8. vājīkaraṇā'dhyāyaḥ - pumāñjātabalādikō vājīkaraṇapādaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતઃ પુમાઞ્જાતબલાદિકં વાજીકરણપાદં વ્યાખ્યાસ્યામઃ||૧|| ઇતિ હ સ્માહ ભગવાનાત્રેયઃ||૨||

Adhikarana 2 (3-10) · Śloka 10

પુમાન્ યથા જાતબલો યાવદિચ્છં સ્ત્રિયો વ્રજેત્| યથા ચાપત્યવાન્ સદ્યો ભવેત્તદુપદેક્ષ્યતે||૩|| ન હિ જાતબલાઃ સર્વે નરાશ્ચાપત્યભાગિનઃ| બૃહચ્છરીરા બલિનઃ સન્તિ નારીષુ દુર્બલાઃ||૪|| સન્તિ ચાલ્પાશ્રયાઃ સ્ત્રીષુ બલવન્તો બહુપ્રજાઃ| પ્રકૃત્યા ચાબલાઃ સન્તિ સન્તિ ચામયદુર્બલાઃ||૫|| નરાશ્ચટકવત્ કેચિદ્ વ્રજન્તિ બહુશઃ સ્ત્રિયમ્| ગજવચ્ચ પ્રસિઞ્ચન્તિ કેચિન્ન બહુગામિનઃ||૬|| કાલયોગબલાઃ કેચિત્ કેચિદભ્યસનધ્રુવાઃ| કેચિત્ પ્રયત્નૈર્વ્યજ્યન્તે વૃષાઃ કેચિત્ સ્વભાવતઃ||૭|| તસ્માત્ પ્રયોગાન્ વક્ષ્યામો દુર્બલાનાં બલપ્રદાન્| સુખોપભોગાન્ બલિનાં ભૂયશ્ચ બલવર્ધનાન્||૮|| પૂર્વં શુદ્ધશરીરાણાં નિરૂહૈઃ સાનુવાસનૈઃ| બલાપેક્ષી પ્રયુઞ્જીત શુક્રાપત્યવિવર્ધનાન્||૯|| ઘૃતતૈલરસક્ષીરશર્કરામધુસંયુતાઃ| બસ્તયઃ સંવિધાતવ્યાઃ ક્ષીરમાંસરસાશિનામ્||૧૦||

Adhikarana 3 (11-14) · Śloka 14

પિષ્ટ્વા વરાહમાંસાનિ દત્ત્વા મરિચસૈન્ધવે| કોલવદ્ગુલિકાઃ કૃત્વા તપ્તે સર્પિષિ વર્તયેત્ ||૧૧|| વર્તનસ્તમ્ભિતાસ્તાશ્ચ પ્રક્ષેપ્યાઃ કૌક્કુટે રસે| ઘૃતાઢ્યે ગન્ધપિશુને દધિદાડિમસારિકે||૧૨|| યથા ન ભિન્દ્યાદ્ગુલિ(ટિ)કાસ્તથા તં સાધયેદ્રસમ્| તં પિબન્ ભક્ષયંસ્તાશ્ચ લભતે શુક્રમક્ષયમ્||૧૩|| માંસાનામેવમન્યેષાં મેદ્યાનાં કારયેદ્ભિષક્| ગુટિકાઃ સરસાસ્તાસં પ્રયોગઃ શુક્રવર્ધનઃ||૧૪|| (ઇતિ વૃષ્યા માંસગુટિકાઃ)|

Adhikarana 4 (15-16) · Śloka 16

માષાનઙ્કુરિતાઞ્છુદ્ધાન્ વિતુષાન્ સાજડાફલાન્| ઘૃતાઢ્યે માહિષરસે દધિદાડિમસારિકે||૧૫|| પ્રક્ષિપેન્માત્રયા યુક્તો ધાન્યજીરકનાગરૈઃ| ભુક્તઃ પીતશ્ચ સ રસઃ કુરુતે શુક્રમક્ષયમ્||૧૬|| (ઇતિ વૃષ્યો માહિષરસઃ)|

Adhikarana 5 (17-18) · Śloka 18

આર્દ્રાણિ મત્સ્યમાંસાનિ શફરીર્વા સુભાર્જિતાઃ| તપ્તે સર્પિષિ યઃ ખાદેત્ સ ગચ્છેત્ સ્ત્રીષુ ન ક્ષયમ્||૧૭|| ઘૃતભૃષ્ટાન્ રસે ચ્છાગે રોહિતાન્ ફલસારિકે| અનુપીતરસાન્ સ્નિગ્ધાનપત્યાર્થી પ્રયોજયેત્||૧૮|| (ઇતિ વૃષ્યઘૃતભૃષ્ટમત્સ્યમાંસાનિ)|

Adhikarana 6 (19-22) · Śloka 22

કુટ્ટકં મત્સ્યમાંસાનાં હિઙ્ગુસૈન્ધવધાન્યકૈઃ| યુક્તં ગોધૂમચૂર્ણેન ઘૃતે પૂપલિકાઃ પચેત્||૧૯|| માહિષે ચ રસે મત્સ્યાન્ સ્નિગ્ધામ્લલવણાન્ પચેત્| રસે ચાનુગતે માંસં પોથયેત્તત્ર ચાવપેત્||૨૦|| મરિચં જીરકં ધાન્યમલ્પં હિઙ્ગુ નવં ઘૃતમ્| માષપૂપલિકાનાં તદ્ગર્ભાર્થમુપકલ્પયેત્||૨૧|| એતૌ પૂપલિકાયોગૌ બૃંહણૌ બલવર્ધનૌ| હર્ષસૌભાગ્યદૌ પુત્ર્યૌ પરં શુક્રાભિવર્ધનૌ||૨૨|| (ઇતિ વૃષ્યૌ પૂપલિકાયોગૌ)|

Adhikarana 7 (23-27) · Śloka 27

માષાત્મગુપ્તાગોધૂમશાલિષષ્ટિકપૈષ્ટિકમ્| શર્કરાયા વિદાર્યાશ્ચ ચૂર્ણમિક્ષુરકસ્ય ચ||૨૩|| સંયોજ્ય મસૃણે ક્ષીરે ઘૃતે પૂપલિકાઃ પચેત્| પયોઽનુપાનાસ્તાઃ શીઘ્રં કુર્વન્તિ વૃષતાં પરામ્||૨૪|| (ઇતિ વૃષ્યા માષાદિપૂપલિકાઃ)| શર્કરાયાસ્તુલૈકા સ્યાદેકા ગવ્યસ્ય સર્પિષઃ| પ્રસ્થો વિદાર્યાશ્ચૂર્ણસ્ય પિપ્પલ્યાઃ પ્રસ્થ એવ ચ||૨૫|| અર્ધાઢકં તુગાક્ષીર્યાઃ ક્ષૌદ્રસ્યાભિનવસ્ય ચ| તત્સર્વં મૂર્ચ્છિતં તિષ્ઠેન્માર્તિકે ઘૃતભાજને||૨૬|| માત્રામગ્નિસમાં તસ્ય પ્રાતઃ પ્રાતઃ પ્રયોજયેત્| એષ વૃષ્યઃ પરં યોગો બલ્યો બૃંહણ એવ ચ||૨૭||

Adhikarana 8 (28-29) · Śloka 29

શતાવર્યા વિદાર્યાશ્ચ તથા માષાત્મગુપ્તયોઃ| શ્વદંષ્ટ્રાયાશ્ચ નિષ્ક્વાથાઞ્જલેષુ ચ પૃથક્ પૃથક્||૨૮|| સાધયિત્વા ઘૃતપ્રસ્થં પયસ્યષ્ટગુણે પુનઃ| શર્કરામધુયુક્તં તદપત્યાર્થી પ્રયોજયેત્||૨૯|| (ઇત્યપત્યકરં ઘૃતમ્)|

Adhikarana 9 (30-32) · Śloka 32

ઘૃતપાત્રં શતગુણે વિદારીસ્વરસે પચેત્| સિદ્ધં પુનઃ શતગુણે ગવ્યે પયસિ સાધયેત્||૩૦|| શર્કરાયાસ્તુગાક્ષીર્યાં ક્ષૌદ્રસ્યેક્ષુરકસ્ય ચ| પિપ્પલ્યાઃ સાજડાયાશ્ચ ભાગૈઃ પાદાંશિકૈર્યુતમ્||૩૧|| ગુલિ(ટિ)કાઃ કારયેદ્વૈદ્યો યથા સ્થુલમુદુમ્બરમ્| તાસાં પ્રયોગાત્ પુરુષઃ કુલિઙ્ગ ઇવ હૃષ્યતિ||૩૨|| (ઇતિ વૃષ્યગુટિકાઃ)|

Adhikarana 10 (33-35) · Śloka 35

સિતોપલાપલશતં તદર્ધં નવસર્પિષઃ| ક્ષૌદ્રપાદેન સંયુક્તં સાધયેજ્જલપાદિકમ્||૩૩|| સાન્દ્રં ગોધૂમચૂર્ણાનાં પાદં સ્તીર્ણે શિલાતલે| શુચૌ શ્લક્ષ્ણે સમુત્કીર્ય મર્દનેનોપપાદયેત્||૩૪|| શુદ્ધા ઉત્કારિકાઃ કાર્યશ્ચન્દ્રમણ્ડલસન્નિભાઃ| તાસાં પ્રયોગાદ્ગજવન્નારીઃ સન્તર્પયેન્નરઃ||૩૫|| (ઇતિ વૃષ્યોત્કારિકા)|

Adhikarana 11 (36-45) · Śloka 45

યત્ કિઞ્ચિન્મધુરં સ્નિગ્ધં જીવનં બૃંહણં ગુરુ| હર્ષણં મનસશ્ચૈવ સર્વં તદ્વૃષ્યમુચ્યતે||૩૬|| દ્રવ્યૈરેવંવિધૈસ્તસ્માદ્ભાવિતઃ પ્રમદાં વ્રજેત્| આત્મવેગેન ચોદીર્ણઃ સ્ત્રીગુણૈશ્ચ પ્રહર્ષિતઃ||૩૭|| ગત્વા સ્નાત્વા પયઃ પીત્વા રસં વાઽનુ શયીત ના| તથાઽસ્યાપ્યાયતે ભૂયઃ શુક્રં ચ બલમેવ ચ||૩૮|| યથા મુકુલપુષ્પસ્ય સુ(ખ) ગન્ધો નોપલભ્યતે| લભ્યતે તદ્વિકાશાત્તુ તથા શુક્રં હિ દેહિનામ્||૩૯|| નર્તે વૈ ષોડશાદ્વર્ષાત્ સપ્તત્યાઃ પરતો ન ચ| આયુષ્કામો નરઃ સ્ત્રીભિઃ સંયોગં કર્તુમર્હતિ||૪૦|| અતિબાલો હ્યસમ્પૂર્ણસર્વધાતુઃ સ્ત્રિયં વ્રજન્| ઉપશુષ્યેત સહસા તડાગમિવ કાજલમ્||૪૧|| શુષ્કં રૂક્ષં યથા કાષ્ઠં જન્તુદગ્ધં વિજર્જરમ્| સ્પૃષ્ટમાશુ વિશીર્યેત તથા વૃદ્ધઃ સ્ત્રિયો વ્રજન્||૪૨|| જરયા ચિન્તયા શુક્રં વ્યાધિભિઃ કર્મકર્ષણાત્| ક્ષયં ગચ્છત્યનશનાત્ સ્ત્રીણાં ચાતિનિષેવણાત્||૪૩|| ક્ષયાદ્ભયાદવિશ્રમ્ભાચ્છોકાત્ સ્ત્રીદોષદર્શનાત્| નારીણામરસજ્ઞત્વાદવિચારાદસેવનાત્||૪૪|| તૃપ્તસ્યાપિ સ્ત્રિયો ગન્તું ન શક્તિરુપજાયતે| દેહસત્ત્વબલાપેક્ષી હર્ષઃ શક્તિશ્ચ હર્ષજા||૪૫||

Adhikarana 12 (46-49) · Śloka 49

રસ ઇક્ષૌ યથા દધ્નિ સર્પિસ્તૈલં તિલે યથા| સર્વત્રાનુગતં દેહે શુક્રં સંસ્પર્શને તથા||૪૬|| તત્ સ્ત્રીપુરુષસંયોગે ચેષ્ટાસઙ્કલ્પપીડનાત્| શુક્રં પ્રચ્યવતે સ્થાનાજ્જલમાર્દ્રાત્ પટાદિવ||૪૭|| હર્ષાત્તર્ષાત્ સરત્વાચ્ચ પૈચ્છિલ્યાદ્ગૌરવાદપિ| અણુપ્રવણભાવાચ્ચ દ્રુતત્વાન્મારુતસ્ય ચ||૪૮|| અષ્ટાભ્ય એભ્યો હેતુભ્યઃ શુક્રં દેહાત્ પ્રસિચ્યતે| ચરતો વિશ્વરૂપસ્ય રૂપદ્રવ્યં યદુચ્યતે||૪૯||

Adhikarana 13 (50) · Śloka 50

બહલં મધુરં સ્નિગ્ધમવિસ્રં ગુરુ પિચ્છિલમ્| શુક્લં બહુ ચ યચ્છુક્રં ફલવત્તદસંશયમ્||૫૦||

Adhikarana 14 (51) · Śloka 51

યેન નારીષુ સામર્થ્યં વાજીવલ્લભતે નરઃ| વ્રજેચ્ચાભ્યધિકં યેન વાજીકરણમેવ તત્||૫૧||

Adhikarana 15 (52-53) · Śloka 53

તત્ર શ્લોકૌ- હેતુર્યોગોપદેશસ્ય યોગા દ્વાદશ ચોત્તમાઃ| યત્ પૂર્વં મૈથુનાત્ સેવ્યં સેવ્યં યન્મૈથુનાદનુ||૫૨|| યદા ન સેવ્યાઃ પ્રમદાઃ કૃત્સ્નઃ શુક્રવિનિશ્ચયઃ| નિરુક્તં ચેહ નિર્દિષ્ટં પુમાઞ્જાતબલાદિકે||૫૩||

Adhikarana puShpikA · Śloka 2

ઇત્યગ્નિવેશકૃતે તન્ત્રે ચરકપ્રતિસંસ્કૃતે ચિકિત્સાસ્થાને વાજીકરણાધ્યાયે પુમાઞ્જાતબલાદિકો નામ વાજીકરણપાદશ્ચતુર્થઃ||૪|| સમાપ્તશ્ચાયં દ્વિતીયો વાજીકરણાધ્યાયઃ||૨||