11. aṇujyōtīyamindriyam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતોઽણુજ્યોતીયમિન્દ્રિયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ||૧|| ઇતિ હ સ્માહ ભગવાનાત્રેયઃ||૨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

અણુજ્યોતિરનેકાગ્રો દુશ્છાયો દુર્મનાઃ સદા| રતિં ન લભતે યાતિ પરલોકં સમાન્તરમ્||૩||

Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6

બલિં બલિભૃતો યસ્ય પ્રણીતં નોપભુઞ્જતે| લોકાન્તરગતઃ પિણ્ડં ભુઙ્ક્તે સંવત્સરેણ સઃ||૪|| સપ્તર્ષીણાં સમીપસ્થાં યો ન પશ્યત્યરુન્ધતીમ્| સંવત્સરાન્તે જન્તુઃ સ સમ્પશ્યતિ મહત્તમઃ||૫|| વિકૃત્યા વિનિમિત્તં યઃ શોભામુપચયં ધનમ્| પ્રાપ્નોત્યતો વા વિભ્રંશં સમાન્તં તસ્ય જીવિતમ્||૬||

Adhikarana 4 (7) · Śloka 7

ભક્તિઃ શીલં સ્મૃતિસ્ત્યાગો બુદ્ધિર્બલમહેતુકમ્| ષડેતાનિ નિવર્તન્તે ષડ્ભિર્માસૈર્મરિષ્યતઃ||૭||

Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 9

ધમનીનામપૂર્વાણાં જાલમત્યર્થશોભનમ્| લલાટે દૃશ્યતે યસ્ય ષણ્માસાન્ન સ જીવતિ||૮|| લેખાભિશ્ચન્દ્રવક્રાભિર્લલાટમુપચીયતે| યસ્ય તસ્યાયુષઃ ષડ્ભિર્માસૈરન્તં સમાદિશેત્||૯||

Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11

શરીરકમ્પઃ સમ્મોહો ગતિર્વચનમેવ ચ| મત્તસ્યેવોપલભ્યન્તે યસ્ય માસં ન જીવતિ||૧૦|| રેતોમૂત્રપુરીષાણિ યસ્ય મજ્જન્તિ ચામ્ભસિ| સ માસાત્ સ્વજનદ્વેષ્ટા મૃત્યુવારિણિ મજ્જતિ||૧૧||

Adhikarana 7 (12-17) · Śloka 17

હસ્તપાદં મુખં ચોભે વિશેષાદ્યસ્ય શુષ્યતઃ| શૂયેતે વા વિના દેહાત્ સ ચ માસં ન જીવતિ||૧૨|| લલાટે મૂર્ધ્નિ બસ્તૌ વા નીલા યસ્ય પ્રકાશતે| રાજી બાલેન્દુકુટિલા ન સ જીવિતુમર્હતિ||૧૩|| પ્રવાલગુટિકાભાસા યસ્ય ગાત્રે મસૂરિકાઃ| ઉત્પદ્યાશુ વિનશ્યન્તિ ન ચિરાત્ સ વિનશ્યતિ||૧૪|| ગ્રીવાવમર્દો બલવાઞ્જિહ્વાશ્વયથુરેવ ચ| બ્રધ્નાસ્યગલપાકશ્ચ યસ્ય પક્વં તમાદિશેત્||૧૫|| સમ્ભ્રમોઽતિપ્રલાપોઽતિભેદોઽસ્થ્નામતિદારુણઃ | કાલપાશપરીતસ્ય ત્રયમેતત્ પ્રવર્તતે||૧૬|| પ્રમુહ્ય લુઞ્ચયેત્ કેશાન્ પરિગૃહ્ણાત્યતીવ ચ| નરઃ સ્વસ્થવદાહારમબલઃ કાલચોદિતઃ||૧૭||

Adhikarana 8 (18-19) · Śloka 19

સમીપે ચક્ષુષોઃ કૃત્વા મૃગયેતાઙ્ગુલીકરમ્| સ્મયતેઽપિ ચ કાલાન્ધ ઊર્ધ્વગાનિમિષેક્ષણઃ ||૧૮|| શયનાદાસનાદઙ્ગાત્ કાષ્ઠાત્ કુડ્યાદથાપિ વા| અસન્મૃગયતે કિઞ્ચિત્ સ મુહ્યન્ કાલચોદિતઃ||૧૯||

Adhikarana 9 (20-21) · Śloka 21

અહાસ્યહાસી સમ્મુહ્યન્ પ્રલેઢિ દશનચ્છદૌ| શીતપાદકરોચ્છ્વાસો યો નરો ન સ જીવતિ||૨૦|| આહ્વયંસ્તં સમીપસ્થં સ્વજનં જનમેવ વા| મહામોહાવૃતમનાઃ પશ્યન્નપિ ન પશ્યતિ||૨૧||

Adhikarana 10 (22) · Śloka 22

અયોગમતિયોગં વા શરીરે મતિમાન્ ભિષક્| ખાદીનાં યુગપદ્દૃષ્ટ્વા ભેષજં નાવચારયેત્||૨૨||

Adhikarana 11 (23-24) · Śloka 24

અતિપ્રવૃદ્ધ્યા રોગાણાં મનસશ્ચ બલક્ષયાત્| વાસમુત્સૃજતિ ક્ષિપ્રં શરીરી દેહસઞ્જ્ઞકમ્||૨૩|| વર્ણસ્વરાવગ્નિબલં વાગિન્દ્રિયમનોબલમ્| હીયતેઽસુક્ષયે નિદ્રા નિત્યા ભવતિ વા ન વા||૨૪||

Adhikarana 12 (25-26) · Śloka 26

ભિષગ્ભેષજપાનાન્નગુરુમિત્રદ્વિષશ્ચ યે| વશગાઃ સર્વ એવૈતે બોદ્ધવ્યાઃ સમવર્તિનઃ||૨૫|| એતેષુ રોગઃ ક્રમતે ભેષજં પ્રતિહન્યતે| નૈષામન્નાનિ ભુઞ્જીત ન ચોદકમપિ સ્પૃશેત્||૨૬||

Adhikarana 13 (27) · Śloka 27

પાદાઃ સમેતાશ્ચત્વારઃ સમ્પન્નાઃ સાધકૈર્ગુણૈઃ| વ્યર્થા ગતાયુષો દ્રવ્યં વિના નાસ્તિ ગુણોદયઃ||૨૭||

Adhikarana 14 (28) · Śloka 28

પરીક્ષ્યમાયુર્ભિષજા નીરુજસ્યાતુરસ્ય ચ| આયુર્જ્ઞાનફલં કૃત્સ્નમાયુર્જ્ઞે હ્યનુવર્તતે||૨૮||

Adhikarana 15 (29) · Śloka 29

તત્ર શ્લોકઃ- ક્રિયાપથમતિક્રાન્તાઃ કેવલં દેહમાપ્લુતાઃ| ચિહ્નં કુર્વન્તિ યદ્દોષાસ્તદરિષ્ટં નિરુચ્યતે||૨૯||

Adhikarana puShpikA · Śloka 11

ઇત્યગ્નિવેશકૃતે તન્ત્રે ચરકપ્રતિસંસ્કૃતે ઇન્દ્રિયસ્થાનેઽણુજ્યોતીયમિન્દ્રિયં નામૈકાદશોઽધ્યાયઃ||૧૧||