Adhikarana adhyAyopakramaH (1) · Śloka 1
|1|
View original
|१|
🔊 Audio coming soon
37. kīṭālūtādiviṣapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana kITalUtAdiviShapratShedhAdhyAyaH ------ kITAH sarpANAM viNmutrAdijAH kITAnAM caturvidhatvam (2-1) · Śloka 1
athātaḥ kīṭalūtādiviṣapratiṣēdhaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ| (gadyasūtrē|2| ) sarpāṇāmēva viṇmūtraśukrāṇḍaśavakōthajāḥ| dōṣairvyastaiḥ samastaiśca yuktāḥ kīṭāścaturvidhāḥ||1||
View original
अथातः कीटलूतादिविषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) सर्पाणामेव विण्मूत्रशुक्राण्डशवकोथजाः| दोषैर्व्यस्तैः समस्तैश्च युक्ताः कीटाश्चतुर्विधाः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavyakITadaShTasya lakShaNam (2) · Śloka 2
daṣṭasya kīṭairvāyavyairdaṁśastōdarujōlbaṇaḥ| |2|
View original
दष्टस्य कीटैर्वायव्यैर्दंशस्तोदरुजोल्बणः| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgneyakITadaShTasya lakShaNam (2-3) · Śloka 3
| āgnēyairalpasaṁsrāvō dāharāgavisarpavān||2|| pakvapīluphalaprakhyaḥ kharjūrasadr̥śō'thavā| |3|
View original
| आग्नेयैरल्पसंस्रावो दाहरागविसर्पवान्||२|| पक्वपीलुफलप्रख्यः खर्जूरसदृशोऽथवा| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphAdhikakITadaShTasya lakShaNam (3) · Śloka 3
| kaphādhikarimandarujaḥ pakvōdumbarasannibhaḥ||3||
View original
| कफाधिकरिमन्दरुजः पक्वोदुम्बरसन्निभः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAnnipAtikakITadaShTasya lakShaNam (4) · Śloka 4
srāvāḍhyaḥ sarvaliṅgastu vivarjyaḥ sānnipātikaiḥ| |4|
View original
स्रावाढ्यः सर्वलिङ्गस्तु विवर्ज्यः सान्निपातिकैः| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITeShu sarpavat vegAH shophAdishca (4-5) · Śloka 5
| vēgāśca sarpavacchōphō vardhiṣṇurvisraraktatā||4|| śirōkṣigauravaṁ mūrcchā bhramaḥ śvāsō'tivēdanā| |5|
View original
| वेगाश्च सर्पवच्छोफो वर्धिष्णुर्विस्ररक्तता||४|| शिरोक्षिगौरवं मूर्च्छा भ्रमः श्वासोऽतिवेदना| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvakITakadaShTAnAM sAmAnyalakShaNam (5) · Śloka 5
| sarvēṣāṁ karṇikā śōphō jvaraḥ kaṇḍūrarōcakaḥ||5||
View original
| सर्वेषां कर्णिका शोफो ज्वरः कण्डूररोचकः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaShTasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7
vr̥ścikasya viṣaṁ tīkṣṇamādau dahati vahnivat| ūrdhvamārōhati kṣipraṁ daṁśē paścāttu tiṣṭhati||6|| daṁśaḥ sadyō'tiruk śyāvastudyatē sphuṭatīva ca| |7|
View original
वृश्चिकस्य विषं तीक्ष्णमादौ दहति वह्निवत्| ऊर्ध्वमारोहति क्षिप्रं दंशे पश्चात्तु तिष्ठति||६|| दंशः सद्योऽतिरुक् श्यावस्तुद्यते स्फुटतीव च| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikAstriprakArAH (7-8) · Śloka 8
| tē gavādiśakr̥tkōthāddigdhadaṣṭādikōthataḥ||7|| sarpakōthācca sambhūtā mandamadhyamahāviṣāḥ| |8|
View original
| ते गवादिशकृत्कोथाद्दिग्धदष्टादिकोथतः||७|| सर्पकोथाच्च सम्भूता मन्दमध्यमहाविषाः| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mandaviShavRushcikAnAM lakShaNam (8-9) · Śloka 9
| mandāḥ pītāḥ sitāḥ śyāvāḥ rūkṣāḥ karburamēcakāḥ||8|| rōmaśā bahuparvāṇō lōhitāḥ pāṇḍurōdarāḥ| |9|
View original
| मन्दाः पीताः सिताः श्यावाः रूक्षाः कर्बुरमेचकाः||८|| रोमशा बहुपर्वाणो लोहिताः पाण्डुरोदराः| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyaviShavRushcikAnAM lakShaNam (9-10) · Śloka 10
| dhūmrōdarāstriparvāṇō madhyāstu kapilāruṇāḥ||9|| piśaṅgāḥ śabalāścitrāḥ śōṇitābhā| |10|
View original
| धूम्रोदरास्त्रिपर्वाणो मध्यास्तु कपिलारुणाः||९|| पिशङ्गाः शबलाश्चित्राः शोणिताभा| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAviShavRushcikAnAM lakShaNam (10) · Śloka 10
mahāviṣāḥ| agnyābhā-dvyēkaparvāṇō raktāsitasitōdarāḥ||10||
View original
महाविषाः| अग्न्याभा-द्व्येकपर्वाणो रक्तासितसितोदराः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAviShavRushcikadaShTasya lakShaNam (11-12) · Śloka 12
tairdaṣṭaḥ śūnarasanaḥ stabdhagātrō jvarārditaḥ| khairvaman śōṇitaṁ kr̥ṣṇamindriyārthānasaṁvidan||11|| svidyan mūrcchan viśuṣkāsyō vihvalō vēdanāturaḥ| viśīryamāṇamāṁsaśca prāyaśō vijahātyasūn||12||
View original
तैर्दष्टः शूनरसनः स्तब्धगात्रो ज्वरार्दितः| खैर्वमन् शोणितं कृष्णमिन्द्रियार्थानसंविदन्||११|| स्विद्यन् मूर्च्छन् विशुष्कास्यो विह्वलो वेदनातुरः| विशीर्यमाणमांसश्च प्रायशो विजहात्यसून्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShTradhUmasya lakShaNam (13-14) · Śloka 14
ucciṭiṅgastu vaktrēṇa daśatyabhyadhikavyathaḥ| sādhyatō vr̥ścikāt stambhaṁ śēphasō hr̥ṣṭarōmatām||13|| karōti sēkamaṅgānāṁ daṁśaḥ śītāmbunēva ca| uṣṭradhūmaḥ sa ēvōktō rātricārācca rātrikaḥ||14||
View original
उच्चिटिङ्गस्तु वक्त्रेण दशत्यभ्यधिकव्यथः| साध्यतो वृश्चिकात् स्तम्भं शेफसो हृष्टरोमताम्||१३|| करोति सेकमङ्गानां दंशः शीताम्बुनेव च| उष्ट्रधूमः स एवोक्तो रात्रिचाराच्च रात्रिकः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITAdInAM doShAdhikatvam (15) · Śloka 15
vātapittōttarāḥ kīṭāḥ, ślaiśmikāḥ kaṇabhōndurāḥ| prāyō vātōlbaṇaviṣā vr̥ścikāḥ sōṣṭradhūmakāḥ||15||
View original
वातपित्तोत्तराः कीटाः, श्लैश्मिकाः कणभोन्दुराः| प्रायो वातोल्बणविषा वृश्चिकाः सोष्ट्रधूमकाः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yathAdoShodayaM kriyA (16) · Śloka 16
yasya yasyaiva dōṣasya liṅgādhikyaṁ pratarkayēt| tasya tasyauṣadhaiḥ kuryādviparītaguṇaiḥ kriyām||16||
View original
यस्य यस्यैव दोषस्य लिङ्गाधिक्यं प्रतर्कयेत्| तस्य तस्यौषधैः कुर्याद्विपरीतगुणैः क्रियाम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikaviShasya lakShaNam (17) · Śloka 17
hr̥tpīḍōrdhvānilastambhaḥ śirāyāmō'sthiparvaruk| ghūrṇanōdvēṣṭanaṁ gātraśyāvatā vātikē viṣē||17||
View original
हृत्पीडोर्ध्वानिलस्तम्भः शिरायामोऽस्थिपर्वरुक्| घूर्णनोद्वेष्टनं गात्रश्यावता वातिके विषे||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikaviShasya lakShaNam (18) · Śloka 18
saṁjñānāśōṣṇaniśvāsau hr̥ddāhaḥ kaṭukāsyatā| māṁsāvadaraṇaṁ śōphō raktapītaśca paittikē||18||
View original
संज्ञानाशोष्णनिश्वासौ हृद्दाहः कटुकास्यता| मांसावदरणं शोफो रक्तपीतश्च पैत्तिके||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikaviShasya lakShaNam (19) · Śloka 19
chardyarōcakahr̥llāsaprasēkōtklēśapīnasaiḥ| saśaityamukhamādhuryairvidyācchlēṣmādhikaṁ viṣam||19||
View original
छर्द्यरोचकहृल्लासप्रसेकोत्क्लेशपीनसैः| सशैत्यमुखमाधुर्यैर्विद्याच्छ्लेष्माधिकं विषम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikaviShe piNyAkalepAdi (20) · Śloka 20
piṇyākēna vraṇālēpastailābhyaṅgaśca vātikē| svēdō nāḍīpulākādyairbr̥ṁhaṇaśca vidhirhitaḥ||20||
View original
पिण्याकेन व्रणालेपस्तैलाभ्यङ्गश्च वातिके| स्वेदो नाडीपुलाकाद्यैर्बृंहणश्च विधिर्हितः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikaviShe shItalasekAdi (21) · Śloka 21
paittikaṁ stambhayētsēkaiḥ pradēhaiścātiśītalaiḥ| |21|
View original
पैत्तिकं स्तम्भयेत्सेकैः प्रदेहैश्चातिशीतलैः| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikaviShe lekhanAdi (21) · Śloka 21
| lēkhanacchēdanasvēdavamanaiḥ ślaiṣmikaṁ jayēt||21||
View original
| लेखनच्छेदनस्वेदवमनैः श्लैष्मिकं जयेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trividhAnAM kITAnAM yathAdoShaM cikitsA, svedAlepanasekAH prAyaH koShNAH kAryAH (22-23) · Śloka 23
kīṭānāṁ triprakārāṇāṁ traividhyēna kriyā hitā| svēdālēpanasēkāṁstu kōṣṇān prāyō'vacārayēt||22|| anyatra mūrcchitāddaṁśapākataḥ kōthatō'thavā| |23|
View original
कीटानां त्रिप्रकाराणां त्रैविध्येन क्रिया हिता| स्वेदालेपनसेकांस्तु कोष्णान् प्रायोऽवचारयेत्||२२|| अन्यत्र मूर्च्छिताद्दंशपाकतः कोथतोऽथवा| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvasya viShadaMshasya nRukeshAdayo dhUpanam (23-24) · Śloka 24
| nr̥kēśāḥ sarṣapāḥ pītā guḍō jīrṇaśca dhūpanam||23|| viṣadaṁśasya sarvasya kāśyapaḥ paramabravīt| |24|
View original
| नृकेशाः सर्षपाः पीता गुडो जीर्णश्च धूपनम्||२३|| विषदंशस्य सर्वस्य काश्यपः परमब्रवीत्| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvasya sarvo viShaghno vidhiH saMshodhanAni ca (24) · Śloka 24
| viṣaghnaṁ ca vidhiṁ sarvaṁ kuryātsaṁśōdhanāni ca||24||
View original
| विषघ्नं च विधिं सर्वं कुर्यात्संशोधनानि च||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShograkITavRushcikadaShTeShu sarpavat sAdhanam (25) · Śloka 25
sādhayētsarpavaddaṣṭān viṣōgraiḥ kīṭavr̥ścikaiḥ| |25|
View original
साधयेत्सर्पवद्दष्टान् विषोग्रैः कीटवृश्चिकैः| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITaviSheShu tandulIyalAdipAnam (25-26) · Śloka 26
| tandulīyakatulyāṁśāṁ trivr̥tāṁ sarpiṣā pibēt||25|| yāti kīṭaviṣaiḥ kampaṁ na kailāsa ivānilaiḥ| |26|
View original
| तन्दुलीयकतुल्यांशां त्रिवृतां सर्पिषा पिबेत्||२५|| याति कीटविषैः कम्पं न कैलास इवानिलैः| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITavisheShu shuddhe kShIrivRukShatvagAlepaH (26) · Śloka 26
| kṣīrivr̥kṣatvagālēpaḥ śuddhē kīṭaviṣāpahaḥ||26||
View original
| क्षीरिवृक्षत्वगालेपः शुद्धे कीटविषापहः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITavisheShu muktAlepaH shophAdighnaH (27) · Śloka 27
muktālēpō varaḥ śōphatōdadāhajvarapraṇut| |27|
View original
मुक्तालेपो वरः शोफतोददाहज्वरप्रणुत्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITavisheShu dashA~ggAgadapAnam (27-28) · Śloka 28
| vacā hiṅgu viḍaṅgāni saindhavaṁ gajapippalī||27|| pāṭhā prativiṣā vyōṣaṁ kāśyapēna vinirmitam| daśāṅgamagadaṁ pītvā sarvakīṭaviṣaṁ jayēt||28||
View original
| वचा हिङ्गु विडङ्गानि सैन्धवं गजपिप्पली||२७|| पाठा प्रतिविषा व्योषं काश्यपेन विनिर्मितम्| दशाङ्गमगदं पीत्वा सर्वकीटविषं जयेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe cakratailAdinA secanam (29-30) · Śloka 30
sadyō vr̥ścikajaṁ daṁśaṁ cakratailēna sēcayēt| vidārigandhāsiddhēna kavōṣṇēnētarēṇa vā||29|| lavaṇōttamayuktēna sarpiṣā vā punaḥ punaḥ| siñcētkōṣṇāranālēna sakṣīralavaṇēna vā||30||
View original
सद्यो वृश्चिकजं दंशं चक्रतैलेन सेचयेत्| विदारिगन्धासिद्धेन कवोष्णेनेतरेण वा||२९|| लवणोत्तमयुक्तेन सर्पिषा वा पुनः पुनः| सिञ्चेत्कोष्णारनालेन सक्षीरलवणेन वा||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe ajAjIkalkenopanAhaH (31) · Śloka 31
upanāhō ghr̥tē bhr̥ṣṭaḥ kalkō'jājyāḥ sasaindhavaḥ| |31|
View original
उपनाहो घृते भृष्टः कल्कोऽजाज्याः ससैन्धवः| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe svedaH pracchAnaM rajanyAdi cUrNaiH pratisAraNaM ca (31-32) · Śloka 32
| ādaṁśaṁ svēditaṁ cūrṇaiḥ pracchāya pratisārayēt||31|| rajanīsaindhavavyōṣaśirīṣaphalapuṣpajaiḥ| |32|
View original
| आदंशं स्वेदितं चूर्णैः प्रच्छाय प्रतिसारयेत्||३१|| रजनीसैन्धवव्योषशिरीषफलपुष्पजैः| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe surasApuShpAdilepAH (32-33) · Śloka 33
| mātuluṅgāmlagōmūtrapiṣṭaṁ ca surasāgrajam||32|| lēpaḥ sukhōṣṇaśca hitaḥ piṇyākō gōmayō'pi vā| |33|
View original
| मातुलुङ्गाम्लगोमूत्रपिष्टं च सुरसाग्रजम्||३२|| लेपः सुखोष्णश्च हितः पिण्याको गोमयोऽपि वा| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe ghRutAdipAnam (33) · Śloka 33
| pānē sarpirmadhuyutaṁ kṣīraṁ vā bhūriśarkaram||33||
View original
| पाने सर्पिर्मधुयुतं क्षीरं वा भूरिशर्करम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuScikadaMshe pArApatashakRutAdyagadaH (34) · Śloka 34
pārāpataśakr̥t pathyā tagaraṁ viśvabhēṣajam| bījapūrarasōnmiśraḥ paramō vr̥ścikāgadaḥ||34||
View original
पारापतशकृत् पथ्या तगरं विश्वभेषजम्| बीजपूररसोन्मिश्रः परमो वृश्चिकागदः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe uShTradaMShTrAdi (35) · Śloka 35
saśaivalōṣṭradaṁṣṭrā ca hanti vr̥ścikajaṁ viṣam| |35|
View original
सशैवलोष्ट्रदंष्ट्रा च हन्ति वृश्चिकजं विषम्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe hiMgvAdiguTikA (35-36) · Śloka 36
| hiṅgunā haritālēna mātuluṅgarasēna ca||35|| lēpāñjanābhyāṁ guṭikā paramaṁ vr̥ścikāpahā| |36|
View original
| हिङ्गुना हरितालेन मातुलुङ्गरसेन च||३५|| लेपाञ्जनाभ्यां गुटिका परमं वृश्चिकापहा| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe kara~jjAdipuShpalepaH (36-37) · Śloka 37
| karañjārjunaśēlūnāṁ kaṭabhyāḥ kuṭajasya ca||36|| śirīṣasya ca puṣpāṇi mastunā daṁśalēpanam| |37|
View original
| करञ्जार्जुनशेलूनां कटभ्याः कुटजस्य च||३६|| शिरीषस्य च पुष्पाणि मस्तुना दंशलेपनम्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe mohAdiyukte pathyAdilepaH (37-38) · Śloka 38
| yō muhyati praśvasiti pralapatyugravēdanaḥ||37|| tasya pathyāniśākr̥ṣṇāmañjiṣṭhātiviṣōṣaṇam| sālābuvr̥ntaṁ vārtākarasapiṣṭaṁ pralēpanam||38||
View original
| यो मुह्यति प्रश्वसिति प्रलपत्युग्रवेदनः||३७|| तस्य पथ्यानिशाकृष्णामञ्जिष्ठातिविषोषणम्| सालाबुवृन्तं वार्ताकरसपिष्टं प्रलेपनम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe sudAruNe dadhisarpiShpAnAdikam (39) · Śloka 39
sarvatra cōgrāliviṣē pāyayēddadhisarpiṣī| vidhyētsirāṁ vidadhyācca vamanāñjananāvanam| uṣṇasnigdhāmlamadhuraṁ bhōjanaṁ cānilāpaham||39||
View original
सर्वत्र चोग्रालिविषे पाययेद्दधिसर्पिषी| विध्येत्सिरां विदध्याच्च वमनाञ्जननावनम्| उष्णस्निग्धाम्लमधुरं भोजनं चानिलापहम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe nAgarAdyagadaH (40) · Śloka 40
nāgaraṁ gr̥hakapōtapurīṣaṁ bījapūrakarasō haritālam| saindhavaṁ ca vinihantyagadō'yaṁ lēpatō'likulajaṁ viṣamāśu||40||
View original
नागरं गृहकपोतपुरीषं बीजपूरकरसो हरितालम्| सैन्धवं च विनिहन्त्यगदोऽयं लेपतोऽलिकुलजं विषमाशु||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe samudIrNe viShe viShalepaH (41) · Śloka 41
antē vr̥ścikadaṣṭānāṁ samudīrṇē bhr̥ṣaṁ viṣē| viṣēṇālēpayēddaṁśamucciṭiṅgē'pyayaṁ vidhiḥ||41||
View original
अन्ते वृश्चिकदष्टानां समुदीर्णे भृषं विषे| विषेणालेपयेद्दंशमुच्चिटिङ्गेऽप्ययं विधिः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe nAgapurIShacchatrAdiguTikA (42) · Śloka 42
nāgapurīṣacchatraṁ rōhiṣamūlaṁ ca śēlutōyēna| kuryādguṭikāṁ lēpādiyamaliviṣanāśanī śrēṣṭhā||42||
View original
नागपुरीषच्छत्रं रोहिषमूलं च शेलुतोयेन| कुर्याद्गुटिकां लेपादियमलिविषनाशनी श्रेष्ठा||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe shirIShabIjAdyagadaH kITAdiviShaghnaH (43) · Śloka 43
arkasya dugdhēna śirīṣabījaṁ trirbhāvitaṁ pippalīcūrṇamiśram| ēṣō'gadō hanti viṣāṇi kīṭabhujaṅgalūtōnduravr̥ścikānām||43||
View original
अर्कस्य दुग्धेन शिरीषबीजं त्रिर्भावितं पिप्पलीचूर्णमिश्रम्| एषोऽगदो हन्ति विषाणि कीटभुजङ्गलूतोन्दुरवृश्चिकानाम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe shirIShabIjAdyagado rAtrikavRushcikaviShaghnaH (44) · Śloka 44
śirīṣapuṣpaṁ sakarañjabījaṁ kāśmīrajaṁ kuṣṭhamanaḥśilē ca| ēṣō'gadō rātrikavr̥ścikānāṁ saṁkrāntikārī kathitō jinēna||44||
View original
शिरीषपुष्पं सकरञ्जबीजं काश्मीरजं कुष्ठमनःशिले च| एषोऽगदो रात्रिकवृश्चिकानां संक्रान्तिकारी कथितो जिनेन||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM sa~gkhyAviShaye matAni tatra hetushca (45-46) · Śloka 46
kīṭēbhyō dāruṇtarā lūtāḥ ṣōḍaśa tā jaguḥ| aṣṭāviṁśatirityēkē tatō'pyanyē tu bhūyasīḥ||45|| sahasraraśmyanucarā vadantyanyē sahasraśaḥ| bahūpadravarupā tu lūtaikaiva viṣātmikā||46||
View original
कीटेभ्यो दारुण्तरा लूताः षोडश ता जगुः| अष्टाविंशतिरित्येके ततोऽप्यन्ये तु भूयसीः||४५|| सहस्ररश्म्यनुचरा वदन्त्यन्ये सहस्रशः| बहूपद्रवरुपा तु लूतैकैव विषात्मिका||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM doShato nirupaNam (47) · Śloka 47
rūpāṇi nāmatastasyā durjñēyānyatisaṅkarāt| nāsti sthānavyavasthā ca dōṣatō'taḥ pracakṣatē||47||
View original
रूपाणि नामतस्तस्या दुर्ज्ञेयान्यतिसङ्करात्| नास्ति स्थानव्यवस्था च दोषतोऽतः प्रचक्षते||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM sAdhyAsAdhyatvam (48) · Śloka 48
kr̥cchrasādhyā pr̥thagdōṣairasādhyā nicayēna sā| |48|
View original
कृच्छ्रसाध्या पृथग्दोषैरसाध्या निचयेन सा| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (48-49) · Śloka 49
| taddaṁśaḥ paittikō dāhatr̥ṭsphōṭajvaramōhavān||48|| bhr̥śōṣmā raktapītābhaḥ klēdī drākṣāphalōpamaḥ| |49|
View original
| तद्दंशः पैत्तिको दाहतृट्स्फोटज्वरमोहवान्||४८|| भृशोष्मा रक्तपीताभः क्लेदी द्राक्षाफलोपमः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (49-50) · Śloka 50
| ślaiṣmikaḥ kaṭhinaḥ pāṇḍuḥ parūṣakaphalākr̥tiḥ||49|| nidrāṁ śītajvaraṁ kāsaṁ kaṇḍūṁ ca kurutē bhr̥śam| |50|
View original
| श्लैष्मिकः कठिनः पाण्डुः परूषकफलाकृतिः||४९|| निद्रां शीतज्वरं कासं कण्डूं च कुरुते भृशम्| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (50) · Śloka 50
| vātikaḥ paruṣaḥ śyāvaḥ parvabhēdajvarapradaḥ||50||
View original
| वातिकः परुषः श्यावः पर्वभेदज्वरप्रदः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShali~ggairyathAsvaM tadvibhAgaH (51) · Śloka 51
tadvibhāgaṁ yathāsvaṁ ca dōṣaliṅgairvibhāvayēt| |51|
View original
तद्विभागं यथास्वं च दोषलिङ्गैर्विभावयेत्| |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyalUtAyAH lakShaNam (51-54) · Śloka 54
| asādhyāyāṁ tu hr̥nmōhaśvāsahidhmāśirōgrahāḥ||51|| śvētapītāsitāraktāḥ piṭikāḥ śvayathūdbhavaḥ| vēpathurvamathurdāhastr̥ḍāndhyaṁ vakranāsatā||52|| śyāvauṣṭhavaktradantatvaṁ pr̥ṣṭhagrīvāvabhañjanam| pakvajambūsavarṇaṁ ca daṁśātsravati śōṇitam||53|| sarvā'pi sarvajā prāyō vyapadēśastu bhūyasā| |54|
View original
| असाध्यायां तु हृन्मोहश्वासहिध्माशिरोग्रहाः||५१|| श्वेतपीतासितारक्ताः पिटिकाः श्वयथूद्भवः| वेपथुर्वमथुर्दाहस्तृडान्ध्यं वक्रनासता||५२|| श्यावौष्ठवक्त्रदन्तत्वं पृष्ठग्रीवावभञ्जनम्| पक्वजम्बूसवर्णं च दंशात्स्रवति शोणितम्||५३|| सर्वाऽपि सर्वजा प्रायो व्यपदेशस्तु भूयसा| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAyAstriprakAratvam (54-55) · Śloka 55
| tīkṣṇamadhyāvaratvēna sā tridhā hantyupēkṣitā||54|| saptāhēna daśāhēna pakṣēṇa ca paraṁ kramāt| |55|
View original
| तीक्ष्णमध्यावरत्वेन सा त्रिधा हन्त्युपेक्षिता||५४|| सप्ताहेन दशाहेन पक्षेण च परं क्रमात्| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvasya lUtAdaMshasya lakShaNam (55-58) · Śloka 58
| lūtādaṁśaśca sarvō'pi dadrumaṇḍalasannibhaḥ||55|| sitō'sitō'ruṇaḥ pītaḥ śyāvō vā mr̥durunnataḥ| madhyē kr̥ṣṇō'thavā śyāvaḥ paryantē jālakāvr̥taḥ||56|| visarpavāṁschōphayutastapyatē bahuvēdanaḥ| jvarāśupākaviklēdakōthāvadaraṇānvitaḥ||57|| klēdēna yatspr̥śatyaṅgaṁ tatrāpi kurutē vraṇam| |58|
View original
| लूतादंशश्च सर्वोऽपि दद्रुमण्डलसन्निभः||५५|| सितोऽसितोऽरुणः पीतः श्यावो वा मृदुरुन्नतः| मध्ये कृष्णोऽथवा श्यावः पर्यन्ते जालकावृतः||५६|| विसर्पवांस्छोफयुतस्तप्यते बहुवेदनः| ज्वराशुपाकविक्लेदकोथावदरणान्वितः||५७|| क्लेदेन यत्स्पृशत्यङ्गं तत्रापि कुरुते व्रणम्| |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAyAH shvAsAdibhirviShodvamanam (58-59) · Śloka 59
| śvāsadaṁṣṭrāśakr̥nmūtraśukralālānakhārtavaiḥ||58|| aṣṭābhirudvamatyēṣā viṣaṁ vaktrādviśēṣataḥ| |59|
View original
| श्वासदंष्ट्राशकृन्मूत्रशुक्रलालानखार्तवैः||५८|| अष्टाभिरुद्वमत्येषा विषं वक्त्राद्विशेषतः| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAyAH kITAnAM ca daMsha sthAnam (59-60) · Śloka 60
| lūtā nābhērdaśatyūrdhvamūrdhvaṁ cādhaśca kīṭakāḥ||59|| taddūṣitaṁ ca vastrādi dēhē pr̥ktaṁ vikārakr̥t| |60|
View original
| लूता नाभेर्दशत्यूर्ध्वमूर्ध्वं चाधश्च कीटकाः||५९|| तद्दूषितं च वस्त्रादि देहे पृक्तं विकारकृत्| |६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (60-61) · Śloka 61
| dinārdhaṁ lakṣyatē naiva daṁśō lūtāviṣōdbhavaḥ||60|| sūcīvyadhavadābhāti tatō'sau prathamē'hani| avyaktavarṇaḥ pracalaḥ kiñcitkaṇḍūrujānvitaḥ||61||
View original
| दिनार्धं लक्ष्यते नैव दंशो लूताविषोद्भवः||६०|| सूचीव्यधवदाभाति ततोऽसौ प्रथमेऽहनि| अव्यक्तवर्णः प्रचलः किञ्चित्कण्डूरुजान्वितः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIye~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (62) · Śloka 62
dvitīyē'bhyunnatō'ntēṣu piṭikairiva vā''citaḥ| vyaktavarṇō natō madhyē kaṇḍūmān granthisannibhaḥ||62||
View original
द्वितीयेऽभ्युन्नतोऽन्तेषु पिटिकैरिव वाऽऽचितः| व्यक्तवर्णो नतो मध्ये कण्डूमान् ग्रन्थिसन्निभः||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIye~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (63) · Śloka 63
tr̥tīyē sajvarō rōmaharṣakr̥draktamaṇḍalaḥ| śarāvarūpastōdāḍhyō rōmakūpēṣu sāsravaḥ||63||
View original
तृतीये सज्वरो रोमहर्षकृद्रक्तमण्डलः| शरावरूपस्तोदाढ्यो रोमकूपेषु सास्रवः||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthe~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (64) · Śloka 64
mahāṁścaturthē śvayathustāpaśvāsabhramapradaḥ| |64|
View original
महांश्चतुर्थे श्वयथुस्तापश्वासभ्रमप्रदः| |६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (64) · Śloka 64
| vikārān kurutē tāṁstān pañcamē viṣakōpajān||64||
View original
| विकारान् कुरुते तांस्तान् पञ्चमे विषकोपजान्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThe~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (65) · Śloka 65
ṣaṣṭhē vyāpnōti marmāṇi| |65|
View original
षष्ठे व्याप्नोति मर्माणि| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (65) · Śloka 65
saptamē hanti jīvitam| |65|
View original
सप्तमे हन्ति जीवितम्| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iti tIkShNaviShasvarUpam madhyaM hInaM cAto viBajet (65) · Śloka 65
| iti tīkṣṇaṁ viṣaṁ, madhyaṁ hīnaṁ ca vibhajēdataḥ||65||
View original
| इति तीक्ष्णं विषं, मध्यं हीनं च विभजेदतः||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekaviMshatirAtreNa sarvathA viShashamaH (66) · Śloka 66
ēkaviṁśatirātrēṇa viṣaṁ śāmyati sarvathā| |66|
View original
एकविंशतिरात्रेण विषं शाम्यति सर्वथा| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAdaMshasyoddharaNaM dAhaSca (66-67) · Śloka 67
| athāśu lūtādaṣṭasya śastrēṇādaṁśamuddharēt||66|| dahēcca jāmbavauṣṭhādyairna tu pittōttaraṁ dahēt| |67|
View original
| अथाशु लूतादष्टस्य शस्त्रेणादंशमुद्धरेत्||६६|| दहेच्च जाम्बवौष्ठाद्यैर्न तु पित्तोत्तरं दहेत्| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karkashAdidaMshasya chedadAha niShedhaH (67-68) · Śloka 68
| karkaśaṁ bhinnarōmāṇaṁ marmasandhyādisaṁśritam||67|| prasr̥taṁ sarvatō daṁśaṁ na chindīta dahēnna ca| |68|
View original
| कर्कशं भिन्नरोमाणं मर्मसन्ध्यादिसंश्रितम्||६७|| प्रसृतं सर्वतो दंशं न छिन्दीत दहेन्न च| |६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dagdhadaMshasyAgadairlepaH kShIrivRukShakaShAyaiH sekashca (68-69) · Śloka 69
| lēpayēddagdhamagadairmadhusaindhavasaṁyutaiḥ||68|| suśītaiḥ sēcayēccānu kaṣāyaiḥ kṣīrivr̥kṣajaiḥ| |69|
View original
| लेपयेद्दग्धमगदैर्मधुसैन्धवसंयुतैः||६८|| सुशीतैः सेचयेच्चानु कषायैः क्षीरिवृक्षजैः| |६९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAdaMshasya sarvato raktApaharaNaM, tataH shItAH sekalepAH (69-70) · Śloka 70
| sarvatō'paharēdraktaṁ śr̥ṅgādyaiḥ sirayā'pi vā||69|| sēkalēpāstataḥ śītā bōdhiślēṣmātakākṣakaiḥ| |70|
View original
| सर्वतोऽपहरेद्रक्तं शृङ्गाद्यैः सिरयाऽपि वा||६९|| सेकलेपास्ततः शीता बोधिश्लेष्मातकाक्षकैः| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvalUtAkITeShu padmako~agadaH (70-71) · Śloka 71
| phalinīdviniśākṣaudrasarpirbhiḥ padmakāhvayaḥ||70|| aśēṣalūtākīṭānāmagadaḥ sārvakārmikaḥ| |71|
View original
| फलिनीद्विनिशाक्षौद्रसर्पिर्भिः पद्मकाह्वयः||७०|| अशेषलूताकीटानामगदः सार्वकार्मिकः| |७१|
🔊 Audio coming soon