯਥਾਃ||੨੨|| ਯੇ ਤੁਲ੍ਯਸ਼ੀਲਾ ਯੇ ਭਕ੍ਤਾ ਯੇ ਪ੍ਰਿਯਾ ਯੇ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾਃ| ਤੈਰ੍ਨਰਃ ਸਹ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਃ ਸੁਵਯਸ੍ਯੈਰ੍ਵਸਾਯਤੇ||੨੩|| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਤ੍ਸਾਦਨਸ੍ਨਾਨਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਵਿਭੂਸਣੈਃ| ਗਹਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਸੁਖੈਰ੍ਵਾਸੋਭਿਰਹਤੈਃ ਪ੍ਰਿਯੈਃ||੨੪|| ਵਿਹਙ੍ਗਾਨਾਂ ਰੁਤੈਰਿਸ੍ਟੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚਾਭਰਣਸ੍ਵਨੈਃ| ਸਂਵਾਹਨੈਰ੍ਵਰਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਿਸ੍ਟਾਨਾਂ ਚ ਵਸਾਯਤੇ||੨੫||
View original
घृतक्षीराशनो निर्भीर्निर्व्याधिर्नित्यगो युवा| सङ्कल्पप्रवणो नित्यं नरः स्त्रीषु वृषायते||२०|| कृतैककृत्याः सिद्धार्था ये चान्योऽन्यानुवर्तिनः| कलासु कुशलास्तुल्याः सत्त्वेन वयसा च ये||२१|| कुलमाहात्म्यदाक्षिण्यशीलशौचसमन्विताः| ये कामनित्या ये हृष्टा ये विशोका गतव्यथाः||२२|| ये तुल्यशीला ये भक्ता ये प्रिया ये प्रियंवदाः| तैर्नरः सह विस्रब्धः सुवयस्यैर्वृषायते||२३|| अभ्यङ्गोत्सादनस्नानगन्धमाल्यविभूषणैः| गृहशय्यासनसुखैर्वासोभिरहतैः प्रियैः||२४|| विहङ्गानां रुतैरिष्टैः स्त्रीणां चाभरणस्वनैः| संवाहनैर्वरस्त्रीणामिष्टानां च वृषायते||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (26-28) · Śloka 28
ਮਤ੍ਤਦ੍ਵਿਰੇਫਾਚਰਿਤਾਃ ਸਪਦ੍ਮਾਃ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਾਃ| ਜਾਤ੍ਯੁਤ੍ਪਲਸੁਗਨ੍ਧੀਨਿ ਸ਼ੀਤਗਰ੍ਭਗਹਣਿ ਚ||੨੬|| ਨਦ੍ਯਃ ਫੇਨੋਤ੍ਤਰੀਯਾਸ਼੍ਚ ਗਿਰਯੋ ਨੀਲਸਾਨਵਃ| ਉਨ੍ਨਤਿਰ੍ਨੀਲਮੇਘਾਨਾਂ, ਰਮ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰੋਦਯਾ ਨਿਸ਼ਾਃ||੨੭|| ਵਾਯਵਃ ਸੁਖਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਃ ਕੁਮੁਦਾਕਰਗਨ੍ਧਿਨਃ| ਰਤਿਭੋਗਕ੍ਸਮਾ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਃ ਸਙ੍ਕੋਚਾਗੁਰੁਵਲ੍ਲਭਾਃ||੨੮||
View original
मत्तद्विरेफाचरिताः सपद्माः सलिलाशयाः| जात्युत्पलसुगन्धीनि शीतगर्भगृहणि च||२६|| नद्यः फेनोत्तरीयाश्च गिरयो नीलसानवः| उन्नतिर्नीलमेघानां, रम्यचन्द्रोदया निशाः||२७|| वायवः सुखसंस्पर्शाः कुमुदाकरगन्धिनः| रतिभोगक्षमा रात्र्यः सङ्कोचागुरुवल्लभाः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (29-31) · Śloka 31
ਸੁਖਾਃ ਸਹਾਯਾਃ ਪਰਪੁਸ੍ਟਘੁਸ੍ਟਾਃ ਫੁਲ੍ਲਾ ਵਨਾਨ੍ਤਾ ਵਿਸ਼ਦਾਨ੍ਨਪਾਨਾਃ| ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਾਸ਼੍ਚ ਸੁਗਨ੍ਧਯੋਗਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ਾਲਂ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਂ ਚ||੨੯|| ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਤਾ ਚਾਭਿਨਵਸ਼੍ਚ ਕਾਮਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਚਾਯੁਧਂ ਸਰ੍ਵਮਿਹਾਤ੍ਮਜਸ੍ਯ| ਵਯੋ ਨਵਂ ਜਾਤਮਦਸ਼੍ਚ ਕਾਲੋ ਹਰ੍ਸਸ੍ਯ ਯੋਨਿਃ ਪਰਮਾ ਨਰਾਣਾਮ੍||੩੦|| ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਯੋਨਯੋ ਯੋਗਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾ ਦਸ਼ ਪਞ੍ਚ ਚ| ਮਾਸਪਰ੍ਣਭਤੀਯੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਦੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਬਲਪ੍ਰਦਾਃ ||੩੧||
View original
सुखाः सहायाः परपुष्टघुष्टाः फुल्ला वनान्ता विशदान्नपानाः| गान्धर्वशब्दाश्च सुगन्धयोगाः सत्त्वं विशालं निरुपद्रवं च||२९|| सिद्धार्थता चाभिनवश्च कामः स्त्री चायुधं सर्वमिहात्मजस्य| वयो नवं जातमदश्च कालो हर्षस्य योनिः परमा नराणाम्||३०|| तत्र श्लोकः- प्रहर्षयोनयो योगा व्याख्याता दश पञ्च च| माषपर्णभृतीयेऽस्मिन् पादे शुक्रबलप्रदाः ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਜੀਕਰਣਾਧ੍ਯਾਯੇ ਮਾਸਪਰ੍ਣਭਤੀਯੋ ਨਾਮ ਵਾਜੀਕਰਣਪਾਦਸ੍ਤਤੀਯਃ||੩||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने वाजीकरणाध्याये माषपर्णभृतीयो नाम वाजीकरणपादस्तृतीयः||३||
🔊 Audio coming soon