13. svarabhēdanidānam

Adhikarana svarabhedasya nidAnapUrvikA samprAptiH (1) · Śloka 1

अथ स्वरभेदनिदानम् | अत्युच्चभाषणविषाध्ययनाभिघातसन्दूषणैः प्रकुपिताः पवनादयस्तु | स्रोतःसु ते स्वरवहेषु गताः प्रतिष्ठां हन्युः स्वरं भवति चापि हि षड्विधः सः ||१|| (सु. उ. तं. अ. ५३) | (वातादिभिः पृथक् सर्वैर्मेदसा च क्षयेण च) |

Adhikarana vAtikasvarabhedalakShaNam (2) · Śloka 2

वातेन कृष्णनयनाननमूत्रवर्चा भिन्नं शनैर्वदति गर्दभवत् खरं च |२| (सु. उ. तं. अ. ५३) |

Adhikarana paittikasvarabhedalakShaNam (2) · Śloka 2

पित्तेन पीतनयनाननमूत्रवर्चा ब्रूयाद्गलेन स च दाहसमन्वितेन ||२|| (सु. उ. तं. अ. ५३) |

Adhikarana shlaiShmikasvarabhedalakShaNam (3) · Śloka 3

ब्रूयात् कफेन सततं कफरुद्धकण्ठः स्वल्पं शनैर्वदति चापि दिवा विशेषात् |३| (सु. उ. तं. अ. ५३) |

Adhikarana sAnnipAtikasvarabhedalakShaNam (3) · Śloka 3

सर्वात्मके भवति सर्वविकारसम्पत् तं चाप्यसाध्यमृषयः स्वरभेदमाहुः ||३|| (सु. उ. तं. अ. ५३) |

Adhikarana kShayajasvarabhedalakShaNam (4) · Śloka 4

धूप्येत वाक् क्षयकृते क्षयमाप्नुयाच्च वागेष चापि हतवाक् परिवर्जनीयः |४| (सु. उ. तं. अ. ५३) |

Adhikarana medojasvarabhedalakShaNam (4) · Śloka 4

अन्तर्गतस्वरमलक्ष्यपदं चिरेण मेदोऽन्वयाद्वदति दिग्धगलस्तृषार्तः ||४|| (सु. उ. तं. अ. ५३) |

Adhikarana svarabhedasyAsAdhyalakShaNam (5) · Śloka 5

क्षीणस्य वृद्धस्य कृशस्य वाऽपि चिरोत्थितो यश्च सहोपजातः | मेदस्विनः सर्वसमुद्भवश्च स्वरामयो यो न स सिद्धिमेति ||५|| (सु. उ. तं. अ. ५३) |

Adhikarana puShpikA · Śloka 13

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने स्वरभेदनिदानं समाप्तम् ||१३||