8. caturaṅgulakalpaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતશ્ચતુરઙ્ગુલકલ્પં વ્યાખ્યાસ્યામઃ||૧|| ઇતિ હ સ્માહ ભગવાનાત્રેયઃ||૨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

આરગ્વધો રાજવૃક્ષઃ શમ્પાકશ્ચતુરઙ્ગુલઃ| પ્રગ્રહઃ કૃતમાલશ્ચ કર્ણિકારોઽવઘાતકઃ||૩||

Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5

જ્વરહૃદ્રોગવાતાસૃગુદાવર્તાદિરોગિષુ| રાજવૃક્ષોઽધિકં પથ્યો મૃદુર્મધુરશીતલઃ||૪|| બાલે વૃદ્ધે ક્ષતે ક્ષીણે સુકુમારે ચ માનવે| યોજ્યો મૃદ્વનપાયિત્વાદ્વિશેષાચ્ચતુરઙ્ગુલઃ||૫||

Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 7

ફલકાલે ફલં તસ્ય ગ્રાહ્યં પરિણતં ચ યત્| તેષં ગુણવતાં ભારં સિકતાસુ નિધાપયેત્||૬|| સપ્તરાત્રાત્ સમુદ્ધૃત્ય શોષયેદાતપે ભિષક્| તતો મજ્જાનમુદ્ધૃત્ય શુચૌ ભાણ્ડે નિધાપયેત્||૭||

Adhikarana 5 (8) · Śloka 9

દ્રાક્ષારસયુતં દદ્યાદ્દાહોદાવર્તપીડિતે| ચતુર્વર્ષમુખે બાલે યાવદ્દ્વાદશવાર્ષિકે||૮|| ચતુરઙ્ગુલમજ્જ્ઞસ્તુ પ્રસૃતં વાઽથવાઽઞ્જલિમ્|૯|

Adhikarana 6 (9-10) · Śloka 10

સુરામણ્ડેન સંયુક્તમથવા કોલસીધુના||૯|| દધિમણ્ડેન વા યુક્તં રસેનામલકસ્ય વા| કૃત્વા શીતકષાયં તં પિબેત્ સૌવીરકેણ વા||૧૦||

Adhikarana 7 (11) · Śloka 11

ત્રિવૃતો વા કષાયેણ મજ્જ્ઞઃ કલ્કં તથા પિબેત્| તથા બિલ્વકષાયેણ લવણક્ષૌદ્રસંયુતમ્||૧૧||

Adhikarana 8 (12) · Śloka 12

કષાયેણાથવા તસ્ય ત્રિવૃચ્ચૂર્ણં ગુડાન્વિતમ્| સાધયિત્વા શનૈર્લેહં લેહયેન્માત્રયા નરમ્||૧૨||

Adhikarana 9 (13) · Śloka 13

ચતુરઙ્ગુલસિદ્ધાદ્વા ક્ષીરાદ્યદુદિયાદ્ઘૃતમ્| મજ્જ્ઞઃ કલ્કેન ધાત્રીણાં રસે તત્સાધિતં પિબેત્||૧૩||

Adhikarana 10 (14) · Śloka 14

તદેવ દશમૂલસ્ય કુલત્થાનાં યવસ્ય ચ| કષાયે સાધિતં સર્પિઃ કલ્કૈઃ શ્યામાદિભિઃ પિબેત્||૧૪||

Adhikarana 11 (15) · Śloka 15

દન્તીક્વાથેઽઞ્જલિં મજ્જ્ઞાઃ શમ્પાકસ્ય ગુડસ્ય ચ| દત્ત્વા માસાર્ધમાસસ્થમરિષ્ટં પાયયેત ચ||૧૫||

Adhikarana 12 (16) · Śloka 16

યસ્ય યત્ પાનમન્નં ચ હૃદ્યં સ્વાદ્વથ વા કટુ| લવણં વા ભવેત્તેન યુક્તં દદ્યાદ્વિરેચનમ્||૧૬||

Adhikarana 13 (17-18) · Śloka 18

તત્ર શ્લોકાઃ દ્રાક્ષારસે સુરાસીધ્વોર્દધ્નિ ચામલકીરસે| સૌવીરકે કષાયે ચ ત્રિવૃતો બિલ્વકસ્ય ચ||૧૭|| લેહેઽરિષ્ટે ઘૃતે દ્વે ચ યોગા દ્વાદશ કીર્તિતાઃ| ચતુરઙ્ગુલકલ્પેઽસ્મિન્ સુકુમારાઃ સુખોદયાઃ||૧૮||

Adhikarana puShpikA · Śloka 8

ઇત્યગ્નિવેશકૃતે તન્ત્રે ચરકપ્રતિસંસ્કૃતેઽપ્રાપ્તે દૃઢબલસમ્પૂરિતે કલ્પસ્થાને ચતુરઙ્ગુલકલ્પો નામાષ્ટમોઽધ્યાયઃ||૮||