Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

37. kīṭālūtādiviṣapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH (1) · Śloka 1

|૧|

View original

|१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITalUtAdiviShapratShedhAdhyAyaH ------ kITAH sarpANAM viNmutrAdijAH kITAnAM caturvidhatvam (2-1) · Śloka 1

અથાતઃ કીટલૂતાદિવિષપ્રતિષેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રેયાદયો મહર્ષયઃ| (ગદ્યસૂત્રે|૨| ) સર્પાણામેવ વિણ્મૂત્રશુક્રાણ્ડશવકોથજાઃ| દોષૈર્વ્યસ્તૈઃ સમસ્તૈશ્ચ યુક્તાઃ કીટાશ્ચતુર્વિધાઃ||૧||

View original

अथातः कीटलूतादिविषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) सर्पाणामेव विण्मूत्रशुक्राण्डशवकोथजाः| दोषैर्व्यस्तैः समस्तैश्च युक्ताः कीटाश्चतुर्विधाः||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAyavyakITadaShTasya lakShaNam (2) · Śloka 2

દષ્ટસ્ય કીટૈર્વાયવ્યૈર્દંશસ્તોદરુજોલ્બણઃ| |૨|

View original

दष्टस्य कीटैर्वायव्यैर्दंशस्तोदरुजोल्बणः| |२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana AgneyakITadaShTasya lakShaNam (2-3) · Śloka 3

| આગ્નેયૈરલ્પસંસ્રાવો દાહરાગવિસર્પવાન્||૨|| પક્વપીલુફલપ્રખ્યઃ ખર્જૂરસદૃશોઽથવા| |૩|

View original

| आग्नेयैरल्पसंस्रावो दाहरागविसर्पवान्||२|| पक्वपीलुफलप्रख्यः खर्जूरसदृशोऽथवा| |३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphAdhikakITadaShTasya lakShaNam (3) · Śloka 3

| કફાધિકરિમન્દરુજઃ પક્વોદુમ્બરસન્નિભઃ||૩||

View original

| कफाधिकरिमन्दरुजः पक्वोदुम्बरसन्निभः||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sAnnipAtikakITadaShTasya lakShaNam (4) · Śloka 4

સ્રાવાઢ્યઃ સર્વલિઙ્ગસ્તુ વિવર્જ્યઃ સાન્નિપાતિકૈઃ| |૪|

View original

स्रावाढ्यः सर्वलिङ्गस्तु विवर्ज्यः सान्निपातिकैः| |४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITeShu sarpavat vegAH shophAdishca (4-5) · Śloka 5

| વેગાશ્ચ સર્પવચ્છોફો વર્ધિષ્ણુર્વિસ્રરક્તતા||૪|| શિરોક્ષિગૌરવં મૂર્ચ્છા ભ્રમઃ શ્વાસોઽતિવેદના| |૫|

View original

| वेगाश्च सर्पवच्छोफो वर्धिष्णुर्विस्ररक्तता||४|| शिरोक्षिगौरवं मूर्च्छा भ्रमः श्वासोऽतिवेदना| |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakITakadaShTAnAM sAmAnyalakShaNam (5) · Śloka 5

| સર્વેષાં કર્ણિકા શોફો જ્વરઃ કણ્ડૂરરોચકઃ||૫||

View original

| सर्वेषां कर्णिका शोफो ज्वरः कण्डूररोचकः||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaShTasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7

વૃશ્ચિકસ્ય વિષં તીક્ષ્ણમાદૌ દહતિ વહ્નિવત્| ઊર્ધ્વમારોહતિ ક્ષિપ્રં દંશે પશ્ચાત્તુ તિષ્ઠતિ||૬|| દંશઃ સદ્યોઽતિરુક્ શ્યાવસ્તુદ્યતે સ્ફુટતીવ ચ| |૭|

View original

वृश्चिकस्य विषं तीक्ष्णमादौ दहति वह्निवत्| ऊर्ध्वमारोहति क्षिप्रं दंशे पश्चात्तु तिष्ठति||६|| दंशः सद्योऽतिरुक् श्यावस्तुद्यते स्फुटतीव च| |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikAstriprakArAH (7-8) · Śloka 8

| તે ગવાદિશકૃત્કોથાદ્દિગ્ધદષ્ટાદિકોથતઃ||૭|| સર્પકોથાચ્ચ સમ્ભૂતા મન્દમધ્યમહાવિષાઃ| |૮|

View original

| ते गवादिशकृत्कोथाद्दिग्धदष्टादिकोथतः||७|| सर्पकोथाच्च सम्भूता मन्दमध्यमहाविषाः| |८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mandaviShavRushcikAnAM lakShaNam (8-9) · Śloka 9

| મન્દાઃ પીતાઃ સિતાઃ શ્યાવાઃ રૂક્ષાઃ કર્બુરમેચકાઃ||૮|| રોમશા બહુપર્વાણો લોહિતાઃ પાણ્ડુરોદરાઃ| |૯|

View original

| मन्दाः पीताः सिताः श्यावाः रूक्षाः कर्बुरमेचकाः||८|| रोमशा बहुपर्वाणो लोहिताः पाण्डुरोदराः| |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madhyaviShavRushcikAnAM lakShaNam (9-10) · Śloka 10

| ધૂમ્રોદરાસ્ત્રિપર્વાણો મધ્યાસ્તુ કપિલારુણાઃ||૯|| પિશઙ્ગાઃ શબલાશ્ચિત્રાઃ શોણિતાભા| |૧૦|

View original

| धूम्रोदरास्त्रिपर्वाणो मध्यास्तु कपिलारुणाः||९|| पिशङ्गाः शबलाश्चित्राः शोणिताभा| |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mahAviShavRushcikAnAM lakShaNam (10) · Śloka 10

મહાવિષાઃ| અગ્ન્યાભા-દ્વ્યેકપર્વાણો રક્તાસિતસિતોદરાઃ||૧૦||

View original

महाविषाः| अग्न्याभा-द्व्येकपर्वाणो रक्तासितसितोदराः||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mahAviShavRushcikadaShTasya lakShaNam (11-12) · Śloka 12

તૈર્દષ્ટઃ શૂનરસનઃ સ્તબ્ધગાત્રો જ્વરાર્દિતઃ| ખૈર્વમન્ શોણિતં કૃષ્ણમિન્દ્રિયાર્થાનસંવિદન્||૧૧|| સ્વિદ્યન્ મૂર્ચ્છન્ વિશુષ્કાસ્યો વિહ્વલો વેદનાતુરઃ| વિશીર્યમાણમાંસશ્ચ પ્રાયશો વિજહાત્યસૂન્||૧૨||

View original

तैर्दष्टः शूनरसनः स्तब्धगात्रो ज्वरार्दितः| खैर्वमन् शोणितं कृष्णमिन्द्रियार्थानसंविदन्||११|| स्विद्यन् मूर्च्छन् विशुष्कास्यो विह्वलो वेदनातुरः| विशीर्यमाणमांसश्च प्रायशो विजहात्यसून्||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana uShTradhUmasya lakShaNam (13-14) · Śloka 14

ઉચ્ચિટિઙ્ગસ્તુ વક્ત્રેણ દશત્યભ્યધિકવ્યથઃ| સાધ્યતો વૃશ્ચિકાત્ સ્તમ્ભં શેફસો હૃષ્ટરોમતામ્||૧૩|| કરોતિ સેકમઙ્ગાનાં દંશઃ શીતામ્બુનેવ ચ| ઉષ્ટ્રધૂમઃ સ એવોક્તો રાત્રિચારાચ્ચ રાત્રિકઃ||૧૪||

View original

उच्चिटिङ्गस्तु वक्त्रेण दशत्यभ्यधिकव्यथः| साध्यतो वृश्चिकात् स्तम्भं शेफसो हृष्टरोमताम्||१३|| करोति सेकमङ्गानां दंशः शीताम्बुनेव च| उष्ट्रधूमः स एवोक्तो रात्रिचाराच्च रात्रिकः||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITAdInAM doShAdhikatvam (15) · Śloka 15

વાતપિત્તોત્તરાઃ કીટાઃ, શ્લૈશ્મિકાઃ કણભોન્દુરાઃ| પ્રાયો વાતોલ્બણવિષા વૃશ્ચિકાઃ સોષ્ટ્રધૂમકાઃ||૧૫||

View original

वातपित्तोत्तराः कीटाः, श्लैश्मिकाः कणभोन्दुराः| प्रायो वातोल्बणविषा वृश्चिकाः सोष्ट्रधूमकाः||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana yathAdoShodayaM kriyA (16) · Śloka 16

યસ્ય યસ્યૈવ દોષસ્ય લિઙ્ગાધિક્યં પ્રતર્કયેત્| તસ્ય તસ્યૌષધૈઃ કુર્યાદ્વિપરીતગુણૈઃ ક્રિયામ્||૧૬||

View original

यस्य यस्यैव दोषस्य लिङ्गाधिक्यं प्रतर्कयेत्| तस्य तस्यौषधैः कुर्याद्विपरीतगुणैः क्रियाम्||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtikaviShasya lakShaNam (17) · Śloka 17

હૃત્પીડોર્ધ્વાનિલસ્તમ્ભઃ શિરાયામોઽસ્થિપર્વરુક્| ઘૂર્ણનોદ્વેષ્ટનં ગાત્રશ્યાવતા વાતિકે વિષે||૧૭||

View original

हृत्पीडोर्ध्वानिलस्तम्भः शिरायामोऽस्थिपर्वरुक्| घूर्णनोद्वेष्टनं गात्रश्यावता वातिके विषे||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana paittikaviShasya lakShaNam (18) · Śloka 18

સંજ્ઞાનાશોષ્ણનિશ્વાસૌ હૃદ્દાહઃ કટુકાસ્યતા| માંસાવદરણં શોફો રક્તપીતશ્ચ પૈત્તિકે||૧૮||

View original

संज्ञानाशोष्णनिश्वासौ हृद्दाहः कटुकास्यता| मांसावदरणं शोफो रक्तपीतश्च पैत्तिके||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shlaiShmikaviShasya lakShaNam (19) · Śloka 19

છર્દ્યરોચકહૃલ્લાસપ્રસેકોત્ક્લેશપીનસૈઃ| સશૈત્યમુખમાધુર્યૈર્વિદ્યાચ્છ્લેષ્માધિકં વિષમ્||૧૯||

View original

छर्द्यरोचकहृल्लासप्रसेकोत्क्लेशपीनसैः| सशैत्यमुखमाधुर्यैर्विद्याच्छ्लेष्माधिकं विषम्||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtikaviShe piNyAkalepAdi (20) · Śloka 20

પિણ્યાકેન વ્રણાલેપસ્તૈલાભ્યઙ્ગશ્ચ વાતિકે| સ્વેદો નાડીપુલાકાદ્યૈર્બૃંહણશ્ચ વિધિર્હિતઃ||૨૦||

View original

पिण्याकेन व्रणालेपस्तैलाभ्यङ्गश्च वातिके| स्वेदो नाडीपुलाकाद्यैर्बृंहणश्च विधिर्हितः||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana paittikaviShe shItalasekAdi (21) · Śloka 21

પૈત્તિકં સ્તમ્ભયેત્સેકૈઃ પ્રદેહૈશ્ચાતિશીતલૈઃ| |૨૧|

View original

पैत्तिकं स्तम्भयेत्सेकैः प्रदेहैश्चातिशीतलैः| |२१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shlaiShmikaviShe lekhanAdi (21) · Śloka 21

| લેખનચ્છેદનસ્વેદવમનૈઃ શ્લૈષ્મિકં જયેત્||૨૧||

View original

| लेखनच्छेदनस्वेदवमनैः श्लैष्मिकं जयेत्||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana trividhAnAM kITAnAM yathAdoShaM cikitsA, svedAlepanasekAH prAyaH koShNAH kAryAH (22-23) · Śloka 23

કીટાનાં ત્રિપ્રકારાણાં ત્રૈવિધ્યેન ક્રિયા હિતા| સ્વેદાલેપનસેકાંસ્તુ કોષ્ણાન્ પ્રાયોઽવચારયેત્||૨૨|| અન્યત્ર મૂર્ચ્છિતાદ્દંશપાકતઃ કોથતોઽથવા| |૨૩|

View original

कीटानां त्रिप्रकाराणां त्रैविध्येन क्रिया हिता| स्वेदालेपनसेकांस्तु कोष्णान् प्रायोऽवचारयेत्||२२|| अन्यत्र मूर्च्छिताद्दंशपाकतः कोथतोऽथवा| |२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvasya viShadaMshasya nRukeshAdayo dhUpanam (23-24) · Śloka 24

| નૃકેશાઃ સર્ષપાઃ પીતા ગુડો જીર્ણશ્ચ ધૂપનમ્||૨૩|| વિષદંશસ્ય સર્વસ્ય કાશ્યપઃ પરમબ્રવીત્| |૨૪|

View original

| नृकेशाः सर्षपाः पीता गुडो जीर्णश्च धूपनम्||२३|| विषदंशस्य सर्वस्य काश्यपः परमब्रवीत्| |२४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvasya sarvo viShaghno vidhiH saMshodhanAni ca (24) · Śloka 24

| વિષઘ્નં ચ વિધિં સર્વં કુર્યાત્સંશોધનાનિ ચ||૨૪||

View original

| विषघ्नं च विधिं सर्वं कुर्यात्संशोधनानि च||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana viShograkITavRushcikadaShTeShu sarpavat sAdhanam (25) · Śloka 25

સાધયેત્સર્પવદ્દષ્ટાન્ વિષોગ્રૈઃ કીટવૃશ્ચિકૈઃ| |૨૫|

View original

साधयेत्सर्पवद्दष्टान् विषोग्रैः कीटवृश्चिकैः| |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITaviSheShu tandulIyalAdipAnam (25-26) · Śloka 26

| તન્દુલીયકતુલ્યાંશાં ત્રિવૃતાં સર્પિષા પિબેત્||૨૫|| યાતિ કીટવિષૈઃ કમ્પં ન કૈલાસ ઇવાનિલૈઃ| |૨૬|

View original

| तन्दुलीयकतुल्यांशां त्रिवृतां सर्पिषा पिबेत्||२५|| याति कीटविषैः कम्पं न कैलास इवानिलैः| |२६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITavisheShu shuddhe kShIrivRukShatvagAlepaH (26) · Śloka 26

| ક્ષીરિવૃક્ષત્વગાલેપઃ શુદ્ધે કીટવિષાપહઃ||૨૬||

View original

| क्षीरिवृक्षत्वगालेपः शुद्धे कीटविषापहः||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITavisheShu muktAlepaH shophAdighnaH (27) · Śloka 27

મુક્તાલેપો વરઃ શોફતોદદાહજ્વરપ્રણુત્| |૨૭|

View original

मुक्तालेपो वरः शोफतोददाहज्वरप्रणुत्| |२७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kITavisheShu dashA~ggAgadapAnam (27-28) · Śloka 28

| વચા હિઙ્ગુ વિડઙ્ગાનિ સૈન્ધવં ગજપિપ્પલી||૨૭|| પાઠા પ્રતિવિષા વ્યોષં કાશ્યપેન વિનિર્મિતમ્| દશાઙ્ગમગદં પીત્વા સર્વકીટવિષં જયેત્||૨૮||

View original

| वचा हिङ्गु विडङ्गानि सैन्धवं गजपिप्पली||२७|| पाठा प्रतिविषा व्योषं काश्यपेन विनिर्मितम्| दशाङ्गमगदं पीत्वा सर्वकीटविषं जयेत्||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe cakratailAdinA secanam (29-30) · Śloka 30

સદ્યો વૃશ્ચિકજં દંશં ચક્રતૈલેન સેચયેત્| વિદારિગન્ધાસિદ્ધેન કવોષ્ણેનેતરેણ વા||૨૯|| લવણોત્તમયુક્તેન સર્પિષા વા પુનઃ પુનઃ| સિઞ્ચેત્કોષ્ણારનાલેન સક્ષીરલવણેન વા||૩૦||

View original

सद्यो वृश्चिकजं दंशं चक्रतैलेन सेचयेत्| विदारिगन्धासिद्धेन कवोष्णेनेतरेण वा||२९|| लवणोत्तमयुक्तेन सर्पिषा वा पुनः पुनः| सिञ्चेत्कोष्णारनालेन सक्षीरलवणेन वा||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe ajAjIkalkenopanAhaH (31) · Śloka 31

ઉપનાહો ઘૃતે ભૃષ્ટઃ કલ્કોઽજાજ્યાઃ સસૈન્ધવઃ| |૩૧|

View original

उपनाहो घृते भृष्टः कल्कोऽजाज्याः ससैन्धवः| |३१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe svedaH pracchAnaM rajanyAdi cUrNaiH pratisAraNaM ca (31-32) · Śloka 32

| આદંશં સ્વેદિતં ચૂર્ણૈઃ પ્રચ્છાય પ્રતિસારયેત્||૩૧|| રજનીસૈન્ધવવ્યોષશિરીષફલપુષ્પજૈઃ| |૩૨|

View original

| आदंशं स्वेदितं चूर्णैः प्रच्छाय प्रतिसारयेत्||३१|| रजनीसैन्धवव्योषशिरीषफलपुष्पजैः| |३२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe surasApuShpAdilepAH (32-33) · Śloka 33

| માતુલુઙ્ગામ્લગોમૂત્રપિષ્ટં ચ સુરસાગ્રજમ્||૩૨|| લેપઃ સુખોષ્ણશ્ચ હિતઃ પિણ્યાકો ગોમયોઽપિ વા| |૩૩|

View original

| मातुलुङ्गाम्लगोमूत्रपिष्टं च सुरसाग्रजम्||३२|| लेपः सुखोष्णश्च हितः पिण्याको गोमयोऽपि वा| |३३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe ghRutAdipAnam (33) · Śloka 33

| પાને સર્પિર્મધુયુતં ક્ષીરં વા ભૂરિશર્કરમ્||૩૩||

View original

| पाने सर्पिर्मधुयुतं क्षीरं वा भूरिशर्करम्||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRuScikadaMshe pArApatashakRutAdyagadaH (34) · Śloka 34

પારાપતશકૃત્ પથ્યા તગરં વિશ્વભેષજમ્| બીજપૂરરસોન્મિશ્રઃ પરમો વૃશ્ચિકાગદઃ||૩૪||

View original

पारापतशकृत् पथ्या तगरं विश्वभेषजम्| बीजपूररसोन्मिश्रः परमो वृश्चिकागदः||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe uShTradaMShTrAdi (35) · Śloka 35

સશૈવલોષ્ટ્રદંષ્ટ્રા ચ હન્તિ વૃશ્ચિકજં વિષમ્| |૩૫|

View original

सशैवलोष्ट्रदंष्ट्रा च हन्ति वृश्चिकजं विषम्| |३५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe hiMgvAdiguTikA (35-36) · Śloka 36

| હિઙ્ગુના હરિતાલેન માતુલુઙ્ગરસેન ચ||૩૫|| લેપાઞ્જનાભ્યાં ગુટિકા પરમં વૃશ્ચિકાપહા| |૩૬|

View original

| हिङ्गुना हरितालेन मातुलुङ्गरसेन च||३५|| लेपाञ्जनाभ्यां गुटिका परमं वृश्चिकापहा| |३६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe kara~jjAdipuShpalepaH (36-37) · Śloka 37

| કરઞ્જાર્જુનશેલૂનાં કટભ્યાઃ કુટજસ્ય ચ||૩૬|| શિરીષસ્ય ચ પુષ્પાણિ મસ્તુના દંશલેપનમ્| |૩૭|

View original

| करञ्जार्जुनशेलूनां कटभ्याः कुटजस्य च||३६|| शिरीषस्य च पुष्पाणि मस्तुना दंशलेपनम्| |३७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe mohAdiyukte pathyAdilepaH (37-38) · Śloka 38

| યો મુહ્યતિ પ્રશ્વસિતિ પ્રલપત્યુગ્રવેદનઃ||૩૭|| તસ્ય પથ્યાનિશાકૃષ્ણામઞ્જિષ્ઠાતિવિષોષણમ્| સાલાબુવૃન્તં વાર્તાકરસપિષ્ટં પ્રલેપનમ્||૩૮||

View original

| यो मुह्यति प्रश्वसिति प्रलपत्युग्रवेदनः||३७|| तस्य पथ्यानिशाकृष्णामञ्जिष्ठातिविषोषणम्| सालाबुवृन्तं वार्ताकरसपिष्टं प्रलेपनम्||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe sudAruNe dadhisarpiShpAnAdikam (39) · Śloka 39

સર્વત્ર ચોગ્રાલિવિષે પાયયેદ્દધિસર્પિષી| વિધ્યેત્સિરાં વિદધ્યાચ્ચ વમનાઞ્જનનાવનમ્| ઉષ્ણસ્નિગ્ધામ્લમધુરં ભોજનં ચાનિલાપહમ્||૩૯||

View original

सर्वत्र चोग्रालिविषे पाययेद्दधिसर्पिषी| विध्येत्सिरां विदध्याच्च वमनाञ्जननावनम्| उष्णस्निग्धाम्लमधुरं भोजनं चानिलापहम्||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe nAgarAdyagadaH (40) · Śloka 40

નાગરં ગૃહકપોતપુરીષં બીજપૂરકરસો હરિતાલમ્| સૈન્ધવં ચ વિનિહન્ત્યગદોઽયં લેપતોઽલિકુલજં વિષમાશુ||૪૦||

View original

नागरं गृहकपोतपुरीषं बीजपूरकरसो हरितालम्| सैन्धवं च विनिहन्त्यगदोऽयं लेपतोऽलिकुलजं विषमाशु||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe samudIrNe viShe viShalepaH (41) · Śloka 41

અન્તે વૃશ્ચિકદષ્ટાનાં સમુદીર્ણે ભૃષં વિષે| વિષેણાલેપયેદ્દંશમુચ્ચિટિઙ્ગેઽપ્યયં વિધિઃ||૪૧||

View original

अन्ते वृश्चिकदष्टानां समुदीर्णे भृषं विषे| विषेणालेपयेद्दंशमुच्चिटिङ्गेऽप्ययं विधिः||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe nAgapurIShacchatrAdiguTikA (42) · Śloka 42

નાગપુરીષચ્છત્રં રોહિષમૂલં ચ શેલુતોયેન| કુર્યાદ્ગુટિકાં લેપાદિયમલિવિષનાશની શ્રેષ્ઠા||૪૨||

View original

नागपुरीषच्छत्रं रोहिषमूलं च शेलुतोयेन| कुर्याद्गुटिकां लेपादियमलिविषनाशनी श्रेष्ठा||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe shirIShabIjAdyagadaH kITAdiviShaghnaH (43) · Śloka 43

અર્કસ્ય દુગ્ધેન શિરીષબીજં ત્રિર્ભાવિતં પિપ્પલીચૂર્ણમિશ્રમ્| એષોઽગદો હન્તિ વિષાણિ કીટભુજઙ્ગલૂતોન્દુરવૃશ્ચિકાનામ્||૪૩||

View original

अर्कस्य दुग्धेन शिरीषबीजं त्रिर्भावितं पिप्पलीचूर्णमिश्रम्| एषोऽगदो हन्ति विषाणि कीटभुजङ्गलूतोन्दुरवृश्चिकानाम्||४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vRushcikadaMshe shirIShabIjAdyagado rAtrikavRushcikaviShaghnaH (44) · Śloka 44

શિરીષપુષ્પં સકરઞ્જબીજં કાશ્મીરજં કુષ્ઠમનઃશિલે ચ| એષોઽગદો રાત્રિકવૃશ્ચિકાનાં સંક્રાન્તિકારી કથિતો જિનેન||૪૪||

View original

शिरीषपुष्पं सकरञ्जबीजं काश्मीरजं कुष्ठमनःशिले च| एषोऽगदो रात्रिकवृश्चिकानां संक्रान्तिकारी कथितो जिनेन||४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAnAM sa~gkhyAviShaye matAni tatra hetushca (45-46) · Śloka 46

કીટેભ્યો દારુણ્તરા લૂતાઃ ષોડશ તા જગુઃ| અષ્ટાવિંશતિરિત્યેકે તતોઽપ્યન્યે તુ ભૂયસીઃ||૪૫|| સહસ્રરશ્મ્યનુચરા વદન્ત્યન્યે સહસ્રશઃ| બહૂપદ્રવરુપા તુ લૂતૈકૈવ વિષાત્મિકા||૪૬||

View original

कीटेभ्यो दारुण्तरा लूताः षोडश ता जगुः| अष्टाविंशतिरित्येके ततोऽप्यन्ये तु भूयसीः||४५|| सहस्ररश्म्यनुचरा वदन्त्यन्ये सहस्रशः| बहूपद्रवरुपा तु लूतैकैव विषात्मिका||४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAnAM doShato nirupaNam (47) · Śloka 47

રૂપાણિ નામતસ્તસ્યા દુર્જ્ઞેયાન્યતિસઙ્કરાત્| નાસ્તિ સ્થાનવ્યવસ્થા ચ દોષતોઽતઃ પ્રચક્ષતે||૪૭||

View original

रूपाणि नामतस्तस्या दुर्ज्ञेयान्यतिसङ्करात्| नास्ति स्थानव्यवस्था च दोषतोऽतः प्रचक्षते||४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAnAM sAdhyAsAdhyatvam (48) · Śloka 48

કૃચ્છ્રસાધ્યા પૃથગ્દોષૈરસાધ્યા નિચયેન સા| |૪૮|

View original

कृच्छ्रसाध्या पृथग्दोषैरसाध्या निचयेन सा| |४८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana paittikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (48-49) · Śloka 49

| તદ્દંશઃ પૈત્તિકો દાહતૃટ્સ્ફોટજ્વરમોહવાન્||૪૮|| ભૃશોષ્મા રક્તપીતાભઃ ક્લેદી દ્રાક્ષાફલોપમઃ| |૪૯|

View original

| तद्दंशः पैत्तिको दाहतृट्स्फोटज्वरमोहवान्||४८|| भृशोष्मा रक्तपीताभः क्लेदी द्राक्षाफलोपमः| |४९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shlaiShmikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (49-50) · Śloka 50

| શ્લૈષ્મિકઃ કઠિનઃ પાણ્ડુઃ પરૂષકફલાકૃતિઃ||૪૯|| નિદ્રાં શીતજ્વરં કાસં કણ્ડૂં ચ કુરુતે ભૃશમ્| |૫૦|

View original

| श्लैष्मिकः कठिनः पाण्डुः परूषकफलाकृतिः||४९|| निद्रां शीतज्वरं कासं कण्डूं च कुरुते भृशम्| |५०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (50) · Śloka 50

| વાતિકઃ પરુષઃ શ્યાવઃ પર્વભેદજ્વરપ્રદઃ||૫૦||

View original

| वातिकः परुषः श्यावः पर्वभेदज्वरप्रदः||५०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana doShali~ggairyathAsvaM tadvibhAgaH (51) · Śloka 51

તદ્વિભાગં યથાસ્વં ચ દોષલિઙ્ગૈર્વિભાવયેત્| |૫૧|

View original

तद्विभागं यथास्वं च दोषलिङ्गैर्विभावयेत्| |५१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana asAdhyalUtAyAH lakShaNam (51-54) · Śloka 54

| અસાધ્યાયાં તુ હૃન્મોહશ્વાસહિધ્માશિરોગ્રહાઃ||૫૧|| શ્વેતપીતાસિતારક્તાઃ પિટિકાઃ શ્વયથૂદ્ભવઃ| વેપથુર્વમથુર્દાહસ્તૃડાન્ધ્યં વક્રનાસતા||૫૨|| શ્યાવૌષ્ઠવક્ત્રદન્તત્વં પૃષ્ઠગ્રીવાવભઞ્જનમ્| પક્વજમ્બૂસવર્ણં ચ દંશાત્સ્રવતિ શોણિતમ્||૫૩|| સર્વાઽપિ સર્વજા પ્રાયો વ્યપદેશસ્તુ ભૂયસા| |૫૪|

View original

| असाध्यायां तु हृन्मोहश्वासहिध्माशिरोग्रहाः||५१|| श्वेतपीतासितारक्ताः पिटिकाः श्वयथूद्भवः| वेपथुर्वमथुर्दाहस्तृडान्ध्यं वक्रनासता||५२|| श्यावौष्ठवक्त्रदन्तत्वं पृष्ठग्रीवावभञ्जनम्| पक्वजम्बूसवर्णं च दंशात्स्रवति शोणितम्||५३|| सर्वाऽपि सर्वजा प्रायो व्यपदेशस्तु भूयसा| |५४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAyAstriprakAratvam (54-55) · Śloka 55

| તીક્ષ્ણમધ્યાવરત્વેન સા ત્રિધા હન્ત્યુપેક્ષિતા||૫૪|| સપ્તાહેન દશાહેન પક્ષેણ ચ પરં ક્રમાત્| |૫૫|

View original

| तीक्ष्णमध्यावरत्वेन सा त्रिधा हन्त्युपेक्षिता||५४|| सप्ताहेन दशाहेन पक्षेण च परं क्रमात्| |५५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvasya lUtAdaMshasya lakShaNam (55-58) · Śloka 58

| લૂતાદંશશ્ચ સર્વોઽપિ દદ્રુમણ્ડલસન્નિભઃ||૫૫|| સિતોઽસિતોઽરુણઃ પીતઃ શ્યાવો વા મૃદુરુન્નતઃ| મધ્યે કૃષ્ણોઽથવા શ્યાવઃ પર્યન્તે જાલકાવૃતઃ||૫૬|| વિસર્પવાંસ્છોફયુતસ્તપ્યતે બહુવેદનઃ| જ્વરાશુપાકવિક્લેદકોથાવદરણાન્વિતઃ||૫૭|| ક્લેદેન યત્સ્પૃશત્યઙ્ગં તત્રાપિ કુરુતે વ્રણમ્| |૫૮|

View original

| लूतादंशश्च सर्वोऽपि दद्रुमण्डलसन्निभः||५५|| सितोऽसितोऽरुणः पीतः श्यावो वा मृदुरुन्नतः| मध्ये कृष्णोऽथवा श्यावः पर्यन्ते जालकावृतः||५६|| विसर्पवांस्छोफयुतस्तप्यते बहुवेदनः| ज्वराशुपाकविक्लेदकोथावदरणान्वितः||५७|| क्लेदेन यत्स्पृशत्यङ्गं तत्रापि कुरुते व्रणम्| |५८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAyAH shvAsAdibhirviShodvamanam (58-59) · Śloka 59

| શ્વાસદંષ્ટ્રાશકૃન્મૂત્રશુક્રલાલાનખાર્તવૈઃ||૫૮|| અષ્ટાભિરુદ્વમત્યેષા વિષં વક્ત્રાદ્વિશેષતઃ| |૫૯|

View original

| श्वासदंष्ट्राशकृन्मूत्रशुक्रलालानखार्तवैः||५८|| अष्टाभिरुद्वमत्येषा विषं वक्त्राद्विशेषतः| |५९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAyAH kITAnAM ca daMsha sthAnam (59-60) · Śloka 60

| લૂતા નાભેર્દશત્યૂર્ધ્વમૂર્ધ્વં ચાધશ્ચ કીટકાઃ||૫૯|| તદ્દૂષિતં ચ વસ્ત્રાદિ દેહે પૃક્તં વિકારકૃત્| |૬૦|

View original

| लूता नाभेर्दशत्यूर्ध्वमूर्ध्वं चाधश्च कीटकाः||५९|| तद्दूषितं च वस्त्रादि देहे पृक्तं विकारकृत्| |६०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana prathame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (60-61) · Śloka 61

| દિનાર્ધં લક્ષ્યતે નૈવ દંશો લૂતાવિષોદ્ભવઃ||૬૦|| સૂચીવ્યધવદાભાતિ તતોઽસૌ પ્રથમેઽહનિ| અવ્યક્તવર્ણઃ પ્રચલઃ કિઞ્ચિત્કણ્ડૂરુજાન્વિતઃ||૬૧||

View original

| दिनार्धं लक्ष्यते नैव दंशो लूताविषोद्भवः||६०|| सूचीव्यधवदाभाति ततोऽसौ प्रथमेऽहनि| अव्यक्तवर्णः प्रचलः किञ्चित्कण्डूरुजान्वितः||६१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dvitIye~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (62) · Śloka 62

દ્વિતીયેઽભ્યુન્નતોઽન્તેષુ પિટિકૈરિવ વાઽઽચિતઃ| વ્યક્તવર્ણો નતો મધ્યે કણ્ડૂમાન્ ગ્રન્થિસન્નિભઃ||૬૨||

View original

द्वितीयेऽभ्युन्नतोऽन्तेषु पिटिकैरिव वाऽऽचितः| व्यक्तवर्णो नतो मध्ये कण्डूमान् ग्रन्थिसन्निभः||६२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tRutIye~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (63) · Śloka 63

તૃતીયે સજ્વરો રોમહર્ષકૃદ્રક્તમણ્ડલઃ| શરાવરૂપસ્તોદાઢ્યો રોમકૂપેષુ સાસ્રવઃ||૬૩||

View original

तृतीये सज्वरो रोमहर्षकृद्रक्तमण्डलः| शरावरूपस्तोदाढ्यो रोमकूपेषु सास्रवः||६३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana caturthe~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (64) · Śloka 64

મહાંશ્ચતુર્થે શ્વયથુસ્તાપશ્વાસભ્રમપ્રદઃ| |૬૪|

View original

महांश्चतुर्थे श्वयथुस्तापश्वासभ्रमप्रदः| |६४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pa~jcame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (64) · Śloka 64

| વિકારાન્ કુરુતે તાંસ્તાન્ પઞ્ચમે વિષકોપજાન્||૬૪||

View original

| विकारान् कुरुते तांस्तान् पञ्चमे विषकोपजान्||६४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana ShaShThe~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (65) · Śloka 65

ષષ્ઠે વ્યાપ્નોતિ મર્માણિ| |૬૫|

View original

षष्ठे व्याप्नोति मर्माणि| |६५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana saptame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (65) · Śloka 65

સપ્તમે હન્તિ જીવિતમ્| |૬૫|

View original

सप्तमे हन्ति जीवितम्| |६५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana iti tIkShNaviShasvarUpam madhyaM hInaM cAto viBajet (65) · Śloka 65

| ઇતિ તીક્ષ્ણં વિષં, મધ્યં હીનં ચ વિભજેદતઃ||૬૫||

View original

| इति तीक्ष्णं विषं, मध्यं हीनं च विभजेदतः||६५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana ekaviMshatirAtreNa sarvathA viShashamaH (66) · Śloka 66

એકવિંશતિરાત્રેણ વિષં શામ્યતિ સર્વથા| |૬૬|

View original

एकविंशतिरात्रेण विषं शाम्यति सर्वथा| |६६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAdaMshasyoddharaNaM dAhaSca (66-67) · Śloka 67

| અથાશુ લૂતાદષ્ટસ્ય શસ્ત્રેણાદંશમુદ્ધરેત્||૬૬|| દહેચ્ચ જામ્બવૌષ્ઠાદ્યૈર્ન તુ પિત્તોત્તરં દહેત્| |૬૭|

View original

| अथाशु लूतादष्टस्य शस्त्रेणादंशमुद्धरेत्||६६|| दहेच्च जाम्बवौष्ठाद्यैर्न तु पित्तोत्तरं दहेत्| |६७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana karkashAdidaMshasya chedadAha niShedhaH (67-68) · Śloka 68

| કર્કશં ભિન્નરોમાણં મર્મસન્ધ્યાદિસંશ્રિતમ્||૬૭|| પ્રસૃતં સર્વતો દંશં ન છિન્દીત દહેન્ન ચ| |૬૮|

View original

| कर्कशं भिन्नरोमाणं मर्मसन्ध्यादिसंश्रितम्||६७|| प्रसृतं सर्वतो दंशं न छिन्दीत दहेन्न च| |६८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dagdhadaMshasyAgadairlepaH kShIrivRukShakaShAyaiH sekashca (68-69) · Śloka 69

| લેપયેદ્દગ્ધમગદૈર્મધુસૈન્ધવસંયુતૈઃ||૬૮|| સુશીતૈઃ સેચયેચ્ચાનુ કષાયૈઃ ક્ષીરિવૃક્ષજૈઃ| |૬૯|

View original

| लेपयेद्दग्धमगदैर्मधुसैन्धवसंयुतैः||६८|| सुशीतैः सेचयेच्चानु कषायैः क्षीरिवृक्षजैः| |६९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lUtAdaMshasya sarvato raktApaharaNaM, tataH shItAH sekalepAH (69-70) · Śloka 70

| સર્વતોઽપહરેદ્રક્તં શૃઙ્ગાદ્યૈઃ સિરયાઽપિ વા||૬૯|| સેકલેપાસ્તતઃ શીતા બોધિશ્લેષ્માતકાક્ષકૈઃ| |૭૦|

View original

| सर्वतोऽपहरेद्रक्तं शृङ्गाद्यैः सिरयाऽपि वा||६९|| सेकलेपास्ततः शीता बोधिश्लेष्मातकाक्षकैः| |७०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvalUtAkITeShu padmako~agadaH (70-71) · Śloka 71

| ફલિનીદ્વિનિશાક્ષૌદ્રસર્પિર્ભિઃ પદ્મકાહ્વયઃ||૭૦|| અશેષલૂતાકીટાનામગદઃ સાર્વકાર્મિકઃ| |૭૧|

View original

| फलिनीद्विनिशाक्षौद्रसर्पिर्भिः पद्मकाह्वयः||७०|| अशेषलूताकीटानामगदः सार्वकार्मिकः| |७१|

🔊 Audio coming soon

37. kīṭālūtādiviṣapratiṣēdhādhyāyaḥ — Ashtanga Hrudayam | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi