Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ನಾಸಾಗತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो नासागतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
22. nāsāgatarōgavijñānīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
ಅಪೀನಸಃ ಪೂತಿನಸ್ಯಂ ನಾಸಾಪಾಕಸ್ತಥೈವ ಚ | ತಥಾ ಶೋಣಿತಪಿತ್ತಂ ಚ ಪೂಯಶೋಣಿತಮೇವ ಚ ||೩|| ಕ್ಷವಥುರ್ಭ್ರಂಶಥುರ್ದೀಪ್ತೋ ನಾಸಾನಾಹಃ ಪರಿಸ್ರವಃ | ನಾಸಾಶೋಷೇಣ ಸಹಿತಾ ದಶೈಕಾಶ್ಚೇರಿತಾ ಗದಾಃ ||೪|| ಚತ್ವಾರ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ ಚತ್ವಾರಃ ಶೋಫಾಃ ಸಪ್ತಾರ್ಬುದಾನಿ ಚ | ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಾಶ್ಚ ಯೇ ಪಞ್ಚ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಾಃ | ಏಕತ್ರಿಂಶನ್ಮಿತಾಸ್ತೇ ತು ನಾಸಾರೋಗಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ||೫||
View original
अपीनसः पूतिनस्यं नासापाकस्तथैव च | तथा शोणितपित्तं च पूयशोणितमेव च ||३|| क्षवथुर्भ्रंशथुर्दीप्तो नासानाहः परिस्रवः | नासाशोषेण सहिता दशैकाश्चेरिता गदाः ||४|| चत्वार्यर्शांसि चत्वारः शोफाः सप्तार्बुदानि च | प्रतिश्यायाश्च ये पञ्च वक्ष्यन्ते सचिकित्सिताः | एकत्रिंशन्मितास्ते तु नासारोगाः प्रकीर्तिताः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6) · Śloka 7
ಆನಹ್ಯತೇ ಯಸ್ಯ ವಿಧೂಪ್ಯತೇ ಚ ಪ್ರಕ್ಲಿದ್ಯತೇ ಶುಷ್ಯತಿ ಚಾಪಿ ನಾಸಾ | ನ ವೇತ್ತಿ ಯೋ ಗನ್ಧರಸಾಂಶ್ಚ ಜನ್ತುರ್ಜುಷ್ಟಂ ವ್ಯವಸ್ಯೇತ್ತಮಪೀನಸೇನ ||೬|| ತಂ ಚಾನಿಲಶ್ಲೇಷ್ಮಭವಂ ವಿಕಾರಂ ಬ್ರೂಯಾತ್ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಸಮಾನಲಿಙ್ಗಮ್ |೭|
View original
आनह्यते यस्य विधूप्यते च प्रक्लिद्यते शुष्यति चापि नासा | न वेत्ति यो गन्धरसांश्च जन्तुर्जुष्टं व्यवस्येत्तमपीनसेन ||६|| तं चानिलश्लेष्मभवं विकारं ब्रूयात् प्रतिश्यायसमानलिङ्गम् |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 8
ದೋಷೈರ್ವಿದಗ್ಧೈರ್ಗಲತಾಲುಮೂಲೇ ಸಂವಾಸಿತೋ ಯಸ್ಯ ಸಮೀರಣಸ್ತು ||೭|| ನಿರೇತಿ ಪೂತಿರ್ಮುಖನಾಸಿಕಾಭ್ಯಾಂ ತಂ ಪೂತಿನಾಸಂ ಪ್ರವದನ್ತಿ ರೋಗಮ್ |೮|
View original
दोषैर्विदग्धैर्गलतालुमूले संवासितो यस्य समीरणस्तु ||७|| निरेति पूतिर्मुखनासिकाभ्यां तं पूतिनासं प्रवदन्ति रोगम् |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 9
ಘ್ರಾಣಾಶ್ರಿತಂ ಪಿತ್ತಮರೂಂಷಿ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಸ್ಮಿನ್ ವಿಕಾರೇ ಬಲವಾಂಶ್ಚ ಪಾಕಃ ||೮|| ತಂ ನಾಸಿಕಾಪಾಕಮಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಯೇದ್ವಿಕ್ಲೇದಕೋಥಾವಪಿ ಯತ್ರ ದೃಷ್ಟೌ |೯|
View original
घ्राणाश्रितं पित्तमरूंषि कुर्याद्यस्मिन् विकारे बलवांश्च पाकः ||८|| तं नासिकापाकमिति व्यवस्येद्विक्लेदकोथावपि यत्र दृष्टौ |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
ಚತುರ್ವಿಧಂ ದ್ವಿಪ್ರಭವಂ ದ್ವಿಮಾರ್ಗಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭೂಯಃ ಖಲು ರಕ್ತಪಿತ್ತಮ್ ||೯||
View original
चतुर्विधं द्विप्रभवं द्विमार्गं वक्ष्यामि भूयः खलु रक्तपित्तम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ದೋಷೈರ್ವಿದಗ್ಧೈರಥವಾಽಪಿ ಜನ್ತೋರ್ಲಲಾಟದೇಶೇಽಭಿಹತಸ್ಯ ತೈಸ್ತು | ನಾಸಾ ಸ್ರವೇತ್ ಪೂಯಮಸೃಗ್ವಿಮಿಶ್ರಂ ತಂ ಪೂಯರಕ್ತಂ ಪ್ರವದನ್ತಿ ರೋಗಮ್ ||೧೦||
View original
दोषैर्विदग्धैरथवाऽपि जन्तोर्ललाटदेशेऽभिहतस्य तैस्तु | नासा स्रवेत् पूयमसृग्विमिश्रं तं पूयरक्तं प्रवदन्ति रोगम् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 12
ಘ್ರಾಣಾಶ್ರಿತೇ ಮರ್ಮಣಿ ಸಮ್ಪ್ರದುಷ್ಟೇ ಯಸ್ಯಾನಿಲೋ ನಾಸಿಕಯಾ ನಿರೇತಿ ||೧೧|| ಕಫಾನುಯಾತೋ ಬಹುಶಃ ಸಶಬ್ದಸ್ತಂ ರೋಗಮಾಹುಃ ಕ್ಷವಥುಂ ವಿಧಿಜ್ಞಾಃ |೧೨|
View original
घ्राणाश्रिते मर्मणि सम्प्रदुष्टे यस्यानिलो नासिकया निरेति ||११|| कफानुयातो बहुशः सशब्दस्तं रोगमाहुः क्षवथुं विधिज्ञाः |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12) · Śloka 13
ತೀಕ್ಷ್ಣೋಪಯೋಗಾದತಿಜಿಘ್ರತೋ ವಾ ಭಾವಾನ್ ಕಟೂನರ್ಕನಿರೀಕ್ಷಣಾದ್ವಾ ||೧೨|| ಸೂತ್ರಾದಿಭಿರ್ವಾ ತರುಣಾಸ್ಥಿಮರ್ಮಣ್ಯುದ್ಘಾಟಿತೇಽನ್ಯಃ ಕ್ಷವಥುರ್ನಿರೇತಿ |೧೩|
View original
तीक्ष्णोपयोगादतिजिघ्रतो वा भावान् कटूनर्कनिरीक्षणाद्वा ||१२|| सूत्रादिभिर्वा तरुणास्थिमर्मण्युद्घाटितेऽन्यः क्षवथुर्निरेति |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (13) · Śloka 14
ಪ್ರಭ್ರಶ್ಯತೇ ನಾಸಿಕಯೈವ ಯಶ್ಚ ಸಾನ್ದ್ರೋ ವಿದಗ್ಧೋ ಲವಣಃ ಕಫಸ್ತು ||೧೩|| ಪ್ರಾಕ್ ಸಞ್ಚಿತೋ ಮೂರ್ಧನಿ ಪಿತ್ತತಪ್ತಸ್ತಂ ಭ್ರಂಶಥುಂ ವ್ಯಾಧಿಮುದಾಹರನ್ತಿ |೧೪|
View original
प्रभ्रश्यते नासिकयैव यश्च सान्द्रो विदग्धो लवणः कफस्तु ||१३|| प्राक् सञ्चितो मूर्धनि पित्ततप्तस्तं भ्रंशथुं व्याधिमुदाहरन्ति |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (14) · Śloka 15
ಘ್ರಾಣೇ ಭೃಶಂ ದಾಹಸಮನ್ವಿತೇ ತು ವಿನಿಃಸರೇದ್ಧೂಮ ಇವೇಹ ವಾಯುಃ ||೧೪|| ನಾಸಾ ಪ್ರದೀಪ್ತೇವ ಚ ಯಸ್ಯ ಜನ್ತೋರ್ವ್ಯಾಧಿಂ ತು ತಂ ದೀಪ್ತಮುದಾಹರನ್ತಿ |೧೫|
View original
घ्राणे भृशं दाहसमन्विते तु विनिःसरेद्धूम इवेह वायुः ||१४|| नासा प्रदीप्तेव च यस्य जन्तोर्व्याधिं तु तं दीप्तमुदाहरन्ति |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (15) · Śloka 16
ಕಫಾವೃತೋ ವಾಯುರುದಾನಸಞ್ಜ್ಞೋ ಯದಾ ಸ್ವಮಾರ್ಗೇ ವಿಗುಣಃ ಸ್ಥಿತಃ ಸ್ಯಾತ್ ||೧೫|| ಘ್ರಾಣಂ ವೃಣೋತೀವ ತದಾ ಸ ರೋಗೋ ನಾಸಾಪ್ರತೀನಾಹ ಇತಿ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ |೧೬|
View original
कफावृतो वायुरुदानसञ्ज्ञो यदा स्वमार्गे विगुणः स्थितः स्यात् ||१५|| घ्राणं वृणोतीव तदा स रोगो नासाप्रतीनाह इति प्रदिष्टः |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16) · Śloka 17
ಅಜಸ್ರಮಚ್ಛಂ ಸಲಿಲಪ್ರಕಾಶಂ ಯಸ್ಯಾವಿವರ್ಣಂ ಸ್ರವತೀಹ ನಾಸಾ ||೧೬|| ರಾತ್ರೌ ವಿಶೇಷೇಣ ಹಿ ತಂ ವಿಕಾರಂ ನಾಸಾಪರಿಸ್ರಾವಮಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಯೇತ್ |೧೭|
View original
अजस्रमच्छं सलिलप्रकाशं यस्याविवर्णं स्रवतीह नासा ||१६|| रात्रौ विशेषेण हि तं विकारं नासापरिस्रावमिति व्यवस्येत् |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17) · Śloka 18
ಘ್ರಾಣಾಶ್ರಿತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಮಾರುತೇನ ಪಿತ್ತೇನ ಗಾಢಂ ಪರಿಶೋಷಿತೇ ಚ ||೧೭|| ಸಮುಚ್ಛ್ವಸಿತ್ಯೂರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ನಾಸಾಪರಿಶೋಷ ಉಕ್ತಃ |೧೮|
View original
घ्राणाश्रिते श्लेष्मणि मारुतेन पित्तेन गाढं परिशोषिते च ||१७|| समुच्छ्वसित्यूर्ध्वमधश्च कृच्छ्राद्यस्तस्य नासापरिशोष उक्तः |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (18) · Śloka 19
ದೋಷೈಸ್ತ್ರಿಭಿಸ್ತೈಃ ಪೃಥಗೇಕಶಶ್ಚ ಬ್ರೂಯಾತ್ತಥಾಽರ್ಶಾಂಸಿ ತಥೈವ ಶೋಫಾನ್ ||೧೮|| ಶಾಲಾಕ್ಯಸಿದ್ಧಾನ್ತಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಚಾಪಿ ಸರ್ವಾತ್ಮಕಂ ಸಪ್ತಮಮರ್ಬುದಂ ತು |೧೯|
View original
दोषैस्त्रिभिस्तैः पृथगेकशश्च ब्रूयात्तथाऽर्शांसि तथैव शोफान् ||१८|| शालाक्यसिद्धान्तमवेक्ष्य चापि सर्वात्मकं सप्तममर्बुदं तु |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19) · Śloka 19
ರೋಗಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯ ಇಹೋಪದಿಷ್ಟಃ ಸ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಪಞ್ಚವಿಧಃ ಪುರಸ್ತಾತ್ ||೧೯||
View original
रोगः प्रतिश्याय इहोपदिष्टः स वक्ष्यते पञ्चविधः पुरस्तात् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (20) · Śloka 20
(ನಾಸಾಸ್ರೋತೋಗತಾ ರೋಗಾಸ್ತ್ರಿಂಶದೇಕಶ್ಚ ಕೀರ್ತಿತಾಃ |೨೦|
View original
(नासास्रोतोगता रोगास्त्रिंशदेकश्च कीर्तिताः |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20) · Śloka 20
ಸ್ರೋತಃಪಥೇ ಯದ್ವಿಪುಲಂ ಕೋಶವಚ್ಚಾರ್ಬುದಂ ಭವೇತ್ ) ||೨೦||
View original
स्रोतःपथे यद्विपुलं कोशवच्चार्बुदं भवेत् ) ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (21) · Śloka 21
ಶೋಫಾಸ್ತು ಶೋಫವಿಜ್ಞಾನಾ ನಾಸಾಸ್ರೋತೋವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ | ನಿದಾನೇಽರ್ಶಾಂಸಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನ್ಯೇವಂ ತಾನಿ ವಿಭಾವಯೇತ್ ||೨೧||
View original
शोफास्तु शोफविज्ञाना नासास्रोतोव्यवस्थिताः | निदानेऽर्शांसि निर्दिष्टान्येवं तानि विभावयेत् ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 22
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ನಾಸಾಗತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ದ್ವಾವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೨೨||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे नासागतरोगविज्ञानीयो नाम द्वाविंशोऽध्यायः ||२२||
🔊 Audio coming soon