23. nāsāgatarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതോ നാസാഗതരോഗപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

പൂര്വോദ്ദിഷ്ടേ പൂതിനസ്യേ ച ജന്തോഃ സ്നേഹസ്വേദൌ ഛര്ദനം സ്രംസനം ച | യുക്തം ഭക്തം തീക്ഷ്ണമല്പം ലഘു സ്യാദുഷ്ണം തോയം ധൂമപാനം ച കാലേ ||൩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ഹിങ്ഗു വ്യോഷം വത്സകാഖ്യം ശിവാടീ ലാക്ഷാ ബീജം സൌരഭം കട്ഫലം ച | ഉഗ്രാ കുഷ്ഠം തീക്ഷ്ണഗന്ധാ വിഡങ്ഗം ശ്രേഷ്ഠം നിത്യം ചാവപീഡേ കരഞ്ജമ് ||൪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ഏതൈര്ദ്രവ്യൈഃ സാര്ഷപം മൂത്രയുക്തം തൈലം ധീമാന്നസ്യഹേതോഃ പചേത |൫|

Adhikarana 5 (5) · Śloka 6

നാസാപാകേ പിത്തഹൃത്സംവിധാനം കാര്യം സര്വം ബാഹ്മമാഭ്യന്തരം ച ||൫|| ഹൃത്വാ രക്തം ക്ഷീരവൃക്ഷത്വചശ്ച സാജ്യാഃ സേകാ യോജനീയാശ്ച ലേപാഃ |൬|

Adhikarana 6 (6) · Śloka 6

വക്ഷ്യാമ്യൂര്ധ്വം രക്തപിത്തോപശാന്തിം... |൬|

Adhikarana 7 (6) · Śloka 6

... നാഡീവത്സ്യാത് പൂയരക്തേ ചികിത്സാ ||൬||

Adhikarana 8 (7) · Śloka 7

വാന്തേ സമ്യക് ചാവപീഡം വദന്തി തീക്ഷ്ണം ഘൂമം ശോധനം ചാത്ര നസ്യമ് |൭|

Adhikarana 9 (7) · Śloka 8

ക്ഷേപ്യം നസ്യം മൂര്ധവൈരേചനീയൈര്നാഡ്യാ ചൂര്ണം ക്ഷവഥൌ ഭ്രംശഥൌ ച ||൭|| കുര്യാത് സ്വേദാന് മൂര്ധ്നി വാതാമയഘ്നാന് സ്നിഗ്ധാന് ധൂമാന് യദ്യദന്യദ്വിതം ച |൮|

Adhikarana 10 (8) · Śloka 8

ദീപ്തേ രോഗേ പൈത്തികം സംവിധാനം കുര്യാത് സര്വം സ്വാദു യച്ഛീതലം ച ||൮||

Adhikarana 11 (9) · Śloka 9

നാസാനാഹേ സ്നേഹപാനം പ്രധാനം സ്നിഗ്ധാ ധൂമാ മൂര്ധബസ്തിശ്ച നിത്യമ് | ബലാതൈലം സര്വഥൈവോപയോജ്യം വാതവ്യാധാവന്യദുക്തം ച യദ്യത് ||൯||

Adhikarana 12 (10) · Śloka 10

നാസാസ്രാവേ ഘ്രാണതശ്ചൂര്ണമുക്തം നാഡ്യാ ദേയം യോऽവപീഡശ്ച തീക്ഷ്ണഃ | തീക്ഷ്ണം ധൂമം ദേവദാര്വഗ്നികാഭ്യാം മാംസം വാऽऽജം യുക്തമത്രാദിശന്തി ||൧൦||

Adhikarana 13 (11) · Śloka 11

നാസാശോഷേ ക്ഷീരസര്പിഃ പ്രധാനം സിദ്ധം തൈലം ചാണുകല്പേന നസ്യമ് | സര്പിഃപാനം ഭോജനം ജാങ്ഗലൈശ്ച സ്നേഹഃ സ്വേദഃ സ്നൈഹികശ്ചാപി ധൂമഃ ||൧൧||

Adhikarana 14 (12) · Śloka 12

ശേഷാന് രോഗാന് ഘ്രാണജാന് സന്നിയച്ഛേദുക്തം തേഷാം യദ്യഥാ സംവിധാനമ് ||൧൨||

Adhikarana puShpikA · Śloka 23

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേ നാസാഗതരോഗപ്രതിഷേധോ നാമ ത്രയോവിംശോऽധ്യായഃ ||൨൩||