5. bhūtapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana bhUtapratiShedhAdhyAyaH||5| (2-3) · Śloka 3

अथातो भूतप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२|| )||३||

Adhikarana ahiMsecchaM bhUtaM japAdibhirjayet (1) · Śloka 1

भूतं जयेदहिंसेच्छं जपहोमबलिव्रतैः| तपःशीलसमाधानदानज्ञानदयादिभिः||१||

Adhikarana sarvagrahanASakaM hiMgvAdi ghRutaM tailaM vA (2-8) · Śloka 8

हिङ्गुव्योषालनेपालीलशुनार्कजटाजटाः| अजलोमी सगोलोमी भूतकेशी वचा लता||२|| कुक्कुटी सर्पगन्धाख्या तिलाः काणविकाणिके| वज्रप्रोक्ता वयःस्था च शृङ्गी मोहनवल्ल्यपि||३|| स्रोतोजाञ्जनरक्षोघ्नं रक्षोघ्नं चान्यदौषधम्| खराश्वश्वाविदुष्ट्रर्क्षगोधानकुलशल्यकात्||४|| द्वीपिमार्जारगोसिंहव्याघ्रसामुद्रसत्त्वतः| चर्मपित्तद्विजनखा वर्गेऽस्मिन् साधयेद्घृतम्||५|| पुराणमथवा तैलं नवं तत्पाननस्ययोः| अभ्यङ्गे च प्रयोक्तव्यमेषां चूर्णं च धूपने||६|| एभिश्च गुटिकां युञ्ज्यादञ्जने सावपीडने| प्रलेपे कल्कमेतेषां क्वाथं च परिषेचने||७|| प्रयोगोऽयं ग्रहोन्मादान् सापस्माराञ्शमं नयेत्| |८|

Adhikarana sarvagrahanAshakaM gajAhvAdikalkaH (8-9) · Śloka 9

| गजाह्वापिप्पलीमूलव्योषामलकसर्षपान्||८|| गोधानकुलमार्जारझषपित्तप्रपेषितान्| नावनाभ्यङ्गसेकेषु विदधीत ग्रहापहान्||९||

Adhikarana sarvagrahanASakaM siddhArthakaM ghRutam (10-13) · Śloka 13

सिद्धार्थकवचाहिङ्गुप्रियङ्गुरजनीद्वयम्| मञ्जिष्ठा श्वेतकटभी वरा श्वेताऽद्रिकर्णिका||१०|| निम्बस्य पत्रं बीजं तु नक्तमालशिरीषयोः| सुराह्वं त्र्यूषणं सर्पिर्गोमूत्रे तैश्चतुर्गुणे||११|| सिद्धं सिद्धार्थकं नाम पाने नस्ये च योजितम्| ग्रहान् सर्वान्निहन्त्याशु विशेषादासुरान् ग्रहान्||१२|| कृत्यालक्ष्मीविषोन्मादज्वरापस्मारपाप्म च| |१३|

Adhikarana sarvagrahanASakaM agadaH (13-14) · Śloka 14

| एभिरेवौषधैर्बस्तवारिणा कल्पितोऽगदः||१३|| पाननस्याञ्जनालेपस्नानोद्धर्षणयोजितः| गुणैः पूर्ववदुद्दिष्टो राजद्वारे च सिद्धिकृत्||१४||

Adhikarana sarvagrahanASakaM siddhArthakAdiguDAH (15-17) · Śloka 17

सिद्धार्थकव्योषवचाश्वगन्धा- निशाद्वयं हिङ्गुपलाण्डुकन्दः| बीजं करञ्जात्, कुसुमं शिरीषात् फलं च वल्कं च कपित्थवृक्षात्||१५|| समाणिमन्थं सनतं सकुष्ठं स्योनाकमूलं किणिही सिता च| बस्तस्य मूत्रेण सुभावितं तत् पित्तेन गव्येन गुडान् विदध्यात्||१६|| दुष्टव्रणोन्मादतमोनिशान्धा- नुद्बन्धकान् वारिनिमग्नदेहान्| दिग्धाहतान् दर्पितसर्पदष्टां- स्ते साधयन्त्यञ्जननस्यलेपैः||१७||

Adhikarana skandAdigrahanAshakaM kArpAsAsthyAdidhUpanam (18) · Śloka 18

कार्पासास्थिमयूरपत्रबृहतीनिर्माल्यपिण्डीतक- त्वङ्मांसीवृषदंशविट्तुषवचाकेशाहिनिर्मोककैः| नागेन्द्रद्विजशृङ्गहिङ्गुमरिचैस्तुल्यैः कृतं धूपनं स्कन्दोन्मादपिशाचराक्षससुरावेशज्वरघ्नं परम्||१८||

Adhikarana sarvagrahaghnaM bhUtarAvaM ghRutaM (19) · Śloka 19

त्रिकटुकदलकुङ्कुमग्रन्थिकक्षारसिंही- निशादारुसिद्धार्थयुग्माम्बुशक्राह्वयैः सितलशुनफलत्रयोशीरतिक्तावचा- तुत्थयष्टीबलालोहितैलाशिलापद्मकैः| दधितगरमधूकसारप्रियाह्वाविषाख्या- विषातार्क्ष्यशैलैः सचव्यामयैः कल्कितैर्घृतमनवमशेषमूत्रांशसिद्धं मतं भूतरावाह्वयं पानतस्तद् ग्रहघ्नं परम्||१९||

Adhikarana sarvagrahaghnaM mahAbhUtarAvaM ghRutam (20) · Śloka 20

नतमधुकरञ्जलाक्षापटोलीसमङ्गावचा- पाटलीहिङ्गुसिद्धार्थसिंहीनिशायुग्लतारोहिणी- बदरकटुफलत्रिकाकाण्डदारुकृमिघ्नाजगन्धा- मराङ्कोल्लकोशातकीशिग्रुनिम्बाम्बुदेन्द्राह्वयैः| गदशुकतरुपुष्पबीजोग्रयष्ट्यद्रिकर्णीनिकुम्भा- ग्निबिल्वैः समैःकल्कितैर्मूत्रवर्गेण सिद्धं घृतं विधिविनिहितमाशु सर्वैः क्रमैर्योजितं हन्ति सर्वग्रहोन्मादकुष्ठज्वरांस्तन्महाभूतरावं स्मृतम्||२०||

Adhikarana grahagrahaNadine balyAdi (21) · Śloka 21

ग्रहा गृह्णन्ति ये येषु तेषां तेषु विशेषतः| दिनेषु बलिहोमादीन् प्रयुञ्जीत चिकित्सकः||२१||

Adhikarana sarvagrahANAM sAmAnyo vidhiH (22) · Śloka 22

स्नानवस्त्रवसामांसमद्यक्षीरगुडादि च| रोचते यद्यदा येभ्यस्तत्तेषामाहरेत्तदा||२२||

Adhikarana surAdibhyo balidAnasthAnAni (23) · Śloka 23

रत्नानि गन्धमाल्यानि बीजानि मधुसर्पिषी| भक्ष्याश्च सर्वे सर्वेषां सामान्यो विधिरित्ययम्||२३||

Adhikarana devAnAmiShTo baliH (24-28) · Śloka 28

सुरर्षिगुरुवृद्धेभ्यः सिद्धेभ्यश्च सुरालये| दिश्युत्तरस्यां तत्रापि देवायोपहरेद्बलिम्||२४|| पश्चिमायां यथाकालं दैत्यभूताय चत्वरे| गन्धर्वाय गवां मार्गे सवस्त्राभरणं बलिम्||२५|| पितृनागग्रहे नद्यां नागेभ्यः पूर्वदक्षिणे| यक्षाय यक्षायतने सरितोर्वा समागमे||२६|| चतुष्पथे राक्षसाय भीमेषु गहनेषु च| रक्षसां दक्षिणस्यां तु पूर्वस्यां ब्रह्मरक्षसाम्||२७|| शून्यालये पिशाचाय पश्चिमां दिशमास्थिते| |२८|

Adhikarana devagrahamokShaNaM hiMgvAdighRutam (28-30) · Śloka 30

| शुचिशुक्लानि माल्यानि गन्धाः क्षैरेयमोदनम्||२८|| दधि छत्रं च धवलं देवानां बलिरिष्यते| हिङ्गुसर्षपषड्ग्रन्थाव्योषैरर्धपलोन्मितैः||२९|| चतुर्गुणे गवां मूत्रे घृतप्रस्थं विपाचयेत्| तत्पाननावनाभ्यङ्गैर्देवग्रहविमोक्षणम्||३०||

Adhikarana devagrahamokShaNaM vacAdinasyA~jjanam (31) · Śloka 31

नस्याञ्जनं वचाहिङ्गुलशुनं बस्तवारिणा| |३१|

Adhikarana daityAnAmiShTo baliH (31) · Śloka 31

| दैत्ये बलिर्बहुफलः सोशीरकमलोत्पलः||३१||

Adhikarana nAgAnAmiShTo baliH nAgAnAmiShTo SvetapatrAdinasyA~jjanam (32-34) · Śloka 34

नागानां सुमनोलाजगुडापूपगुडौदनैः| परमान्नमधुक्षीरकृष्णमृन्नागकेसरैः||३२|| वचापद्मपुरोशीररक्तोत्पलदलैर्बलिः| श्वेतपत्रं च रोध्रं च तगरं नागसर्षपाः||३३|| शीतेन वारिणा पिष्टं नावनाञ्जनयोर्हितम्| |३४|

Adhikarana yakShANAmiShTo baliH (34-35) · Śloka 35

| यक्षाणां क्षीरदध्याज्यमिश्रकौदनगुग्गुलु||३४|| देवदारूत्पलं पद्ममुशीरं वस्त्रकाञ्चनम्| हिरण्यं च बलिर्योज्यो|३५|

Adhikarana yakShANAM mUtrAdi pAnanasyA~jjanam (35-36) · Śloka 36

| मूत्राज्यक्षीरमेकतः||३५|| सिद्धं समोन्मितं पाननावनाभ्यञ्जने हितम्| |३६|

Adhikarana yakShANAM harItakyAdi pAnanasyA~jjanam (36-37) · Śloka 37

| हरितकी हरिद्रे द्वे लशुनो मरिचं वचा||३६|| निम्बपत्रम् च बस्ताम्बुकल्कितं नावनाञ्जनम्| |३७|

Adhikarana brahmarAkShasAnAmiShTo baliH (37-38) · Śloka 38

| ब्रह्मरक्षोबलिः सिद्धं यवानां पूर्णमाढकम्||३७|| तोयस्य कुम्भः पललं छत्रं वस्त्रं विलेपनम्| ||३८||

Adhikarana rAkShasAnAM naktamAlAdyagadaH (41-43) · Śloka 43

| नक्तमालशिरीषत्वङ्मूलपुष्पफलानि च||४१|| तद्वच्च कृष्णपाटल्या बिल्वमूलं कटुत्रिकम्| हिंग्विन्द्रयवसिद्धार्थलशुनामलकीफलम्||४२|| नावनाञ्जनयोर्योज्यो बस्तमूत्रयुतोऽगदः| |४३|

Adhikarana rAkShasAnAM naktamAlAdighRutam (43-44) · Śloka 44

| एभिरेव घृतं सिद्धं गवां मूत्रे चतुर्गुणे||४३|| रक्षोग्रहान् वारयते पानाभ्यञ्जननावनैः| |४४|

Adhikarana piSAcAnAmiShTo baliH (44-45) · Śloka 45

| पिशाचानां बलिः सीधुः पिण्याकः पललं दधि||४४|| मूलकं लवणं सर्पिः सभूतौदनयावकम्| |४५|

Adhikarana pishAcAnAmiShTo haridrAdighRutam (45-47) · Śloka 47

| हरिद्राद्वयमञ्जिष्ठामिशिसैन्धवनागरम्||४५|| हिङ्गुप्रियङ्गुत्रिकटुरसोनत्रिफला वचा| पाटलीश्वेतकटभीशिरीषकुसुमैर्घृतम्||४६|| गोमूत्रपादिकं सिद्धं पानाभ्यञ्जनयोर्हितम्| |४७|

Adhikarana pishAcAnAmiShTo haridrAdi nAvanA~jjanam (47) · Śloka 47

| बस्ताम्बुपिष्टैस्तैरेव योज्यमञ्जननावनम्||४७||

Adhikarana devarShipitRugandharve varjyAvarjyam (48) · Śloka 48

देवर्षिपितृगन्धर्वे तीक्ष्णं नस्यादि वर्जयेत्| सर्पिष्पानादि मृद्वस्मिन् भैषज्यमवचारयेत्||४८||

Adhikarana pishAcAdRute sarveShvanukUlAcaraNam (49) · Śloka 49

ऋते पिशाचात्सर्वेषु प्रतिकूलं च नाचरेत्| सवैद्यमातुरं घ्नन्ति क्रुद्धास्ते हि महौजसः||४९||

Adhikarana sarvagrahanASako ISvarAdi japaH (50-51) · Śloka 51

ईश्वरं द्वादशभुजं नाथमार्यावलोकितम्| सर्वव्याधिचिकित्सां च जपन् सर्वग्रहान् जयेत्||५०|| तथोन्मादानपस्मारानन्यं वा चित्तविप्लवम्| |५१|

Adhikarana sarvagrahanAshako mAyUrImahAvidyAshravaNam (51) · Śloka 51

| महाविद्यां च मायूरीं शुचिं तं श्रावयेत्सदा||५१||

Adhikarana sarvagrahanAshako bhUteshAdipUjanaM tanmantrajapashca (52) · Śloka 52

भूतेशं पूजयेत् स्थाणुं प्रमथाख्यांश्च तद्गणान्| जपन् सिद्धांश्च तन्मन्त्रान् ग्रहान् सर्वानपोहति||५२||

Adhikarana sarvagrahanAshako vakShamANAdhyAyayorukta upakramaH (5) · Śloka 5

यच्चानन्तरयोः किञ्चिद्वक्ष्यतेऽध्याययोर्हितम्| यच्चोक्तमिह तत्सर्वं प्रयुञ्जीत परस्परम्||५३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने भूतप्रतिषेधो नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||