Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
অথাতো বস্তিসিদ্ধিং ব্যাখ্যাস্যামঃ||১|| ইতি হ স্মাহ ভগবানাত্রেয||২||
View original
अथातो बस्तिसिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेय||२||
🔊 Audio coming soon
10. bastisiddhiḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
সিদ্ধানাং বস্তীনাং শস্তানাং তেষু তেষু রোগেষু| শৃণ্বগ্নিবেশ ! গদতঃ সিদ্ধিং সিদ্ধিপ্রদাং ভিষজাম্||৩||
View original
सिद्धानां बस्तीनां शस्तानां तेषु तेषु रोगेषु| शृण्वग्निवेश ! गदतः सिद्धिं सिद्धिप्रदां भिषजाम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
বলদোষকালরোগপ্রকৃতীঃ প্রবিভজ্য যোজিতাঃ সম্যক্ স্বৈঃ স্বৈরৌষধবর্গৈঃ স্বান্ স্বান্ রোগান্নিযচ্ছন্তি||৪|| কর্মান্যদ্বস্তিসমং ন বিদ্যতে শীঘ্রসুখবিশোধিত্বাত্| আশ্বপতর্পণতর্পণযোগাচ্চ নিরত্যযত্বাচ্চ||৫||
View original
बलदोषकालरोगप्रकृतीः प्रविभज्य योजिताः सम्यक् स्वैः स्वैरौषधवर्गैः स्वान् स्वान् रोगान्नियच्छन्ति||४|| कर्मान्यद्बस्तिसमं न विद्यते शीघ्रसुखविशोधित्वात्| आश्वपतर्पणतर्पणयोगाच्च निरत्ययत्वाच्च||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 8
সত্যপি দোষহরত্বে কটুতীক্ষ্ণোষ্ণাদি ভেষজাদানাত্| দুঃখোদ্গারোত্ক্লেশাহৃদ্যত্বকোষ্ঠরুজা বিরেকে স্যুঃ||৬|| অবিরেচ্যৌ শিশুবৃদ্ধৌ তাবপ্রাপ্তপ্রহীনধাতুবলৌ| আস্থাপনমেব তযোঃ সর্বার্থকৃদুত্তমং কর্ম||৭|| বলবর্ণহর্ষমার্দবগাত্রস্নেহান্নৃণাং দদাত্যাশু|৮|
View original
सत्यपि दोषहरत्वे कटुतीक्ष्णोष्णादि भेषजादानात्| दुःखोद्गारोत्क्लेशाहृद्यत्वकोष्ठरुजा विरेके स्युः||६|| अविरेच्यौ शिशुवृद्धौ तावप्राप्तप्रहीनधातुबलौ| आस्थापनमेव तयोः सर्वार्थकृदुत्तमं कर्म||७|| बलवर्णहर्षमार्दवगात्रस्नेहान्नृणां ददात्याशु|८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8-10) · Śloka 10
অনুবাসনং নিরূহশ্চোত্তরবস্তিশ্চ স ত্রিবিধঃ||৮|| শাখাবাতার্তানাং সকুঞ্চিতস্তব্ধভগ্নরুগ্ণানাম্ | বিট্সঙ্গাধ্মানারুচিপরিকর্তিরুগাদিষু চ শস্তঃ||৯|| উষ্ণার্তানাং শীতাঞ্ছীতার্তানাং তথা সুখোষ্ণাংশ্চ| তদ্যোগ্যৌষধযুক্তান্ বস্তীন্ সন্তর্ক্য বিনিযুজ্যাত্||১০||
View original
अनुवासनं निरूहश्चोत्तरबस्तिश्च स त्रिविधः||८|| शाखावातार्तानां सकुञ्चितस्तब्धभग्नरुग्णानाम् | विट्सङ्गाध्मानारुचिपरिकर्तिरुगादिषु च शस्तः||९|| उष्णार्तानां शीताञ्छीतार्तानां तथा सुखोष्णांश्च| तद्योग्यौषधयुक्तान् बस्तीन् सन्तर्क्य विनियुज्यात्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 12
বস্তীন্ন বৃংহণীযান্ দদ্যাদ্ ব্যাধিষু বিশোধনীযেষু| মেদস্বিনো বিশোধ্যা যেঽপি নরাঃ কুষ্ঠমেহার্তাঃ||১১|| ন ক্ষীণক্ষতদুর্বলমূর্চ্ছিতকৃশশুষ্কদেহানাম্| যুঞ্জাদ্বিশোধনীযান্ দোষনিবদ্ধাযুষো যে চ||১২||
View original
बस्तीन्न बृंहणीयान् दद्याद् व्याधिषु विशोधनीयेषु| मेदस्विनो विशोध्या येऽपि नराः कुष्ठमेहार्ताः||११|| न क्षीणक्षतदुर्बलमूर्च्छितकृशशुष्कदेहानाम्| युञ्जाद्विशोधनीयान् दोषनिबद्धायुषो ये च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (13-14) · Śloka 14
বাজীকরণেঽসৃক্পিত্তযোশ্চ মধুঘৃতপযোযুক্তাঃ| শস্তাঃ সতৈলমূত্রারনাললবণাশ্চ কফবাতে||১৩|| যুঞ্জাদ্দ্রব্যাণি বস্তিষ্বম্লং মূত্রং পযঃ সুরাং ক্বাথান্| অবিরোধাদ্ধাতূনাং রসযোনিত্বাচ্চ জলমুষ্ণম্||১৪||
View original
वाजीकरणेऽसृक्पित्तयोश्च मधुघृतपयोयुक्ताः| शस्ताः सतैलमूत्रारनाललवणाश्च कफवाते||१३|| युञ्जाद्द्रव्याणि बस्तिष्वम्लं मूत्रं पयः सुरां क्वाथान्| अविरोधाद्धातूनां रसयोनित्वाच्च जलमुष्णम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (15-17) · Śloka 17
সুরদারুশতাহ্বৈলাকুষ্ঠমধুকপিপ্পলীমধুস্নেহাঃ| ঊর্ধ্বানুলোমভাগাঃ সসর্ষপাঃ শর্করা লবণম্||১৫|| আবাপা বস্তীনামতঃ প্রযোজ্যানি যেষু যানি স্যুঃ| যুক্তানি সহ কষাযৈস্তান্যুত্তরতঃ প্রবক্ষ্যামি||১৬|| চিরজাতকঠিনবলেষু ব্যাধিষু তীক্ষ্ণা বিপর্যযে মৃদবঃ| সপ্রতিবাপকষাযা যোজ্যাস্ত্বনুবাসননিরূহাঃ||১৭||
View original
सुरदारुशताह्वैलाकुष्ठमधुकपिप्पलीमधुस्नेहाः| ऊर्ध्वानुलोमभागाः ससर्षपाः शर्करा लवणम्||१५|| आवापा बस्तीनामतः प्रयोज्यानि येषु यानि स्युः| युक्तानि सह कषायैस्तान्युत्तरतः प्रवक्ष्यामि||१६|| चिरजातकठिनबलेषु व्याधिषु तीक्ष्णा विपर्यये मृदवः| सप्रतिवापकषाया योज्यास्त्वनुवासननिरूहाः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (18-24) · Śloka 24
অর্ধশ্লোকৈরতঃ সিদ্ধান্ নানাব্যাধিষু সর্বশঃ | বস্তীন্ বীর্যসমৈর্ভাগৈর্যথার্হালোডনাঞ্ছৃণু||১৮|| বিল্বোঽগ্নিমন্থঃ শ্যোনাকঃ কাশ্মর্যঃ পাটলিস্তথা| শালপর্ণী পৃশ্নিপর্ণী বৃহত্যৌ বর্ধমানকঃ||১৯|| যবাঃ কুলত্থাঃ কোলানি স্থিরা চেতি ত্রযোঽনিলে| শস্যন্তে সচতুঃস্নেহাঃ পিশিতস্য রসান্বিতাঃ||২০|| নলবঞ্জুলবানীরশতপত্রাণি শৈবলম্| মঞ্জিষ্ঠা সারিবাঽনন্তা পযস্যা মধুযষ্টিকা||২১|| চন্দনং পদ্মকোশীরং তুঙ্গং তে পৈত্তিকে ত্রযঃ| সশর্করাক্ষৌদ্রঘৃতাঃ সক্ষীরা বস্তযো হিতাঃ||২২|| অর্কস্তথৈব চালর্ক একাষ্ঠীলা পুনর্নবা| হরিদ্রা ত্রিফলা মুস্তং পীতদারু কুটন্নটম্||২৩|| পিপ্পল্যশ্চিত্রকশ্চেতি ত্রযস্তে শ্লেষ্মরোগিষু | সক্ষারক্ষৌদ্রগোমূত্রা নাতিস্নেহান্বিতা হিতাঃ||২৪||
View original
अर्धश्लोकैरतः सिद्धान् नानाव्याधिषु सर्वशः | बस्तीन् वीर्यसमैर्भागैर्यथार्हालोडनाञ्छृणु||१८|| बिल्वोऽग्निमन्थः श्योनाकः काश्मर्यः पाटलिस्तथा| शालपर्णी पृश्निपर्णी बृहत्यौ वर्धमानकः||१९|| यवाः कुलत्थाः कोलानि स्थिरा चेति त्रयोऽनिले| शस्यन्ते सचतुःस्नेहाः पिशितस्य रसान्विताः||२०|| नलवञ्जुलवानीरशतपत्राणि शैवलम्| मञ्जिष्ठा सारिवाऽनन्ता पयस्या मधुयष्टिका||२१|| चन्दनं पद्मकोशीरं तुङ्गं ते पैत्तिके त्रयः| सशर्कराक्षौद्रघृताः सक्षीरा बस्तयो हिताः||२२|| अर्कस्तथैव चालर्क एकाष्ठीला पुनर्नवा| हरिद्रा त्रिफला मुस्तं पीतदारु कुटन्नटम्||२३|| पिप्पल्यश्चित्रकश्चेति त्रयस्ते श्लेष्मरोगिषु | सक्षारक्षौद्रगोमूत्रा नातिस्नेहान्विता हिताः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (25-27) · Śloka 27
ফলজীমূতকেক্ষ্বাকুধামার্গবকবত্সকাঃ | শ্যামা চ ত্রিফলা চৈব স্থিরা দন্তী দ্রবন্ত্যপি||২৫|| প্রকীর্যা চোদকীর্যা চ নীলিনী ক্ষীরিণী তথা| সপ্তলা শঙ্খিনী লোধ্রং ফলং কম্পিল্লকস্য চ||২৬|| চত্বারো মূত্রসিদ্ধাস্তে পক্বাশযবিশোধনাঃ| (ব্যস্তৈরপি সমস্তৈশ্চ চতুর্যোগা উদাহৃতাঃ )||২৭||
View original
फलजीमूतकेक्ष्वाकुधामार्गवकवत्सकाः | श्यामा च त्रिफला चैव स्थिरा दन्ती द्रवन्त्यपि||२५|| प्रकीर्या चोदकीर्या च नीलिनी क्षीरिणी तथा| सप्तला शङ्खिनी लोध्रं फलं कम्पिल्लकस्य च||२६|| चत्वारो मूत्रसिद्धास्ते पक्वाशयविशोधनाः| (व्यस्तैरपि समस्तैश्च चतुर्योगा उदाहृताः )||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (28-29) · Śloka 29
কাকোলী ক্ষীরকাকোলী মুদ্গপর্ণী শতাবরী| বিদারী মধুযষ্ট্যাহ্বা শৃঙ্গাটককশেরুকে||২৮|| আত্মগুপ্তাফলং মাষাঃ সগোধূমা যবাস্তথা| জলজানূপজং মাংসমিত্যেতে শুক্রমাংসলাঃ ||২৯||
View original
काकोली क्षीरकाकोली मुद्गपर्णी शतावरी| विदारी मधुयष्ट्याह्वा शृङ्गाटककशेरुके||२८|| आत्मगुप्ताफलं माषाः सगोधूमा यवास्तथा| जलजानूपजं मांसमित्येते शुक्रमांसलाः ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (30-31) · Śloka 31
জীবন্তী চাগ্নিমন্থশ্চ ধাতকীপুষ্পবত্সকৌ| প্রগ্রহঃ খদিরঃ কুষ্ঠং শমী পিণ্ডীতকো যবাঃ||৩০|| প্রিযঙ্গূ রক্তমূলী চ তরুণী স্বর্ণযূথিকা| বটাদ্যাঃ কিংশুকং লোধ্রমিতি সাঙ্গ্রাহিকা মতাঃ||৩১||
View original
जीवन्ती चाग्निमन्थश्च धातकीपुष्पवत्सकौ| प्रग्रहः खदिरः कुष्ठं शमी पिण्डीतको यवाः||३०|| प्रियङ्गू रक्तमूली च तरुणी स्वर्णयूथिका| वटाद्याः किंशुकं लोध्रमिति साङ्ग्राहिका मताः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (32) · Śloka 32
পরিস্রাবে শৃতং ক্ষীরং সবৃশ্চীরপুনর্নবম্| আখুপর্ণিকযা বাঽপি তণ্ডুলীযকযুক্তযা||৩২||
View original
परिस्रावे शृतं क्षीरं सवृश्चीरपुनर्नवम्| आखुपर्णिकया वाऽपि तण्डुलीयकयुक्तया||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (33) · Śloka 33
কালঙ্কতককাণ্ডেক্ষুদর্ভপোটগলেক্ষুভিঃ | দাহঘ্নঃ সঘৃতক্ষীরো দ্বিতীযশ্চোত্পলাদিভিঃ||৩৩||
View original
कालङ्कतककाण्डेक्षुदर्भपोटगलेक्षुभिः | दाहघ्नः सघृतक्षीरो द्वितीयश्चोत्पलादिभिः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (34-35) · Śloka 35
কর্বুদারাঢকীনীপবিদুলৈঃ ক্ষীরসাধিতৈঃ| বস্তিঃ প্রদেযো ভিষজা শীতঃ সমধুশর্করঃ||৩৪|| পরিকর্তে তথা বৃন্তৈঃ শ্রীপর্ণীকোবিদারজৈঃ| (দেযো বস্তিঃ সুবৈদ্যৈস্তু যথাবদ্বিদিতক্রিযৈঃ )||৩৫||
View original
कर्बुदाराढकीनीपविदुलैः क्षीरसाधितैः| बस्तिः प्रदेयो भिषजा शीतः समधुशर्करः||३४|| परिकर्ते तथा वृन्तैः श्रीपर्णीकोविदारजैः| (देयो बस्तिः सुवैद्यैस्तु यथावद्विदितक्रियैः )||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (36) · Śloka 36
বস্তিঃ শাল্মলিবৃন্তানাং ক্ষীরসিদ্ধো ঘৃতান্বিতঃ| হিতঃ প্রবাহণে তদ্বদ্বেষ্টৈঃ শাল্মলিকস্য চ||৩৬||
View original
बस्तिः शाल्मलिवृन्तानां क्षीरसिद्धो घृतान्वितः| हितः प्रवाहणे तद्वद्वेष्टैः शाल्मलिकस्य च||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (37) · Śloka 38
অশ্বাবরোহিকাকাকনাসারাজকশেরুকৈঃ| সিদ্ধাঃ ক্ষীরেঽতিযোগে স্যুঃ ক্ষৌদ্রাঞ্জনঘৃতৈর্যুতাঃ||৩৭|| ন্যগ্রোধাদ্যৈশ্চতুর্ভিশ্চ তেনৈব বিধিনা পরঃ|৩৮|
View original
अश्वावरोहिकाकाकनासाराजकशेरुकैः| सिद्धाः क्षीरेऽतियोगे स्युः क्षौद्राञ्जनघृतैर्युताः||३७|| न्यग्रोधाद्यैश्चतुर्भिश्च तेनैव विधिना परः|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (38-42) · Śloka 42
বৃহতী ক্ষীরকাকোলী পৃশ্নিপর্ণী শতাবরী||৩৮|| কাশ্মর্যবদরীদূর্বাস্তথোশীরপ্রিযঙ্গবঃ| জীবাদানে শৃতৌ ক্ষীরে দ্বৌ ঘৃতাঞ্জনসংযুতৌ||৩৯|| বস্তী প্রদেযৌ ভিষজা শীতৌ সমধুশর্করৌ| গোঽব্যজামহিষীক্ষীরৈর্জীবনীযযুতৈস্তথা||৪০|| শশৈণদক্ষমার্জারমহিষাব্যজশোণিতৈঃ| সদ্যস্কৈর্মৃদিতৈর্বস্তির্জীবাদানে প্রশস্যতে||৪১|| মধূকমধুকদ্রাক্ষাদূর্বাকাশ্মর্যচন্দনৈঃ| তেনৈব বিধিনা বস্তির্দেযঃ সক্ষৌদ্রশর্করঃ||৪২||
View original
बृहती क्षीरकाकोली पृश्निपर्णी शतावरी||३८|| काश्मर्यबदरीदूर्वास्तथोशीरप्रियङ्गवः| जीवादाने शृतौ क्षीरे द्वौ घृताञ्जनसंयुतौ||३९|| बस्ती प्रदेयौ भिषजा शीतौ समधुशर्करौ| गोऽव्यजामहिषीक्षीरैर्जीवनीययुतैस्तथा||४०|| शशैणदक्षमार्जारमहिषाव्यजशोणितैः| सद्यस्कैर्मृदितैर्बस्तिर्जीवादाने प्रशस्यते||४१|| मधूकमधुकद्राक्षादूर्वाकाश्मर्यचन्दनैः| तेनैव विधिना बस्तिर्देयः सक्षौद्रशर्करः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (43) · Śloka 43
মঞ্জিষ্ঠাসারিবানন্তাপযস্যামধুকৈস্তথা| শর্করাচন্দনদ্রাক্ষামধুধাত্রীফলোত্পলৈঃ| রক্তপিত্তে, প্রমেহে তু কষাযঃ সোমবল্কজঃ||৪৩||
View original
मञ्जिष्ठासारिवानन्तापयस्यामधुकैस्तथा| शर्कराचन्दनद्राक्षामधुधात्रीफलोत्पलैः| रक्तपित्ते, प्रमेहे तु कषायः सोमवल्कजः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (44-45) · Śloka 45
গুল্মাতিসারোদাবর্তস্তম্ভসঙ্কুচিতাদিষু| সর্বাঙ্গৈকাঙ্গরোগেষু রোগেষ্বেবংবিধেষু চ||৪৪|| যথাস্বৈরৌষধৈঃ সিদ্ধান্ বস্তীন্ দদ্যাদ্বিচক্ষণঃ| পূর্বোক্তেন বিধানেন কুর্বন্ যোগান্ পৃথগ্বিধান্||৪৫||
View original
गुल्मातिसारोदावर्तस्तम्भसङ्कुचितादिषु| सर्वाङ्गैकाङ्गरोगेषु रोगेष्वेवंविधेषु च||४४|| यथास्वैरौषधैः सिद्धान् बस्तीन् दद्याद्विचक्षणः| पूर्वोक्तेन विधानेन कुर्वन् योगान् पृथग्विधान्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (46-48) · Śloka 48
তত্র শ্লোকাঃ- ত্রিকাস্ত্রযোঽনিলাদীনাং চতুষ্কাশ্চাপরে ত্রযঃ| পক্বাশযবিশুদ্ধ্যর্থং বৃষ্যাঃ সাঙ্গ্রাহিকাস্তথা||৪৬|| পরিস্রাবে তথা দাহে পরিকর্তে প্রবাহণে| সাতিযোগে মতৌ দ্বৌ দ্বৌ জীবাদানে তথা ত্রযঃ||৪৭|| দ্বৌ রক্তপিত্তে মেহে চ একত্রিংশচ্চ সপ্ত তে| সুলভাল্পৌষধক্লেশা বস্তযো গুণবত্তমাঃ||৪৮||
View original
तत्र श्लोकाः- त्रिकास्त्रयोऽनिलादीनां चतुष्काश्चापरे त्रयः| पक्वाशयविशुद्ध्यर्थं वृष्याः साङ्ग्राहिकास्तथा||४६|| परिस्रावे तथा दाहे परिकर्ते प्रवाहणे| सातियोगे मतौ द्वौ द्वौ जीवादाने तथा त्रयः||४७|| द्वौ रक्तपित्ते मेहे च एकत्रिंशच्च सप्त ते| सुलभाल्पौषधक्लेशा बस्तयो गुणवत्तमाः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ইত্যগ্নিবেশকৃতে তন্ত্রে চরকপ্রতিসংস্কৃতেঽপ্রাপ্তে দৃঢবলসম্পূরিতে সিদ্ধিস্থানে বস্তিসিদ্ধির্নাম দশমোঽধ্যাযঃ||১০||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने बस्तिसिद्धिर्नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon