Adhikarana vartmarogapratiShedhAdhyAyaH||9|| (2-3) · Śloka 3
ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧ ਆਰਭ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਾਹ ਅਥਾਤੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨|| )||੩||
वर्त्मरोगविज्ञानादनन्तरं वर्त्मरोगप्रतिषेध आरभ्यत इत्याह अथातो वर्त्मरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२|| )||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucchronmIle purANAjyamkRucchronmIle nasyadhUmAdi (1) · Śloka 1
ਕਚ੍ਛ੍ਰੋਨ੍ਮੀਲੇ ਪੁਰਾਣਾਜ੍ਯਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕਲ੍ਕਾਮ੍ਬੁਸਾਧਿਤਮ੍| ਸਸਿਰਂ ਯੋਜਯੇਤ੍ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਨਸ੍ਯਧੂਮਾਞ੍ਜਨਾਦਿ ਚ||੧||
कृच्छ्रोन्मीले पुराणाज्यं द्राक्षाकल्काम्बुसाधितम्| ससिरं योजयेत्स्निग्धं नस्यधूमाञ्जनादि च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhIkAvartmani lekhanAdi (2) · Śloka 2
ਕੁਮ੍ਭੀਕਾਵਰ੍ਤ੍ਮੋਪਕ੍ਰਮਮਾਹ ਕੁਮ੍ਭੀਕਾਵਰ੍ਤ੍ਮ ਲਿਖਿਤਂ ਸੈਨ੍ਧਵਪ੍ਰਤਿਸਾਰਿਤਮ੍| ਯਸ੍ਟੀਧਾਤ੍ਰੀਪਟੋਲੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍||੨||
कुम्भीकावर्त्मोपक्रममाह कुम्भीकावर्त्म लिखितं सैन्धवप्रतिसारितम्| यष्टीधात्रीपटोलीनां क्वाथेन परिषेचयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhIkAvartmani lekhanavidhiH (3-9) · Śloka 9
ਕਥਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਲੇਖਨੀਯਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ ਨਿਵਾਤੇਧਿਸ੍ਠਿਤਸ੍ਯਾਪ੍ਤੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯੋਤ੍ਤਾਨਸ਼ਾਯਿਨਃ| ਬਹਿਃ ਕੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਤਪ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵੇਦਿਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਵਾਸਸਾ||੩|| ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਿਤਂ ਵਾਮਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਙ੍ਗੁਲੀਧਤਮ੍| ਨ ਸ੍ਰਂਸਤੇ ਚਲਤਿ ਵਾ ਵਰ੍ਤ੍ਮੈਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤਃ||੪|| ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਤਤ੍ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਦਾਙ੍ਕਿਤਮ੍| ਲਿਖੇਤ੍ਤੇਨੈਵ ਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਾਕਸ਼ੋਫਾਲਿਕਾਦਿਜੈਃ||੫|| ਫੇਨੇਨ ਤੋਯਰਾਸ਼ੇਰ੍ਵਾ ਪਿਚੁਨਾ ਪ੍ਰਮਜਨ੍ਨਸਕ੍| ਸ੍ਥਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸੁਲਿਖਿਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍||੬|| ਯਥਾਸ੍ਵਮੁਕ੍ਤੈਰਨੁ ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯੋਸ੍ਣੇਨ ਵਾਰਿਣਾ| ਘਤੇਨ ਸਿਕ੍ਤਮਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਨ੍ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ||੭|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧਃ ਕਰ੍ਣਯੋਰ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡੀਂ ਚ ਯਵਸਕ੍ਤੁਭਿਃ| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਹਨਿ ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਸੇਕਂ ਯਥਾਯਥਮ੍||੮|| ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਨਸ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਮੁਞ੍ਚੇਦੇਵਾਹ੍ਨਿ ਪਞ੍ਚਮੇ| |੯|
कथं वर्त्म लेखनीयम् ? इत्याह निवातेऽधिष्ठितस्याप्तैः शुद्धस्योत्तानशायिनः| बहिः कोष्णाम्बुतप्तेन स्वेदितं वर्त्म वाससा||३|| निर्भुज्य वस्त्रान्तरितं वामाङ्गुष्ठाङ्गुलीधृतम्| न स्रंसते चलति वा वर्त्मैवं सर्वतस्ततः||४|| मण्डलाग्रेण तत्तिर्यक् कृत्वा शस्त्रपदाङ्कितम्| लिखेत्तेनैव पत्रैर्वा शाकशोफालिकादिजैः||५|| फेनेन तोयराशेर्वा पिचुना प्रमृजन्नसृक्| स्थिते रक्ते सुलिखितं सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्||६|| यथास्वमुक्तैरनु च प्रक्षाल्योष्णेन वारिणा| घृतेन सिक्तमभ्यक्तं बध्नीयान्मधुसर्पिषा||७|| ऊर्ध्वाधः कर्णयोर्दत्त्वा पिण्डीं च यवसक्तुभिः| द्वितीयेऽहनि मुक्तस्य परिषेकं यथायथम्||८|| कुर्याच्चतुर्थे नस्यादीन् मुञ्चेदेवाह्नि पञ्चमे| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhIkAvartmani sulikhitasya lakShaNam (9-10) · Śloka 10
| ਸਮਂ ਨਖਨਿਭਂ ਸ਼ੋਫਕਣ੍ਡੂਘਾਰ੍ਸਾਦ੍ਯਪੀਡਿਤਮ੍||੯|| ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਸੁਲਿਖਿਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਲਿਖੇਦ੍ ਭੂਯੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ| |੧੦|
| समं नखनिभं शोफकण्डूघार्षाद्यपीडितम्||९|| विद्यात्सुलिखितं वर्त्म लिखेद् भूयो विपर्यये| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhIkAvartmani atilikhitasya lakShaNam (10-11) · Śloka 11
| ਰੁਕ੍ਪਕ੍ਸ੍ਮਵਰ੍ਤ੍ਮਸਦਨਸ੍ਰਂਸਨਾਨ੍ਯਤਿਲੇਖਨਾਤ੍||੧੦|| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਾਦਿਕਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਸ੍ਟੋ ਵਾਤਹਰਃ ਕ੍ਰਮਃ| |੧੧|
| रुक्पक्ष्मवर्त्मसदनस्रंसनान्यतिलेखनात्||१०|| स्नेहस्वेदादिकस्तस्मिन्निष्टो वातहरः क्रमः| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhIkAvartmani atilikhitasya cikitsA (11-13) · Śloka 13
| ਅਭ੍ਯਜ੍ਯ ਨਵਨੀਤੇਨ ਸ਼੍ਵੇਤਰੋਧ੍ਰਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍||੧੧|| ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਕਲ੍ਕੇਨ ਪੁਟਪਾਕੇ ਪਚੇਤ੍ਤਤਃ| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਿਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਪੋਟਲੀਕਤਮ੍||੧੨|| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇ ਛਗਲ੍ਯਾ ਵਾ ਮਦਿਤਂ ਨੇਤ੍ਰਸੇਚਨਮ੍| |੧੩|
| अभ्यज्य नवनीतेन श्वेतरोध्रं प्रलेपयेत्||११|| एरण्डमूलकल्केन पुटपाके पचेत्ततः| स्विन्नं प्रक्षालितं शुष्कं चूर्णितं पोटलीकृतम्||१२|| स्त्रियाः क्षीरे छगल्या वा मृदितं नेत्रसेचनम्| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhIkAvartmani atilikhitasya pralepo netrasecanAdi ca (13-14) · Śloka 14
| ਸ਼ਾਲਿਤਨ੍ਦੁਲਕਲ੍ਕੇਨ ਲਿਪ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਰਿਸ੍ਕਤਮ੍||੧੩|| ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨੇਤ੍ਰੇਤਿਲਿਖਿਤੇ ਮਦਿਤਂ ਦਧਿਮਸ੍ਤੁਨਾ| ਕੇਵਲੇਨਾਪਿ ਵਾ ਸੇਕਂ ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਜਾਙ੍ਗਲਾਸ਼ਿਨਃ||੧੪||
| शालितन्दुलकल्केन लिप्तं तद्वत् परिष्कृतम्||१३|| कुर्यान्नेत्रेऽतिलिखिते मृदितं दधिमस्तुना| केवलेनापि वा सेकं मस्तुना जाङ्गलाशिनः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhIkAvartmani atilikhitasya piTikAbhedanaM pIDanaM ca (15) · Śloka 15
ਪਿਟਿਕਾ ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਰੇਣ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕਠਿਨੋਨ੍ਨਤਾਃ| ਨਿਸ੍ਪੀਡਯੇਦਨੁ ਵਿਧਿਃ ਪਰਿਸ਼ੇਸਸ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੧੫||
पिटिका व्रीहिवक्रेण भित्त्वा तु कठिनोन्नताः| निष्पीडयेदनु विधिः परिशेषस्तु पूर्ववत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhIkAvartmani lekhane bhedane cAyaM kramaH (16) · Śloka 16
ਲੇਖਨੇ ਭੇਦਨੇ ਚਾਯਂ ਕ੍ਰਮਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ| |੧੬|
लेखने भेदने चायं क्रमः सर्वत्र वर्त्मनि| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaraktotkliShTayoH sirvimokShaNAd (16-18) · Śloka 18
| ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਯੋਃ ਸ੍ਵਾਦੁਸ੍ਕਨ੍ਧਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ||੧੬|| ਸਿਰਾਵਿਮੋਕ੍ਸਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਲਿਖਿਤੇ ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤੇ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਕ੍ਸਾਲਨਂ ਹਿਤਮ੍||੧੭|| ਯਸ੍ਟੀਕਸਾਯਃ, ਸੇਕਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸੀਰਂ ਚਨ੍ਦਨਸਾਧਿਤਮ੍| |੧੮|
| पित्तास्रोत्क्लिष्टयोः स्वादुस्कन्धसिद्धेन सर्पिषा||१६|| सिराविमोक्षः स्निग्धस्य त्रिवृच्छ्रेष्ठं विरेचनम्| लिखिते स्रुतरक्ते च वर्त्मनि क्षालनं हितम्||१७|| यष्टीकषायः, सेकस्तु क्षीरं चन्दनसाधितम्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShmasadane vikuTTanAdi (18-19) · Śloka 19
| ਪਕ੍ਸ੍ਮਣਾਂ ਸਦਨੇ ਸੂਚ੍ਯਾ ਰੋਮਕੂਪਾਨ੍ ਵਿਕੁਟ੍ਟਯੇਤ੍||੧੮|| ਗ੍ਰਾਹਯੇਦ੍ਵਾ ਜਲੌਕੋਭਿਃ ਪਯਸੇਕ੍ਸੁਰਸੇਨ ਵਾ| ਵਮਨਂ, ਨਾਵਨਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼ਤਂ ਮਧੁਰਸ਼ੀਤਲੈਃ||੧੯||
| पक्ष्मणां सदने सूच्या रोमकूपान् विकुट्टयेत्||१८|| ग्राहयेद्वा जलौकोभिः पयसेक्षुरसेन वा| वमनं, नावनं सर्पिः शृतं मधुरशीतलैः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShmasadane shreShThama~jjanam (20) · Śloka 20
ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪਕਾਸੀਸਂ ਭਾਵਯੇਤ੍ਸੁਰਸਾਰਸੈਃ| ਤਾਮ੍ਰੇ ਦਸ਼ਾਹਂ ਪਰਮਂ ਪਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਤੇ ਤਦਞ੍ਜਨਮ੍||੨੦||
सञ्चूर्ण्य पुष्पकासीसं भावयेत्सुरसारसैः| ताम्रे दशाहं परमं पक्ष्मशाते तदञ्जनम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pothakyAM lekhanapratisAraNAdi (21-22) · Śloka 22
ਪੋਥਕੀਰ੍ਲਿਖਿਤਾਃ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸੈਨ੍ਧਵਪ੍ਰਤਿਸਾਰਿਤਾਃ| ਉਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਕ੍ਸਾਲਿਤਾਃ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍ ਖਦਿਰਾਢਕਿਸ਼ਿਗ੍ਰੁਭਿਃ||੨੧|| ਅਪ੍ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਮਧੁਕੈਰ੍ਵਾ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ| |੨੨|
पोथकीर्लिखिताः शुण्ठीसैन्धवप्रतिसारिताः| उष्णाम्बुक्षालिताः सिञ्चेत् खदिराढकिशिग्रुभिः||२१|| अप्सिद्धैर्द्विनिशाश्रेष्ठामधुकैर्वा समाक्षिकैः| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphotkliShTe lekhanapratisAraNAdi (22-23) · Śloka 23
| ਕਫੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੇ ਵਿਲਿਖਿਤੇ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍||੨੨|| ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਃ ਸੈਨ੍ਧਵਕਾਸੀਸਮਨੋਹ੍ਵਾਕਣਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਜੈਃ| ਵਮਨਾਞ੍ਜਨਨਸ੍ਯਾਦਿ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਕਫਜਿਦ੍ਧਿਤਮ੍||੨੩||
| कफोत्क्लिष्टे विलिखिते सक्षौद्रैः प्रतिसारणम्||२२|| सूक्ष्मैः सैन्धवकासीसमनोह्वाकणतार्क्ष्यजैः| वमनाञ्जननस्यादि सर्वं च कफजिद्धितम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lagaNe lekhanapratisAraNAdi (24) · Śloka 24
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਲਗਣੇਪ੍ਯੇਤਦਸ਼ਾਨ੍ਤਾਵਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| |੨੪|
कर्तव्यं लगणेऽप्येतदशान्तावग्निना दहेत्| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utsa~ggA~jjanayorbhedanAdi (1-25) · Śloka 25
|ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਸ੍ਪੀਡ੍ਯ ਭਿਸਗ(ਡ੍ਯੋਤ੍ਸਙ੍ਗਾਂ ਚਾ)_ ਞ੍ਜਨਨਾਮਿਕਾਮ੍| ਸ਼ਿਲੈਲਾਸੈਨ੍ਧਵਨਤੈਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍||੧|| | ਕੁਕੂਣੇ ਖਦਿਰਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਘਤਮ੍||੨੪|| ਪੀਤ੍ਵਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਵਮੇਤ੍ਕਸ੍ਣਾਯਸ੍ਟੀਸਰ੍ਸਪਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| |੨੫|
|स्विन्नां भित्त्वा विनिष्पीड्य भिषग(ड्योत्सङ्गां चा)_ ञ्जननामिकाम्| शिलैलासैन्धवनतैः सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्||१|| | कुकूणे खदिरश्रेष्ठानिम्बपत्रशृतं घृतम्||२४|| पीत्वा धात्री वमेत्कृष्णायष्टीसर्षपसैन्धवैः| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNe dhAtryAH khadirAdighRutam (25) · Śloka 25
| ਅਭਯਾਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕ੍ਵਾਥੇਨੈਨਾਂ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍||੨੫||
| अभयापिप्पलीद्राक्षाक्वाथेनैनां विरेचयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNe dhAtryAH vamanarecanAdi (26) · Śloka 26
ਮੁਸ੍ਤਾਦ੍ਵਿਰਜਨੀਕਸ੍ਣਾਕਲ੍ਕੇਨਾਲੇਪਯੇਤ੍ਸ੍ਤਨੌ| ਧੂਪਯੇਤ੍ਸਰ੍ਸਪੈਃ ਸਾਜ੍ਯੈਃ|੨੬|
मुस्ताद्विरजनीकृष्णाकल्केनालेपयेत्स्तनौ| धूपयेत्सर्षपैः साज्यैः|२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNe dhAtryAH stAlepanAdi (26-27) · Śloka 27
| ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਚ ਪਾਯਯੇਤ੍||੨੬|| ਪਟੋਲਮੁਸ੍ਤਮਦ੍ਵੀਕਾਗੁਡੂਚੀਤ੍ਰਿਫਲੋਦ੍ਭਵਮ੍| |੨੭|
| शुद्धां क्वाथं च पाययेत्||२६|| पटोलमुस्तमृद्वीकागुडूचीत्रिफलोद्भवम्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNe shishorvartmalekhanAdi (27-28) · Śloka 28
| ਸ਼ਿਸ਼ੋਸ੍ਤੁ ਲਿਖਿਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਸ੍ਰੁਤਾਸਗ੍ਵਾਮ੍ਬੁਜਨ੍ਮਭਿਃ||੨੭|| ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਜਮ੍ਬੂਤ੍ਥਪਤ੍ਰਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍| |੨੮|
| शिशोस्तु लिखितं वर्त्म स्रुतासृग्वाऽम्बुजन्मभिः||२७|| धात्र्यश्मन्तकजम्बूत्थपत्रक्वाथेन सेचयेत्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNe shishoH vamane hetuH (28-29) · Śloka 29
| ਪ੍ਰਾਯਃ ਕ੍ਸੀਰਘਤਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਦ੍ਬਾਲਾਨਾਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜਾ ਗਦਾਃ||੨੮|| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਮਨਮੇਵਾਗ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਪੂਜਿਤਮ੍| |੨੯|
| प्रायः क्षीरघृताशित्वाद्बालानां श्लेष्मजा गदाः||२८|| तस्माद्वमनमेवाग्रे सर्वव्याधिषु पूजितम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNe shishoH vamanayogAH (29-31) · Śloka 31
ਤਦੇਹ ਵਮਨਮਾਹ | ਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਕਸ੍ਣਾਪਾਮਾਰ੍ਗਬੀਜਾਜ੍ਯਸ੍ਤਨ੍ਯਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍||੨੯|| ਚੂਰ੍ਣੋ ਵਚਾਯਾਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋ ਮਦਨਂ ਮਧੁਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਨਮਨ੍ਨਂ ਚ ਭਜਤਃ ਕ੍ਰਮਤਃ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ||੩੦|| ਵਮਨਂ ਸਰ੍ਵਰੋਗੇਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਕੁਕੂਣਕੇ| |੩੧|
तदेह वमनमाह | सिन्धूत्थकृष्णापामार्गबीजाज्यस्तन्यमाक्षिकम्||२९|| चूर्णो वचायाः सक्षौद्रो मदनं मधुकान्वितम्| क्षीरं क्षीरान्नमन्नं च भजतः क्रमतः शिशोः||३०|| वमनं सर्वरोगेषु विशेषेण कुकूणके| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNe shishoH ubhayashodhanayogaH (31) · Śloka 31
| ਸਪ੍ਤਲਾਰਸਸਿਦ੍ਧਾਜ੍ਯਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਚੋਭਯਸ਼ੋਧਨਮ੍||੩੧||
| सप्तलारससिद्धाज्यं योज्यं चोभयशोधनम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNe shishoH dvinishAdivartiH (32-33) · Śloka 33
ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਰੋਧ੍ਰਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਰੋਹਿਣੀਨਿਮ੍ਬਪਲ੍ਲਵੈਃ| ਕੁਕੂਣਕੇ ਹਿਤਾ ਵਰ੍ਤਿਃ ਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਤਾਮ੍ਰਰਜੋਨ੍ਵਿਤੈਃ||੩੨|| ਕ੍ਸੀਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤੋਪੇਤਂ ਦਗ੍ਧਂ ਵਾ ਲੋਹਜਂ ਰਜਃ| |੩੩|
द्विनिशारोध्रयष्ट्याह्वरोहिणीनिम्बपल्लवैः| कुकूणके हिता वर्तिः पिष्टैस्ताम्ररजोन्वितैः||३२|| क्षीरक्षौद्रघृतोपेतं दग्धं वा लोहजं रजः| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNe shishoH lohabhasma (33-34) · Śloka 34
| ਏਲਾਰਸੋਨਕਤਕਸ਼ਙ੍ਖੋਸਣਫਣਿਜ੍ਜਕੈਃ||੩੩|| ਵਰ੍ਤਿਃ ਕੁਕੂਣਪੋਥਕ੍ਯੋਃ ਸੁਰਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਕਟ੍ਫਲੈਃ| |੩੪|
| एलारसोनकतकशङ्खोषणफणिज्जकैः||३३|| वर्तिः कुकूणपोथक्योः सुरपिष्टैः सकट्फलैः| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNe shishoH elAdivartiHpakShmarodhe chedanasIvanAdi (34-39) · Śloka 39
| ਪਕ੍ਸ੍ਮਰੋਧੇ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇਸੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਸ੍ਯ ਰੋਮਸੁ||੩੪|| ਉਤ੍ਸਜ੍ਯ ਦ੍ਵੌ ਭ੍ਰੁਵੋਧਸ੍ਤਾਦ੍ਭਾਗੌ ਭਾਗਂ ਚ ਪਕ੍ਸ੍ਮਤਃ| ਯਵਮਾਤ੍ਰਂ ਯਵਾਕਾਰਂ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਛਿਤ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਰਵਾਸਸਾ||੩੫|| ਅਪਨੇਯਮਸਕ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਲ੍ਪੀਭਵਤਿ ਸ਼ੋਣਿਤੇ| ਸੀਵ੍ਯੇਤ੍ਕੁਟਿਲਯਾ ਸੂਚ੍ਯਾ ਮੁਦ੍ਗਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੈਃ ਪਦੈਃ||੩੬|| ਬਧ੍ਵਾ ਲਲਾਟੇ ਪਟ੍ਟਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਸੀਵਨਸੂਤ੍ਰਕਮ੍| ਨਾਤਿਗਾਢਸ਼੍ਲਥਂ ਸੂਚ੍ਯਾ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਦਥ ਯੋਜਯੇਤ੍||੩੭|| ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਃਕਵਲਿਕਾਂ ਨ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਬਨ੍ਧਮਾਚਰੇਤ੍| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਕਸਾਯੈਸ਼੍ਚ ਸਕ੍ਸੀਰੈਃ ਸੇਚਯੇਦ੍ਰੁਜਿ||੩੮|| ਪਞ੍ਚਮੇ ਦਿਵਸੇ ਸੂਤ੍ਰਮਪਨੀਯਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਗੈਰਿਕੇਣ ਵ੍ਰਣਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਾਦਿ ਚ||੩੯||
| पक्ष्मरोधे प्रवृद्धेषु शुद्धदेहस्य रोमसु||३४|| उत्सृज्य द्वौ भ्रुवोऽधस्ताद्भागौ भागं च पक्ष्मतः| यवमात्रं यवाकारं तिर्यक् छित्वाऽऽर्द्रवाससा||३५|| अपनेयमसृक् तस्मिन्नल्पीभवति शोणिते| सीव्येत्कुटिलया सूच्या मुद्गमात्रान्तरैः पदैः||३६|| बध्वा ललाटे पट्टं च तत्र सीवनसूत्रकम्| नातिगाढश्लथं सूच्या निक्षिपेदथ योजयेत्||३७|| मधुसर्पिःकवलिकां न चास्मिन् बन्धमाचरेत्| न्यग्रोधादिकषायैश्च सक्षीरैः सेचयेद्रुजि||३८|| पञ्चमे दिवसे सूत्रमपनीयावचूर्णयेत्| गैरिकेण व्रणं युञ्ज्यात्तीक्ष्णं नस्याञ्जनादि च||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShmarodhe evamashAntau dAhAdial ajyArbudayoH dAhAdi ghRutam (9) · Śloka 9
ਦਹੇਦਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਮਦੋਸਾਸ਼੍ਰਯਾਂ ਵਲੀਮ੍| ਸਂਦਂਸ਼ੋਨਾਧਿਕਂ ਪਕ੍ਸ੍ਮ ਹਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਦਹੇਤ੍||੪੦|| ਸੂਚ੍ਯਗ੍ਰੇਣਾਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣੇਨ, ਦਾਹੋ ਬਾਹ੍ਯਾਲਜੇਃ ਪੁਨਃ| ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਵਹ੍ਨਿਭ੍ਯਾਂ ਸੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਯਾਰ੍ਬੁਦਸ੍ਯ ਚ||੪੧|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰ- ਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰ- ਸ੍ਥਾਨੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਨਵਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੯||
दहेदशान्तौ निर्भुज्य वर्त्मदोषाश्रयां वलीम्| संदंशोनाधिकं पक्ष्म हृत्वा तस्याश्रयं दहेत्||४०|| सूच्यग्रेणाग्निवर्णेन, दाहो बाह्यालजेः पुनः| भिन्नस्य क्षारवह्निभ्यां सुच्छिन्नस्यार्बुदस्य च||४१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने वर्त्मरोगप्रतिषेधो नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon