Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਵਤ੍ਸਕਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातो वत्सककल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
5. vatsakakalpaḥ
Adhikarana 2 (3-6) · Śloka 6
ਅਥ ਵਤ੍ਸਕਨਾਮਾਨਿ ਭੇਦਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸਯੋਸ੍ਤਥਾ| ਕਲ੍ਪਂ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਯਥਾਤਥਮ੍||੩|| ਵਤ੍ਸਕਃ ਕੁਟਜਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਵਕ੍ਸਕੋ ਗਿਰਿਮਲ੍ਲਿਕਾ| ਬੀਜਾਨੀਨ੍ਦ੍ਰਯਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਥੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਲਿਙ੍ਗਕਾਃ||੪|| ਬਹਤ੍ਫਲਃ ਸ਼੍ਵੇਤਪੁਸ੍ਪਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਪਤ੍ਰਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍| ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਚਾਰੁਣਪੁਸ੍ਪਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਫਲਵਨ੍ਤੈਸ੍ਤਥਾਣੁਭਿਃ ||੫|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਕਫਘ੍ਨਸ੍ਤੁ ਸੁਕੁਮਾਰੇਸ੍ਵਨਤ੍ਯਯਃ| ਹਦ੍ਰੋਗਜ੍ਵਰਵਾਤਾਸਗ੍ਵੀਸਰ੍ਪਾਦਿਸੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੬||
View original
अथ वत्सकनामानि भेदं स्त्रीपुंसयोस्तथा| कल्पं चास्य प्रवक्ष्यामि विस्तरेण यथातथम्||३|| वत्सकः कुटजः शक्रो वृक्षको गिरिमल्लिका| बीजानीन्द्रयवास्तस्य तथोच्यन्ते कलिङ्गकाः||४|| बृहत्फलः श्वेतपुष्पः स्निग्धपत्रः पुमान् भवेत्| श्यामा चारुणपुष्पा स्त्री फलवृन्तैस्तथाऽणुभिः ||५|| रक्तपित्तकफघ्नस्तु सुकुमारेष्वनत्ययः| हृद्रोगज्वरवातासृग्वीसर्पादिषु शस्यते||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (7-8) · Śloka 9
ਕਾਲੇ ਫਲਾਨਿ ਸਙ੍ਗਹ੍ਯਾ ਤਯੋਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣਿ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ | ਤੇਸਾਮਨ੍ਤਰ੍ਨਖਂ ਮੁਸ੍ਟਿਂ ਜਰ੍ਜਰੀਕਤ੍ਯ ਭਾਵਯੇਤ੍ ||੭|| ਮਧੁਕਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਕੋਵਿਦਾਰਾਦਿਭਿਸ੍ਤਥਾ| ਨਿਸ਼ਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿਮਦ੍ਯੈਤਲ੍ਲਵਣਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਤਮ੍||੮|| ਪਿਬੇਤ੍ਤਦ੍ਵਮਨਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍|੯|
View original
काले फलानि सङ्गृह्या तयोः शुष्काणि निक्षिपेत् | तेषामन्तर्नखं मुष्टिं जर्जरीकृत्य भावयेत् ||७|| मधुकस्य कषायेण कोविदारादिभिस्तथा| निशि स्थितं विमृद्यैतल्लवणक्षौद्रसंयुतम्||८|| पिबेत्तद्वमनं श्रेष्ठं पित्तश्लेष्मनिबर्हणम्|९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (9-10) · Śloka 11
ਅਸ੍ਟਾਹਂ ਪਯਸਾਰ੍ਕੇਣ ਤੇਸਾਂ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਭਾਵਯੇਤ੍||੯|| ਜੀਵਕਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਤਤਃ ਪਾਣਿਤਲਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਫਲਜੀਮੂਤਕੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਜੀਵਨ੍ਤੀਨਾਂ ਪਥਕ੍ ਤਥਾ||੧੦|| ਸਰ੍ਸਪਾਣਾਂ ਮਧੂਕਾਨਾਂ ਲਵਣਸ੍ਯਾਥਵਾਮ੍ਬੁਨਾ|੧੧|
View original
अष्टाहं पयसाऽऽर्केण तेषां चूर्णानि भावयेत्||९|| जीवकस्य कषायेण ततः पाणितलं पिबेत्| फलजीमूतकेक्ष्वाकुजीवन्तीनां पृथक् तथा||१०|| सर्षपाणां मधूकानां लवणस्याथवाऽम्बुना|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (11) · Śloka 11
ਕਸ਼ਰੇਣਾਥਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦ੍ਵਮਨਂ ਭਿਸਕ੍||੧੧||
View original
कृशरेणाथवा युक्तं विदध्याद्वमनं भिषक्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (12) · Śloka 12
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਕਸਾਯੈਰ੍ਨਵ ਚੂਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚੋਕ੍ਤਾਃ ਸਲਿਲੈਸ੍ਤ੍ਰਯਃ| ਏਕਸ਼੍ਚ ਕਸ਼ਰਾਯਾਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੋਗਾਸ੍ਤੇਸ੍ਟਾਦਸ਼ ਸ੍ਮਤਾਃ ||੧੨||
View original
तत्र श्लोकः- कषायैर्नव चूर्णैश्च पञ्चोक्ताः सलिलैस्त्रयः| एकश्च कृशरायां स्याद्योगास्तेऽष्टादश स्मृताः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 5
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਵਤ੍ਸਕਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने वत्सककल्पो नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon