16. sarvākṣirōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana sarvAkShirogapratiShedhAdhyAyaH||16|| abhiShyandeShu prAgrUpe tIkShNagaNDUShAdi (2-1) · Śloka 1

അധുനാ സര്വാക്ഷിരോഗപ്രതിഷേധ ഉപക്രമ്യതേ അഥാതഃ സര്വാക്ഷിരോഗപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ)|൨| പ്രാഗ്രൂപ ഏവ സ്യന്ദേഷു തീക്ഷ്ണം ഗണ്ഡൂഷനാവനമ്| കാരയേദുപവാസം ച കോപാദന്യത്ര വാതജാത്||൧||

Adhikarana abhiShyandeShu dAhAdishAntyarthaM patrAdibiDAlakaH (2-3) · Śloka 3

ദാഹോപദേഹരാഗാശ്രുശോഫശാന്ത്യൈ ബിഡാലകമ്| കുര്യാത്സര്വത്ര പത്രൈലാമരിചസ്വര്ണഗൈരികൈഃ||൨|| സരസാഞ്ജനയഷ്ട്യാഹ്വനതചന്ദനസൈന്ധവൈഃ| |൩|

Adhikarana vAtaje~abhiShyande saindhavAdi pittaraktaje~abhiShyande mAMsyAdilepaH kaphaje~abhiShyande manohvAdilepaH sarvaje~abhiShyande pUrvoktaH sarvalepaH (3-5) · Śloka 5

| സൈന്ധവം നാഗരം താര്ക്ഷ്യം ഭൃഷ്ടം മണ്ഡേന സര്പിഷഃ||൩|| വാതജേ ഘൃതഭൃഷ്ടം വാ യോജ്യം ശബരദേശജമ്| മാംസീപദ്മകകാലീയയഷ്ട്യാഹ്വൈഃ പിത്തരക്തയോഃ||൪|| മനോഹ്വാഫലിനീക്ഷൌദ്രൈഃ കഫേ, സര്വൈസ്തു സര്വജേ| |൫|

Adhikarana sarvaje~abhiShyande prakupitamAtre sitamaricAdyavaguNThanam (5) · Śloka 5

സിതമരിചഭാഗമേകം ചതുര്മനോഹ്വം ദ്വിരഷ്ടശാബര്കമ്| സഞ്ചൂര്ണ്യ വസ്ത്രബദ്ധം പ്രകുപിതമാത്രേऽവഗുണ്ഠനം നേത്രേ||൫||

Adhikarana sarvaje~abhiShyande prakupitamAtre kulatthacUrNAvacUrNanam (6) · Śloka 6

ആരണ്യാശ്ഛഗണരസേ പടാവബദ്ധാഃ സുസ്വിന്നാ നഖവിതുഷീകൃതാഃ കുലത്ഥാഃ| തച്ചൂര്ണം സകൃദവചൂര്ണനാന്നിശീഥേ നേത്രാണാം വിധമതി സദ്യ ഏവ കോപമ്||൬||

Adhikarana sarvaje~abhiShyande prakupitamAtre ghoShAdipoTalI (7) · Śloka 7

ഘോഷാഭയാതുത്ഥകയഷ്ടിരോധ്രൈ- ര്മൂതീ സുസൂക്ഷ്മൈഃ ശ്ലഥവസ്ത്രബദ്ധൈഃ| താമ്രസ്ഥധാന്യാമ്ലനിമഗ്നമൂര്തി- രര്തിം ജയത്യക്ഷിണി നൈകരൂപാമ്||൭||

Adhikarana sarvaje~abhiShyande prakupitamAtre kaTa~gkaTerIkvAthasekaH (8) · Śloka 8

ഷോഡശഭിഃ സലിലപലൈഃ പലം തഥൈകം കടങ്കടേര്യാഃ സിദ്ധമ്| സേകോऽഷ്ടഭാഗശിഷ്ടഃ ക്ഷൌദ്രയുതഃ സര്വദോഷകുപിതേ നേത്രേ||൮||

Adhikarana sarvaje~abhiShyande prakupitamAtre shigrupallavarasaH (9) · Śloka 9

വാതപിത്തകഫസന്നിപാതജാം നേത്രയോര്ബഹുവിധാമപി വ്യഥാമ്| ശീഘ്രമേവ ജയതി പ്രയോജിതഃ ശിഗ്രുപല്ലവരസഃ സമാക്ഷികഃ||൯||

Adhikarana vAtaje~abhiShyande eraNDamUlasiddhakShIram vAtaje~abhiShyande saktupiNDikA (10) · Śloka 10

തരുണമുരുബൂകപത്രം മൂലം ച വിഭിദ്യ സിദ്ധമാജേ ക്ഷീരേ| വാതാഭിഷ്യന്ദരുജം സദ്യോ വിനിഹന്തി സക്തുപിണ്ഡികാ ചോഷ്ണാ||൧൦||

Adhikarana vAtaje~abhiShyande bilvAdikvAthaH Ashcyotane vAtaje~abhiShyande hrIberAdi shUlAshcyotanam raktapittaje~abhiShyande ma~jjiShThAdikvAthasekaH (11-13) · Śloka 13

ആശ്ച്യോതനം മാരുതജേ ക്വാഥോ ബില്വാദിഭിര്ഹിതഃ| കോഷ്ണഃ സഹൈരണ്ഡജടാബൃഹതീമധുശിഗ്രുഭിഃ||൧൧|| ഹ്രീബേരവക്രശാര്ങ്ഗേഷ്ടോദുമ്ബരത്വക്ഷു സാധിതമ്| സാമ്ഭസാ പയസാऽऽജേന ശൂലാശ്ച്യോതനമുത്തമമ്||൧൨|| മഞ്ജിഷ്ഠാരജനീലാക്ഷാദ്രാക്ഷര്ദ്ധിമധുകോത്പലൈഃ| ക്വാഥഃ സശര്കരഃ ശീതഃ സേചനം രക്തപിത്തജിത്||൧൩||

Adhikarana raktapittaje~abhiShyande kaserukAdirajaHpAnIyam (14) · Śloka 14

കസേരുയഷ്ട്യാഹ്വരജസ്താന്തവേ ശിഥിലം സ്ഥിതമ്| അപ്സു ദിവ്യാസു നിഹിതം ഹിതം സ്യന്ദേऽസ്രപിത്തജേ||൧൪||

Adhikarana raktapittaje~abhiShyande puNDrAdipoTalI (15) · Śloka 15

പുണ്ഡ്രയഷ്ടീനിശാമൂതീ പ്ലുതാ സ്തന്യേ സശര്കരേ| ഛാഗദുഗ്ധേऽഥവാ ദാഹരുഗ്രാഗാശ്രുനിവര്തനീ||൧൫||

Adhikarana raktapittaje~abhiShyande shvetarodhrAdipoTalI (16) · Śloka 16

ശ്വേതരോധ്രം സമധുകം ഘൃതഭൃഷ്ടം സുചൂര്ണിതം| വസ്ത്രസ്ഥം സ്തന്യമൃദിതം പിത്തരക്താഭിഘാതജിത്||൧൬||

Adhikarana kaphaje~abhiShyande nAgarAdikvAthaH Ashcyotane sarvaje~abhiShyande mishrairetairAshcotanam (17) · Śloka 17

നാഗരത്രിഫലാനിമ്ബവാസരോധ്രരസഃ കഫേ| കോഷ്ണമാശ്ച്യോതനം മിശ്രൈര്ഭേഷജൈഃ സാന്നിപാതികേ||൧൭||

Adhikarana vAtAdyabhiShyande susnigdhaM kRutvArudhirasrAvaH vAtAdyabhiShyande punaH snigdhaM kRutvA virekaH (18-19) · Śloka 19

സര്പിഃ പുരാണം പവനേ, പിത്തേ ശര്കരയാऽന്വിതമ്| വ്യോഷസിദ്ധം കഫേ പീത്വാ യവക്ഷാരാവചൂര്ണിതമ്||൧൮|| സ്രാവയേദ്രുധിരം ഭൂയസ്തതഃ സ്നിഗ്ധം വിരേചയേത്| |൧൯|

Adhikarana vAtAdyabhiShyande shUladAhayorAnUpavesavAralepaH (19-20) · Śloka 20

| ആനൂപവേസവാരേണ ശിരോവദനലേപനമ്||൧൯|| ഉഷ്ണേന ശൂലേ, ദാഹേ തു പയഃസര്പിര്യുതൈര്ഹിമൈഃ| |൨൦|

Adhikarana vAtAdyabhiShyande timirapratiShedhavatpratIkAraH (20) · Śloka 20

| തിമിരപ്രതിഷേധം ച വീക്ഷ്യ യുഞ്ജ്യാദ്യഥായഥമ്||൨൦||

Adhikarana adhimanthAdhiShu ayameva vidhiH adhimanthe~ashAntau bhruvorupari dAhaH (21) · Śloka 21

അയമേവ വിധിഃ സര്വോ മന്ഥാദിഷ്വപി ശസ്യതേ| അശാന്തൌ സര്വഥാ മന്ഥേ ഭ്രുവോരുപരി ദാഹയേത്||൨൧||

Adhikarana vAtaje~adhimanthe godadhivartiH (22) · Śloka 22

രൂപ്യം രൂക്ഷേണ ഗോദധ്നാ ലിമ്പേന്നീലത്വമാഗതേ| ശുഷ്കേ തു മസ്തുനാ വര്തിര്വാതാക്ഷ്യാമയനാശിനീ||൨൨||

Adhikarana pittaraktaje~adhimanthe sumanaHkorakAdivartiH (23) · Śloka 23

സുമനഃകോരകാഃ ശങ്ഖസ്ത്രിഫലാ മധുകം ബലാ| പിത്തരക്താപഹാ വര്തിഃ പിഷ്ടാ ദിവ്യേന വാരിണാ||൨൩||

Adhikarana kaphaje~adhimanthe saindhavAdivartiH (24) · Śloka 24

സൈന്ധവം ത്രിഫലാ വ്യോഷം ശങ്ഖനാഭിഃ സമുദ്രജഃ| ഫേന ഐലേയകം സര്ജോ വര്തിഃ ശ്ലേഷ്മാക്ഷിരോഗനുത്||൨൪||

Adhikarana sarvaje~adhimanthe pAshupato yogaH (25-27) · Śloka 27

പ്രപൌണ്ഡരീകം യഷ്ട്യാഹ്വം ദാര്വീ ചാഷ്ടപലം പചേത്| ജലദ്രോണേ രസേ പൂതേ പുനഃ പക്വേ ഘനേ ക്ഷിപേത്||൨൫|| പുഷ്പാഞ്ജനാദ്ദശപലം കര്ഷം ച മരിചാത്തതഃ| കൃതശ്ചൂര്ണോऽഥവാ വര്തിഃ സര്വാഭിഷ്യന്ദസമ്ഭവാന്||൨൬|| ഹന്തി രാഗരുജാഘര്ഷാന് സദ്യോ ദൃഷ്ടിം പ്രസാദയേത്| അയം പാശുപതോ യോഗോ രഹസ്യം ഭിഷജാം പരമ്||൨൭||

Adhikarana shuShkAkShipAke ghRutapAnatarpaNAdi (28-29) · Śloka 29

ശുഷ്കാക്ഷിപാകേ ഹവിഷഃ പാനമക്ഷ്ണോശ്ച തര്പണമ്| ഘൃതേന ജീവനീയേന നസ്യം തൈലേന വാऽണുനാ||൨൮|| പരിഷേകോ ഹിതശ്ചാത്ര പയഃ കോഷ്ണം സസൈന്ധവമ്| |൨൯|

Adhikarana shuShkAkShipAke mahauShadhA~jjanam shuShkAkShipAke AnUpasattvotthA vasA~a~jjanam (29-30) · Śloka 30

| സര്പിര്യുക്തം സ്തന്യപിഷ്ടമഞ്ജനം ച മഹൌഷധമ്||൨൯|| വസാ വാऽऽനൂപസത്ത്വോത്ഥാ കിഞ്ചിത്സൈന്ധവനാഗരാ| |൩൦|

Adhikarana shuShkAkShipAke keshamaShI a~jjanam (30-31) · Śloka 31

| ഘൃതാക്താന് ദര്പണേ ഘൃഷ്ടാന് കേശാന് മല്ലകസമ്പുടേ||൩൦|| ദഗ്ധ്വാऽऽജ്യപിഷ്ടാ ലോഹസ്ഥാ സാ മഷീ ശ്രേഷ്ഠമഞ്ജനമ്| |൩൧|

Adhikarana sashophe alpashophe ca snigdhasya sirAvyadhaH sashophe alpashophe punaHsnigdhaM kRutvA virekaH (31-32) · Śloka 32

| സശോഫേവാऽല്പശോഫേ ച സ്നിഗ്ധസ്യ വ്യധയേത്സിരാമ്||൩൧|| രേകഃ സ്നിഗ്ധേ പുനര്ദ്രാക്ഷാപഥ്യാക്വാഥത്രിവൃദ്ഘൃതൈഃ| |൩൨|

Adhikarana saSoPe alpaSoPe SUlaharaH SvetarodhrapoTalIsekaH (32-33) · Śloka 33

| ശ്വേതരോധ്രം ഘൃതേ ഭൃഷ്ടം ചൂര്ണിതം താന്തവസ്ഥിതമ്||൩൨|| ഉഷ്ണാമ്ബുനാ വിമൃദിതം സേകഃ ശൂലഹരഃ പരമ്| |൩൩|

Adhikarana sashophe alpashophe dArvyAdikvAthaH Ashcyotane (33) · Śloka 33

| ദാര്വീപ്രപൌണ്ഡരീകസ്യ ക്വാഥോ വാऽऽശ്ച്യോതനേ ഹിതഃ|൩൩|

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA vakShyamANAH sandhAvAH (33) · Śloka 33

സന്ധവാംശ്ച പ്രയുഞ്ജീത ഘര്ഷരാഗാശ്രുരുഗ്ഘരാന്| ||൩൩||

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA tAmraghRuShTAdiH sandhAvaH sashophe alpashophe gharShAdiharA gavyadadhisarAdiH sandhAvaH (34.5) · Śloka

താമ്രം ലോഹേ മൂത്രഘൃഷ്ടം പ്രയുക്തം നേത്രേ സര്പിര്ധൂപിതം വേദനാഘ്നമ്| താമ്രേ ഘൃഷ്ടോ ഗവ്യദധ്നഃ സരോ വാ യുക്തഃ കൃഷ്ണാസൈന്ധവാഭ്യാം വരിഷ്ഠഃ||൩൪.൫||

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA sha~gkhaghRuShTAdiH sandhAvaH (35.5) · Śloka

ശങ്ഖം താമ്രേ സ്തന്യഘൃഷ്ടം ഘൃതാക്തൈഃ ശമ്യാഃ പത്രൈര്ധൂപിതം തദ്യവൈശ്ച| നേത്രേ യുക്തം ഹന്തി സന്ധാവസംജ്ഞം ക്ഷിപ്രം ഘര്ഷം വേദനാം ചാതിതീവ്രാമ്||൩൫.൫||

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA udumbaraphalAdiH sandhAvaH (36-37) · Śloka 37

| ഉദുമ്ബരഫലം ലോഹേ ഘൃഷ്ടം സ്തന്യേന ധൂപിതമ്||൩൬|| സാജ്യൈഃ ശമീച്ഛദൈര്ദാഹശൂലരാഗാശ്രുഹര്ഷജിത്| |൩൭|

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA shigrupallavaniryAsAdiH sandhAvaH (37-38) · Śloka 38

| ശിഗ്രുപല്ലവനിര്യാസഃ സുഘൃഷ്ടസ്താമ്രസമ്പുടേ||൩൭|| ഘൃതേന ധൂപിതോ ഹന്തി ശോഫഘര്ഷാശ്രുവേദനാഃ| |൩൮|

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA mRutkapAlAdiH sandhAvaH (38-39) · Śloka 39

| തിലാമ്ഭസാ മൃത്കപാലം കാംസ്യേ ഘൃഷ്ടം സുധൂപിതമ്||൩൮|| നിമ്ബപത്രൈര്ഘൃതാഭ്യക്തൈര്ഘര്ഷശൂലാശ്രുരാഗജിത്| |൩൯|

Adhikarana sandhAvenA~jjite netre stanyAshcyotanam (39-40) · Śloka 40

| സന്ധാവേനാഞ്ജിതേ നേത്രേ വിഗതൌഷധവേദനേ||൩൯|| സ്തന്യേനാശ്ച്യോതനം കാര്യം ത്രിഃ പരം നാഞ്ജയേച്ച തൈഃ| |൪൦|

Adhikarana sashophe alpashophe gharShAdiharA tAlIsapatrAdiguTikA sandhAvaH (40-42) · Śloka 42

| താലീസപത്രചപലാനതലോഹരജോഞ്ജനൈഃ||൪൦|| ജാതീമുകുലകാസീസസൈന്ധവൈര്മൂത്രപേഷിതൈഃ| താമ്രമാലിപ്യ സപ്താഹം ധാരയേത്പേഷയേത്തതഃ||൪൧|| മൂത്രേണൈവാനു ഗുടികാഃ കാര്യാശ്ഛായവിശോഷിതാഃ| താഃ സ്തന്യഘൃഷ്ടാ ഘര്ഷാശ്രുശോഫകണ്ഡൂവിനാശനാഃ||൪൨||

Adhikarana sashophe alpashophe vyAghryAdikaH sandhAvaH (43) · Śloka 43

വ്യാഘ്രീത്വങ്ऽऽമധുകം താമ്രരജോऽജാക്ഷീരകല്കിതമ്| ശമ്യാമലകപത്രാജ്യധൂപിതം ശോഫരുക്പ്രണുത്||൪൩||

Adhikarana amloShite pittAbhiShyandacikitsA (44) · Śloka 44

അമ്ലോഷിതേ പ്രയുഞ്ജീത പിത്താഭിഷ്യന്ദസാധനമ്| |൪൪|

Adhikarana dIrghakAlAnubandhitvAdukliShTAdayo~aShTAdasha rogAH pillasaMj~jAH (44-46) · Śloka 46

| ഉത്ക്ലിഷ്ടാഃ കഫപിത്താസ്രനിചയോത്ഥാഃ കുകൂണകഃ||൪൪|| പക്ഷ്മോപരോധഃ ശുഷ്കാക്ഷിപാകഃ പൂയാലസോ ബിസഃ| പോഥക്യമ്ലോഷിതോऽല്പാഖ്യഃ സ്യന്ദമന്ഥാ വിനാऽനിലാത്||൪൫|| ഏതേऽഷ്ടാദശ പില്ലാഖ്യാ ദീര്ഘകാലാനുബന്ധിനഃ| |൪൬|

Adhikarana pilleShu vakShyamANA sAmAnyacikitsA pilleShu vartmanirlekhanam (46-48) · Śloka 48

| ചികിത്സാ പൃഥഗേതേഷാം സ്വംസ്വമുക്താ അഥ വക്ഷ്യതേ||൪൬|| പില്ലീഭൂതേഷു സാമാന്യാത് അഥ പില്ലാഖ്യരോഗിണഃ| സ്നിഗ്ധസ്യ ഛര്ദിതവതഃ സിരാവ്യധഹൃതാസൃജഃ||൪൭|| വിരിക്തസ്യ ച വര്ത്മാനു നിര്ലിഖേദാവിശുദ്ധിതഃ| |൪൮|

Adhikarana pilleShu tutthakAdinA sekaH (48-50) · Śloka 50

| തുത്ഥകസ്യ പലം ശ്വേതമരിചാനി ച വിംശതിഃ||൪൮|| ത്രിംശതാ കാഞ്ജികപലൈഃ പിഷ്ട്വാ താമ്രേ നിധാപയേത്| പില്ലാനപില്ലാന് കുരുതേ ബഹുവര്ഷോത്ഥിതാനപി||൪൯|| തത്സേകേനോപദേഹാശ്രുകണ്ഡൂശോഫാംശ്ച നാശയേത്| |൫൦|

Adhikarana pilleShu kara~jjabIjAdirasakriyA~a~jjanam (50-51) · Śloka 51

| കരഞ്ജബീജം സുരസം സുമനഃകോരകാണി ച||൫൦|| സംക്ഷുദ്യ സാധയേത്ക്വാഥേ പൂതേ തത്ര രസക്രിയാ| അഞ്ജനം പില്ലഭൈഷജ്യം പക്ഷ്മണാം ച പ്രരോഹണമ്||൫൧||

Adhikarana pilleShu rasA~jjanAdi a~jjanam (52-53) · Śloka 53

രസാഞ്ജനം സര്ജരസോ രീതിപുഷ്പം മനഃശിലാ| സമുദ്രഫേനോ ലവണം ഗൈരികം മരിചാനി ച||൫൨|| അഞ്ജനം മധുനാ പിഷ്ടം ക്ലേദകണ്ഡൂഘ്നമുത്തമമ്| |൫൩|

Adhikarana pilleShu tagarAdi a~jjanam pilleShu devadArvAdi a~jjanam (53-54) · Śloka 54

| അഭയാരസപിഷ്ടം വാ തഗരം പില്ലനാശനമ്||൫൩|| ഭാവിതം ബസ്തമൂത്രേണ സസ്നേഹം ദേവദാരു ച| |൫൪|

Adhikarana pilleShu saindhavAdivartiH (54-55) · Śloka 55

| സൈന്ധവത്രിഫലാകൃഷ്ണാകടുകാശങ്ഖ്നാഭയഃ||൫൪|| സതാമ്രരജസോ വര്തിഃ പില്ലശുക്രകനാശിനീ| |൫൫|

Adhikarana pilleShu puShpakAsIsAdi a~jjanam (55-56) · Śloka 56

| പുഷ്പകാസീസചൂര്ണോ വാ സുരസാരസഭാവിതഃ||൫൫|| താമ്രേ ദശാഹം തത് പൈല്ല്യപക്ഷ്മശാതജിദഞ്ജനമ്| |൫൬|

Adhikarana pilleShu alAdicUrNaH (56) · Śloka 56

അലം ച സൌവീരകമഞ്ജനം ച താഭ്യാം സമം താമ്രരജഃ സുസൂക്ഷ്മമ്| പില്ലേഷു രോമാണി നിഷേവിതോऽസൌ ചൂര്ണഃ കരോത്യേകശലാകയാऽപി||൫൬||

Adhikarana pilleShu lAkShAdimaShI (57) · Śloka 57

ലാക്ഷാനിര്ഗുണ്ഡീഭൃങ്ഗദാര്വീരസേന ശ്രേഷ്ഠം കാര്പാസം ഭാവിതം സപ്തകൃത്വഃ| ദീപഃ പ്രജ്വാല്യഃ സര്പിഷാ തത്സമുത്ഥാ ശ്രേഷ്ഠാ പില്ലാനാം രോപണാര്ഥേ മഷീ സാ||൫൭||

Adhikarana pilleShu punaHpunarvartmAvalekhanAdi (58-59) · Śloka 59

| വര്ത്മാവലേഖം ബഹുശസ്തദ്വച്ഛോണിതമോക്ഷണമ്||൫൮|| പുനഃപുനര്വിരേകം ച നിത്യമാശ്ച്യോതനാഞ്ജനമ്| നാവനം ധൂമപാനം ച പില്ലരോഗാതുരോ ഭജേത്||൫൯||

Adhikarana pilleShu pUyAlase~ashAnte dAhaH (60) · Śloka 60

പൂയാലസേ ത്വശാന്തേऽന്തേ ദാഹഃ സൂക്ഷ്മശലാകയാ| |൬൦|

Adhikarana iti caturNavatirnetrarogAH (60-61) · Śloka 61

| ചതുര്ണവതിരിത്യക്ഷ്ണോ ഹേതുലക്ഷണസാധനൈഃ||൬൦|| പരസ്പരമസങ്കീര്ണാഃ കാര്ത്സ്ന്യേന ഗദിതാ ഗദാഃ| |൬൧|

Adhikarana svasthasyApi nayanapriyasya sadA purANayavAdisevanam (61-65) · Śloka 65

| സര്വദാ ച നിഷേവേത സ്വസ്ഥോऽപി നയനപ്രിയഃ||൬൧|| പുരാണയവഗോധൂമശാലിഷഷ്ടികകോദ്രവാന്| മുദ്ഗാദീന് കഫപിത്തഘ്നാന് ഭൂരിസര്പിഃപരിപ്ലുതാന്||൬൨|| ശാകം ചൈവംവിധം മാംസം ജാങ്ഗലം ദാഡിമം സിതാമ്| സൈന്ധവം ത്രിഫലാം ദ്രാക്ഷാം വാരി പാനേ ച നാഭസമ്||൬൩|| ആതപത്രം പദത്രാണം വിധിവദ്ദോഷശോധനമ്| വര്ജയേദ്വേഗസംരോധമജീര്ണാധ്യശനാനി ച||൬൪|| ക്രോധശോകദിവാസ്വപ്നരാത്രിജാഗരണാതപാന്| വിദാഹി വിഷ്ടമ്ഭകരം യച്ചേഹാഹാരഭേഷജമ്||൬൫||

Adhikarana svasthasyApi pAdamrakShaNAdi (66) · Śloka 66

ദ്വേ പാദമധ്യേ പൃഥുസന്നിവേശേ ശിരേ ഗതേ തേ ബഹുധാ ച നേത്രേ താ മ്രക്ഷണോദ്വര്തനലേപനാദീന് പാദപ്രയുക്താന്നയനേ നയന്തി||൬൬||

Adhikarana svasthasyApi upAnadAdisevanam (16) · Śloka 16

മലൌഷ്ണ്യസങ്ഘട്ടനപീഡനാദ്യൈ- സ്താ ദൂഷയന്തേ നയനാനി ദുഷ്ടാഃ| ഭജേത്സദാ ദൃഷ്ടിഹിതാനി തസ്മാ- ദുപാനദഭ്യഞ്ജനധാവനാനി||൬൭|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ സര്വാക്ഷിരോഗപ്രതിഷേധോ നാമ ഷോഡശോऽധ്യായഃ||൧൬||