Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

22. nāsāgatarōgavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ நாஸாகதரோகவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातो नासागतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5

அபீநஸஃ பூதிநஸ்யஂ நாஸாபாகஸ்ததைவ ச | ததா ஶோணிதபித்தஂ ச பூயஶோணிதமேவ ச ||௩|| க்ஷவதுர்ப்ரஂஶதுர்தீப்தோ நாஸாநாஹஃ பரிஸ்ரவஃ | நாஸாஶோஷேண ஸஹிதா தஶைகாஶ்சேரிதா கதாஃ ||௪|| சத்வார்யர்ஶாஂஸி சத்வாரஃ ஶோபாஃ ஸப்தார்புதாநி ச | ப்ரதிஶ்யாயாஶ்ச யே பஞ்ச வக்ஷ்யந்தே ஸசிகித்ஸிதாஃ | ஏகத்ரிஂஶந்மிதாஸ்தே து நாஸாரோகாஃ ப்ரகீர்திதாஃ ||௫||

View original

अपीनसः पूतिनस्यं नासापाकस्तथैव च | तथा शोणितपित्तं च पूयशोणितमेव च ||३|| क्षवथुर्भ्रंशथुर्दीप्तो नासानाहः परिस्रवः | नासाशोषेण सहिता दशैकाश्चेरिता गदाः ||४|| चत्वार्यर्शांसि चत्वारः शोफाः सप्तार्बुदानि च | प्रतिश्यायाश्च ये पञ्च वक्ष्यन्ते सचिकित्सिताः | एकत्रिंशन्मितास्ते तु नासारोगाः प्रकीर्तिताः ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (6) · Śloka 7

ஆநஹ்யதே யஸ்ய விதூப்யதே ச ப்ரக்லித்யதே ஶுஷ்யதி சாபி நாஸா | ந வேத்தி யோ கந்தரஸாஂஶ்ச ஜந்துர்ஜுஷ்டஂ வ்யவஸ்யேத்தமபீநஸேந ||௬|| தஂ சாநிலஶ்லேஷ்மபவஂ விகாரஂ ப்ரூயாத் ப்ரதிஶ்யாயஸமாநலிங்கம் |௭|

View original

आनह्यते यस्य विधूप्यते च प्रक्लिद्यते शुष्यति चापि नासा | न वेत्ति यो गन्धरसांश्च जन्तुर्जुष्टं व्यवस्येत्तमपीनसेन ||६|| तं चानिलश्लेष्मभवं विकारं ब्रूयात् प्रतिश्यायसमानलिङ्गम् |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (7) · Śloka 8

தோஷைர்விதக்தைர்கலதாலுமூலே ஸஂவாஸிதோ யஸ்ய ஸமீரணஸ்து ||௭|| நிரேதி பூதிர்முகநாஸிகாப்யாஂ தஂ பூதிநாஸஂ ப்ரவதந்தி ரோகம் |௮|

View original

दोषैर्विदग्धैर्गलतालुमूले संवासितो यस्य समीरणस्तु ||७|| निरेति पूतिर्मुखनासिकाभ्यां तं पूतिनासं प्रवदन्ति रोगम् |८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (8) · Śloka 9

க்ராணாஶ்ரிதஂ பித்தமரூஂஷி குர்யாத்யஸ்மிந் விகாரே பலவாஂஶ்ச பாகஃ ||௮|| தஂ நாஸிகாபாகமிதி வ்யவஸ்யேத்விக்லேதகோதாவபி யத்ர தஷ்டௌ |௯|

View original

घ्राणाश्रितं पित्तमरूंषि कुर्याद्यस्मिन् विकारे बलवांश्च पाकः ||८|| तं नासिकापाकमिति व्यवस्येद्विक्लेदकोथावपि यत्र दृष्टौ |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (9) · Śloka 9

சதுர்விதஂ த்விப்ரபவஂ த்விமார்கஂ வக்ஷ்யாமி பூயஃ கலு ரக்தபித்தம் ||௯||

View original

चतुर्विधं द्विप्रभवं द्विमार्गं वक्ष्यामि भूयः खलु रक्तपित्तम् ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (10) · Śloka 10

தோஷைர்விதக்தைரதவாऽபி ஜந்தோர்லலாடதேஶேऽபிஹதஸ்ய தைஸ்து | நாஸா ஸ்ரவேத் பூயமஸக்விமிஶ்ரஂ தஂ பூயரக்தஂ ப்ரவதந்தி ரோகம் ||௧௦||

View original

दोषैर्विदग्धैरथवाऽपि जन्तोर्ललाटदेशेऽभिहतस्य तैस्तु | नासा स्रवेत् पूयमसृग्विमिश्रं तं पूयरक्तं प्रवदन्ति रोगम् ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (11) · Śloka 12

க்ராணாஶ்ரிதே மர்மணி ஸம்ப்ரதுஷ்டே யஸ்யாநிலோ நாஸிகயா நிரேதி ||௧௧|| கபாநுயாதோ பஹுஶஃ ஸஶப்தஸ்தஂ ரோகமாஹுஃ க்ஷவதுஂ விதிஜ்ஞாஃ |௧௨|

View original

घ्राणाश्रिते मर्मणि सम्प्रदुष्टे यस्यानिलो नासिकया निरेति ||११|| कफानुयातो बहुशः सशब्दस्तं रोगमाहुः क्षवथुं विधिज्ञाः |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (12) · Śloka 13

தீக்ஷ்ணோபயோகாததிஜிக்ரதோ வா பாவாந் கடூநர்கநிரீக்ஷணாத்வா ||௧௨|| ஸூத்ராதிபிர்வா தருணாஸ்திமர்மண்யுத்காடிதேऽந்யஃ க்ஷவதுர்நிரேதி |௧௩|

View original

तीक्ष्णोपयोगादतिजिघ्रतो वा भावान् कटूनर्कनिरीक्षणाद्वा ||१२|| सूत्रादिभिर्वा तरुणास्थिमर्मण्युद्घाटितेऽन्यः क्षवथुर्निरेति |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (13) · Śloka 14

ப்ரப்ரஶ்யதே நாஸிகயைவ யஶ்ச ஸாந்த்ரோ விதக்தோ லவணஃ கபஸ்து ||௧௩|| ப்ராக் ஸஞ்சிதோ மூர்தநி பித்ததப்தஸ்தஂ ப்ரஂஶதுஂ வ்யாதிமுதாஹரந்தி |௧௪|

View original

प्रभ्रश्यते नासिकयैव यश्च सान्द्रो विदग्धो लवणः कफस्तु ||१३|| प्राक् सञ्चितो मूर्धनि पित्ततप्तस्तं भ्रंशथुं व्याधिमुदाहरन्ति |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (14) · Śloka 15

க்ராணே பஶஂ தாஹஸமந்விதே து விநிஃஸரேத்தூம இவேஹ வாயுஃ ||௧௪|| நாஸா ப்ரதீப்தேவ ச யஸ்ய ஜந்தோர்வ்யாதிஂ து தஂ தீப்தமுதாஹரந்தி |௧௫|

View original

घ्राणे भृशं दाहसमन्विते तु विनिःसरेद्धूम इवेह वायुः ||१४|| नासा प्रदीप्तेव च यस्य जन्तोर्व्याधिं तु तं दीप्तमुदाहरन्ति |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (15) · Śloka 16

கபாவதோ வாயுருதாநஸஞ்ஜ்ஞோ யதா ஸ்வமார்கே விகுணஃ ஸ்திதஃ ஸ்யாத் ||௧௫|| க்ராணஂ வணோதீவ ததா ஸ ரோகோ நாஸாப்ரதீநாஹ இதி ப்ரதிஷ்டஃ |௧௬|

View original

कफावृतो वायुरुदानसञ्ज्ञो यदा स्वमार्गे विगुणः स्थितः स्यात् ||१५|| घ्राणं वृणोतीव तदा स रोगो नासाप्रतीनाह इति प्रदिष्टः |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (16) · Śloka 17

அஜஸ்ரமச்சஂ ஸலிலப்ரகாஶஂ யஸ்யாவிவர்ணஂ ஸ்ரவதீஹ நாஸா ||௧௬|| ராத்ரௌ விஶேஷேண ஹி தஂ விகாரஂ நாஸாபரிஸ்ராவமிதி வ்யவஸ்யேத் |௧௭|

View original

अजस्रमच्छं सलिलप्रकाशं यस्याविवर्णं स्रवतीह नासा ||१६|| रात्रौ विशेषेण हि तं विकारं नासापरिस्रावमिति व्यवस्येत् |१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (17) · Śloka 18

க்ராணாஶ்ரிதே ஶ்லேஷ்மணி மாருதேந பித்தேந காடஂ பரிஶோஷிதே ச ||௧௭|| ஸமுச்ச்வஸித்யூர்த்வமதஶ்ச கச்ச்ராத்யஸ்தஸ்ய நாஸாபரிஶோஷ உக்தஃ |௧௮|

View original

घ्राणाश्रिते श्लेष्मणि मारुतेन पित्तेन गाढं परिशोषिते च ||१७|| समुच्छ्वसित्यूर्ध्वमधश्च कृच्छ्राद्यस्तस्य नासापरिशोष उक्तः |१८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (18) · Śloka 19

தோஷைஸ்த்ரிபிஸ்தைஃ பதகேகஶஶ்ச ப்ரூயாத்ததாऽர்ஶாஂஸி ததைவ ஶோபாந் ||௧௮|| ஶாலாக்யஸித்தாந்தமவேக்ஷ்ய சாபி ஸர்வாத்மகஂ ஸப்தமமர்புதஂ து |௧௯|

View original

दोषैस्त्रिभिस्तैः पृथगेकशश्च ब्रूयात्तथाऽर्शांसि तथैव शोफान् ||१८|| शालाक्यसिद्धान्तमवेक्ष्य चापि सर्वात्मकं सप्तममर्बुदं तु |१९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (19) · Śloka 19

ரோகஃ ப்ரதிஶ்யாய இஹோபதிஷ்டஃ ஸ வக்ஷ்யதே பஞ்சவிதஃ புரஸ்தாத் ||௧௯||

View original

रोगः प्रतिश्याय इहोपदिष्टः स वक्ष्यते पञ्चविधः पुरस्तात् ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (20) · Śloka 20

(நாஸாஸ்ரோதோகதா ரோகாஸ்த்ரிஂஶதேகஶ்ச கீர்திதாஃ |௨௦|

View original

(नासास्रोतोगता रोगास्त्रिंशदेकश्च कीर्तिताः |२०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (20) · Śloka 20

ஸ்ரோதஃபதே யத்விபுலஂ கோஶவச்சார்புதஂ பவேத் ) ||௨௦||

View original

स्रोतःपथे यद्विपुलं कोशवच्चार्बुदं भवेत् ) ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (21) · Śloka 21

ஶோபாஸ்து ஶோபவிஜ்ஞாநா நாஸாஸ்ரோதோவ்யவஸ்திதாஃ | நிதாநேऽர்ஶாஂஸி நிர்திஷ்டாந்யேவஂ தாநி விபாவயேத் ||௨௧||

View original

शोफास्तु शोफविज्ञाना नासास्रोतोव्यवस्थिताः | निदानेऽर्शांसि निर्दिष्टान्येवं तानि विभावयेत् ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 22

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே ஶாலாக்யதந்த்ரே நாஸாகதரோகவிஜ்ஞாநீயோ நாம த்வாவிஂஶோऽத்யாயஃ ||௨௨||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे नासागतरोगविज्ञानीयो नाम द्वाविंशोऽध्यायः ||२२||

🔊 Audio coming soon

22. nāsāgatarōgavijñānīyādhyāyaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi