Adhikarana adhyAyopakramaH (1) · Śloka 1
|૧|
View original
|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhyAyopakramaH (1) · Śloka 1
|૧|
|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITalUtAdiviShapratShedhAdhyAyaH ------ kITAH sarpANAM viNmutrAdijAH kITAnAM caturvidhatvam (2-1) · Śloka 1
અથાતઃ કીટલૂતાદિવિષપ્રતિષેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રેયાદયો મહર્ષયઃ| (ગદ્યસૂત્રે|૨| ) સર્પાણામેવ વિણ્મૂત્રશુક્રાણ્ડશવકોથજાઃ| દોષૈર્વ્યસ્તૈઃ સમસ્તૈશ્ચ યુક્તાઃ કીટાશ્ચતુર્વિધાઃ||૧||
अथातः कीटलूतादिविषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) सर्पाणामेव विण्मूत्रशुक्राण्डशवकोथजाः| दोषैर्व्यस्तैः समस्तैश्च युक्ताः कीटाश्चतुर्विधाः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavyakITadaShTasya lakShaNam (2) · Śloka 2
દષ્ટસ્ય કીટૈર્વાયવ્યૈર્દંશસ્તોદરુજોલ્બણઃ| |૨|
दष्टस्य कीटैर्वायव्यैर्दंशस्तोदरुजोल्बणः| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgneyakITadaShTasya lakShaNam (2-3) · Śloka 3
| આગ્નેયૈરલ્પસંસ્રાવો દાહરાગવિસર્પવાન્||૨|| પક્વપીલુફલપ્રખ્યઃ ખર્જૂરસદૃશોઽથવા| |૩|
| आग्नेयैरल्पसंस्रावो दाहरागविसर्पवान्||२|| पक्वपीलुफलप्रख्यः खर्जूरसदृशोऽथवा| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphAdhikakITadaShTasya lakShaNam (3) · Śloka 3
| કફાધિકરિમન્દરુજઃ પક્વોદુમ્બરસન્નિભઃ||૩||
| कफाधिकरिमन्दरुजः पक्वोदुम्बरसन्निभः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAnnipAtikakITadaShTasya lakShaNam (4) · Śloka 4
સ્રાવાઢ્યઃ સર્વલિઙ્ગસ્તુ વિવર્જ્યઃ સાન્નિપાતિકૈઃ| |૪|
स्रावाढ्यः सर्वलिङ्गस्तु विवर्ज्यः सान्निपातिकैः| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITeShu sarpavat vegAH shophAdishca (4-5) · Śloka 5
| વેગાશ્ચ સર્પવચ્છોફો વર્ધિષ્ણુર્વિસ્રરક્તતા||૪|| શિરોક્ષિગૌરવં મૂર્ચ્છા ભ્રમઃ શ્વાસોઽતિવેદના| |૫|
| वेगाश्च सर्पवच्छोफो वर्धिष्णुर्विस्ररक्तता||४|| शिरोक्षिगौरवं मूर्च्छा भ्रमः श्वासोऽतिवेदना| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvakITakadaShTAnAM sAmAnyalakShaNam (5) · Śloka 5
| સર્વેષાં કર્ણિકા શોફો જ્વરઃ કણ્ડૂરરોચકઃ||૫||
| सर्वेषां कर्णिका शोफो ज्वरः कण्डूररोचकः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaShTasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7
વૃશ્ચિકસ્ય વિષં તીક્ષ્ણમાદૌ દહતિ વહ્નિવત્| ઊર્ધ્વમારોહતિ ક્ષિપ્રં દંશે પશ્ચાત્તુ તિષ્ઠતિ||૬|| દંશઃ સદ્યોઽતિરુક્ શ્યાવસ્તુદ્યતે સ્ફુટતીવ ચ| |૭|
वृश्चिकस्य विषं तीक्ष्णमादौ दहति वह्निवत्| ऊर्ध्वमारोहति क्षिप्रं दंशे पश्चात्तु तिष्ठति||६|| दंशः सद्योऽतिरुक् श्यावस्तुद्यते स्फुटतीव च| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikAstriprakArAH (7-8) · Śloka 8
| તે ગવાદિશકૃત્કોથાદ્દિગ્ધદષ્ટાદિકોથતઃ||૭|| સર્પકોથાચ્ચ સમ્ભૂતા મન્દમધ્યમહાવિષાઃ| |૮|
| ते गवादिशकृत्कोथाद्दिग्धदष्टादिकोथतः||७|| सर्पकोथाच्च सम्भूता मन्दमध्यमहाविषाः| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mandaviShavRushcikAnAM lakShaNam (8-9) · Śloka 9
| મન્દાઃ પીતાઃ સિતાઃ શ્યાવાઃ રૂક્ષાઃ કર્બુરમેચકાઃ||૮|| રોમશા બહુપર્વાણો લોહિતાઃ પાણ્ડુરોદરાઃ| |૯|
| मन्दाः पीताः सिताः श्यावाः रूक्षाः कर्बुरमेचकाः||८|| रोमशा बहुपर्वाणो लोहिताः पाण्डुरोदराः| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyaviShavRushcikAnAM lakShaNam (9-10) · Śloka 10
| ધૂમ્રોદરાસ્ત્રિપર્વાણો મધ્યાસ્તુ કપિલારુણાઃ||૯|| પિશઙ્ગાઃ શબલાશ્ચિત્રાઃ શોણિતાભા| |૧૦|
| धूम्रोदरास्त्रिपर्वाणो मध्यास्तु कपिलारुणाः||९|| पिशङ्गाः शबलाश्चित्राः शोणिताभा| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAviShavRushcikAnAM lakShaNam (10) · Śloka 10
મહાવિષાઃ| અગ્ન્યાભા-દ્વ્યેકપર્વાણો રક્તાસિતસિતોદરાઃ||૧૦||
महाविषाः| अग्न्याभा-द्व्येकपर्वाणो रक्तासितसितोदराः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAviShavRushcikadaShTasya lakShaNam (11-12) · Śloka 12
તૈર્દષ્ટઃ શૂનરસનઃ સ્તબ્ધગાત્રો જ્વરાર્દિતઃ| ખૈર્વમન્ શોણિતં કૃષ્ણમિન્દ્રિયાર્થાનસંવિદન્||૧૧|| સ્વિદ્યન્ મૂર્ચ્છન્ વિશુષ્કાસ્યો વિહ્વલો વેદનાતુરઃ| વિશીર્યમાણમાંસશ્ચ પ્રાયશો વિજહાત્યસૂન્||૧૨||
तैर्दष्टः शूनरसनः स्तब्धगात्रो ज्वरार्दितः| खैर्वमन् शोणितं कृष्णमिन्द्रियार्थानसंविदन्||११|| स्विद्यन् मूर्च्छन् विशुष्कास्यो विह्वलो वेदनातुरः| विशीर्यमाणमांसश्च प्रायशो विजहात्यसून्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShTradhUmasya lakShaNam (13-14) · Śloka 14
ઉચ્ચિટિઙ્ગસ્તુ વક્ત્રેણ દશત્યભ્યધિકવ્યથઃ| સાધ્યતો વૃશ્ચિકાત્ સ્તમ્ભં શેફસો હૃષ્ટરોમતામ્||૧૩|| કરોતિ સેકમઙ્ગાનાં દંશઃ શીતામ્બુનેવ ચ| ઉષ્ટ્રધૂમઃ સ એવોક્તો રાત્રિચારાચ્ચ રાત્રિકઃ||૧૪||
उच्चिटिङ्गस्तु वक्त्रेण दशत्यभ्यधिकव्यथः| साध्यतो वृश्चिकात् स्तम्भं शेफसो हृष्टरोमताम्||१३|| करोति सेकमङ्गानां दंशः शीताम्बुनेव च| उष्ट्रधूमः स एवोक्तो रात्रिचाराच्च रात्रिकः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITAdInAM doShAdhikatvam (15) · Śloka 15
વાતપિત્તોત્તરાઃ કીટાઃ, શ્લૈશ્મિકાઃ કણભોન્દુરાઃ| પ્રાયો વાતોલ્બણવિષા વૃશ્ચિકાઃ સોષ્ટ્રધૂમકાઃ||૧૫||
वातपित्तोत्तराः कीटाः, श्लैश्मिकाः कणभोन्दुराः| प्रायो वातोल्बणविषा वृश्चिकाः सोष्ट्रधूमकाः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yathAdoShodayaM kriyA (16) · Śloka 16
યસ્ય યસ્યૈવ દોષસ્ય લિઙ્ગાધિક્યં પ્રતર્કયેત્| તસ્ય તસ્યૌષધૈઃ કુર્યાદ્વિપરીતગુણૈઃ ક્રિયામ્||૧૬||
यस्य यस्यैव दोषस्य लिङ्गाधिक्यं प्रतर्कयेत्| तस्य तस्यौषधैः कुर्याद्विपरीतगुणैः क्रियाम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikaviShasya lakShaNam (17) · Śloka 17
હૃત્પીડોર્ધ્વાનિલસ્તમ્ભઃ શિરાયામોઽસ્થિપર્વરુક્| ઘૂર્ણનોદ્વેષ્ટનં ગાત્રશ્યાવતા વાતિકે વિષે||૧૭||
हृत्पीडोर्ध्वानिलस्तम्भः शिरायामोऽस्थिपर्वरुक्| घूर्णनोद्वेष्टनं गात्रश्यावता वातिके विषे||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikaviShasya lakShaNam (18) · Śloka 18
સંજ્ઞાનાશોષ્ણનિશ્વાસૌ હૃદ્દાહઃ કટુકાસ્યતા| માંસાવદરણં શોફો રક્તપીતશ્ચ પૈત્તિકે||૧૮||
संज्ञानाशोष्णनिश्वासौ हृद्दाहः कटुकास्यता| मांसावदरणं शोफो रक्तपीतश्च पैत्तिके||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikaviShasya lakShaNam (19) · Śloka 19
છર્દ્યરોચકહૃલ્લાસપ્રસેકોત્ક્લેશપીનસૈઃ| સશૈત્યમુખમાધુર્યૈર્વિદ્યાચ્છ્લેષ્માધિકં વિષમ્||૧૯||
छर्द्यरोचकहृल्लासप्रसेकोत्क्लेशपीनसैः| सशैत्यमुखमाधुर्यैर्विद्याच्छ्लेष्माधिकं विषम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikaviShe piNyAkalepAdi (20) · Śloka 20
પિણ્યાકેન વ્રણાલેપસ્તૈલાભ્યઙ્ગશ્ચ વાતિકે| સ્વેદો નાડીપુલાકાદ્યૈર્બૃંહણશ્ચ વિધિર્હિતઃ||૨૦||
पिण्याकेन व्रणालेपस्तैलाभ्यङ्गश्च वातिके| स्वेदो नाडीपुलाकाद्यैर्बृंहणश्च विधिर्हितः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikaviShe shItalasekAdi (21) · Śloka 21
પૈત્તિકં સ્તમ્ભયેત્સેકૈઃ પ્રદેહૈશ્ચાતિશીતલૈઃ| |૨૧|
पैत्तिकं स्तम्भयेत्सेकैः प्रदेहैश्चातिशीतलैः| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikaviShe lekhanAdi (21) · Śloka 21
| લેખનચ્છેદનસ્વેદવમનૈઃ શ્લૈષ્મિકં જયેત્||૨૧||
| लेखनच्छेदनस्वेदवमनैः श्लैष्मिकं जयेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trividhAnAM kITAnAM yathAdoShaM cikitsA, svedAlepanasekAH prAyaH koShNAH kAryAH (22-23) · Śloka 23
કીટાનાં ત્રિપ્રકારાણાં ત્રૈવિધ્યેન ક્રિયા હિતા| સ્વેદાલેપનસેકાંસ્તુ કોષ્ણાન્ પ્રાયોઽવચારયેત્||૨૨|| અન્યત્ર મૂર્ચ્છિતાદ્દંશપાકતઃ કોથતોઽથવા| |૨૩|
कीटानां त्रिप्रकाराणां त्रैविध्येन क्रिया हिता| स्वेदालेपनसेकांस्तु कोष्णान् प्रायोऽवचारयेत्||२२|| अन्यत्र मूर्च्छिताद्दंशपाकतः कोथतोऽथवा| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvasya viShadaMshasya nRukeshAdayo dhUpanam (23-24) · Śloka 24
| નૃકેશાઃ સર્ષપાઃ પીતા ગુડો જીર્ણશ્ચ ધૂપનમ્||૨૩|| વિષદંશસ્ય સર્વસ્ય કાશ્યપઃ પરમબ્રવીત્| |૨૪|
| नृकेशाः सर्षपाः पीता गुडो जीर्णश्च धूपनम्||२३|| विषदंशस्य सर्वस्य काश्यपः परमब्रवीत्| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvasya sarvo viShaghno vidhiH saMshodhanAni ca (24) · Śloka 24
| વિષઘ્નં ચ વિધિં સર્વં કુર્યાત્સંશોધનાનિ ચ||૨૪||
| विषघ्नं च विधिं सर्वं कुर्यात्संशोधनानि च||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShograkITavRushcikadaShTeShu sarpavat sAdhanam (25) · Śloka 25
સાધયેત્સર્પવદ્દષ્ટાન્ વિષોગ્રૈઃ કીટવૃશ્ચિકૈઃ| |૨૫|
साधयेत्सर्पवद्दष्टान् विषोग्रैः कीटवृश्चिकैः| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITaviSheShu tandulIyalAdipAnam (25-26) · Śloka 26
| તન્દુલીયકતુલ્યાંશાં ત્રિવૃતાં સર્પિષા પિબેત્||૨૫|| યાતિ કીટવિષૈઃ કમ્પં ન કૈલાસ ઇવાનિલૈઃ| |૨૬|
| तन्दुलीयकतुल्यांशां त्रिवृतां सर्पिषा पिबेत्||२५|| याति कीटविषैः कम्पं न कैलास इवानिलैः| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITavisheShu shuddhe kShIrivRukShatvagAlepaH (26) · Śloka 26
| ક્ષીરિવૃક્ષત્વગાલેપઃ શુદ્ધે કીટવિષાપહઃ||૨૬||
| क्षीरिवृक्षत्वगालेपः शुद्धे कीटविषापहः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITavisheShu muktAlepaH shophAdighnaH (27) · Śloka 27
મુક્તાલેપો વરઃ શોફતોદદાહજ્વરપ્રણુત્| |૨૭|
मुक्तालेपो वरः शोफतोददाहज्वरप्रणुत्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITavisheShu dashA~ggAgadapAnam (27-28) · Śloka 28
| વચા હિઙ્ગુ વિડઙ્ગાનિ સૈન્ધવં ગજપિપ્પલી||૨૭|| પાઠા પ્રતિવિષા વ્યોષં કાશ્યપેન વિનિર્મિતમ્| દશાઙ્ગમગદં પીત્વા સર્વકીટવિષં જયેત્||૨૮||
| वचा हिङ्गु विडङ्गानि सैन्धवं गजपिप्पली||२७|| पाठा प्रतिविषा व्योषं काश्यपेन विनिर्मितम्| दशाङ्गमगदं पीत्वा सर्वकीटविषं जयेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe cakratailAdinA secanam (29-30) · Śloka 30
સદ્યો વૃશ્ચિકજં દંશં ચક્રતૈલેન સેચયેત્| વિદારિગન્ધાસિદ્ધેન કવોષ્ણેનેતરેણ વા||૨૯|| લવણોત્તમયુક્તેન સર્પિષા વા પુનઃ પુનઃ| સિઞ્ચેત્કોષ્ણારનાલેન સક્ષીરલવણેન વા||૩૦||
सद्यो वृश्चिकजं दंशं चक्रतैलेन सेचयेत्| विदारिगन्धासिद्धेन कवोष्णेनेतरेण वा||२९|| लवणोत्तमयुक्तेन सर्पिषा वा पुनः पुनः| सिञ्चेत्कोष्णारनालेन सक्षीरलवणेन वा||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe ajAjIkalkenopanAhaH (31) · Śloka 31
ઉપનાહો ઘૃતે ભૃષ્ટઃ કલ્કોઽજાજ્યાઃ સસૈન્ધવઃ| |૩૧|
उपनाहो घृते भृष्टः कल्कोऽजाज्याः ससैन्धवः| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe svedaH pracchAnaM rajanyAdi cUrNaiH pratisAraNaM ca (31-32) · Śloka 32
| આદંશં સ્વેદિતં ચૂર્ણૈઃ પ્રચ્છાય પ્રતિસારયેત્||૩૧|| રજનીસૈન્ધવવ્યોષશિરીષફલપુષ્પજૈઃ| |૩૨|
| आदंशं स्वेदितं चूर्णैः प्रच्छाय प्रतिसारयेत्||३१|| रजनीसैन्धवव्योषशिरीषफलपुष्पजैः| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe surasApuShpAdilepAH (32-33) · Śloka 33
| માતુલુઙ્ગામ્લગોમૂત્રપિષ્ટં ચ સુરસાગ્રજમ્||૩૨|| લેપઃ સુખોષ્ણશ્ચ હિતઃ પિણ્યાકો ગોમયોઽપિ વા| |૩૩|
| मातुलुङ्गाम्लगोमूत्रपिष्टं च सुरसाग्रजम्||३२|| लेपः सुखोष्णश्च हितः पिण्याको गोमयोऽपि वा| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe ghRutAdipAnam (33) · Śloka 33
| પાને સર્પિર્મધુયુતં ક્ષીરં વા ભૂરિશર્કરમ્||૩૩||
| पाने सर्पिर्मधुयुतं क्षीरं वा भूरिशर्करम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuScikadaMshe pArApatashakRutAdyagadaH (34) · Śloka 34
પારાપતશકૃત્ પથ્યા તગરં વિશ્વભેષજમ્| બીજપૂરરસોન્મિશ્રઃ પરમો વૃશ્ચિકાગદઃ||૩૪||
पारापतशकृत् पथ्या तगरं विश्वभेषजम्| बीजपूररसोन्मिश्रः परमो वृश्चिकागदः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe uShTradaMShTrAdi (35) · Śloka 35
સશૈવલોષ્ટ્રદંષ્ટ્રા ચ હન્તિ વૃશ્ચિકજં વિષમ્| |૩૫|
सशैवलोष्ट्रदंष्ट्रा च हन्ति वृश्चिकजं विषम्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe hiMgvAdiguTikA (35-36) · Śloka 36
| હિઙ્ગુના હરિતાલેન માતુલુઙ્ગરસેન ચ||૩૫|| લેપાઞ્જનાભ્યાં ગુટિકા પરમં વૃશ્ચિકાપહા| |૩૬|
| हिङ्गुना हरितालेन मातुलुङ्गरसेन च||३५|| लेपाञ्जनाभ्यां गुटिका परमं वृश्चिकापहा| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe kara~jjAdipuShpalepaH (36-37) · Śloka 37
| કરઞ્જાર્જુનશેલૂનાં કટભ્યાઃ કુટજસ્ય ચ||૩૬|| શિરીષસ્ય ચ પુષ્પાણિ મસ્તુના દંશલેપનમ્| |૩૭|
| करञ्जार्जुनशेलूनां कटभ्याः कुटजस्य च||३६|| शिरीषस्य च पुष्पाणि मस्तुना दंशलेपनम्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe mohAdiyukte pathyAdilepaH (37-38) · Śloka 38
| યો મુહ્યતિ પ્રશ્વસિતિ પ્રલપત્યુગ્રવેદનઃ||૩૭|| તસ્ય પથ્યાનિશાકૃષ્ણામઞ્જિષ્ઠાતિવિષોષણમ્| સાલાબુવૃન્તં વાર્તાકરસપિષ્ટં પ્રલેપનમ્||૩૮||
| यो मुह्यति प्रश्वसिति प्रलपत्युग्रवेदनः||३७|| तस्य पथ्यानिशाकृष्णामञ्जिष्ठातिविषोषणम्| सालाबुवृन्तं वार्ताकरसपिष्टं प्रलेपनम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe sudAruNe dadhisarpiShpAnAdikam (39) · Śloka 39
સર્વત્ર ચોગ્રાલિવિષે પાયયેદ્દધિસર્પિષી| વિધ્યેત્સિરાં વિદધ્યાચ્ચ વમનાઞ્જનનાવનમ્| ઉષ્ણસ્નિગ્ધામ્લમધુરં ભોજનં ચાનિલાપહમ્||૩૯||
सर्वत्र चोग्रालिविषे पाययेद्दधिसर्पिषी| विध्येत्सिरां विदध्याच्च वमनाञ्जननावनम्| उष्णस्निग्धाम्लमधुरं भोजनं चानिलापहम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe nAgarAdyagadaH (40) · Śloka 40
નાગરં ગૃહકપોતપુરીષં બીજપૂરકરસો હરિતાલમ્| સૈન્ધવં ચ વિનિહન્ત્યગદોઽયં લેપતોઽલિકુલજં વિષમાશુ||૪૦||
नागरं गृहकपोतपुरीषं बीजपूरकरसो हरितालम्| सैन्धवं च विनिहन्त्यगदोऽयं लेपतोऽलिकुलजं विषमाशु||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe samudIrNe viShe viShalepaH (41) · Śloka 41
અન્તે વૃશ્ચિકદષ્ટાનાં સમુદીર્ણે ભૃષં વિષે| વિષેણાલેપયેદ્દંશમુચ્ચિટિઙ્ગેઽપ્યયં વિધિઃ||૪૧||
अन्ते वृश्चिकदष्टानां समुदीर्णे भृषं विषे| विषेणालेपयेद्दंशमुच्चिटिङ्गेऽप्ययं विधिः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe nAgapurIShacchatrAdiguTikA (42) · Śloka 42
નાગપુરીષચ્છત્રં રોહિષમૂલં ચ શેલુતોયેન| કુર્યાદ્ગુટિકાં લેપાદિયમલિવિષનાશની શ્રેષ્ઠા||૪૨||
नागपुरीषच्छत्रं रोहिषमूलं च शेलुतोयेन| कुर्याद्गुटिकां लेपादियमलिविषनाशनी श्रेष्ठा||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe shirIShabIjAdyagadaH kITAdiviShaghnaH (43) · Śloka 43
અર્કસ્ય દુગ્ધેન શિરીષબીજં ત્રિર્ભાવિતં પિપ્પલીચૂર્ણમિશ્રમ્| એષોઽગદો હન્તિ વિષાણિ કીટભુજઙ્ગલૂતોન્દુરવૃશ્ચિકાનામ્||૪૩||
अर्कस्य दुग्धेन शिरीषबीजं त्रिर्भावितं पिप्पलीचूर्णमिश्रम्| एषोऽगदो हन्ति विषाणि कीटभुजङ्गलूतोन्दुरवृश्चिकानाम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaMshe shirIShabIjAdyagado rAtrikavRushcikaviShaghnaH (44) · Śloka 44
શિરીષપુષ્પં સકરઞ્જબીજં કાશ્મીરજં કુષ્ઠમનઃશિલે ચ| એષોઽગદો રાત્રિકવૃશ્ચિકાનાં સંક્રાન્તિકારી કથિતો જિનેન||૪૪||
शिरीषपुष्पं सकरञ्जबीजं काश्मीरजं कुष्ठमनःशिले च| एषोऽगदो रात्रिकवृश्चिकानां संक्रान्तिकारी कथितो जिनेन||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM sa~gkhyAviShaye matAni tatra hetushca (45-46) · Śloka 46
કીટેભ્યો દારુણ્તરા લૂતાઃ ષોડશ તા જગુઃ| અષ્ટાવિંશતિરિત્યેકે તતોઽપ્યન્યે તુ ભૂયસીઃ||૪૫|| સહસ્રરશ્મ્યનુચરા વદન્ત્યન્યે સહસ્રશઃ| બહૂપદ્રવરુપા તુ લૂતૈકૈવ વિષાત્મિકા||૪૬||
कीटेभ्यो दारुण्तरा लूताः षोडश ता जगुः| अष्टाविंशतिरित्येके ततोऽप्यन्ये तु भूयसीः||४५|| सहस्ररश्म्यनुचरा वदन्त्यन्ये सहस्रशः| बहूपद्रवरुपा तु लूतैकैव विषात्मिका||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM doShato nirupaNam (47) · Śloka 47
રૂપાણિ નામતસ્તસ્યા દુર્જ્ઞેયાન્યતિસઙ્કરાત્| નાસ્તિ સ્થાનવ્યવસ્થા ચ દોષતોઽતઃ પ્રચક્ષતે||૪૭||
रूपाणि नामतस्तस्या दुर्ज्ञेयान्यतिसङ्करात्| नास्ति स्थानव्यवस्था च दोषतोऽतः प्रचक्षते||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM sAdhyAsAdhyatvam (48) · Śloka 48
કૃચ્છ્રસાધ્યા પૃથગ્દોષૈરસાધ્યા નિચયેન સા| |૪૮|
कृच्छ्रसाध्या पृथग्दोषैरसाध्या निचयेन सा| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (48-49) · Śloka 49
| તદ્દંશઃ પૈત્તિકો દાહતૃટ્સ્ફોટજ્વરમોહવાન્||૪૮|| ભૃશોષ્મા રક્તપીતાભઃ ક્લેદી દ્રાક્ષાફલોપમઃ| |૪૯|
| तद्दंशः पैत्तिको दाहतृट्स्फोटज्वरमोहवान्||४८|| भृशोष्मा रक्तपीताभः क्लेदी द्राक्षाफलोपमः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (49-50) · Śloka 50
| શ્લૈષ્મિકઃ કઠિનઃ પાણ્ડુઃ પરૂષકફલાકૃતિઃ||૪૯|| નિદ્રાં શીતજ્વરં કાસં કણ્ડૂં ચ કુરુતે ભૃશમ્| |૫૦|
| श्लैष्मिकः कठिनः पाण्डुः परूषकफलाकृतिः||४९|| निद्रां शीतज्वरं कासं कण्डूं च कुरुते भृशम्| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikasya lUtAdaMshasya lakShaNam (50) · Śloka 50
| વાતિકઃ પરુષઃ શ્યાવઃ પર્વભેદજ્વરપ્રદઃ||૫૦||
| वातिकः परुषः श्यावः पर्वभेदज्वरप्रदः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShali~ggairyathAsvaM tadvibhAgaH (51) · Śloka 51
તદ્વિભાગં યથાસ્વં ચ દોષલિઙ્ગૈર્વિભાવયેત્| |૫૧|
तद्विभागं यथास्वं च दोषलिङ्गैर्विभावयेत्| |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyalUtAyAH lakShaNam (51-54) · Śloka 54
| અસાધ્યાયાં તુ હૃન્મોહશ્વાસહિધ્માશિરોગ્રહાઃ||૫૧|| શ્વેતપીતાસિતારક્તાઃ પિટિકાઃ શ્વયથૂદ્ભવઃ| વેપથુર્વમથુર્દાહસ્તૃડાન્ધ્યં વક્રનાસતા||૫૨|| શ્યાવૌષ્ઠવક્ત્રદન્તત્વં પૃષ્ઠગ્રીવાવભઞ્જનમ્| પક્વજમ્બૂસવર્ણં ચ દંશાત્સ્રવતિ શોણિતમ્||૫૩|| સર્વાઽપિ સર્વજા પ્રાયો વ્યપદેશસ્તુ ભૂયસા| |૫૪|
| असाध्यायां तु हृन्मोहश्वासहिध्माशिरोग्रहाः||५१|| श्वेतपीतासितारक्ताः पिटिकाः श्वयथूद्भवः| वेपथुर्वमथुर्दाहस्तृडान्ध्यं वक्रनासता||५२|| श्यावौष्ठवक्त्रदन्तत्वं पृष्ठग्रीवावभञ्जनम्| पक्वजम्बूसवर्णं च दंशात्स्रवति शोणितम्||५३|| सर्वाऽपि सर्वजा प्रायो व्यपदेशस्तु भूयसा| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAyAstriprakAratvam (54-55) · Śloka 55
| તીક્ષ્ણમધ્યાવરત્વેન સા ત્રિધા હન્ત્યુપેક્ષિતા||૫૪|| સપ્તાહેન દશાહેન પક્ષેણ ચ પરં ક્રમાત્| |૫૫|
| तीक्ष्णमध्यावरत्वेन सा त्रिधा हन्त्युपेक्षिता||५४|| सप्ताहेन दशाहेन पक्षेण च परं क्रमात्| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvasya lUtAdaMshasya lakShaNam (55-58) · Śloka 58
| લૂતાદંશશ્ચ સર્વોઽપિ દદ્રુમણ્ડલસન્નિભઃ||૫૫|| સિતોઽસિતોઽરુણઃ પીતઃ શ્યાવો વા મૃદુરુન્નતઃ| મધ્યે કૃષ્ણોઽથવા શ્યાવઃ પર્યન્તે જાલકાવૃતઃ||૫૬|| વિસર્પવાંસ્છોફયુતસ્તપ્યતે બહુવેદનઃ| જ્વરાશુપાકવિક્લેદકોથાવદરણાન્વિતઃ||૫૭|| ક્લેદેન યત્સ્પૃશત્યઙ્ગં તત્રાપિ કુરુતે વ્રણમ્| |૫૮|
| लूतादंशश्च सर्वोऽपि दद्रुमण्डलसन्निभः||५५|| सितोऽसितोऽरुणः पीतः श्यावो वा मृदुरुन्नतः| मध्ये कृष्णोऽथवा श्यावः पर्यन्ते जालकावृतः||५६|| विसर्पवांस्छोफयुतस्तप्यते बहुवेदनः| ज्वराशुपाकविक्लेदकोथावदरणान्वितः||५७|| क्लेदेन यत्स्पृशत्यङ्गं तत्रापि कुरुते व्रणम्| |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAyAH shvAsAdibhirviShodvamanam (58-59) · Śloka 59
| શ્વાસદંષ્ટ્રાશકૃન્મૂત્રશુક્રલાલાનખાર્તવૈઃ||૫૮|| અષ્ટાભિરુદ્વમત્યેષા વિષં વક્ત્રાદ્વિશેષતઃ| |૫૯|
| श्वासदंष्ट्राशकृन्मूत्रशुक्रलालानखार्तवैः||५८|| अष्टाभिरुद्वमत्येषा विषं वक्त्राद्विशेषतः| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAyAH kITAnAM ca daMsha sthAnam (59-60) · Śloka 60
| લૂતા નાભેર્દશત્યૂર્ધ્વમૂર્ધ્વં ચાધશ્ચ કીટકાઃ||૫૯|| તદ્દૂષિતં ચ વસ્ત્રાદિ દેહે પૃક્તં વિકારકૃત્| |૬૦|
| लूता नाभेर्दशत्यूर्ध्वमूर्ध्वं चाधश्च कीटकाः||५९|| तद्दूषितं च वस्त्रादि देहे पृक्तं विकारकृत्| |६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (60-61) · Śloka 61
| દિનાર્ધં લક્ષ્યતે નૈવ દંશો લૂતાવિષોદ્ભવઃ||૬૦|| સૂચીવ્યધવદાભાતિ તતોઽસૌ પ્રથમેઽહનિ| અવ્યક્તવર્ણઃ પ્રચલઃ કિઞ્ચિત્કણ્ડૂરુજાન્વિતઃ||૬૧||
| दिनार्धं लक्ष्यते नैव दंशो लूताविषोद्भवः||६०|| सूचीव्यधवदाभाति ततोऽसौ प्रथमेऽहनि| अव्यक्तवर्णः प्रचलः किञ्चित्कण्डूरुजान्वितः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIye~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (62) · Śloka 62
દ્વિતીયેઽભ્યુન્નતોઽન્તેષુ પિટિકૈરિવ વાઽઽચિતઃ| વ્યક્તવર્ણો નતો મધ્યે કણ્ડૂમાન્ ગ્રન્થિસન્નિભઃ||૬૨||
द्वितीयेऽभ्युन्नतोऽन्तेषु पिटिकैरिव वाऽऽचितः| व्यक्तवर्णो नतो मध्ये कण्डूमान् ग्रन्थिसन्निभः||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIye~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (63) · Śloka 63
તૃતીયે સજ્વરો રોમહર્ષકૃદ્રક્તમણ્ડલઃ| શરાવરૂપસ્તોદાઢ્યો રોમકૂપેષુ સાસ્રવઃ||૬૩||
तृतीये सज्वरो रोमहर्षकृद्रक्तमण्डलः| शरावरूपस्तोदाढ्यो रोमकूपेषु सास्रवः||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthe~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (64) · Śloka 64
મહાંશ્ચતુર્થે શ્વયથુસ્તાપશ્વાસભ્રમપ્રદઃ| |૬૪|
महांश्चतुर्थे श्वयथुस्तापश्वासभ्रमप्रदः| |६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (64) · Śloka 64
| વિકારાન્ કુરુતે તાંસ્તાન્ પઞ્ચમે વિષકોપજાન્||૬૪||
| विकारान् कुरुते तांस्तान् पञ्चमे विषकोपजान्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThe~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (65) · Śloka 65
ષષ્ઠે વ્યાપ્નોતિ મર્માણિ| |૬૫|
षष्ठे व्याप्नोति मर्माणि| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptame~ahani lUtAdaMshasya lakShaNam (65) · Śloka 65
સપ્તમે હન્તિ જીવિતમ્| |૬૫|
सप्तमे हन्ति जीवितम्| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iti tIkShNaviShasvarUpam madhyaM hInaM cAto viBajet (65) · Śloka 65
| ઇતિ તીક્ષ્ણં વિષં, મધ્યં હીનં ચ વિભજેદતઃ||૬૫||
| इति तीक्ष्णं विषं, मध्यं हीनं च विभजेदतः||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekaviMshatirAtreNa sarvathA viShashamaH (66) · Śloka 66
એકવિંશતિરાત્રેણ વિષં શામ્યતિ સર્વથા| |૬૬|
एकविंशतिरात्रेण विषं शाम्यति सर्वथा| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAdaMshasyoddharaNaM dAhaSca (66-67) · Śloka 67
| અથાશુ લૂતાદષ્ટસ્ય શસ્ત્રેણાદંશમુદ્ધરેત્||૬૬|| દહેચ્ચ જામ્બવૌષ્ઠાદ્યૈર્ન તુ પિત્તોત્તરં દહેત્| |૬૭|
| अथाशु लूतादष्टस्य शस्त्रेणादंशमुद्धरेत्||६६|| दहेच्च जाम्बवौष्ठाद्यैर्न तु पित्तोत्तरं दहेत्| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karkashAdidaMshasya chedadAha niShedhaH (67-68) · Śloka 68
| કર્કશં ભિન્નરોમાણં મર્મસન્ધ્યાદિસંશ્રિતમ્||૬૭|| પ્રસૃતં સર્વતો દંશં ન છિન્દીત દહેન્ન ચ| |૬૮|
| कर्कशं भिन्नरोमाणं मर्मसन्ध्यादिसंश्रितम्||६७|| प्रसृतं सर्वतो दंशं न छिन्दीत दहेन्न च| |६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dagdhadaMshasyAgadairlepaH kShIrivRukShakaShAyaiH sekashca (68-69) · Śloka 69
| લેપયેદ્દગ્ધમગદૈર્મધુસૈન્ધવસંયુતૈઃ||૬૮|| સુશીતૈઃ સેચયેચ્ચાનુ કષાયૈઃ ક્ષીરિવૃક્ષજૈઃ| |૬૯|
| लेपयेद्दग्धमगदैर्मधुसैन्धवसंयुतैः||६८|| सुशीतैः सेचयेच्चानु कषायैः क्षीरिवृक्षजैः| |६९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAdaMshasya sarvato raktApaharaNaM, tataH shItAH sekalepAH (69-70) · Śloka 70
| સર્વતોઽપહરેદ્રક્તં શૃઙ્ગાદ્યૈઃ સિરયાઽપિ વા||૬૯|| સેકલેપાસ્તતઃ શીતા બોધિશ્લેષ્માતકાક્ષકૈઃ| |૭૦|
| सर्वतोऽपहरेद्रक्तं शृङ्गाद्यैः सिरयाऽपि वा||६९|| सेकलेपास्ततः शीता बोधिश्लेष्मातकाक्षकैः| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvalUtAkITeShu padmako~agadaH (70-71) · Śloka 71
| ફલિનીદ્વિનિશાક્ષૌદ્રસર્પિર્ભિઃ પદ્મકાહ્વયઃ||૭૦|| અશેષલૂતાકીટાનામગદઃ સાર્વકાર્મિકઃ| |૭૧|
| फलिनीद्विनिशाक्षौद्रसर्पिर्भिः पद्मकाह्वयः||७०|| अशेषलूताकीटानामगदः सार्वकार्मिकः| |७१|
🔊 Audio coming soon