Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātō nāsāgatarōgapratiṣēdhaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
View original
अथातो नासागतरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
23. nāsāgatarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
pūrvōddiṣṭē pūtinasyē ca jantōḥ snēhasvēdau chardanaṁ sraṁsanaṁ ca | yuktaṁ bhaktaṁ tīkṣṇamalpaṁ laghu syāduṣṇaṁ tōyaṁ dhūmapānaṁ ca kālē ||3||
View original
पूर्वोद्दिष्टे पूतिनस्ये च जन्तोः स्नेहस्वेदौ छर्दनं स्रंसनं च | युक्तं भक्तं तीक्ष्णमल्पं लघु स्यादुष्णं तोयं धूमपानं च काले ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
hiṅgu vyōṣaṁ vatsakākhyaṁ śivāṭī lākṣā bījaṁ saurabhaṁ kaṭphalaṁ ca | ugrā kuṣṭhaṁ tīkṣṇagandhā viḍaṅgaṁ śrēṣṭhaṁ nityaṁ cāvapīḍē karañjam ||4||
View original
हिङ्गु व्योषं वत्सकाख्यं शिवाटी लाक्षा बीजं सौरभं कट्फलं च | उग्रा कुष्ठं तीक्ष्णगन्धा विडङ्गं श्रेष्ठं नित्यं चावपीडे करञ्जम् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ētairdravyaiḥ sārṣapaṁ mūtrayuktaṁ tailaṁ dhīmānnasyahētōḥ pacēta |5|
View original
एतैर्द्रव्यैः सार्षपं मूत्रयुक्तं तैलं धीमान्नस्यहेतोः पचेत |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5) · Śloka 6
nāsāpākē pittahr̥tsaṁvidhānaṁ kāryaṁ sarvaṁ bāhmamābhyantaraṁ ca ||5|| hr̥tvā raktaṁ kṣīravr̥kṣatvacaśca sājyāḥ sēkā yōjanīyāśca lēpāḥ |6|
View original
नासापाके पित्तहृत्संविधानं कार्यं सर्वं बाह्ममाभ्यन्तरं च ||५|| हृत्वा रक्तं क्षीरवृक्षत्वचश्च साज्याः सेका योजनीयाश्च लेपाः |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (6) · Śloka 6
vakṣyāmyūrdhvaṁ raktapittōpaśāntiṁ... |6|
View original
वक्ष्याम्यूर्ध्वं रक्तपित्तोपशान्तिं... |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
... nāḍīvatsyāt pūyaraktē cikitsā ||6||
View original
... नाडीवत्स्यात् पूयरक्ते चिकित्सा ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (7) · Śloka 7
vāntē samyak cāvapīḍaṁ vadanti tīkṣṇaṁ ghūmaṁ śōdhanaṁ cātra nasyam |7|
View original
वान्ते सम्यक् चावपीडं वदन्ति तीक्ष्णं घूमं शोधनं चात्र नस्यम् |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (7) · Śloka 8
kṣēpyaṁ nasyaṁ mūrdhavairēcanīyairnāḍyā cūrṇaṁ kṣavathau bhraṁśathau ca ||7|| kuryāt svēdān mūrdhni vātāmayaghnān snigdhān dhūmān yadyadanyadvitaṁ ca |8|
View original
क्षेप्यं नस्यं मूर्धवैरेचनीयैर्नाड्या चूर्णं क्षवथौ भ्रंशथौ च ||७|| कुर्यात् स्वेदान् मूर्ध्नि वातामयघ्नान् स्निग्धान् धूमान् यद्यदन्यद्वितं च |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (8) · Śloka 8
dīptē rōgē paittikaṁ saṁvidhānaṁ kuryāt sarvaṁ svādu yacchītalaṁ ca ||8||
View original
दीप्ते रोगे पैत्तिकं संविधानं कुर्यात् सर्वं स्वादु यच्छीतलं च ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (9) · Śloka 9
nāsānāhē snēhapānaṁ pradhānaṁ snigdhā dhūmā mūrdhabastiśca nityam | balātailaṁ sarvathaivōpayōjyaṁ vātavyādhāvanyaduktaṁ ca yadyat ||9||
View original
नासानाहे स्नेहपानं प्रधानं स्निग्धा धूमा मूर्धबस्तिश्च नित्यम् | बलातैलं सर्वथैवोपयोज्यं वातव्याधावन्यदुक्तं च यद्यत् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (10) · Śloka 10
nāsāsrāvē ghrāṇataścūrṇamuktaṁ nāḍyā dēyaṁ yō'vapīḍaśca tīkṣṇaḥ | tīkṣṇaṁ dhūmaṁ dēvadārvagnikābhyāṁ māṁsaṁ vā''jaṁ yuktamatrādiśanti ||10||
View original
नासास्रावे घ्राणतश्चूर्णमुक्तं नाड्या देयं योऽवपीडश्च तीक्ष्णः | तीक्ष्णं धूमं देवदार्वग्निकाभ्यां मांसं वाऽऽजं युक्तमत्रादिशन्ति ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (11) · Śloka 11
nāsāśōṣē kṣīrasarpiḥ pradhānaṁ siddhaṁ tailaṁ cāṇukalpēna nasyam | sarpiḥpānaṁ bhōjanaṁ jāṅgalaiśca snēhaḥ svēdaḥ snaihikaścāpi dhūmaḥ ||11||
View original
नासाशोषे क्षीरसर्पिः प्रधानं सिद्धं तैलं चाणुकल्पेन नस्यम् | सर्पिःपानं भोजनं जाङ्गलैश्च स्नेहः स्वेदः स्नैहिकश्चापि धूमः ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
śēṣān rōgān ghrāṇajān sanniyacchēduktaṁ tēṣāṁ yadyathā saṁvidhānam ||12||
View original
शेषान् रोगान् घ्राणजान् सन्नियच्छेदुक्तं तेषां यद्यथा संविधानम् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 23
iti suśrutasaṁhitāyāmuttaratantrāntargatē śālākyatantrē nāsāgatarōgapratiṣēdhō nāma trayōviṁśō'dhyāyaḥ ||23||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे नासागतरोगप्रतिषेधो नाम त्रयोविंशोऽध्यायः ||२३||
🔊 Audio coming soon