Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

37. kīṭālūtādiviṣapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH (1) · Śloka 1

|১|

View original

|१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITalUtAdiviShapratShedhAdhyAyaH ------ kITAH sarpANAM viNmutrAdijAH kITAnAM caturvidhatvam (2-1) · Śloka 1

অথাতঃ কীটলূতাদিবিষপ্রতিষেধং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে|২| ) সর্পাণামেব বিণ্মূত্রশুক্রাণ্ডশবকোথজাঃ| দোষৈর্ব্যস্তৈঃ সমস্তৈশ্চ যুক্তাঃ কীটাশ্চতুর্বিধাঃ||১||

View original

अथातः कीटलूतादिविषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) सर्पाणामेव विण्मूत्रशुक्राण्डशवकोथजाः| दोषैर्व्यस्तैः समस्तैश्च युक्ताः कीटाश्चतुर्विधाः||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAyavyakITadaShTasya lakShaNam (2) · Śloka 2

দষ্টস্য কীটৈর্বাযব্যৈর্দংশস্তোদরুজোল্বণঃ| |২|

View original

दष्टस्य कीटैर्वायव्यैर्दंशस्तोदरुजोल्बणः| |२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana AgneyakITadaShTasya lakShaNam (2-3) · Śloka 3

| আগ্নেযৈরল্পসংস্রাবো দাহরাগবিসর্পবান্||২|| পক্বপীলুফলপ্রখ্যঃ খর্জূরসদৃশোঽথবা| |৩|

View original

| आग्नेयैरल्पसंस्रावो दाहरागविसर्पवान्||२|| पक्वपीलुफलप्रख्यः खर्जूरसदृशोऽथवा| |३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphAdhikakITadaShTasya lakShaNam (3) · Śloka 3

| কফাধিকরিমন্দরুজঃ পক্বোদুম্বরসন্নিভঃ||৩||

View original

| कफाधिकरिमन्दरुजः पक्वोदुम्बरसन्निभः||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sAnnipAtikakITadaShTasya lakShaNam (4) · Śloka 4

স্রাবাঢ্যঃ সর্বলিঙ্গস্তু বিবর্জ্যঃ সান্নিপাতিকৈঃ| |৪|

View original

स्रावाढ्यः सर्वलिङ्गस्तु विवर्ज्यः सान्निपातिकैः| |४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITeShu sarpavat vegAH shophAdishca (4-5) · Śloka 5

| বেগাশ্চ সর্পবচ্ছোফো বর্ধিষ্ণুর্বিস্ররক্ততা||৪|| শিরোক্ষিগৌরবং মূর্চ্ছা ভ্রমঃ শ্বাসোঽতিবেদনা| |৫|

View original

| वेगाश्च सर्पवच्छोफो वर्धिष्णुर्विस्ररक्तता||४|| शिरोक्षिगौरवं मूर्च्छा भ्रमः श्वासोऽतिवेदना| |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakITakadaShTAnAM sAmAnyalakShaNam (5) · Śloka 5

| সর্বেষাং কর্ণিকা শোফো জ্বরঃ কণ্ডূররোচকঃ||৫||

View original

| सर्वेषां कर्णिका शोफो ज्वरः कण्डूररोचकः||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaShTasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7

বৃশ্চিকস্য বিষং তীক্ষ্ণমাদৌ দহতি বহ্নিবত্| ঊর্ধ্বমারোহতি ক্ষিপ্রং দংশে পশ্চাত্তু তিষ্ঠতি||৬|| দংশঃ সদ্যোঽতিরুক্ শ্যাবস্তুদ্যতে স্ফুটতীব চ| |৭|

View original

वृश्चिकस्य विषं तीक्ष्णमादौ दहति वह्निवत्| ऊर्ध्वमारोहति क्षिप्रं दंशे पश्चात्तु तिष्ठति||६|| दंशः सद्योऽतिरुक् श्यावस्तुद्यते स्फुटतीव च| |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikAstriprakArAH (7-8) · Śloka 8

| তে গবাদিশকৃত্কোথাদ্দিগ্ধদষ্টাদিকোথতঃ||৭|| সর্পকোথাচ্চ সম্ভূতা মন্দমধ্যমহাবিষাঃ| |৮|

View original

| ते गवादिशकृत्कोथाद्दिग्धदष्टादिकोथतः||७|| सर्पकोथाच्च सम्भूता मन्दमध्यमहाविषाः| |८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mandaviShavRushcikAnAM lakShaNam (8-9) · Śloka 9

| মন্দাঃ পীতাঃ সিতাঃ শ্যাবাঃ রূক্ষাঃ কর্বুরমেচকাঃ||৮|| রোমশা বহুপর্বাণো লোহিতাঃ পাণ্ডুরোদরাঃ| |৯|

View original

| मन्दाः पीताः सिताः श्यावाः रूक्षाः कर्बुरमेचकाः||८|| रोमशा बहुपर्वाणो लोहिताः पाण्डुरोदराः| |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madhyaviShavRushcikAnAM lakShaNam (9-10) · Śloka 10

| ধূম্রোদরাস্ত্রিপর্বাণো মধ্যাস্তু কপিলারুণাঃ||৯|| পিশঙ্গাঃ শবলাশ্চিত্রাঃ শোণিতাভা| |১০|

View original

| धूम्रोदरास्त्रिपर्वाणो मध्यास्तु कपिलारुणाः||९|| पिशङ्गाः शबलाश्चित्राः शोणिताभा| |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mahAviShavRushcikAnAM lakShaNam (10) · Śloka 10

মহাবিষাঃ| অগ্ন্যাভা-দ্ব্যেকপর্বাণো রক্তাসিতসিতোদরাঃ||১০||

View original

महाविषाः| अग्न्याभा-द्व्येकपर्वाणो रक्तासितसितोदराः||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mahAviShavRushcikadaShTasya lakShaNam (11-12) · Śloka 12

তৈর্দষ্টঃ শূনরসনঃ স্তব্ধগাত্রো জ্বরার্দিতঃ| খৈর্বমন্ শোণিতং কৃষ্ণমিন্দ্রিযার্থানসংবিদন্||১১|| স্বিদ্যন্ মূর্চ্ছন্ বিশুষ্কাস্যো বিহ্বলো বেদনাতুরঃ| বিশীর্যমাণমাংসশ্চ প্রাযশো বিজহাত্যসূন্||১২||

View original

तैर्दष्टः शूनरसनः स्तब्धगात्रो ज्वरार्दितः| खैर्वमन् शोणितं कृष्णमिन्द्रियार्थानसंविदन्||११|| स्विद्यन् मूर्च्छन् विशुष्कास्यो विह्वलो वेदनातुरः| विशीर्यमाणमांसश्च प्रायशो विजहात्यसून्||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana uShTradhUmasya lakShaNam (13-14) · Śloka 14

উচ্চিটিঙ্গস্তু বক্ত্রেণ দশত্যভ্যধিকব্যথঃ| সাধ্যতো বৃশ্চিকাত্ স্তম্ভং শেফসো হৃষ্টরোমতাম্||১৩|| করোতি সেকমঙ্গানাং দংশঃ শীতাম্বুনেব চ| উষ্ট্রধূমঃ স এবোক্তো রাত্রিচারাচ্চ রাত্রিকঃ||১৪||

View original

उच्चिटिङ्गस्तु वक्त्रेण दशत्यभ्यधिकव्यथः| साध्यतो वृश्चिकात् स्तम्भं शेफसो हृष्टरोमताम्||१३|| करोति सेकमङ्गानां दंशः शीताम्बुनेव च| उष्ट्रधूमः स एवोक्तो रात्रिचाराच्च रात्रिकः||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITAdInAM doShAdhikatvam (15) · Śloka 15

বাতপিত্তোত্তরাঃ কীটাঃ, শ্লৈশ্মিকাঃ কণভোন্দুরাঃ| প্রাযো বাতোল্বণবিষা বৃশ্চিকাঃ সোষ্ট্রধূমকাঃ||১৫||

View original

वातपित्तोत्तराः कीटाः, श्लैश्मिकाः कणभोन्दुराः| प्रायो वातोल्बणविषा वृश्चिकाः सोष्ट्रधूमकाः||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana yathAdoShodayaM kriyA (16) · Śloka 16

যস্য যস্যৈব দোষস্য লিঙ্গাধিক্যং প্রতর্কযেত্| তস্য তস্যৌষধৈঃ কুর্যাদ্বিপরীতগুণৈঃ ক্রিযাম্||১৬||

View original

यस्य यस्यैव दोषस्य लिङ्गाधिक्यं प्रतर्कयेत्| तस्य तस्यौषधैः कुर्याद्विपरीतगुणैः क्रियाम्||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtikaviShasya lakShaNam (17) · Śloka 17

হৃত্পীডোর্ধ্বানিলস্তম্ভঃ শিরাযামোঽস্থিপর্বরুক্| ঘূর্ণনোদ্বেষ্টনং গাত্রশ্যাবতা বাতিকে বিষে||১৭||

View original

हृत्पीडोर्ध्वानिलस्तम्भः शिरायामोऽस्थिपर्वरुक्| घूर्णनोद्वेष्टनं गात्रश्यावता वातिके विषे||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana paittikaviShasya lakShaNam (18) · Śloka 18

সংজ্ঞানাশোষ্ণনিশ্বাসৌ হৃদ্দাহঃ কটুকাস্যতা| মাংসাবদরণং শোফো রক্তপীতশ্চ পৈত্তিকে||১৮||

View original

संज्ञानाशोष्णनिश्वासौ हृद्दाहः कटुकास्यता| मांसावदरणं शोफो रक्तपीतश्च पैत्तिके||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shlaiShmikaviShasya lakShaNam (19) · Śloka 19

ছর্দ্যরোচকহৃল্লাসপ্রসেকোত্ক্লেশপীনসৈঃ| সশৈত্যমুখমাধুর্যৈর্বিদ্যাচ্ছ্লেষ্মাধিকং বিষম্||১৯||

View original

छर्द्यरोचकहृल्लासप्रसेकोत्क्लेशपीनसैः| सशैत्यमुखमाधुर्यैर्विद्याच्छ्लेष्माधिकं विषम्||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtikaviShe piNyAkalepAdi (20) · Śloka 20

পিণ্যাকেন ব্রণালেপস্তৈলাভ্যঙ্গশ্চ বাতিকে| স্বেদো নাডীপুলাকাদ্যৈর্বৃংহণশ্চ বিধির্হিতঃ||২০||

View original

पिण्याकेन व्रणालेपस्तैलाभ्यङ्गश्च वातिके| स्वेदो नाडीपुलाकाद्यैर्बृंहणश्च विधिर्हितः||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana paittikaviShe shItalasekAdi (21) · Śloka 21

পৈত্তিকং স্তম্ভযেত্সেকৈঃ প্রদেহৈশ্চাতিশীতলৈঃ| |২১|

View original

पैत्तिकं स्तम्भयेत्सेकैः प्रदेहैश्चातिशीतलैः| |२१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shlaiShmikaviShe lekhanAdi (21) · Śloka 21

| লেখনচ্ছেদনস্বেদবমনৈঃ শ্লৈষ্মিকং জযেত্||২১||

View original

| लेखनच्छेदनस्वेदवमनैः श्लैष्मिकं जयेत्||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana trividhAnAM kITAnAM yathAdoShaM cikitsA, svedAlepanasekAH prAyaH koShNAH kAryAH (22-23) · Śloka 23

কীটানাং ত্রিপ্রকারাণাং ত্রৈবিধ্যেন ক্রিযা হিতা| স্বেদালেপনসেকাংস্তু কোষ্ণান্ প্রাযোঽবচারযেত্||২২|| অন্যত্র মূর্চ্ছিতাদ্দংশপাকতঃ কোথতোঽথবা| |২৩|

View original

कीटानां त्रिप्रकाराणां त्रैविध्येन क्रिया हिता| स्वेदालेपनसेकांस्तु कोष्णान् प्रायोऽवचारयेत्||२२|| अन्यत्र मूर्च्छिताद्दंशपाकतः कोथतोऽथवा| |२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvasya viShadaMshasya nRukeshAdayo dhUpanam (23-24) · Śloka 24

| নৃকেশাঃ সর্ষপাঃ পীতা গুডো জীর্ণশ্চ ধূপনম্||২৩|| বিষদংশস্য সর্বস্য কাশ্যপঃ পরমব্রবীত্| |২৪|

View original

| नृकेशाः सर्षपाः पीता गुडो जीर्णश्च धूपनम्||२३|| विषदंशस्य सर्वस्य काश्यपः परमब्रवीत्| |२४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvasya sarvo viShaghno vidhiH saMshodhanAni ca (24) · Śloka 24

| বিষঘ্নং চ বিধিং সর্বং কুর্যাত্সংশোধনানি চ||২৪||

View original

| विषघ्नं च विधिं सर्वं कुर्यात्संशोधनानि च||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana viShograkITavRushcikadaShTeShu sarpavat sAdhanam (25) · Śloka 25

সাধযেত্সর্পবদ্দষ্টান্ বিষোগ্রৈঃ কীটবৃশ্চিকৈঃ| |২৫|

View original

साधयेत्सर्पवद्दष्टान् विषोग्रैः कीटवृश्चिकैः| |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITaviSheShu tandulIyalAdipAnam (25-26) · Śloka 26

| তন্দুলীযকতুল্যাংশাং ত্রিবৃতাং সর্পিষা পিবেত্||২৫|| যাতি কীটবিষৈঃ কম্পং ন কৈলাস ইবানিলৈঃ| |২৬|

View original

| तन्दुलीयकतुल्यांशां त्रिवृतां सर्पिषा पिबेत्||२५|| याति कीटविषैः कम्पं न कैलास इवानिलैः| |२६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITavisheShu shuddhe kShIrivRukShatvagAlepaH (26) · Śloka 26

| ক্ষীরিবৃক্ষত্বগালেপঃ শুদ্ধে কীটবিষাপহঃ||২৬||

View original

| क्षीरिवृक्षत्वगालेपः शुद्धे कीटविषापहः||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITavisheShu muktAlepaH shophAdighnaH (27) · Śloka 27

মুক্তালেপো বরঃ শোফতোদদাহজ্বরপ্রণুত্| |২৭|

View original

मुक्तालेपो वरः शोफतोददाहज्वरप्रणुत्| |२७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITavisheShu dashA~ggAgadapAnam (27-28) · Śloka 28

| বচা হিঙ্গু বিডঙ্গানি সৈন্ধবং গজপিপ্পলী||২৭|| পাঠা প্রতিবিষা ব্যোষং কাশ্যপেন বিনির্মিতম্| দশাঙ্গমগদং পীত্বা সর্বকীটবিষং জযেত্||২৮||

View original

| वचा हिङ्गु विडङ्गानि सैन्धवं गजपिप्पली||२७|| पाठा प्रतिविषा व्योषं काश्यपेन विनिर्मितम्| दशाङ्गमगदं पीत्वा सर्वकीटविषं जयेत्||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe cakratailAdinA secanam (29-30) · Śloka 30

সদ্যো বৃশ্চিকজং দংশং চক্রতৈলেন সেচযেত্| বিদারিগন্ধাসিদ্ধেন কবোষ্ণেনেতরেণ বা||২৯|| লবণোত্তমযুক্তেন সর্পিষা বা পুনঃ পুনঃ| সিঞ্চেত্কোষ্ণারনালেন সক্ষীরলবণেন বা||৩০||

View original

सद्यो वृश्चिकजं दंशं चक्रतैलेन सेचयेत्| विदारिगन्धासिद्धेन कवोष्णेनेतरेण वा||२९|| लवणोत्तमयुक्तेन सर्पिषा वा पुनः पुनः| सिञ्चेत्कोष्णारनालेन सक्षीरलवणेन वा||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe ajAjIkalkenopanAhaH (31) · Śloka 31

উপনাহো ঘৃতে ভৃষ্টঃ কল্কোঽজাজ্যাঃ সসৈন্ধবঃ| |৩১|

View original

उपनाहो घृते भृष्टः कल्कोऽजाज्याः ससैन्धवः| |३१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe svedaH pracchAnaM rajanyAdi cUrNaiH pratisAraNaM ca (31-32) · Śloka 32

| আদংশং স্বেদিতং চূর্ণৈঃ প্রচ্ছায প্রতিসারযেত্||৩১|| রজনীসৈন্ধবব্যোষশিরীষফলপুষ্পজৈঃ| |৩২|

View original

| आदंशं स्वेदितं चूर्णैः प्रच्छाय प्रतिसारयेत्||३१|| रजनीसैन्धवव्योषशिरीषफलपुष्पजैः| |३२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe surasApuShpAdilepAH (32-33) · Śloka 33

| মাতুলুঙ্গাম্লগোমূত্রপিষ্টং চ সুরসাগ্রজম্||৩২|| লেপঃ সুখোষ্ণশ্চ হিতঃ পিণ্যাকো গোমযোঽপি বা| |৩৩|

View original

| मातुलुङ्गाम्लगोमूत्रपिष्टं च सुरसाग्रजम्||३२|| लेपः सुखोष्णश्च हितः पिण्याको गोमयोऽपि वा| |३३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe ghRutAdipAnam (33) · Śloka 33

| পানে সর্পির্মধুযুতং ক্ষীরং বা ভূরিশর্করম্||৩৩||

View original

| पाने सर्पिर्मधुयुतं क्षीरं वा भूरिशर्करम्||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRuScikadaMshe pArApatashakRutAdyagadaH (34) · Śloka 34

পারাপতশকৃত্ পথ্যা তগরং বিশ্বভেষজম্| বীজপূররসোন্মিশ্রঃ পরমো বৃশ্চিকাগদঃ||৩৪||

View original

पारापतशकृत् पथ्या तगरं विश्वभेषजम्| बीजपूररसोन्मिश्रः परमो वृश्चिकागदः||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe uShTradaMShTrAdi (35) · Śloka 35

সশৈবলোষ্ট্রদংষ্ট্রা চ হন্তি বৃশ্চিকজং বিষম্| |৩৫|

View original

सशैवलोष्ट्रदंष्ट्रा च हन्ति वृश्चिकजं विषम्| |३५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe hiMgvAdiguTikA (35-36) · Śloka 36

| হিঙ্গুনা হরিতালেন মাতুলুঙ্গরসেন চ||৩৫|| লেপাঞ্জনাভ্যাং গুটিকা পরমং বৃশ্চিকাপহা| |৩৬|

View original

| हिङ्गुना हरितालेन मातुलुङ्गरसेन च||३५|| लेपाञ्जनाभ्यां गुटिका परमं वृश्चिकापहा| |३६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe kara~jjAdipuShpalepaH (36-37) · Śloka 37

| করঞ্জার্জুনশেলূনাং কটভ্যাঃ কুটজস্য চ||৩৬|| শিরীষস্য চ পুষ্পাণি মস্তুনা দংশলেপনম্| |৩৭|

View original

| करञ्जार्जुनशेलूनां कटभ्याः कुटजस्य च||३६|| शिरीषस्य च पुष्पाणि मस्तुना दंशलेपनम्| |३७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe mohAdiyukte pathyAdilepaH (37-38) · Śloka 38

| যো মুহ্যতি প্রশ্বসিতি প্রলপত্যুগ্রবেদনঃ||৩৭|| তস্য পথ্যানিশাকৃষ্ণামঞ্জিষ্ঠাতিবিষোষণম্| সালাবুবৃন্তং বার্তাকরসপিষ্টং প্রলেপনম্||৩৮||

View original

| यो मुह्यति प्रश्वसिति प्रलपत्युग्रवेदनः||३७|| तस्य पथ्यानिशाकृष्णामञ्जिष्ठातिविषोषणम्| सालाबुवृन्तं वार्ताकरसपिष्टं प्रलेपनम्||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe sudAruNe dadhisarpiShpAnAdikam (39) · Śloka 39

সর্বত্র চোগ্রালিবিষে পাযযেদ্দধিসর্পিষী| বিধ্যেত্সিরাং বিদধ্যাচ্চ বমনাঞ্জননাবনম্| উষ্ণস্নিগ্ধাম্লমধুরং ভোজনং চানিলাপহম্||৩৯||

View original

सर्वत्र चोग्रालिविषे पाययेद्दधिसर्पिषी| विध्येत्सिरां विदध्याच्च वमनाञ्जननावनम्| उष्णस्निग्धाम्लमधुरं भोजनं चानिलापहम्||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe nAgarAdyagadaH (40) · Śloka 40

নাগরং গৃহকপোতপুরীষং বীজপূরকরসো হরিতালম্| সৈন্ধবং চ বিনিহন্ত্যগদোঽযং লেপতোঽলিকুলজং বিষমাশু||৪০||

View original

नागरं गृहकपोतपुरीषं बीजपूरकरसो हरितालम्| सैन्धवं च विनिहन्त्यगदोऽयं लेपतोऽलिकुलजं विषमाशु||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe samudIrNe viShe viShalepaH (41) · Śloka 41

অন্তে বৃশ্চিকদষ্টানাং সমুদীর্ণে ভৃষং বিষে| বিষেণালেপযেদ্দংশমুচ্চিটিঙ্গেঽপ্যযং বিধিঃ||৪১||

View original

अन्ते वृश्चिकदष्टानां समुदीर्णे भृषं विषे| विषेणालेपयेद्दंशमुच्चिटिङ्गेऽप्ययं विधिः||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe nAgapurIShacchatrAdiguTikA (42) · Śloka 42

নাগপুরীষচ্ছত্রং রোহিষমূলং চ শেলুতোযেন| কুর্যাদ্গুটিকাং লেপাদিযমলিবিষনাশনী শ্রেষ্ঠা||৪২||

View original

नागपुरीषच्छत्रं रोहिषमूलं च शेलुतोयेन| कुर्याद्गुटिकां लेपादियमलिविषनाशनी श्रेष्ठा||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe shirIShabIjAdyagadaH kITAdiviShaghnaH (43) · Śloka 43

অর্কস্য দুগ্ধেন শিরীষবীজং ত্রির্ভাবিতং পিপ্পলীচূর্ণমিশ্রম্| এষোঽগদো হন্তি বিষাণি কীটভুজঙ্গলূতোন্দুরবৃশ্চিকানাম্||৪৩||

View original

अर्कस्य दुग्धेन शिरीषबीजं त्रिर्भावितं पिप्पलीचूर्णमिश्रम्| एषोऽगदो हन्ति विषाणि कीटभुजङ्गलूतोन्दुरवृश्चिकानाम्||४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe shirIShabIjAdyagado rAtrikavRushcikaviShaghnaH (44) · Śloka 44

শিরীষপুষ্পং সকরঞ্জবীজং কাশ্মীরজং কুষ্ঠমনঃশিলে চ| এষোঽগদো রাত্রিকবৃশ্চিকানাং সংক্রান্তিকারী কথিতো জিনেন||৪৪||

View original

शिरीषपुष्पं सकरञ्जबीजं काश्मीरजं कुष्ठमनःशिले च| एषोऽगदो रात्रिकवृश्चिकानां संक्रान्तिकारी कथितो जिनेन||४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAnAM sa~gkhyAviShaye matAni tatra hetushca (45-46) · Śloka 46

কীটেভ্যো দারুণ্তরা লূতাঃ ষোডশ তা জগুঃ| অষ্টাবিংশতিরিত্যেকে ততোঽপ্যন্যে তু ভূযসীঃ||৪৫|| সহস্ররশ্ম্যনুচরা বদন্ত্যন্যে সহস্রশঃ| বহূপদ্রবরুপা তু লূতৈকৈব বিষাত্মিকা||৪৬||

View original

कीटेभ्यो दारुण्तरा लूताः षोडश ता जगुः| अष्टाविंशतिरित्येके ततोऽप्यन्ये तु भूयसीः||४५|| सहस्ररश्म्यनुचरा वदन्त्यन्ये सहस्रशः| बहूपद्रवरुपा तु लूतैकैव विषात्मिका||४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAnAM doShato nirupaNam (47) · Śloka 47

রূপাণি নামতস্তস্যা দুর্জ্ঞেযান্যতিসঙ্করাত্| নাস্তি স্থানব্যবস্থা চ দোষতোঽতঃ প্রচক্ষতে||৪৭||

View original

रूपाणि नामतस्तस्या दुर्ज्ञेयान्यतिसङ्करात्| नास्ति स्थानव्यवस्था च दोषतोऽतः प्रचक्षते||४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAnAM sAdhyAsAdhyatvam (48) · Śloka 48

কৃচ্ছ্রসাধ্যা পৃথগ্দোষৈরসাধ্যা নিচযেন সা| |৪৮|

View original

कृच्छ्रसाध्या पृथग्दोषैरसाध्या निचयेन सा| |४८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana paittikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (48-49) · Śloka 49

| তদ্দংশঃ পৈত্তিকো দাহতৃট্স্ফোটজ্বরমোহবান্||৪৮|| ভৃশোষ্মা রক্তপীতাভঃ ক্লেদী দ্রাক্ষাফলোপমঃ| |৪৯|

View original

| तद्दंशः पैत्तिको दाहतृट्स्फोटज्वरमोहवान्||४८|| भृशोष्मा रक्तपीताभः क्लेदी द्राक्षाफलोपमः| |४९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shlaiShmikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (49-50) · Śloka 50

| শ্লৈষ্মিকঃ কঠিনঃ পাণ্ডুঃ পরূষকফলাকৃতিঃ||৪৯|| নিদ্রাং শীতজ্বরং কাসং কণ্ডূং চ কুরুতে ভৃশম্| |৫০|

View original

| श्लैष्मिकः कठिनः पाण्डुः परूषकफलाकृतिः||४९|| निद्रां शीतज्वरं कासं कण्डूं च कुरुते भृशम्| |५०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (50) · Śloka 50

| বাতিকঃ পরুষঃ শ্যাবঃ পর্বভেদজ্বরপ্রদঃ||৫০||

View original

| वातिकः परुषः श्यावः पर्वभेदज्वरप्रदः||५०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana doShali~ggairyathAsvaM tadvibhAgaH (51) · Śloka 51

তদ্বিভাগং যথাস্বং চ দোষলিঙ্গৈর্বিভাবযেত্| |৫১|

View original

तद्विभागं यथास्वं च दोषलिङ्गैर्विभावयेत्| |५१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana asAdhyalUtAyAH lakShaNam (51-54) · Śloka 54

| অসাধ্যাযাং তু হৃন্মোহশ্বাসহিধ্মাশিরোগ্রহাঃ||৫১|| শ্বেতপীতাসিতারক্তাঃ পিটিকাঃ শ্বযথূদ্ভবঃ| বেপথুর্বমথুর্দাহস্তৃডান্ধ্যং বক্রনাসতা||৫২|| শ্যাবৌষ্ঠবক্ত্রদন্তত্বং পৃষ্ঠগ্রীবাবভঞ্জনম্| পক্বজম্বূসবর্ণং চ দংশাত্স্রবতি শোণিতম্||৫৩|| সর্বাঽপি সর্বজা প্রাযো ব্যপদেশস্তু ভূযসা| |৫৪|

View original

| असाध्यायां तु हृन्मोहश्वासहिध्माशिरोग्रहाः||५१|| श्वेतपीतासितारक्ताः पिटिकाः श्वयथूद्भवः| वेपथुर्वमथुर्दाहस्तृडान्ध्यं वक्रनासता||५२|| श्यावौष्ठवक्त्रदन्तत्वं पृष्ठग्रीवावभञ्जनम्| पक्वजम्बूसवर्णं च दंशात्स्रवति शोणितम्||५३|| सर्वाऽपि सर्वजा प्रायो व्यपदेशस्तु भूयसा| |५४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAyAstriprakAratvam (54-55) · Śloka 55

| তীক্ষ্ণমধ্যাবরত্বেন সা ত্রিধা হন্ত্যুপেক্ষিতা||৫৪|| সপ্তাহেন দশাহেন পক্ষেণ চ পরং ক্রমাত্| |৫৫|

View original

| तीक्ष्णमध्यावरत्वेन सा त्रिधा हन्त्युपेक्षिता||५४|| सप्ताहेन दशाहेन पक्षेण च परं क्रमात्| |५५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvasya lUtAdaMshasya lakShaNam (55-58) · Śloka 58

| লূতাদংশশ্চ সর্বোঽপি দদ্রুমণ্ডলসন্নিভঃ||৫৫|| সিতোঽসিতোঽরুণঃ পীতঃ শ্যাবো বা মৃদুরুন্নতঃ| মধ্যে কৃষ্ণোঽথবা শ্যাবঃ পর্যন্তে জালকাবৃতঃ||৫৬|| বিসর্পবাংস্ছোফযুতস্তপ্যতে বহুবেদনঃ| জ্বরাশুপাকবিক্লেদকোথাবদরণান্বিতঃ||৫৭|| ক্লেদেন যত্স্পৃশত্যঙ্গং তত্রাপি কুরুতে ব্রণম্| |৫৮|

View original

| लूतादंशश्च सर्वोऽपि दद्रुमण्डलसन्निभः||५५|| सितोऽसितोऽरुणः पीतः श्यावो वा मृदुरुन्नतः| मध्ये कृष्णोऽथवा श्यावः पर्यन्ते जालकावृतः||५६|| विसर्पवांस्छोफयुतस्तप्यते बहुवेदनः| ज्वराशुपाकविक्लेदकोथावदरणान्वितः||५७|| क्लेदेन यत्स्पृशत्यङ्गं तत्रापि कुरुते व्रणम्| |५८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAyAH shvAsAdibhirviShodvamanam (58-59) · Śloka 59

| শ্বাসদংষ্ট্রাশকৃন্মূত্রশুক্রলালানখার্তবৈঃ||৫৮|| অষ্টাভিরুদ্বমত্যেষা বিষং বক্ত্রাদ্বিশেষতঃ| |৫৯|

View original

| श्वासदंष्ट्राशकृन्मूत्रशुक्रलालानखार्तवैः||५८|| अष्टाभिरुद्वमत्येषा विषं वक्त्राद्विशेषतः| |५९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAyAH kITAnAM ca daMsha sthAnam (59-60) · Śloka 60

| লূতা নাভের্দশত্যূর্ধ্বমূর্ধ্বং চাধশ্চ কীটকাঃ||৫৯|| তদ্দূষিতং চ বস্ত্রাদি দেহে পৃক্তং বিকারকৃত্| |৬০|

View original

| लूता नाभेर्दशत्यूर्ध्वमूर्ध्वं चाधश्च कीटकाः||५९|| तद्दूषितं च वस्त्रादि देहे पृक्तं विकारकृत्| |६०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana prathame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (60-61) · Śloka 61

| দিনার্ধং লক্ষ্যতে নৈব দংশো লূতাবিষোদ্ভবঃ||৬০|| সূচীব্যধবদাভাতি ততোঽসৌ প্রথমেঽহনি| অব্যক্তবর্ণঃ প্রচলঃ কিঞ্চিত্কণ্ডূরুজান্বিতঃ||৬১||

View original

| दिनार्धं लक्ष्यते नैव दंशो लूताविषोद्भवः||६०|| सूचीव्यधवदाभाति ततोऽसौ प्रथमेऽहनि| अव्यक्तवर्णः प्रचलः किञ्चित्कण्डूरुजान्वितः||६१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dvitIye~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (62) · Śloka 62

দ্বিতীযেঽভ্যুন্নতোঽন্তেষু পিটিকৈরিব বাঽঽচিতঃ| ব্যক্তবর্ণো নতো মধ্যে কণ্ডূমান্ গ্রন্থিসন্নিভঃ||৬২||

View original

द्वितीयेऽभ्युन्नतोऽन्तेषु पिटिकैरिव वाऽऽचितः| व्यक्तवर्णो नतो मध्ये कण्डूमान् ग्रन्थिसन्निभः||६२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tRutIye~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (63) · Śloka 63

তৃতীযে সজ্বরো রোমহর্ষকৃদ্রক্তমণ্ডলঃ| শরাবরূপস্তোদাঢ্যো রোমকূপেষু সাস্রবঃ||৬৩||

View original

तृतीये सज्वरो रोमहर्षकृद्रक्तमण्डलः| शरावरूपस्तोदाढ्यो रोमकूपेषु सास्रवः||६३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana caturthe~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (64) · Śloka 64

মহাংশ্চতুর্থে শ্বযথুস্তাপশ্বাসভ্রমপ্রদঃ| |৬৪|

View original

महांश्चतुर्थे श्वयथुस्तापश्वासभ्रमप्रदः| |६४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pa~jcame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (64) · Śloka 64

| বিকারান্ কুরুতে তাংস্তান্ পঞ্চমে বিষকোপজান্||৬৪||

View original

| विकारान् कुरुते तांस्तान् पञ्चमे विषकोपजान्||६४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana ShaShThe~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (65) · Śloka 65

ষষ্ঠে ব্যাপ্নোতি মর্মাণি| |৬৫|

View original

षष्ठे व्याप्नोति मर्माणि| |६५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana saptame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (65) · Śloka 65

সপ্তমে হন্তি জীবিতম্| |৬৫|

View original

सप्तमे हन्ति जीवितम्| |६५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana iti tIkShNaviShasvarUpam madhyaM hInaM cAto viBajet (65) · Śloka 65

| ইতি তীক্ষ্ণং বিষং, মধ্যং হীনং চ বিভজেদতঃ||৬৫||

View original

| इति तीक्ष्णं विषं, मध्यं हीनं च विभजेदतः||६५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana ekaviMshatirAtreNa sarvathA viShashamaH (66) · Śloka 66

একবিংশতিরাত্রেণ বিষং শাম্যতি সর্বথা| |৬৬|

View original

एकविंशतिरात्रेण विषं शाम्यति सर्वथा| |६६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAdaMshasyoddharaNaM dAhaSca (66-67) · Śloka 67

| অথাশু লূতাদষ্টস্য শস্ত্রেণাদংশমুদ্ধরেত্||৬৬|| দহেচ্চ জাম্ববৌষ্ঠাদ্যৈর্ন তু পিত্তোত্তরং দহেত্| |৬৭|

View original

| अथाशु लूतादष्टस्य शस्त्रेणादंशमुद्धरेत्||६६|| दहेच्च जाम्बवौष्ठाद्यैर्न तु पित्तोत्तरं दहेत्| |६७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana karkashAdidaMshasya chedadAha niShedhaH (67-68) · Śloka 68

| কর্কশং ভিন্নরোমাণং মর্মসন্ধ্যাদিসংশ্রিতম্||৬৭|| প্রসৃতং সর্বতো দংশং ন ছিন্দীত দহেন্ন চ| |৬৮|

View original

| कर्कशं भिन्नरोमाणं मर्मसन्ध्यादिसंश्रितम्||६७|| प्रसृतं सर्वतो दंशं न छिन्दीत दहेन्न च| |६८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dagdhadaMshasyAgadairlepaH kShIrivRukShakaShAyaiH sekashca (68-69) · Śloka 69

| লেপযেদ্দগ্ধমগদৈর্মধুসৈন্ধবসংযুতৈঃ||৬৮|| সুশীতৈঃ সেচযেচ্চানু কষাযৈঃ ক্ষীরিবৃক্ষজৈঃ| |৬৯|

View original

| लेपयेद्दग्धमगदैर्मधुसैन्धवसंयुतैः||६८|| सुशीतैः सेचयेच्चानु कषायैः क्षीरिवृक्षजैः| |६९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAdaMshasya sarvato raktApaharaNaM, tataH shItAH sekalepAH (69-70) · Śloka 70

| সর্বতোঽপহরেদ্রক্তং শৃঙ্গাদ্যৈঃ সিরযাঽপি বা||৬৯|| সেকলেপাস্ততঃ শীতা বোধিশ্লেষ্মাতকাক্ষকৈঃ| |৭০|

View original

| सर्वतोऽपहरेद्रक्तं शृङ्गाद्यैः सिरयाऽपि वा||६९|| सेकलेपास्ततः शीता बोधिश्लेष्मातकाक्षकैः| |७०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvalUtAkITeShu padmako~agadaH (70-71) · Śloka 71

| ফলিনীদ্বিনিশাক্ষৌদ্রসর্পির্ভিঃ পদ্মকাহ্বযঃ||৭০|| অশেষলূতাকীটানামগদঃ সার্বকার্মিকঃ| |৭১|

View original

| फलिनीद्विनिशाक्षौद्रसर्पिर्भिः पद्मकाह्वयः||७०|| अशेषलूताकीटानामगदः सार्वकार्मिकः| |७१|

🔊 Audio coming soon

37. kīṭālūtādiviṣapratiṣēdhādhyāyaḥ — Ashtanga Hrudayam | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi