37. vr̥ddhinidānam

Devanagari IAST (Roman)Telugu Tamil Malayalam Kannada Gujarati Bengali Gurmukhi

Adhikarana vRuddheH samprAptiH (1-2) · Śloka 3

অথ বৃদ্ধিনিদানম্ | ক্রুদ্ধোঽনূর্ধ্বগতির্বাযুঃ শোথশূলকরশ্চরন্ | মুষ্কৌ বঙ্ক্ষণতঃ প্রাপ্য ফলকোষাভিবাহিনীঃ ||১|| প্রপীড্য ধমনীর্বৃদ্ধিং করোতি ফলকোষযোঃ | দোষাস্রমেদোমূত্রান্ত্রৈঃ স বৃদ্ধিঃ সপ্তধা গদঃ ||২|| মূত্রান্ত্রজাবপ্যনিলাদ্ধেতুভেদস্তু কেবলম্ |৩| (বা. নি. অ. ১১) |

View original

अथ वृद्धिनिदानम् | क्रुद्धोऽनूर्ध्वगतिर्वायुः शोथशूलकरश्चरन् | मुष्कौ वङ्क्षणतः प्राप्य फलकोषाभिवाहिनीः ||१|| प्रपीड्य धमनीर्वृद्धिं करोति फलकोषयोः | दोषास्रमेदोमूत्रान्त्रैः स वृद्धिः सप्तधा गदः ||२|| मूत्रान्त्रजावप्यनिलाद्धेतुभेदस्तु केवलम् |३| (वा. नि. अ. ११) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtaja-pittaja-kaphaja-raktaja-medoja-mUtrajavRuddhilakShaNam (3-6) · Śloka 7

বাতপূর্ণদৃতিস্পর্শো রূক্ষো বাতাদহেতুরুক্ ||৩|| পক্বোদুম্বরসঙ্কাশঃ পিত্তাদ্দাহোষ্মপাকবান্ কফাচ্ছীতো গুরুঃ স্নিগ্ধঃ কণ্ডূমান্ কঠিনোঽল্পরুক্ ||৪|| কৃষ্ণস্ফোটাবৃতঃ পিত্তবৃদ্ধিলিঙ্গশ্চ রক্তজঃ | কফবন্মেদসা বৃদ্ধির্মৃদুস্তালফলোপমঃ ||৫|| মূত্রধারণশীলস্য মূত্রজঃ স তু গচ্ছতঃ | অম্ভোভিঃ পূর্ণদৃতিবত্ ক্ষোভং যাতি সরুঙ্মৃদুঃ ||৬|| মূত্রকৃচ্ছ্রমধঃ স্যাচ্চ চালযন্ ফলকোষযোঃ |৭| (বা. নি. অ. ১১) |

View original

वातपूर्णदृतिस्पर्शो रूक्षो वातादहेतुरुक् ||३|| पक्वोदुम्बरसङ्काशः पित्ताद्दाहोष्मपाकवान् कफाच्छीतो गुरुः स्निग्धः कण्डूमान् कठिनोऽल्परुक् ||४|| कृष्णस्फोटावृतः पित्तवृद्धिलिङ्गश्च रक्तजः | कफवन्मेदसा वृद्धिर्मृदुस्तालफलोपमः ||५|| मूत्रधारणशीलस्य मूत्रजः स तु गच्छतः | अम्भोभिः पूर्णदृतिवत् क्षोभं याति सरुङ्मृदुः ||६|| मूत्रकृच्छ्रमधः स्याच्च चालयन् फलकोषयोः |७| (वा. नि. अ. ११) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana antravRuddhernidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (7-10) · Śloka 11

বাতকোপিভিরাহারৈঃ শীততোযাবগাহনৈঃ ||৭|| ধারণেরণভারাধ্ববিষমাঙ্গপ্রবর্তনৈঃ | ক্ষোভণৈঃ ক্ষোভিতোঽন্যৈশ্চ ক্ষুদ্রান্ত্রাবযবং যদা ||৮|| পবনো বিগুণীকৃত্য স্বনিবেশাদধো নযেত্ | কুর্যাদ্বঙ্ক্ষণসন্ধিস্থো গ্রন্থ্যাভং শ্বযথুং তদা ||৯|| উপেক্ষ্যমাণস্য চ মুষ্কবৃদ্ধিমাধ্মানরুক্স্তম্ভবতীং স বাযুঃ | প্রপীডিতোঽন্তঃস্বনবান্ প্রযাতি প্রধ্মাপযন্নেতি পুনশ্চ মুক্তঃ ||১০|| যস্যান্ত্রাবযবাশ্লেষান্মুষ্কযোর্বাতসম্ভবাত্ | অন্ত্রবৃদ্ধিরসাধ্যোঽযং বাতবৃদ্ধিসমাকৃতিঃ ||১১|| (বা. নি. অ. ১১) |

View original

वातकोपिभिराहारैः शीततोयावगाहनैः ||७|| धारणेरणभाराध्वविषमाङ्गप्रवर्तनैः | क्षोभणैः क्षोभितोऽन्यैश्च क्षुद्रान्त्रावयवं यदा ||८|| पवनो विगुणीकृत्य स्वनिवेशादधो नयेत् | कुर्याद्वङ्क्षणसन्धिस्थो ग्रन्थ्याभं श्वयथुं तदा ||९|| उपेक्ष्यमाणस्य च मुष्कवृद्धिमाध्मानरुक्स्तम्भवतीं स वायुः | प्रपीडितोऽन्तःस्वनवान् प्रयाति प्रध्मापयन्नेति पुनश्च मुक्तः ||१०|| यस्यान्त्रावयवाश्लेषान्मुष्कयोर्वातसम्भवात् | अन्त्रवृद्धिरसाध्योऽयं वातवृद्धिसमाकृतिः ||११|| (वा. नि. अ. ११) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 37

ইতি শ্রীমাধবকরবিরচিতে মাধবনিদানে বৃদ্ধিনিদানং সমাপ্তম্ ||৩৭||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने वृद्धिनिदानं समाप्तम् ||३७||

🔊 Audio coming soon

← 36. śōthanidānam 38. galagaṇḍagaṇḍamālāpacīgranthyarbudanidānam →