22. mukharōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana mukharogapratiShedhAdhyAyaH||22|| oShThagatarogANAM cikitsA| khaNDauShThe vilikhya syUtvA vraNavat (2-1) · Śloka 1

அதாதோ முகரோகப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) கண்டௌஷ்டஸ்ய விலிக்யாந்தௌ ஸ்யூத்வா வ்ரணவதாசரேத்| |௧|

Adhikarana khaNDauShThe yaShTyAditailenAbhya~jjanam khaNDauShThe vAtaghnAditailena nasyam (1-2) · Śloka 2

| யஷ்டிஜ்யோதிஷ்மதீரோத்ரஶ்ராவணீஸாரிவோத்பலைஃ||௧|| படோல்யா காகமாச்யா ச தைலமப்யஞ்ஜநஂ பசேத்| நஸ்யஂ ச தைலஂ வாதக்நமதுரஸ்கந்தஸாதிதம்||௨||

Adhikarana vAtaje oShThakope devadhUpAdi mahAsnehena picuryojyaH vAtaje oShThakope yaShTIcUrNayuktamahAsnehena pratisAraNam (3-4) · Śloka 4

மஹாஸ்நேஹேந வாதௌஷ்டே ஸித்தேநாக்தஃ பிசுர்ஹிதஃ| தேவதூபமதூச்சிஷ்டகுக்குல்வமரதாருபிஃ||௩|| யஷ்ட்யாஹ்வசூர்ணயுக்தேந தேநைவ ப்ரதிஸாரணம்| |௪|

Adhikarana vAtaje oShThakope eraNDapallavairnADyA svedanam vAtaje oShThakope khaNDauShThavihitaM nasyaM shirobhya~ggashca (4-5) · Śloka 5

| நாட்யோஷ்டஂ ஸ்வேதயேத்துக்தஸித்தைரேரண்டபல்லவைஃ||௪|| கண்டௌஷ்டவிஹிதஂ நஸ்யஂ தஸ்ய மூர்த்நி ச தர்பணம்| |௫|

Adhikarana pittaje kShataje ca jalaukAbhIraktamokShaNaM pittaje kShataje ca rodhrAdibhiHpratisAraNam (5-6) · Śloka 6

| பித்தாபிகாதஜாவோஷ்டௌ ஜலௌகோபிருபாசரேத்||௫|| ரோத்ரஸர்ஜரஸக்ஷௌத்ரமதுகைஃ ப்ரதிஸாரணம்| |௬|

Adhikarana pittaje kShataje ca guDUcyAdighRutenAbhya~jjanam pittaje kShataje ca pittavidradhivat kriyA raktaje oShThakope nave idameva karma (6-7) · Śloka 7

| குடூசீயஷ்டிபத்தங்கஸித்தமப்யஞ்ஜநே கதம்||௬|| பித்தவித்ரதிவச்சாத்ர க்ரியா ஶோணிதஜேऽபி ச| இதமேவ நவே கார்யஂ கர்ம|௭|

Adhikarana kaphaje oShThakope hratAsre pAThAdipratisAraNam kaphaje kaphaghnA dhUmanAvanagaNDUShAH (7-8) · Śloka 8

| ஓஷ்டே து கபாதுரே||௭|| பாடாக்ஷாரமதுவ்யோஷைர்ஹதாஸ்ரே ப்ரதிஸாரணம்| தூமநாவநகண்டூஷாஃ ப்ரயோஜ்யாஶ்ச கபச்சிதஃ||௮||

Adhikarana medoje kaphaghnA svinnAdikRutvA~agninA dahet medoje kaphaghnA priya~ggvAdinA pratisAraNam jalArbude bhinnashuddhe tIkShNA gharShaNam jalArbude avagADhe~ativRuddhe vA kShAro~agnirvA (9-11) · Śloka 11

ஸ்விந்நஂ பிந்நஂ விமேதஸ்கஂ தஹேந்மேதோஜமக்நிநா| ப்ரியங்குரோத்ரத்ரிபலாமாக்ஷிகைஃ ப்ரதிஸாரயேத்||௯|| ஸக்ஷௌத்ரா கர்ஷணஂ தீக்ஷ்ணா பிந்நஶுத்தே ஜலார்புதே| அவகாடேऽதிவத்தே வா க்ஷாரோऽக்நிர்வா ப்ரதிக்ரியா||௧௦|| ஆமாத்யவஸ்தாஸ்வலஜீஂ கண்டே ஶோபவதாசரேத்| |௧௧|

Adhikarana (sannipAtaraktamAMsajauShThakopArbudAnAmasAdhyatvAccikitsA noktA) gaNDagatarogasya cikitsA| gaNDAlajyAM shophavat dantagatarogANAM cikitsA| shItadante tailena pAlIdahanam shItadante dADimatvagAdibhiH pratisAraNam shItadante kShIrikvAthaiH kavalaH shItadante aNutailena nasyam (11-14) · Śloka 14

ஆமாத்யவஸ்தாஸ்வலஜீஂ கண்டே ஶோபவதாசரேத்| ஸ்விந்நஸ்ய ஶீததந்தஸ்ய பாலீஂ விலிகிதாஂ தஹேத்||௧௧|| தைலேந, ப்ரதிஸார்யா ச ஸக்ஷௌத்ரகநஸைந்தவைஃ| தாடிமத்வக்வராதார்க்ஷ்யகாந்தாஜம்ப்வஸ்திநாகரைஃ||௧௨|| கவலஃ க்ஷீரிணாஂ க்வாதைரணுதைலஂ ச நாவநம்| தந்தஹர்ஷே ததா பேதே ஸர்வா வாதஹரா க்ரியா||௧௩|| திலயஷ்டீமதுஶதஂ க்ஷீரஂ கண்டூஷதாரணம்| |௧௪|

Adhikarana pracaladvije dashamUlAmbu gaNDUShaH pracaladvije tutthAdibhirgharShaNam pracaladvije snigdhA nasyAdayaH (14-15) · Śloka 15

| ஸஸ்நேஹஂ தஶமூலாம்பு கண்டூஷஃ ப்ரசலத்விஜே||௧௪|| துத்தரோத்ரகணாஶ்ரேஷ்டாபத்தங்கபடுகர்ஷணம்| ஸ்நிக்தாஃ ஶீல்யா யதாவஸ்தஂ நஸ்யாந்நகவலாதயஃ||௧௫||

Adhikarana adhidante kRumidantavaccikitsA adhidante anavasthitarakte dagdhavraNavat (16-17) · Śloka 17

அதிதந்தகமாலிப்தஂ யதா க்ஷாரேண ஜர்ஜரம்| கமிதந்தமிவோத்பாட்ய தத்வச்சோபசரேத்ததா||௧௬|| அநவஸ்திதரக்தே ச தக்தே வ்ரண இவ க்ரியா| |௧௭|

Adhikarana sharkarAyAM vilekhanam sharkarAyAM tataH kShAracUrNaiH pratisAraNam kapAlikAyAM dantaharShoktA kriyA (17-18) · Śloka 18

| அஹிஂஸந் தந்தமூலாநி தந்தேப்யஃ ஶர்கராஂ ஹரேத்||௧௭|| க்ஷாரசூர்ணைர்மதுயுதைஸ்ததஶ்ச ப்ரதிஸாரயேத்| கபாலிகாயாமப்யேவஂ ஹர்ஷோக்தஂ ச ஸமாசரேத்||௧௮||

Adhikarana kRumidante svedo raktavisrAvaNaM ca kRumidante vAtaghnAH snigdhA lepAdayaH kRumidante guDena madenana vA dAhaH kRumidante saptacchadArkakShIrAbhyAM pUraNam (19-20) · Śloka 20

ஜயேத்விஸ்ராவணைஃ ஸ்விந்நமசலஂ கமிதந்தகம்| ஸ்நிக்தைஶ்சாலேபகண்டூஷநஸ்யாஹாரைஶ்சலாபஹைஃ||௧௯|| குடேந பூர்ணஂ ஸுஷிரஂ மதூச்சிஷ்டேந வா தஹேத்| ஸப்தச்சதார்கக்ஷீராப்யாஂ பூரணஂ கமிஶூலஜித்||௨௦||

Adhikarana kRumidante hi~ggvAdicUrNapoTalI dashane dhRutA rujAhRut kRumidante hiMgvAdisiddhatailena gaNDUShaH kRumidante eraNDAdikvAthayuktena tailena gaNDUShaH (21-22) · Śloka 22

ஹிங்குகட்பலகாஸீஸஸ்வர்ஜிகாகுஷ்டவேல்லஜம்| ரஜோ ருஜஂ ஜயத்யாஶு வஸ்த்ரஸ்தஂ தஶநே ததம்||௨௧|| கண்டூஷஂ க்ராஹயேத்தைலமேபிரேவ ச ஸாதிதம்| க்வாற்தைர்வா யுக்தமேரண்டத்விவ்யாக்ரீபூகதம்பஜைஃ||௨௨||

Adhikarana kRumidante evamapyashAntarujasya dantasyoddaraNam kRumidante tataH sayaShTitailena madhunA vA gaNDUShaH (23-24) · Śloka 24

க்ரியாயோகைர்பஹுவிதைரித்யஶாந்தருஜஂ பஶம்| தடமப்யுத்தரேத்தந்தஂ பூர்வஂ மூலாத்விமோக்ஷிதம்||௨௩|| ஸந்தஂஶகேந லகுநா தந்தநிர்காதநேந வா| தைலஂ ஸயஷ்ட்யாஹ்வரஜோ கண்டூஷோ மது வா ததஃ||௨௪||

Adhikarana kRumidante tato vidAryAditailena nasyam kRumidante kRushAdInAM dantaM noddharet kRumidante eShAmapyuddhRutau snigdhAdikramaH (karAlashyAvayorasAdhyatvAccikitsA noktA) (25-27) · Śloka 27

ததோ விதாரியஷ்ட்யாஹ்வஶங்காடககஸேருபிஃ| தைலஂ தஶகுணக்ஷீரஂ ஸித்தஂ யுஞ்ஜீத நாவநம்||௨௫|| கஶதுர்பலவத்தாநாஂ வாதார்தாநாஂ ச நோத்தரேத்| நோத்தரேச்சோத்தரஂ தந்தஂ பஹூபத்ரவகத்தி ஸஃ||௨௬|| ஏஷாமப்யுத்ததௌ ஸ்நிக்தஸ்வாதுஶீதக்ரமோ ஹிதஃ| |௨௭|

Adhikarana dantamUlagatarogANAM cikitsA| shItAde raktasrAvo mustAdibhiH pratisAraNaM ca shItAde mustAdikvAthena kavalaH shItAde madhurasAdhitatailena nasyam (27-28) · Śloka 28

| விஸ்ராவிதாஸ்ரே ஶீதாதே ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரணம்||௨௭|| முஸ்தார்ஜுநத்வக்த்ரிபலாபலிநீதாற்ர்க்ஷ்யநாகரைஃ| தத்க்வாதஃ கவலோ, நஸ்யஂ தைலஂ மதுரஸாதிதம்||௨௮||

Adhikarana upakushe uShNAmbusvinnadantamAMsAnAM maNDalAgrAdinA lekhanam upakushe tato lAkShAdibhiH pratisAraNam upakushe tato ghRutamaNDAdinA kavalagrahaH upakushe madhurasiddhaghRutena kavalo nasyaM ca (29-32) · Śloka 32

தந்தமாஂஸாந்யுபகுஶே ஸ்விந்நாந்யுஷ்ணாம்புதாரணைஃ| மண்டலாக்ரேண ஶாகாதிபத்ரைர்வா பஹுஶோ லிகேத்||௨௯|| ததஶ்ச ப்ரதிஸார்யாணி கதமண்டமதுத்ருதைஃ| லாக்ஷாப்ரியங்குபத்தங்கலவணோத்தமகைரிகைஃ||௩௦|| ஸகுஷ்டஶுண்டீமரிசயஷ்டீமதுரஸாஞ்ஜநைஃ| ஸுகோஷ்ணோ கதமண்டோ தைலஂ வா கவலக்ரஹஃ||௩௧|| கதஂ ச மதுரைஃ ஸித்தஂ ஹிதஂ கவலநஸ்யயோஃ| |௩௨|

Adhikarana dantapuppuTake svinnacchinnAdikRute yaShTyAdibhiH pratisAraNam (32-33) · Śloka 33

| தந்தபுப்புடகே ஸ்விந்நசிந்நபிந்நவிலேகிதே||௩௨|| யஷ்ட்யாஹ்வஸ்வர்ஜிகாஶுண்டீஸைந்தவைஃ ப்ரதிஸாரணம்| |௩௩|

Adhikarana dantavidradhau kaTvAdibhiH kavalalepanam dantavidradhau kaTukAdibhirgharShaNam dantavidradhau himaiH pAkaM rakShet dantavidradhau pakvaH pATyaH, avagADhako dAhyaH (33-34) · Śloka 34

| வித்ரதௌ கடுதீக்ஷ்ணோஷ்ணரூக்ஷைஃ கவலலேபநம்||௩௩|| கர்ஷணஂ கடுகாகுஷ்டவஶ்சிகாலீயவோத்பவைஃ| ரக்ஷேத்பாகஂ ஹிமைஃ பக்வஃ பாட்யோ தாஹ்யோऽவகாடகஃ||௩௪||

Adhikarana suShire chinnalikhite rodhrAdibhiH pratisAraNam suShire chinnalikhite rodhrAdikvAthairgaNDUShaH suShire chinnalikhite yaShTyAditailena nAvanam (35-37) · Śloka 37

ஸுஷிரே சிந்நலிகிதே ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரணம்| ரோத்ரமுஸ்தமிஶிஶ்ரேஷ்டாதார்க்ஷ்யபத்தங்ககிஂஶுகைஃ||௩௫|| ஸகட்பலைஃ, கஷாயைஶ்ச தேஷாஂ கண்டூஷ இஷ்யதே| யஷ்டீரோத்ரோத்பலாநந்தாஸாரிவாகுருசந்தநைஃ||௩௬|| ஸகைரிகஸிதாபுண்ட்ரைஃ ஸித்தஂ தைலஂ ச நாவநம்| |௩௭|

Adhikarana adhimAMsake chedanaM vacAdicUrNaiH pratisAraNaM ca adhimAMsake paTolAdikvAthena kavalaH (37-38) · Śloka 38

| சித்த்வாऽதிமாஂஸகஂ சூர்ணைஃ ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரயேத்||௩௭|| வசாதேஜோவதீபாடாஸ்வர்ஜிகாயவஶூகஜைஃ| படோலநிம்பத்ரிபலாகஷாயஃ கவலோ ஹிதஃ||௩௮||

Adhikarana vidarbhe dantamUlAnAM chedanam vidarbhe tataH kShAranasyAdi (39) · Śloka 39

விதர்பே தந்தமூலாநி மண்டலாக்ரேண ஶோதயேத்| க்ஷாரஂ யுஞ்ஜ்யாத்ததோ நஸ்யஂ கண்டூஷாதி ச ஶீதலம்||௩௯||

Adhikarana dantanADyAM kAyashirovirekaH dantanADyAM tato dantoddharaNamagnyAdinA dAhaH dantanADyAM jAtyAdikvAthena dhAvanam dantanADyAM kShIrivRukShAmbunnA gaNDUShaH dantanADyAM kShIrivRukShasiddhatailena nasyam (mahAsuShirasyAsAdhyatvAccikitsA noktA) (40-42) · Śloka 42

ஸஂஶோத்யோபயதஃ காயஂ ஶிரஶ்சோபசரேத்ததஃ| நாடீஂ தந்தாநுகாஂ தந்தஂ ஸமுத்தத்யாக்நிநா தஹேத்||௪௦|| குப்ஜாஂ நைககதிஂ பூர்ணாஂ குடேந மதநேந வா| தாவநஂ ஜாதிமதநகதிரஸ்வாதுகண்டகைஃ||௪௧|| க்ஷீரிவக்ஷாம்புகண்டூஷோ, நஸ்யஂ தைலஂ ச தத்கதம்| |௪௨|

Adhikarana jihvAgatarogANAM cikitsA| vAtajihvAyaaM vAtauShThakopokto vidhiH pittajihvAyAM gharShaNena srute rudhire madhuraiH pratisAraNAdi jihvAlase nave eShaH evopakramaH jihvAlase kintu shastreNainaM na spRushet (42-44) · Śloka 44

| குர்யாத்வாதௌஷ்டகோபோக்தஂ கண்டகேஷ்வநிலாத்மஸு||௪௨|| ஜிஹ்வாயாஂ பித்தஜாதேஷு கஷ்டேஷு ருதிரே ஸ்ருதே| ப்ரதிஸாரணகண்டூஷநாவநஂ மதுரைர்ஹிதம்||௪௩|| தீக்ஷ்ணைஃ கபோத்தேஷ்வேவஂ ச ஸர்ஷபத்ர்யூஷணாதிபிஃ| நவே ஜிஹ்வாலஸேऽப்யேவஂ, தஂ து ஶஸ்த்ரேண ந ஸ்பஶேத்||௪௪||

Adhikarana adhijihvikAyAM AkRuShTajihvAcchedanam adhijihvikAyAM tIkShNoShNairghaShaNAdi (45) · Śloka 45

உந்நம்ய ஜிஹ்வாமாகஷ்டாஂ படிஶேநாதிஜிஹ்விகாம்| சேதயேந்மண்டலாக்ரேண தீக்ஷ்ணோஷ்ணைர்கர்ஷணாதி ச||௪௫||

Adhikarana upajihvAyAM raktasrAvo yavakShAreNa gharShaNaM ca tAlurogANAM cikitsA| shuNDikAyAM kaphaghnA nasyAdayaH (46) · Śloka 46

உபஜிஹ்வாஂ பரிஸ்ராவ்ய யவக்ஷாரேண கர்ஷயேத்| கபக்நைஃ ஶுண்டிகா ஸாத்யா நஸ்யகண்டூஷகர்ஷணைஃ||௪௬||

Adhikarana shuNDikAyAM vRuddhAyAM jihvAgracchedanam shuNDikAyAM aticchede mRutyuH shuNDikAyAM hInacchede vyAdhivRuddhiH (47-48) · Śloka 48

ஏர்வாருபீஜப்ரதிமஂ வத்தாயாமஸிராததம்| அக்ரஂ நிவிஷ்டஂ ஜிஹ்வாயா படிஶாத்யவலம்பிதம்||௪௭|| சேதயேந்மண்டலாக்ரேண நாத்யக்ரே ந ச மூலதஃ| சேதேऽத்யஸக்க்ஷயாந்மத்யுர்ஹீநே வ்யாதிர்விவர்த்ததே||௪௮||

Adhikarana shuNDikAyAM chinnAyAM maricAdibhirgharShaNam shuNDikAyAM chinnAyAM kaTukAdikvAthena kavalaH (49-50) · Śloka 50

மரிசாதிவிஷாபாடாவசாகுஷ்டகுடந்நடைஃ| சிந்நாயாஂ ஸபடுக்ஷௌத்ரைர்கர்ஷணஂ, கவலஃ புநஃ||௪௯|| கடுகாதிவிஷாபாடாநிம்பராஸ்நாவசாம்புபிஃ| |௫௦|

Adhikarana tAlusaMhatau vilikhya evaM samAcaret puppuTake vilikhya evaM samAcaret kacchape ca vilikhya evaM samAcaret (50) · Śloka 50

| ஸங்காதே புப்புடே கூர்மே விலிக்யைவஂ ஸமாசரேத்||௫௦||

Adhikarana tAlupAke apakve kAsIsAdibhirgharShaNam tAlupAke apakve shItAdyauShadhaiH kavalaH (51) · Śloka 51

அபக்வே தாலுபாகே து காஸீஸக்ஷௌத்ரதார்க்ஷ்யஜைஃ| கர்ஷணஂ, கவலஃ ஶீதகஷாயமதுரௌஷதைஃ||௫௧||

Adhikarana tAlupAke pakve tIkShNoShNaiH pratisAraNam tAlupAke pakve vRuShAdibhistiktaiH kavalaH (52) · Śloka 52

பக்வேऽஷ்டாபதவத்பிந்நே தீக்ஷ்ணோஷ்ணைஃ ப்ரதிஸாரணம்| வஷநிம்பபடோலாத்யைஸ்திக்தைஃ கவலதாரணம்||௫௨||

Adhikarana tAlushoShe~atRuShNasyottarabhaktikaM sarpiH tAlushoShe kaNAshuNThIshRutaM jalapAnam tAlushoShe amlairgaNDUShadhAraNam tAlushoShe snigdhA dhanvamAMsarasAH tAlushoShe kShIrasarpiShA nAvanam (tAlupiTikArbudayorasAdhyatvAccikitsA noktA) (53-54) · Śloka 54

தாலுஶோஷே த்வதஷ்ணஸ்ய ஸர்பிருத்தரபக்திகம்| கணாஶுண்டீஶதஂ பாநமம்லைர்கண்டூஷதாரணம்||௫௩|| தந்வமாஂஸரஸாஃ ஸ்நிக்தாஃ, க்ஷீரஸர்பிஶ்ச நாவநம்| |௫௪|

Adhikarana galarogANAM cikitsA| kaNTharogeShu sarveShu raktamokShaH kaNTharogeShu tIkShNairnasyAdikarma kaNTharogeShu dArvItvagAdikvAthasya pAnam kaNTharogeShu harItakIkvAthasya pAnam (54-55) · Śloka 55

கண்டரோகேஷ்வஸங்மோக்ஷஸ்தீக்ஷ்ணைர்நஸ்யாதி கர்ம ச||௫௪|| க்வாதஃ பாநஂ ச தார்வீத்வங்நிம்பதார்க்ஷ்யகலிங்கஜஃ| ஹரீதகீகஷாயோ வா பேயோ மாக்ஷிகஸஂயுதஃ| ||௫௫||

Adhikarana kaNTharogeShu shreShThAdibhiH kavalaH kaNTharogeShu shreShThAdiguTikayA pratisAraNam (56-57) · Śloka 57

ஶ்ரேஷ்டாவ்யோஷயவக்ஷாரதார்வீத்வீபிரஸாஞ்ஜநைஃ| ஸபாடாதேஜிநீநிம்பைஃ ஸுக்தகோமூத்ரஸாதிதைஃ|௫௬| கவலோ, குடிகா வாऽத்ர கல்பிதா ப்ரதிஸாரணம்| |௫௭|

Adhikarana kaNTharogeShu shreShThAdibhiH kavalaH kaNTharogeShu shreShThAdiguTikayA pratisAraNam (56-57) · Śloka 57

ஶ்ரேஷ்டாவ்யோஷயவக்ஷாரதார்வீத்வீபிரஸாஞ்ஜநைஃ| ஸபாடாதேஜிநீநிம்பைஃ ஸுக்தகோமூத்ரஸாதிதைஃ||௫௬|| கவலோ, குடிகா வாऽத்ர கல்பிதா ப்ரதிஸாரணம்| ||௫௭||

Adhikarana vAtarohiNikAyAM lekhanam vAtarohiNikAyAM pa~jcamUlakvAthena kavalastailaM gaNDUSho nasyaM ca (58-59) · Śloka 59

அதாந்தர்பாஹ்யதஃ ஸ்விந்நாஂ வாதரோஹிணிகாஂ லிகேத்||௫௮|| அங்குலீஶஸ்த்ரகேணாஶு படுயுக்தநகேந வா| பஞ்சமூலாம்பு கவலஸ்தைலஂ கண்டூஷநாவநம்||௫௯||

Adhikarana pittarohiNyAM visrAvya sitAdibhirgharShayet pittarohiNyAM sitAdikvAthena kavalaH pittarohiNyAM drAkShAdikvAthena kavalaH (60-61) · Śloka 61

விஸ்ராவ்ய பித்தஸம்பூதாஂ ஸிதாக்ஷௌத்ரப்ரியங்குபிஃ| கர்ஷேத்ஸரோத்ரபத்தங்கைஃ கவலஃ க்வதிதைஶ்ச தைஃ||௬௦|| த்ராக்ஷாபரூஷகக்வாதோ ஹிதஶ்ச கவலக்ரஹே| |௬௧|

Adhikarana raktarohiNyAM pratyAkhyAya pittajAyAmivopakramaH kapharohiNyAM kaTukaiH pratisAraNam kapharohiNyAM apAmArgaphalAditailena nasyagaNDUShau (61-63) · Śloka 63

| உபாசரேதேவமேவ ப்ரத்யாக்யாயாஸ்ரஸம்பவாம்||௬௧|| ஸாகாரதூமைஃ கடுகைஃ கபஜாஂ ப்ரதிஸாரயேத்| நஸ்யகண்டூஷயோஸ்தைலஂ ஸாதிதஂ ச ப்ரஶஸ்யதே||௬௨|| அபாமார்கபலஶ்வேதாதந்தீஜந்துக்நஸைந்தவைஃ| |௬௩|

Adhikarana vRunde kapharohiNIvaccikitsA shAlUke kapharohiNIvaccikitsA tuNDikeryAM kapharohiNIvaccikitsA gilAyau ca kapharohiNIvaccikitsA galavidradhau srAvitau shreShThAdibhirgaNDUShagharShaNe (63-64) · Śloka 64

| தத்வச்ச வந்தஶாலூகதுண்டிகேரீகிலாயுஷு||௬௩|| வித்ரதௌ ஸ்ராவிதே ஶ்ரேஷ்டாரோசநாதார்க்ஷ்யகைரிகைஃ| ஸரோத்ரபடுபத்தங்ககணைர்கண்டூஷகர்ஷணே||௬௪||

Adhikarana vAtaje galagaNDe svedo raktasrAvo tilAdibhirupanAhashca vAtaje galagaNDe rUDhe vraNe shigrvAdibhiH pralepaH vAtaje galagaNDe guDUcyAditailasya pAnam kaphaje galagaNDe~apyetaccikitsA (65-68) · Śloka 68

கலகண்டஃ பவநஜஃ ஸ்விந்நோ நிஃஸ்ருதஶோணிதஃ| திலைர்பீஜைஶ்ச லட்வோமாப்ரியாலஶணஸம்பவைஃ||௬௫|| உபநாஹ்யோ, வ்ரணே ரூடே ப்ரலேப்யஶ்ச புநஃபுநஃ| ஶிக்ருதில்வகதர்காரீகஜகஷ்ணாபுநர்நவைஃ||௬௬|| காலாமதார்கமூலைஶ்ச புஷ்பைஶ்ச கரஹாடஜைஃ| ஏகைஷிகாந்விதைஃ பிஷ்டைஃ ஸுரயா காஞ்ஜிகேந வா||௬௭|| குடூசீநிம்பகுடஜஹஂஸபாதீபலாத்வயைஃ| ஸாதிதஂ பாயயேத்தைலஂ ஸகஷ்ணாதேவதாருபிஃ||௬௮||

Adhikarana kaphaje galagaNDe atishayena svedavimlApane kaphaje galagaNDe ajagandhAdibhirlepaH (69-70) · Śloka 70

கர்தவ்யஂ கபஜேऽப்யேதத்ஸ்வேதவிம்லாபநே த்வதி| லேபோऽஜகந்தாதிவிஷாவிஶல்யாஃ ஸவிஷாணிகாஃ||௬௯|| குஞ்ஜாலாபுஶுகாஹ்வாஶ்ச பலாஶக்ஷாரகல்கிதாஃ| |௭௦|

Adhikarana kaphaje galagaNDe haThakShArasya pAnam vatsakAditailasya pAnam kaphaje galagaNDe kaphaghnA dhUmAdayaH (70-71) · Śloka 71

| மூத்ரஸ்ருதஂ ஹடக்ஷாரஂ பக்த்வா கோத்ரவபுக் பிபேத்||௭௦|| ஸாதிதஂ வத்ஸகாத்யைர்வா தைலஂ ஸபடுபஞ்சகைஃ| கபக்நாந் தூமவமநநாவநாதீஂஶ்ச ஶீலயேத்||௭௧||

Adhikarana medoje galagaNDe sirAvyadhaH medoje kaphaghno vidhiH medoje asanAdicUrNasya pAnam medoje ashAntau pAcayitvA vraNavadAcaraH (raktarohiNIsannipAtarohiNIgalaughavalayashataghnIgalArbudasvaraghnAnAmasAdhyatvAccikitsA noktA) (72-73) · Śloka 73

மேதோபவே ஸிராஂ வித்யேத்கபக்நஂ ச விதிஂ பஜேத்| அஸநாதிரஜஶ்சைநஂ ப்ராதர்மூத்ரேண பாயயேத்||௭௨|| அஶாந்தௌ பாசயித்வா ச ஸர்வாந் வ்ரணவதாசரேத்| |௭௩|

Adhikarana sarvavaktragarogANAM cikitsA| mukhapAkeShu triphalAdikvAthena mukhadhAvanam mukhapAkeShu triphalAdIn kuTherAdiM vA bhakShayitvA niShThIvanam (73-74) · Śloka 74

| முகபாகேஷு ஸக்ஷௌத்ரா ப்ரயோஜ்யா முகதாவநாஃ||௭௩|| க்வதிதாஸ்த்ரிபலாபாடாமத்வீகாஜாதிபல்லவாஃ| நிஷ்டேவ்யா பக்ஷயித்வா வா குடேராதிர்கணோऽதவா||௭௪||

Adhikarana vAtaje mukhapAke kRuShNAdibhiH pratisAraNam vAtaje vAtaharasiddhatailena kavalanasye (75) · Śloka 75

முகபாகேऽநிலாத் கஷ்ணாபட்வேலாஃ ப்ரதிஸாரணம்| தைலஂ வாதஹரைஃ ஸித்தஂ ஹிதஂ கவலநஸ்யயோஃ||௭௫||

Adhikarana pittaje mukhapAke pittaraktaghno vidhiH raktaje ca mukhapAke pittaraktaghno vidhiH kaphaje mukhapAke kaphaghno vidhiH kaphaje piTikAnAM shAkAdipatrairlekhanam (76) · Śloka 76

பித்தாஸ்ரே பித்தரக்தக்நஃ கபக்நஶ்ச கபே விதிஃ| லிகேச்சாகாதிபத்ரைஶ்ச பிடிகாஃ கடிநாஃ ஸ்திராஃ||௭௬||

Adhikarana sannipAtaje yathAdoShodayaM cikitsA arbude nave asaMvRuddhe chedanaM svarjikAdibhiH pratisAraNam (77-78) · Śloka 78

யதாதோஷோதயஂ குர்யாத்ஸந்நிபாதே சிகித்ஸிதம்| நவேऽர்புதே த்வஸஂவத்தே சேதிதே ப்ரதிஸாரணம்||௭௭|| ஸ்வர்ஜிகாநாகரக்ஷௌத்ரைஃ, க்வாதோ கண்டூஷ இஷ்யதே| |௭௮|

Adhikarana arbude guDUcyAdikvAthena gaNDUShaH kaphaje yavAnnabhuk tIkShNatailanasyAdayaH (78-79) · Śloka 79

| குடூசீநிம்பகல்கோத்தோ மதுதைலஸமந்விதஃ||௭௮|| யவாந்நபுக் தீக்ஷ்ணதைலநஸ்யாப்யங்காஂஸ்ததாऽऽசரேத்| |௭௯|

Adhikarana pUtivadane vamite tIkShNadhUmAdayaH pUtivadane sama~ggAdibhirantardhAvanam pUtivadane shItAdopakushoktaM nasyAdi (UrdhvagudatyAsAdhyatvAccikitsA noktA|) (79-81) · Śloka 81

| வமிதே பூதிவதநே தூமஸ்தீக்ஷ்ணஃ ஸநாவநஃ||௭௯|| ஸமங்காதாதகீரோத்ரபலிநீபத்மகைர்ஜலம்| தாவநஂ வதநஸ்யாந்தஶ்சூர்ணிதைரவசூர்ணிதம்||௮௦|| ஶீதாதோபகுஶோக்தஂ ச நாவநாதி ச ஶீலயேத்| |௮௧|

Adhikarana kaNThAdirogaghnAH phalatrayAdiguTikA videhapraNItAH (81-83) · Śloka 83

பலத்ரயத்வீபிகிராததிக்த- யஷ்ட்யாஹ்வஸித்தார்தகடுத்ரிகாணி| முஸ்தாஹரித்ராத்வயயாவஶூக- வக்ஷாம்லகாம்லாக்ரிமவேதஸாஶ்ச||௮௧|| அஶ்வத்தஜம்ப்வாம்ரதநஞ்ஜயத்வக் த்வக் சாஹிமாராத்கதிரஸ்ய ஸாரஃ| க்வாதேந தேஷாஂ கநதாஂ கதேந தச்சூர்ணயுக்தா குடிகா விதேயாஃ||௮௨|| தா தாரிதா க்நந்தி முகேந நித்யஂ கண்டௌஷ்டதால்வாதிகதாந் ஸுகச்ச்ராந்| விஶேஷதோ ரோஹிணிகாஸ்யஶோஷ- கந்தாந் விதேஹாதிபதிப்ரணீதாஃ||௮௩||

Adhikarana sarvamukharogaharaM khadirAditailam (84-86) · Śloka 86

கதிரதுலாமம்புகடே பக்த்வா தோயேந தேந பிஷ்டைஶ்ச| சந்தநஜோங்கககுங்குமபரிபேலவவாலகோஶீரைஃ||௮௪|| ஸுரதருரோத்ரத்ராக்ஷாமஞ்ஜிஷ்டாசோசபத்மகவிடங்கைஃ| ஸ்பக்காநதநககட்பலஸூக்ஷ்மைலாத்யாமகைஃ ஸபத்தங்கைஃ||௮௫|| தைலப்ரஸ்தஂ விபசேத் கர்ஷாஂஶைஃ பாநநஸ்யகண்டூஷைஸ்தத்| ஹத்வாऽऽஸ்யே ஸர்வகதாந் ஜநயதி கார்தீஂ தஶஂ ஶ்ருதிஂ ச வாராஹீம்||௮௬||

Adhikarana vya~ggAdiharaM prapunATAdibhirudvartanaM anena tailenAbhya~ggashca (87) · Śloka 87

உத்வர்திதஂ ச ப்ரபுநாடரோத்ர- தார்வீபிரப்யக்தமநேந வக்த்ரம்| நிர்வ்யங்கநீலீமுகதூஷிகாதி ஸஞ்ஜாயதே சந்த்ரஸமாநகாந்தி||௮௭||

Adhikarana sarvamukharogaharaM bANAditailam (88-89) · Śloka 89

பலஶதஂ பாணாத்தோயகடே பக்த்வா ரஸேऽஸ்மிஂஶ்ச பலார்திகைஃ கதிரஜம்பூயஷ்ட்யாநந்தாம்ரைரஹிமாரநீலோத்பலாந்விதைஃ||௮௮|| தைலப்ரஸ்தஂ பாசயேச்ச்லக்ஷ்ணபிஷ்டை- ரேபிர்த்ரவ்யைர்தாரிதஂ தந்முகேந| ரோகாந் ஸர்வாந் ஹந்தி வக்த்ரே விஶேஷா- த்ஸ்தைர்யஂ தத்தே தந்தபங்க்தேஶ்சலாயாஃ||௮௯||

Adhikarana sarvamukharogaharAH khadirasArAdiguTikAH (90-94) · Śloka 94

கதிரஸாராத் த்வே துலே பசேத்வல்காத்துலாஂ சாரிமேதஸஃ| கடசதுஷ்கே பாதஶேஷேऽஸ்மிந் பூதே புநஃ க்வதநாத்கநே||௯௦|| ஆக்ஷிகஂ க்ஷிபேத்ஸுஸூக்ஷ்மஂ ரஜஃ ஸேவ்யாம்புபத்தங்ககைரிகம்| சந்தநத்வய(ஶ்யாமா) ரோத்ரபுண்ட்ரா- ஹ்வயஷ்ட்யாஹ்வலாக்ஷாஞ்ஜநத்வயம்||௯௧|| தாதகீகடுபலத்விநிஶாத்ரிபலாசதுர்ஜாதஜோங்ககம்| முஸ்தமஞ்ஜிஷ்டாந்யக்ரோதப்ரரோஹ|வசா]மாஂஸீயவாஸகம்||௯௨|| பத்மகைலாஸமங்காஶ்ச ஶீதே தஸ்மிஂஸ்ததா பாலிகாஂ பதக்| ஜாதிபத்ரிகாஂ ஸஜாதீபலாஂ ஸஹ- (நக)லவங்ககங்கோல்லகாம்||௯௩|| ஸ்படிகஶுப்ரஸுரபிகர்பூரகுடவஂ ச தத்ராவபேத்ததஃ| காரயேத்குடிகாஃ ஸதா சைதா தார்யா முகே தத்வதாபஹாஃ||௯௪||

Adhikarana sarvamukharogaharaM arimedAdi tailam (95) · Śloka 95

க்வாத்யௌஷதவ்யத்யயயோஜநேந தைலஂ பசேத்கல்பநயாऽநயைவ| ஸர்வாஸ்யரோகோத்ததயே ததாஹு- ர்தந்தஸ்திரத்வே த்விதமேவ முக்யம்||௯௫||

Adhikarana dRuDhadvijakarametadvayam (96) · Śloka 96

கதிரேணைதா குடிகா- ஸ்தைலமிதஂ சாரிமேதஸா ப்ரதிதம்| அநுஶீலயந் ப்ரதிதிநஂ ஸ்வஸ்தோऽபி தடத்விஜோ பவதி||௯௬||

Adhikarana sarvamukharogaharo kShudrAdikavalagrahaH dantamAMsarogaharaH pAThAdicUrNaH (97-98) · Śloka 98

க்ஷுத்ராகுடூசீஸுமநஃப்ரவால- தார்வீயவாஸத்ரிபலாகஷாயஃ| க்ஷௌத்ரேண யுக்தஃ கவலக்ரஹோऽயஂ ஸர்வாமயாந் வக்த்ரகதாந்நிஹந்தி||௯௭|| பாடாதார்வீத்வக்குஷ்டமுஸ்தாஸமங்கா- திக்தாபீதாங்கீரோத்ரதேஜோவதீநாம்| சூர்ணஃ ஸக்ஷௌத்ரோ தந்தமாஂஸார்திகண்டூ- பாகஸ்ராவாணஂ நாஶநோ கர்ஷணேந||௯௮||

Adhikarana mukhAdirogaharaH kAlakacUrNaH dantAdirogaharaH pItakacUrNaH (99-100) · Śloka 100

கஹதூமதார்க்ஷ்யபாடாவ்யோஷக்ஷாராக்ந்யயோவராதேஜோஹ்வைஃ| முகதந்தகலவிகாரே ஸக்ஷௌத்ரஃ காலகோ விதார்யஶ்சூர்ணஃ||௯௯|| தார்வீத்வக்ஸிந்தூத்பவமநஃ ஶிலாயாவஶூகஹரிதாலைஃ| தார்யஃ பீதகசூர்ணோ தந்தாஸ்யகலாமயே ஸமத்வாஜ்யஃ||௧௦௦||

Adhikarana galAmayaghnI dvikShArAdirasakriyA mukharogaharaH pathyAcUrNaH (101-102) · Śloka 102

த்விக்ஷாரதூமகவராபஞ்சபடுவ்யோஷவேல்லகிரிதார்க்ஷ்யைஃ| கோமூத்ரேண விபக்வா கலாமயக்நீ ரஸக்ரியா ஏஷா||௧௦௧|| கோமூத்ரக்வதநவிலீநவிக்ரஹாணாஂ பத்யாநாஂ ஜலமிஶிகுஷ்டபாவிதாநாம்| அத்தாரஂ நரமணவோऽபி வக்த்ரரோகாஃ ஶ்ரோதாரஂ நபமிவ ந ஸ்பஶந்த்யநர்தாஃ||௧௦௨||

Adhikarana mukhapAkaharaH saptacchadAdikvAthaH sarvamukharogaharaH paTolAdikvAthaH (103-104) · Śloka 104

ஸப்தச்சதோஶீரபடோலமுஸ்த- ஹரீதகீதிக்தகரோஹிணீபிஃ| யஷ்ட்யாஹ்வராஜத்ருமசந்தநைஶ்ச க்வாதஂ பிபேத்பாகஹரஂ முகஸ்ய||௧௦௩|| படோலஶுண்டீத்ரிபலாவிஶாலா- த்ராயந்திதிக்தாத்விநிஶாமதாநாம்| பீதஃ கஷாயோ மதுநா நிஹந்தி முகே ஸ்திதஶ்சாஸ்யகதாநஶேஷாந்||௧௦௪||

Adhikarana mukhapAkAdiharA dArvIrasakriyA mukhapAkAdiharA paTolAdirasakriyA (105-106) · Śloka 106

ஸ்வரஸஃ க்வதிதோ தார்வ்யா கநீபூதஃ ஸகைரிகஃ| ஆஸ்யஸ்தஃ ஸமதுர்வக்த்ரபாகநாடீவ்ரணாபஹஃ||௧௦௫|| படோலநிம்பயஷ்ட்யாஹ்வவாஸாஜாத்யரிமேதஸாம்| கதிரஸ்ய வராயாஶ்ச பதகேவஂ ப்ரகல்பநா||௧௦௬||

Adhikarana dvijadArDhyakRut khadirAdigaNDUShaH mukhAdirogeShu punaH punaH duShTaraktasrAvaH (107-108) · Śloka 108

கதிராயோவராபார்தமதயந்த்யஹிமாரகைஃ| காண்டூஷோऽம்புஶதைர்தார்யோ துர்பலத்விஜஶாந்தயே||௧௦௭|| முகதந்தமூலகலஜாஃ ப்ராயோ ரோகாஃ கபாஸ்ரபூயிஷ்டாஃ| தஸ்மாத்தேஷாமஸகத் ருதிரஂ விஸ்ராவயேத்துஷ்டம்||௧௦௮||

Adhikarana mukhAdirogeShu kAyashirasorvirekAdi mukhAdirogeShu kapharaktaharaM karma (109-110) · Śloka 110

காயஶிரஸோர்விரேகோ வமநஂ கவலக்ரஹாஶ்ச கடுதிக்தாஃ| ப்ராயஃ ஶஸ்தஂ தேஷாஂ கபரக்தஹரஂ ததா கர்ம||௧௦௯|| யவதணதாந்யஂ பக்தஂ விதலைஃ க்ஷாரோஷிதைரபஸ்நேஹாஃ| யூஷா பக்ஷ்யாஶ்ச ஹிதா யச்சாந்யச்ச்லேஷ்மநாஶாய||௧௧௦||

Adhikarana mukhAdirogeShu yavatRuNadhAnyAdi bhojanam mukhAdirogeShu tvaritamupakramaH (22) · Śloka 22

ப்ராணாநிலபதஸஂஸ்தாஃ ஶ்வஸிதமபி நிருந்ததே ப்ரமாதவதஃ| கண்டாமயாஶ்சிகித்ஸித- மதோ த்ருதஂ தேஷு குர்வீத||௧௧௧|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசி- தாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தர- ஸ்தாநே முகரோகப்ரதிஷேதோ நாம த்வாவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௨||