37. vr̥ddhinidānam

Devanagari IAST (Roman)Telugu Tamil Malayalam Kannada Gujarati Bengali Gurmukhi

Adhikarana vRuddheH samprAptiH (1-2) · Śloka 3

ಅಥ ವೃದ್ಧಿನಿದಾನಮ್ | ಕ್ರುದ್ಧೋಽನೂರ್ಧ್ವಗತಿರ್ವಾಯುಃ ಶೋಥಶೂಲಕರಶ್ಚರನ್ | ಮುಷ್ಕೌ ವಙ್ಕ್ಷಣತಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಫಲಕೋಷಾಭಿವಾಹಿನೀಃ ||೧|| ಪ್ರಪೀಡ್ಯ ಧಮನೀರ್ವೃದ್ಧಿಂ ಕರೋತಿ ಫಲಕೋಷಯೋಃ | ದೋಷಾಸ್ರಮೇದೋಮೂತ್ರಾನ್ತ್ರೈಃ ಸ ವೃದ್ಧಿಃ ಸಪ್ತಧಾ ಗದಃ ||೨|| ಮೂತ್ರಾನ್ತ್ರಜಾವಪ್ಯನಿಲಾದ್ಧೇತುಭೇದಸ್ತು ಕೇವಲಮ್ |೩| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧೧) |

View original

अथ वृद्धिनिदानम् | क्रुद्धोऽनूर्ध्वगतिर्वायुः शोथशूलकरश्चरन् | मुष्कौ वङ्क्षणतः प्राप्य फलकोषाभिवाहिनीः ||१|| प्रपीड्य धमनीर्वृद्धिं करोति फलकोषयोः | दोषास्रमेदोमूत्रान्त्रैः स वृद्धिः सप्तधा गदः ||२|| मूत्रान्त्रजावप्यनिलाद्धेतुभेदस्तु केवलम् |३| (वा. नि. अ. ११) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtaja-pittaja-kaphaja-raktaja-medoja-mUtrajavRuddhilakShaNam (3-6) · Śloka 7

ವಾತಪೂರ್ಣದೃತಿಸ್ಪರ್ಶೋ ರೂಕ್ಷೋ ವಾತಾದಹೇತುರುಕ್ ||೩|| ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಸಙ್ಕಾಶಃ ಪಿತ್ತಾದ್ದಾಹೋಷ್ಮಪಾಕವಾನ್ ಕಫಾಚ್ಛೀತೋ ಗುರುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ ಕಠಿನೋಽಲ್ಪರುಕ್ ||೪|| ಕೃಷ್ಣಸ್ಫೋಟಾವೃತಃ ಪಿತ್ತವೃದ್ಧಿಲಿಙ್ಗಶ್ಚ ರಕ್ತಜಃ | ಕಫವನ್ಮೇದಸಾ ವೃದ್ಧಿರ್ಮೃದುಸ್ತಾಲಫಲೋಪಮಃ ||೫|| ಮೂತ್ರಧಾರಣಶೀಲಸ್ಯ ಮೂತ್ರಜಃ ಸ ತು ಗಚ್ಛತಃ | ಅಮ್ಭೋಭಿಃ ಪೂರ್ಣದೃತಿವತ್ ಕ್ಷೋಭಂ ಯಾತಿ ಸರುಙ್ಮೃದುಃ ||೬|| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಮಧಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಚಾಲಯನ್ ಫಲಕೋಷಯೋಃ |೭| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧೧) |

View original

वातपूर्णदृतिस्पर्शो रूक्षो वातादहेतुरुक् ||३|| पक्वोदुम्बरसङ्काशः पित्ताद्दाहोष्मपाकवान् कफाच्छीतो गुरुः स्निग्धः कण्डूमान् कठिनोऽल्परुक् ||४|| कृष्णस्फोटावृतः पित्तवृद्धिलिङ्गश्च रक्तजः | कफवन्मेदसा वृद्धिर्मृदुस्तालफलोपमः ||५|| मूत्रधारणशीलस्य मूत्रजः स तु गच्छतः | अम्भोभिः पूर्णदृतिवत् क्षोभं याति सरुङ्मृदुः ||६|| मूत्रकृच्छ्रमधः स्याच्च चालयन् फलकोषयोः |७| (वा. नि. अ. ११) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana antravRuddhernidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (7-10) · Śloka 11

ವಾತಕೋಪಿಭಿರಾಹಾರೈಃ ಶೀತತೋಯಾವಗಾಹನೈಃ ||೭|| ಧಾರಣೇರಣಭಾರಾಧ್ವವಿಷಮಾಙ್ಗಪ್ರವರ್ತನೈಃ | ಕ್ಷೋಭಣೈಃ ಕ್ಷೋಭಿತೋಽನ್ಯೈಶ್ಚ ಕ್ಷುದ್ರಾನ್ತ್ರಾವಯವಂ ಯದಾ ||೮|| ಪವನೋ ವಿಗುಣೀಕೃತ್ಯ ಸ್ವನಿವೇಶಾದಧೋ ನಯೇತ್ | ಕುರ್ಯಾದ್ವಙ್ಕ್ಷಣಸನ್ಧಿಸ್ಥೋ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾಭಂ ಶ್ವಯಥುಂ ತದಾ ||೯|| ಉಪೇಕ್ಷ್ಯಮಾಣಸ್ಯ ಚ ಮುಷ್ಕವೃದ್ಧಿಮಾಧ್ಮಾನರುಕ್ಸ್ತಮ್ಭವತೀಂ ಸ ವಾಯುಃ | ಪ್ರಪೀಡಿತೋಽನ್ತಃಸ್ವನವಾನ್ ಪ್ರಯಾತಿ ಪ್ರಧ್ಮಾಪಯನ್ನೇತಿ ಪುನಶ್ಚ ಮುಕ್ತಃ ||೧೦|| ಯಸ್ಯಾನ್ತ್ರಾವಯವಾಶ್ಲೇಷಾನ್ಮುಷ್ಕಯೋರ್ವಾತಸಮ್ಭವಾತ್ | ಅನ್ತ್ರವೃದ್ಧಿರಸಾಧ್ಯೋಽಯಂ ವಾತವೃದ್ಧಿಸಮಾಕೃತಿಃ ||೧೧|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧೧) |

View original

वातकोपिभिराहारैः शीततोयावगाहनैः ||७|| धारणेरणभाराध्वविषमाङ्गप्रवर्तनैः | क्षोभणैः क्षोभितोऽन्यैश्च क्षुद्रान्त्रावयवं यदा ||८|| पवनो विगुणीकृत्य स्वनिवेशादधो नयेत् | कुर्याद्वङ्क्षणसन्धिस्थो ग्रन्थ्याभं श्वयथुं तदा ||९|| उपेक्ष्यमाणस्य च मुष्कवृद्धिमाध्मानरुक्स्तम्भवतीं स वायुः | प्रपीडितोऽन्तःस्वनवान् प्रयाति प्रध्मापयन्नेति पुनश्च मुक्तः ||१०|| यस्यान्त्रावयवाश्लेषान्मुष्कयोर्वातसम्भवात् | अन्त्रवृद्धिरसाध्योऽयं वातवृद्धिसमाकृतिः ||११|| (वा. नि. अ. ११) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 37

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ವೃದ್ಧಿನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೩೭||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने वृद्धिनिदानं समाप्तम् ||३७||

🔊 Audio coming soon

← 36. śōthanidānam 38. galagaṇḍagaṇḍamālāpacīgranthyarbudanidānam →