Adhikarana atha kShatakShayakAsacikitsitaM nAma pa~jcamo~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातः क्षतक्षयकासचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAtkAlikI cikitsA (2) · Śloka 2
ਉਰਸ੍ਯਨ੍ਤਃਕ੍ਸਤੇ ਸਦ੍ਯੋ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸ਼ਾਲੀਨ੍ ਜੀਰ੍ਣੋਦ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਵ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਬਸ੍ਤਿਸਰੁਕ੍ਚਾਲ੍ਪਪਿਤ੍ਤਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤਾਂ ਸੁਰਾਯੁਤਾਮ੍| ਭਿਨ੍ਨਵਿਟ੍ਤੁ ਸਮੁਸ੍ਤਾਤਿਵਿਸਾਪਾਠਾਂ ਸਵਤ੍ਸਕਾਮ੍||੨||
उरस्यन्तःक्षते सद्यो लाक्षां क्षौद्रयुतान् पिबेत्| क्षीरेण शालीन् जीर्णोऽद्यात् क्षीरेणैव सशर्करान्| पार्श्वबस्तिसरुक्चाल्पपित्ताग्निस्तां सुरायुताम्| भिन्नविट्तु समुस्तातिविषापाठां सवत्सकाम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAkShAdiyogaH dIpte~agnau (3) · Śloka 3
ਲਾਕ੍ਸਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਂ ਜੀਵਨੀਯਗਣਂ ਸਿਤਾ| ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀ ਸਮਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੀਪ੍ਤਾਨਲਃ ਪਿਬੇਤ੍||੩||
लाक्षा सर्पिर्मधूच्छिष्टं जीवनीयगणं सिता| त्वक्क्षीरी समितं क्षीरे पक्त्वा दीप्तानलः पिबेत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ikShvAlikAdikShIram (4) · Śloka 4
ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਲਿਕਾਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਪਦ੍ਮਕੇਸਰਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਸ਼ਤਂ ਪਯੋ ਮਧੁਯੁਤਂ ਸਨ੍ਧਾਨਾਰ੍ਥਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸਤੀ||੪||
इक्ष्वालिकाबिसग्रन्थिपद्मकेसरचन्दनैः| शृतं पयो मधुयुतं सन्धानार्थं पिबेत् क्षती||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sajvaradAhe yavacUrNayogaH (5) · Śloka 5
ਯਵਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਜ੍ਵਰਦਾਹੇ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਵਾ ਪਯਸਾ ਪਿਬੇਤ੍||੫||
यवानां चूर्णमामानां क्षीरसिद्धं घृतान्वितम्| ज्वरदाहे सिताक्षौद्रसक्तून् वा पयसा पिबेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatakAse prayogAH (6) · Śloka 6
ਕਾਸਵਾਂਸ੍ਤੁ ਪਿਬੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਰੌਸਧਸਾਧਿਤਮ੍| ਗੁਡੋਦਕਂ ਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਰਿਚਂ ਹਿਮਮ੍| ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਾਨਾਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਰਸਾਯਨਵਿਧਾਨੇਨ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੬||
कासवांस्तु पिबेत्सर्पिर्मधुरौषधसाधितम्| गुडोदकं वा क्वथितं सक्षौद्रमरिचं हिमम्| चूर्णमामलकानां वा क्षीरे पक्वं घृतान्वितम्| रसायनविधानेन पिप्पलीर्वा प्रयोजयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saparvAsthiSUle kAse yogaH (7) · Śloka 7
ਕਾਸੀ ਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਸ਼ੂਲੀ ਚ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਸਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਾਃ| ਮਧੂਕਮਧੁਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਪਿਪ੍ਪਲੀਬਲਾਃ||੭||
कासी पर्वास्थिशूली च लिह्यात्सघृतमाक्षिकाः| मधूकमधुकद्राक्षा त्वक्क्षीरीपिप्पलीबलाः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trijAtakAdigulikA (8) · Śloka 8
ਤ੍ਰਿਜਾਤਮਰ੍ਧਕਰ੍ਸਾਸ਼ਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਰ੍ਧਪਲਂ ਸਿਤਾ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਮਧੂਕਂ ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਪਲਾਂਸ਼ਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਮਧੁਨਾ ਗੁਲਿਕਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤਾ ਵਸ੍ਯਾਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਰੁਚਿਚ੍ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਛਾਹਿਧ੍ਮਾਮਦਭ੍ਰਮਾਨ੍| ਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਸ੍ਵਰਭ੍ਰਂਸ਼ਪ੍ਲੀਹਸ਼ੋਸਾਢ੍ਯਮਾਰੁਤਾਨ੍| ਰਕ੍ਤਨਿਸ੍ਠੀਵਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਕ੍ਪਿਪਾਸਾਜ੍ਵਰਾਨਪਿ||੮||
त्रिजातमर्धकर्षाशं पिप्पल्यर्धपलं सिता| द्राक्षा मधूकं खर्जूरं पलांशं श्लक्ष्णचूर्णितम्| मधुना गुलिका घ्नन्ति ता वृष्याः पित्तशोणितम्| कासश्वासारुचिच्छर्दिमूर्छाहिध्मामदभ्रमान्| क्षतक्षयस्वरभ्रंशप्लीहशोषाढ्यमारुतान्| रक्तनिष्ठीवहृत्पार्श्वरुक्पिपासाज्वरानपि||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ativRuddhe rakte raktaShThIvane ca (9) · Śloka 10
ਰਕ੍ਤੇਤਿਵਦ੍ਧੇ ਚ੍ਛਾਗਂ ਵਾ ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਵਾ ਪਿਬੇਦਸਕ੍| ਵਰ੍ਸਾਭੂਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਜਂ ਰਜਃ| ਰਕ੍ਤਸ੍ਠੀਵੀ ਪਿਬੇਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਪਯੋਘਤੈਃ| ਮਧੂਕਮਧੁਕਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮ੍||੯|| `|੧੦|
रक्तेऽतिवृद्धे च्छागं वा जाङ्गलं वा पिबेदसृक्| वर्षाभूशर्करारक्तशालितण्डुलजं रजः| रक्तष्ठीवी पिबेत्सिद्धं द्राक्षारसपयोघृतैः| मधूकमधुकक्षीरसिद्धं वा तण्डुलीयकम्||९|| `|१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mArgaBedAnusAramupAyaH kAryaH (10) · Śloka 10
ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਮਾਰ੍ਗਵਿਸਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਭੇਸਜਮ੍||੧੦||
यथास्वं मार्गविसृते रक्ते कुर्याच्च भेषजम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalyAdilehaH (11) · Śloka 11
ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਕਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਕਾਰ੍ਸਿਕਂ ਸਸਿਤੋਪਲਮ੍| ਪ੍ਰਾਸ੍ਥਿਕਂ ਗਵ੍ਯਮਾਜਂ ਚ ਕ੍ਸੀਰਮਿਕ੍ਸੁਰਸਂ ਤਥਾ| ਯਵਗੋਧੂਮਮਦ੍ਵੀਕਾਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਾਦ੍ਰਸਃ| ਤੈਲਂ ਚ ਪ੍ਰਸਤਾਂਸ਼ਾਨਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮਦੁਨਾਗ੍ਨਿਨਾ| ਪਚੇਲ੍ਲੇਹੋ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਃ ਸ ਕ੍ਸਤਕਾਸਨੁਤ੍| ਸ਼੍ਵਾਸਹਦ੍ਰੋਗਕਾਸਘ੍ਨੋ ਹਿਤੋ ਵਦ੍ਧਾਲ੍ਪਰੇਤਸਾਮ੍||੧੧||
पिप्पलीमधुकं पिष्टं कार्षिकं ससितोपलम्| प्रास्थिकं गव्यमाजं च क्षीरमिक्षुरसं तथा| यवगोधूममृद्वीकाचूर्णमामलकाद्रसः| तैलं च प्रसृतांशानि तत्सर्वं मृदुनाग्निना| पचेल्लेहो घृतक्षौद्रयुतः स क्षतकासनुत्| श्वासहृद्रोगकासघ्नो हितो वृद्धाल्परेतसाम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUDhavAte kShatakAse (12) · Śloka 12
ਮੂਢਵਾਤਸ੍ਤ੍ਵਜਾਮੇਦਃ ਸੁਰਾਭਸ੍ਟਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਕ੍ਸਾਮਃ ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤੋਰਕ੍ਤੋ ਮਨ੍ਦਨਿਦ੍ਰੋਗ੍ਨਿਦੀਪ੍ਤਮਾਨ੍| ਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਸਰੇਣਾਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੧੨||
मूढवातस्त्वजामेदः सुराभृष्टं ससैन्धवम्| क्षामः क्षीणः क्षतोरक्तो मन्दनिद्रोऽग्निदीप्तमान्| शृतक्षीरसरेणाद्यात् सघृतक्षौद्रशर्करम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINakRuSAdau SarkarAdiprayogaH (13) · Śloka 13
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਵਗੋਧੂਮਂ ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਮਧੁ| ਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤੀ ਕਸ਼ਃ| ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਤ੍ਪਿਸ਼ਿਤਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਸਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਵਰ੍ਧਨਮ੍||੧੩||
शर्करायवगोधूमं जीवकर्षभकौ मधु| शृतक्षीरानुपानं वा लिह्यात्क्षीणः क्षती कृशः| क्रव्यात्पिशितनिर्यूहं घृतभृष्टं पिबेच्च सः| पिप्पली क्षौद्रसंयुक्तं मांसशोणितवर्धनम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nyagrodhAdisarpiShaH prayogaH (14) · Śloka 14
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪ੍ਲਕ੍ਸਸਾਲਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਭਿਃ| ਤਾਲਮਸ੍ਤਕਜਮ੍ਬੂਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਿਯਾਲੈਸ਼੍ਚ ਸਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਸਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣੈਃ ਸ਼ਤਾਤ੍ਕ੍ਸੀਰਾਦਦ੍ਯਾਜ੍ਜਾਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਕ੍ਸਤੋਰਸ੍ਕਃ ਕ੍ਸੀਣਸ਼ੁਕ੍ਰਬਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ||੧੪||
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षसालप्रियङ्गुभिः| तालमस्तकजम्बूत्वक्प्रियालैश्च सपद्मकैः| साश्वकर्णैः शृतात्क्षीरादद्याज्जातेन सर्पिषा| शाल्योदनक्षतोरस्कः क्षीणशुक्रबलेन्द्रियः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gAtraBede~aBya~ggaH (15) · Śloka 15
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਰ੍ਦਿਤੇਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਗਾਤ੍ਰਭੇਦੇ ਘਤੈਰ੍ਮਤਃ| ਤੈਲੈਸ਼੍ਚਾਨਿਲਰੋਧ੍ਰੈਃ..........................||੧੫||
वातपित्तर्दितेऽभ्यङ्गो गात्रभेदे घृतैर्मतः| तैलैश्चानिलरोध्रैः..........................||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtavyAdhAvupAyAH (16) · Śloka 16
...............................ਪੀਡਿਤੇ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਾ| ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਸੁ ਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਨੀਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ| ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਵਾਤਰੋਗਘ੍ਨਂ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਵਿਰੋਧਿ ਯਤ੍||੧੬||
...............................पीडिते मातरिश्वना| हृत्पार्श्वार्तिषु पानं स्याज्जीवनीयस्य सर्पिषः| कुर्याद्वा वातरोगघ्नं पित्तरक्ताविरोधि यत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yaShTyAhvAdighRutam (17) · Śloka 17
ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਾਨਾਗਬਲਯੋਃ ਕ੍ਵਾਥੇ ਕ੍ਸੀਰਸਮਂ ਘਤਮ੍| ਪਯਸ੍ਯਾਪਿਪ੍ਪਲੀਵਾਂਸ਼ੀਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸਤੇ ਹਿਤਮ੍||੧੭||
यष्ट्याह्वानागबलयोः क्वाथे क्षीरसमं घृतम्| पयस्यापिप्पलीवांशीकल्कसिद्धं क्षते हितम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kolAdighRutam (18) · Śloka 18
ਸ਼ਤਂ ਵਾਸ੍ਟਗੁਣੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਕੋਲਲਾਕ੍ਸਾਰਸਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਕਲ੍ਕੈਃਕਟ੍ਵਙ੍ਗਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਗ੍ਵਤ੍ਸਕਤ੍ਵਗ੍ਦਲੈਰ੍ਘਤਮ੍||੧੮||
शृतं वाष्टगुणे क्षीरे कोललाक्षारसान्वितम्| कल्कैःकट्वङ्गदार्वीत्वग्वत्सकत्वग्दलैर्घृतम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amRutaprAshaghRutam (19) · Śloka 19
ਜੀਵਨੀਯੋ ਗਣਃ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਵਰੀ ਵੀਰਾਪੁਨਰ੍ਨਵੌ| ਬਲਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਰ੍ਧਿਸ਼ਠੀਤਾਮਲਕੀਕਣਾਃ| ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਪਯਸ੍ਯਾ ਚ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚ ਯਲ੍ਲਘੁ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕ੍ਸੋਡਾਦਿ ਚ ਫਲਂ ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਬਂਹਣਮ੍| ਤੈਰ੍ਪਚੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਕਲ੍ਕਿਤੈਃ| ਕ੍ਸੀਰਧਾਤ੍ਰੀਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਚ੍ਛਾਗਮਾਂਸਰਸਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਂ ਮਧੁਨਃ ਸ਼ੀਤੇ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਧਤੁਲਾਰਜਃ| ਪਲਾਰ੍ਧਿਕਂ ਚ ਮਰਿਚਤ੍ਵਗੇਲਾਪਤ੍ਰਕੇਸਰਮ੍| ਵਿਨੀਯ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਯਥਾਨਲਮ੍| ਅਮਤਪ੍ਰਾਸ਼ਮਿਤ੍ਯੇਤਨ੍ਨਰਾਣਾਮਮਤਂ ਘਤਮ੍| ਸੁਧਾਮਤਰਸਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾ| ਨਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਦੁਰ੍ਬਲਵ੍ਯਾਧਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍| ਸ੍ਤ੍ਰੀਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਨ੍ ਕਸ਼ਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਸ੍ਵਰਹੀਨਾਂਸ਼੍ਚ ਬਂਹਯੇਤ੍| ਕਾਸਹਿਧ੍ਮਾਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਦਾਹਤਸ੍ਣਾਸ੍ਰਪਿਤ੍ਤਨੁਤ੍| ਪੁਤ੍ਰਦਂ ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਹਦ੍ਯੋਨਿਮੂਤ੍ਰਾਮਯਾਪਹਮ੍||੧੯||
जीवनीयो गणः शुण्ठी वरी वीरापुनर्नवौ| बलाभार्ङ्गीस्वगुप्तार्धिशठीतामलकीकणाः| शृङ्गाटकं पयस्या च पञ्चमूलं च यल्लघु| द्राक्षाक्षोडादि च फलं मधुरस्निग्धबृंहणम्| तैर्पचेत्सर्पिषः प्रस्थं कर्षांशः श्लक्ष्णकल्कितैः| क्षीरधात्रीविदारीक्षुच्छागमांसरसान्वितम्| प्रस्थार्धं मधुनः शीते शर्करार्धतुलारजः| पलार्धिकं च मरिचत्वगेलापत्रकेसरम्| विनीय चूर्णितं तस्माल्लिह्यान्मात्रां यथानलम्| अमृतप्राशमित्येतन्नराणाममृतं घृतम्| सुधामृतरसं प्राश्यं क्षीरमांसरसाशिना| नष्टशुक्रक्षतक्षीणदुर्बलव्याधिकर्शितान्| स्त्रीप्रसक्तान् कृशान् वर्णस्वरहीनांश्च बृंहयेत्| कासहिध्माज्वरश्वासदाहतृष्णास्रपित्तनुत्| पुत्रदं छर्दिमूर्च्छाहृद्योनिमूत्रामयापहम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvadaMShTrAghRutam (20) · Śloka 20
ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰੋਸ਼ੀਰਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਬਲਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਕਤ੍ਤਣਮ੍| ਦਰ੍ਭਮੂਲਂ ਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀ ਪਲਾਸ਼ਰ੍ਸਭਕੌ ਸ੍ਥਿਰਾਮ੍| ਪਾਲਿਕਾਨਿ ਪਚੇਤ੍ਤਾਸਾਂ ਰਸੇ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ| ਕਲ੍ਕੈ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਜੀਵਨ੍ਤੀਮੇਦਰ੍ਸਭਕਜੀਵਕੈਃ| ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਦ੍ਧਿਮਦ੍ਵੀਕਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ਼੍ਰਾਵਣੀ ਬਿਸੈਃ| ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਾਦ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਦ੍ਰੋਗਸ਼ੂਲਨੁਤ੍| ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਪ੍ਰਮੇਹਾਰ੍ਸ਼ਃ ਕਾਸਸ਼ੋਸਕ੍ਸਯਾਪਹਃ| ਧਨੁਃਸ੍ਤ੍ਰੀਮਦ੍ਯਭਾਰਾਧ੍ਵਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਬਲਮਾਂਸਦਃ||੨੦||
श्वदंष्ट्रोशीरमञ्जिष्ठाबलाकाश्मर्यकत्तृणम्| दर्भमूलं पृथक्पर्णी पलाशर्षभकौ स्थिराम्| पालिकानि पचेत्ताषां रसे क्षीरचतुर्गुणे| कल्कै स्वगुप्ताजीवन्तीमेदर्षभकजीवकैः| शतावर्यृद्धिमृद्वीकाशर्कराश्रावणी बिसैः| प्रस्थः सिद्धो घृताद्वातपित्तहृद्रोगशूलनुत्| मूत्रकृच्छ्राप्रमेहार्शः कासशोषक्षयापहः| धनुःस्त्रीमद्यभाराध्वस्विन्नानां बलमांसदः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhukAdighRutam (21) · Śloka 21
ਮਧੁਕਾਸ੍ਟਪਲਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪ੍ਰਸ੍ਥਕ੍ਵਾਥੇ ਪਚੇਤ੍ ਘਤਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਸ੍ਟਪਲੇ ਕਲ੍ਕੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਿਦ੍ਧੇ ਚ ਸ਼ੀਤਲੇ| ਪਥਗਸ੍ਟਪਲਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਸਮਸਕ੍ਤੁਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਰਕ੍ਤਗੁਲ੍ਮੇਸੁ ਤਦ੍ਧਿਤਮ੍||੨੧||
मधुकाष्टपलद्राक्षाप्रस्थक्वाथे पचेत् घृतम्| पिप्पल्यष्टपले कल्के प्रस्थं सिद्धे च शीतले| पृथगष्टपलं क्षौद्रशर्कराभ्यां च मिश्रयेत्| समसक्तुक्षतक्षीणरक्तगुल्मेषु तद्धितम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtrIphalarasAdighRutam (22) · Śloka 22
ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਂ ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਜੀਵਨੀਯਰਸਾਤ੍ ਘਤਾਤ੍| ਗਵ੍ਯਾਜਯੋਸ਼੍ਚ ਪਯਸੋਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧਸ਼ੀਤੇ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਨਯੇਤ੍ਤਤਃ| ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਪਸ੍ਮਾਰਪਿਤ੍ਤਾਸਕ੍ਕਾਸਮੇਹਕ੍ਸਯਾਪਹਮ੍| ਵਯਸ੍ਥਾਪਨਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਮਾਂਸਸ਼ੁਕ੍ਰਬਲਪ੍ਰਦਮ੍||੨੨||
धात्रीफलं विदारीक्षुजीवनीयरसात् घृतात्| गव्याजयोश्च पयसोः प्रस्थं प्रस्थं विपाचयेत्| सिद्धशीते सिताक्षौद्रद्विप्रस्थं विनयेत्ततः| यक्ष्मापस्मारपित्तासृक्कासमेहक्षयापहम्| वयस्थापनमायुष्यं मांसशुक्रबलप्रदम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRutasya lehyatvapeyatvayorvisheShaH (23) · Śloka 23
ਘਤਂ ਤੁ ਪਿਤ੍ਤੇਭ੍ਯਧਿਕੇ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤੇਧਿਕੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਲੀਢਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਮਲ੍ਪਤ੍ਵਾਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨਾਨਲਮ੍| ਆਕ੍ਰਾਮਤ੍ਯਨਿਲਂ ਪੀਤਮੂਸ੍ਮਾਣਂ ਨਿਰੁਣਦ੍ਧਿ ਚ||੨੩||
घृतं तु पित्तेऽभ्यधिके लिह्याद्वातेऽधिके पिबेत्| लीढं निर्वापयेत् पित्तमल्पत्वाद्धन्ति नानलम्| आक्रामत्यनिलं पीतमूष्माणं निरुणद्धि च||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktAnAmeva styAnAnAM ghRutAnAM prayogaH (24) · Śloka 24
ਕ੍ਸਮਕ੍ਸੀਣਕਸ਼ਾਙ੍ਗਾਨਾਮੇਤਾਨ੍ਯੇਵ ਘਤਾਨਿ ਤੁ| ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਪਿਪ੍ਪਲੀਲਾਜਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਾਨਿ ਯੋਜਯੇਤ੍||੨੪||
क्षमक्षीणकृशाङ्गानामेतान्येव घृतानि तु| त्वक्क्षीरीपिप्पलीलाजचूर्णैः स्त्यानानि योजयेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpirguDAH (25) · Śloka 25
ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਨ੍ ਸਮਧ੍ਵਂਸ਼ਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਯੋਨੁ ਚ| ਰੇਤੋਵੀਰ੍ਯਂ ਬਲਂ ਪੁਸ੍ਟਿਂ ਤੈਰਾਸ਼ੁਤਰਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍||੨੫||
सर्पिर्गुडान् समध्वंशान् कृत्वा दद्यात्पयोऽनु च| रेतोवीर्यं बलं पुष्टिं तैराशुतरमाप्नुयात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAdisarpiguDAH (26) · Śloka 26
ਬਲਾਵਿਦਾਰੀਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਚ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍| ਪਞ੍ਚਾਣਾਂ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਣਾਂ ਸ਼ੁਙ੍ਗਾ ਮੁਸ੍ਟ੍ਯਂਸ਼ਕਾਸ੍ਤਥਾ| ਏਸਾਂ ਕਸਾਯੇ ਦ੍ਵਿਕ੍ਸਾਰੇ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾ ਜਰਸਾਂਸ਼ਕੇ| ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਪਚੇਤ੍ ਪਿਸ੍ਟੈਰਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰੈਰ੍ਘਤਾਢਕਮ੍| ਸਿਤਾਪਲਾਨਿ ਪੂਤੇ ਚ ਸ਼ੀਤੇ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਾਵਪੇਤ੍| ਗੋਧੂਮਪਿਪ੍ਪਲੀਵਾਂਸ਼ੀ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਸ੍ਯ ਚ| ਸਮਾਧਿਕਂ ਕੌਡਵਿਕਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਖਜਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਂ ਸਰ੍ਪਿਗੁਡਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਭੂਰ੍ਜਪਤ੍ਰੇਣ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍| ਤਾਞ੍ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ ਪਾਲਿਕਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਮਦ੍ਯਂ ਤ੍ਵਨੁ ਪਿਬੇਤ੍ਕਫੇ| ਸ਼ੋਸੇ ਕਾਸੇ ਕ੍ਸਤੇ ਕ੍ਸੀਣੇ ਸ਼੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰੀਭਾਰਕਰ੍ਸਿਤੇ| ਰਕ੍ਤਨਿਸ੍ਠੀਵਨੇ ਤਾਪੇ ਪੀਨਸੇ ਚੋਰਸਿ ਸ੍ਥਿਤੇ| ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਃਸ਼ੂਲੇ ਭੇਦੇ ਚ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਯੋਃ||੨੬||
बलाविदारीह्रस्वं च पञ्चमूलं पुनर्नवम्| पञ्चाणां क्षीरिवृक्षाणां शुङ्गा मुष्ट्यंशकास्तथा| एषां कषाये द्विक्षारे विदार्या जरसांशके| जीवनीयैः पचेत् पिष्टैरक्षमात्रैर्घृताढकम्| सितापलानि पूते च शीते द्वात्रिंशदावपेत्| गोधूमपिप्पलीवांशी चूर्णं शृङ्गाटकस्य च| समाधिकं कौडविकं तत्सर्वं खजमूर्च्छितम्| स्त्यानं सर्पिगुडान् कृत्वा भूर्जपत्रेण वेष्टयेत्| ताञ्जग्ध्वा पालिकान् क्षीरं मद्यं त्वनु पिबेत्कफे| शोषे कासे क्षते क्षीणे श्रमस्त्रीभारकर्षिते| रक्तनिष्ठीवने तापे पीनसे चोरसि स्थिते| शस्ताः पार्श्वशिरःशूले भेदे च स्वरवर्णयोः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana drAkShAdisarpirguDAH (27) · Śloka 27
ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ਼ਤੇਕ੍ਸੀਰ ਘਤਤੈਲਾਢਕਤ੍ਰਯੇ| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਾਃ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰੇ ਦਸ਼ਪਲਾਃ ਪਥਕ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਵਰ੍ਸਾਭੂਸਮਙ੍ਗਾਭੀਰੁਪਿਪ੍ਪਲੀਃ| ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਮਲਕੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸੌਵਰ੍ਚਲਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਮਰਿਚਸ੍ਯ ਚ| ਕ੍ਸਾਮਃ ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤਃ ਸ਼ੁਸ੍ਯਂਸ੍ਤਨ੍ ਖਾਦੇਤ੍ਪਾਲਿਕੈਰ੍ਗੁਡੈਃ| ਤਥਾ ਸਦ੍ਯੋ ਰਸਾਦੀਨਾਂ ਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪੁਸ੍ਟਿਂ ਸਮੁਸ਼੍ਨਤੇ||੨੭||
सशर्कराशृतेक्षीर घृततैलाढकत्रये| चूर्णीकृताः क्षिपेत्पक्त्वा सान्द्रे दशपलाः पृथक्| द्राक्षात्मगुप्तावर्षाभूसमङ्गाभीरुपिप्पलीः| तद्वद्विदार्यामलके प्रस्थार्धं विश्वभेषजम्| यष्ट्याह्वसौवर्चलयोर्द्विपलं मरिचस्य च| क्षामः क्षीणः क्षतः शुष्यंस्तन् खादेत्पालिकैर्गुडैः| तथा सद्यो रसादीनां वृद्ध्या पुष्टिं समुश्नते||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhUkapuShpAdimodakAH (28) · Śloka 28
ਗੋਕ੍ਸੀਰਾਰ੍ਧਾਢਕਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਿਕ੍ਸੁਰਸਾਢਕਮ੍| ਰਸਾਦ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਃ ਕੁਡਵਂ ਰਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚ ਤੈਤ੍ਤਿਰਾਤ੍| ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਿਧ੍ਯਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਪਿਸ੍ਟਾਨਿਕ੍ਸੁਰਸੈਰਿਮਾਨ੍| ਮਧੂਕਪੁਸ੍ਪਂ ਕੁਡਵਂ ਕੁਡਵਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਾਲਤਃ| ਪਲਦ੍ਵਯਂ ਤਵਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਃ ਖਰ੍ਜੂਰਾਣਿ ਚ ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ| ਪਥਗ੍ਵਿਭਿਤਕਾਨ੍ਮਜ੍ਜਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਥਿਕਾਮ੍| ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਖਣ੍ਡਾਚ੍ਚ ਮਧੁਕਾਤ੍ਪਾਣਿਮਾਨਿਕਾਨ੍| ਤਥਾਰ੍ਧਪਲਿਕਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਜੀਵਨੀਯਾਨਿ ਦਾਪਯੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧੇ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਚ੍ਛੀਤੇ ਦਤ੍ਵਾ ਚ ਮੋਦਕਾਨ੍| ਕਾਰਯੇਨ੍ਮਰਿਚਾਜਾਜੀਪਲਚੂਰ੍ਣਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨ੍| ਵਾਤਾਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਰੋਗੇਸੁ ਕ੍ਸਤਕਾਸਕ੍ਸਯੇਸੁ ਚ| ਕ੍ਸੀਣੌਜਃ ਸ੍ਵਰਸ਼ੁਕ੍ਲੇਸੁ ਯੋਨਿਦੋਸੇਸੁ ਸਂਸ੍ਰਵੇ| ਮਤਪ੍ਰਜਾਸੁ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਸੁ ਹਿਤਂ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਰੁਤੌ||੨੮||
गोक्षीरार्धाढकं सर्पिः प्रस्थमिक्षुरसाढकम्| रसाद्विदार्याः कुडवं रसात् प्रस्थं च तैत्तिरात्| दद्यात्सिध्यति तस्मिंस्तु पिष्टानिक्षुरसैरिमान्| मधूकपुष्पं कुडवं कुडवं च प्रियालतः| पलद्वयं तवक्षीर्याः खर्जूराणि च विंशतिः| पृथग्विभितकान्मज्जः पिप्पल्याश्च चतुर्थिकाम्| त्रिंशत्पलानि खण्डाच्च मधुकात्पाणिमानिकान्| तथार्धपलिकान्यत्र जीवनीयानि दापयेत्| सिद्धे द्विकुडवे क्षौद्राच्छीते दत्वा च मोदकान्| कारयेन्मरिचाजाजीपलचूर्णावचूर्णितान्| वातासृक्पित्तरोगेषु क्षतकासक्षयेषु च| क्षीणौजः स्वरशुक्लेषु योनिदोषेषु संस्रवे| मृतप्रजासु वन्ध्यासु हितं गर्भस्य च स्रुतौ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUShmANDakarasAyanam (29) · Śloka 29
ਬੀਤਤ੍ਵਗਸ੍ਥਿਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਤੁਲਾਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਂ ਪੁਨਃ ਪਚੇਤ੍| ਘਟ੍ਟਯਨ੍ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵਰ੍ਣੇਤ੍ਰ ਚ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਖਣ੍ਡਾਚ੍ਛਤਂ ਕਣਾਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਜੀਰਕਾਦਪਿ| ਤ੍ਰਿਜਾਤਧਾਨ੍ਯਮਰਿਚਂ ਪਥਗਰ੍ਧਪਲਾਂਸ਼ਕਮ੍| ਖਜੇਨਾਮਥ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਂ ਤਲ੍ਲਿਹਨ੍ਯੁਪਯੋਜਿਤਮ੍| ਕਾਸਹਿਧ੍ਮਾਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਾਨ੍| ਉਰਃ ਸਨ੍ਧਾਨਜਨਨਂ ਮੇਧਾਸ੍ਮਤਿਬਲਪ੍ਰਦਮ੍| ਅਸ਼੍ਰ੍ਵਿਭ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਹਦ੍ਯਂ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਕਰਸਾਯਨਮ੍||੨੯||
बीतत्वगस्थिकूष्माण्डतुलां स्विन्नां पुनः पचेत्| घट्टयन् सर्पिषः प्रस्थे क्षौद्रवर्णेऽत्र च क्षिपेत्| खण्डाच्छतं कणाशुण्ठ्योर्द्विपलं जीरकादपि| त्रिजातधान्यमरिचं पृथगर्धपलांशकम्| खजेनामथ्य च स्थाप्यं तल्लिहन्युपयोजितम्| कासहिध्माज्वरश्वासरक्तपित्तक्षतक्षयान्| उरः सन्धानजननं मेधास्मृतिबलप्रदम्| अश्र्विभ्यान्निर्मितं हृद्यं कूष्माण्डकरसायनम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAgabalAdInAM prayogaH (30) · Śloka 30
ਪਿਬੇਨ੍ਨਾਗਬਲਾਮੂਲਸ੍ਯਾਰ੍ਧਕਰ੍ਸਾਭਿਵਰ੍ਧਿਤਾਮ੍| ਪਲਂ ਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਮਾਸਂ ਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਰਨਨ੍ਨਭੁਕ੍| ਏਸ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਪੁਸ੍ਟ੍ਯਾਯੁਰ੍ਬਲਵਰ੍ਣਕਰਃ ਪਰਮ੍| ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਪੋਯਂ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੌਸਧਸ੍ਯ ਚ||੩੦||
पिबेन्नागबलामूलस्यार्धकर्षाभिवर्धिताम्| पलं क्षीरयुतं मासं क्षीरवृत्तिरनन्नभुक्| एष प्रयोगः पुष्ट्यायुर्बलवर्णकरः परम्| मण्डूकपर्ण्याः कल्पोऽयं यष्ट्या विश्वौषधस्य च||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAgabalAsarpiH (31) · Śloka 31
ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਪਚੇਨ੍ਨਾਗਬਲਾਤੁਲਾਮ੍| ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤੁਲ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਞ੍ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਪਲਾਰ੍ਧਿਕੈਸ਼੍ਚਾਤਿਬਲਾਯਸ੍ਟੀਪੁਨਰ੍ਨਵੈਃ| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪ੍ਰਿਯਾਲਕਪਿਕਚ੍ਛੁਭਿਃ| ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਸਿਤਾਭੀਰੁਮੇਦਾਯੁਗ੍ਮਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕੈਃ| ਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾਦ੍ਵਿਜੀਰਕੈਃ| ਮਣਾਲਬਿਸਖਰ੍ਜੂਰਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਕਸ਼ੇਰੁਕੈਃ| ਏਤਨ੍ਨਾਗਬਲਾਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਮ੍| ਜਯੇਤ੍ਤਡ੍ਭ੍ਰਮਦਾਹਾਂਸ਼੍ਚ ਬਲਪੁਸ੍ਟਿਕਰਂ ਪਰਮ੍| ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਮੋਜਸ੍ਯਂ ਵਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਉਪਯੁਜ੍ਯ ਤੁ ਸਣ੍ਮਾਸਾਦ੍ਵਦ੍ਧੋਪਿ ਤਰੁਣਾਯਤੇ||੩੧||
पादशेषं जलद्रोणे पचेन्नागबलातुलाम्| तेन क्वाथेन तुल्यांशं घृतं क्षीरञ्च साधयेत्| पलार्धिकैश्चातिबलायष्टीपुनर्नवैः| प्रपौण्डरीककाश्मर्यप्रियालकपिकच्छुभिः| अश्वगन्धासिताभीरुमेदायुग्मत्रिकण्टकैः| काकोलीक्षीरकाकोलीक्षीरशुक्लाद्विजीरकैः| मृणालबिसखर्जूरशृङ्गाटककशेरुकैः| एतन्नागबलासर्पिः पित्तरक्तं क्षतक्षयम्| जयेत्तृड्भ्रमदाहांश्च बलपुष्टिकरं परम्| वर्ण्यमायुष्यमोजस्यं वलीपलितनाशनम्| उपयुज्य तु षण्मासाद्वृद्धोऽपि तरुणायते||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMskRutamannam (32) · Śloka 32
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਚ| ਸਂਯੁਤਂ ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਿਬੇਤ੍ ਕਾਸਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍| ਫਲਾਮ੍ਲਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਭਸ੍ਟਂ ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸੇ ਕਤਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਕ੍ਸੀਣਃ ਪਿਬੇਦ੍ਯੂਸਂ ਜੀਵਨਂ ਬਂਹਣਂ ਪਰਮ੍| ਸਕ੍ਤੂਨਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਪੂਤਾਨਾਂ ਮਨ੍ਥਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਯਵਾਨ੍ਨਸਾਤ੍ਮ੍ਯੋ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਃ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਃ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ||੩੨||
शर्करापिप्पलीचूर्णैः सर्पिषा माक्षिकेण च| संयुतं वा शृतं क्षीरे पिबेत् कासज्वरापहम्| फलाम्लं सर्पिषा भृष्टं विदारीक्षुरसे कृतम्| स्त्रीषु क्षीणः पिबेद्यूषं जीवनं बृंहणं परम्| सक्तूनां वस्त्रपूतानां मन्थं क्षौद्रघृतान्वितम्| यवान्नसात्म्यो दीप्ताग्निः क्षतक्षीणः पिबेन्नरः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMskRutA rasAH (33) · Śloka 33
ਸਂਸ੍ਕਤਾ ਰਸਾਃ ਜੀਵਨੀਯੋਪਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਘਤਭਰ੍ਜਿਤਮ੍| ਰਸਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ਕ੍ਸੀਣੇ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਰ੍ਥਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਗੋਮਹਿਸ੍ਯਸ਼੍ਵਨਾਗਾਜੈਃ ਕ੍ਸੀਰੈਰ੍ਮਾਂਸਰਸੈਸ੍ਤਥਾ| ਯਵਾਨ੍ਨਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਯੂਸੈਃ ਫਲਾਮ੍ਲੈਰ੍ਵਾ ਘਤਾਦ੍ਯੁਤੈਃ||੩੩||
संस्कृता रसाः जीवनीयोपसिद्धं वा जाङ्गलं घृतभर्जितम्| रसं प्रयोजयेत्क्षीणे व्यञ्जनार्थं सशर्करम्| गोमहिष्यश्वनागाजैः क्षीरैर्मांसरसैस्तथा| यवान्नं भोजयेद्यूषैः फलाम्लैर्वा घृताद्युतैः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnibalAnusAraM vidhiBedaH (34) · Śloka 34
ਦੀਪ੍ਤੇਗ੍ਨੌ ਵਿਧਿਰੇਸਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਦੇ ਦੀਪਨਪਾਚਨਃ| ਯਕ੍ਸ੍ਮੋਕ੍ਤਃ ਕ੍ਸਤਿਨਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਗ੍ਰਾਹੀ ਸ਼ਕਤਿ ਤੁ ਦ੍ਰਵੇ||੩੪||
दीप्तेऽग्नौ विधिरेषः स्यान्मन्दे दीपनपाचनः| यक्ष्मोक्तः क्षतिनां शस्तो ग्राही शकृति तु द्रवे||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agastyarasAyanam (35) · Śloka 35
ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾਂ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀਂ ਸ਼ਠੀ ਬਲਾਮ੍| ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਂ ਚ ਦ੍ਵਿਪਲਾਂਸ਼ਾਨ੍ਯਵਾਢਕਮ੍| ਹਰੀਤਕੀਸ਼ਤਂ ਚੈਕਂ ਜਲਪਞ੍ਚਾਢਕੇ ਪਚੇਤ੍| ਯਵਸ੍ਵੇਦੇ ਕਸਾਯਂ ਤਂ ਪੂਤਂ ਤਚ੍ਚਾਭਯਾਸ਼ਤਮ੍| ਪਚੇਦ੍ਗੁਡਤੁਲਾਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕੁਡਵਂ ਚ ਪਥਗ੍ਘਤਾਤ੍| ਤੈਲਾਤ੍ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਸ਼ੀਤੇ ਚ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਤ੍| ਲੇਹਾਦ੍ ਦ੍ਵੇ ਚਾਭਯੇ ਨਿਤ੍ਯਮਤਃ ਖਾਦੇਦ੍ਰਸਾਯਨਾਤ੍| ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਨ੍ ਕ੍ਸਯਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਸਹਿਧ੍ਮਂ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍| ਮੇਹਗੁਲ੍ਮਗ੍ਰਹਣ੍ਯਰ੍ਸ਼ੋਹਦ੍ਰੋਗਾਰੁਚਿਪੀਨਸਾਨ੍| ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਵਿਹਿਤਂ ਧਨ੍ਯਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਟਂ ਰਸਾਯਨਮ੍||੩੫||
दशमूलं स्वयङ्गुप्तां शङ्खपुष्पीं शठी बलाम्| हस्तिपिप्पल्यपामार्गपिप्पलीमूलचित्रकान्| भार्ङ्गी पुष्करमूलं च द्विपलांशान्यवाढकम्| हरीतकीशतं चैकं जलपञ्चाढके पचेत्| यवस्वेदे कषायं तं पूतं तच्चाभयाशतम्| पचेद्गुडतुलां दत्वा कुडवं च पृथग्घृतात्| तैलात्सपिप्पलीचूर्णात्सिद्धशीते च माक्षिकात्| लेहाद् द्वे चाभये नित्यमतः खादेद्रसायनात्| पञ्चकासान् क्षयं श्वासं सहिध्मं विषमज्वरम्| मेहगुल्मग्रहण्यर्शोहृद्रोगारुचिपीनसान्| अगस्त्यविहितं धन्यमिदं श्रेष्टं रसायनम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasiShTharasAyanam (36) · Śloka 36
ਦਸ਼ਮੂਲਾਂ ਬਲਾਂ ਮੂਰ੍ਵਾਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਪਾਠਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਤਿਵਿਸਾਮਤਾਃ| ਬਾਲਬਿਲ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦਨ੍ਤੀਮੂਲਂ ਪਤ੍ਰਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਰਕਾਤ੍| ਪਯਸ੍ਯਾਂ ਕੁਟਜਂ ਹਿਂਸ੍ਰਾਂ ਪੁਸ੍ਪਂ ਸਾਰਞ੍ਚ ਬੀਜਕਾਤ੍| ਬੋਲਸ੍ਥਵਿਰਭਲ੍ਲਾਤਵਿਕਙ੍ਕਤਸ਼ਤਾਵਰੀਃ| ਪੂਤੀਕਰਞ੍ਜਸ਼ਮ੍ਯਾਕਚਨ੍ਦ੍ਰਲੇਖਾਸਹਾਚਰਮ੍| ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਕਨਿਮ੍ਬਤ੍ਵਗਿਕ੍ਸੁਰਂ ਚ ਪਲਾਂਸ਼ਕਮ੍| ਪਥ੍ਯਾਸਹਸ੍ਰਾਂ ਸਸ਼ਤਂ ਯਵਾਨਾਂ ਚਾ ਢਕਦ੍ਵਯਮ੍| ਪਚੇਦਸ੍ਟਗੁਣੇ ਤੋਯੇ ਯਵਸ੍ਵੇਦੇਵਤਾਰਯੇਤ੍| ਪੂਤੇ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਸਪਥ੍ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਜੀਰ੍ਣਗੁਡਾਤ੍ਤੁਲਾਮ੍| ਤੈਲਾਜ੍ਯਧਾਤ੍ਰੀਰਸਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤਤਃ ਪੁਨਃ| ਅਧਿਸ਼੍ਰਯੇਨ੍ਮਦਾਵਗ੍ਨੌ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪੇਵਤਾਰ੍ਯ ਚ| ਸ਼ੀਤੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਕੁਡਵਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਾਤ੍ਤ੍ਰਿਜਾਤਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਲਂ ਨਿਕਨੇਤ੍ਤਤਃ| ਧਾਨ੍ਯੇ ਪੁਰਾਣਕੁਮ੍ਭਸ੍ਥਂ ਮਾਂਸਂ ਖਾਦੇਚ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| ਰਸਾਯਨਂ ਵਸਿਸ੍ਠੋਕ੍ਤਮੇਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਗੁਣਾਧਿਕਮ੍| ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਂ ਨਿਸ੍ਪਰੀਹਾਰਂ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸੁ ਚਦਾਸ੍ਯਤੇ||੩੬||
दशमूलां बलां मूर्वां हरिद्रे पिप्पलीद्वयम्| पाठाश्वगन्धापामार्गस्वगुप्तातिविषामृताः| बालबिल्वं त्रिवृद्दन्तीमूलं पत्रञ्च चित्रकात्| पयस्यां कुटजं हिंस्रां पुष्पं सारञ्च बीजकात्| बोलस्थविरभल्लातविकङ्कतशतावरीः| पूतीकरञ्जशम्याकचन्द्रलेखासहाचरम्| सौभाञ्जनकनिम्बत्वगिक्षुरं च पलांशकम्| पथ्यासहस्रां सशतं यवानां चा ढकद्वयम्| पचेदष्टगुणे तोये यवस्वेदेऽवतारयेत्| पूते क्षिपेत्सपथ्ये च तत्र जीर्णगुडात्तुलाम्| तैलाज्यधात्रीरसतः प्रस्थं प्रस्थं ततः पुनः| अधिश्रयेन्मृदावग्नौ दर्वीलेपेऽवतार्य च| शीते प्रस्थद्वयं क्षौद्रात्पिप्पलीकुडवं क्षिपेत्| चूर्णीकृतात्त्रिजाताच्च त्रिपलं निकनेत्ततः| धान्ये पुराणकुम्भस्थं मांसं खादेच्च पूर्ववत्| रसायनं वसिष्ठोक्तमेतत्पूर्वगुणाधिकम्| स्वस्थानं निष्परीहारं सर्वर्तुषु चदास्यते||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saindhavAdicUrNam (37) · Śloka 37
ਪਾਲਿਕਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਦ੍ਵੇ ਚ ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਤ੍ਪਲੇ| ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਾਨਿ ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਂ ਦਾਡਿਮਂ ਪਤ੍ਰਮਾਰ੍ਜਕਾਤ੍| ਏਕੈਕਾਮਰਿਚਾਜਾਜ੍ਯੋਰ੍ਧਾਨ੍ਯਕ ਦ੍ਵੇ ਚਤੁਰ੍ਥਿਕੇ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਃ ਪਲਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦਸ਼ ਦ੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍| ਕਤ੍ਵ ਚੂਰ੍ਣਮਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਮਨ੍ਨਪਾਨੇਸੁ ਦਾਪਯੇਤ੍| ਰੁਚ੍ਯਂ ਤਦ੍ਦੀਪਨਂ ਬਲ੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਨੁਤ੍||੩੭||
पालिकं सैन्धवं शुण्ठी द्वे च सौवर्चलात्पले| कुडवांशानि वृक्षाम्लं दाडिमं पत्रमार्जकात्| एकैकामरिचाजाज्योर्धान्यक द्वे चतुर्थिके| शर्करायाः पलान्यत्र दश द्वे च प्रदापयेत्| कृत्व चूर्णमतो मात्रामन्नपानेषु दापयेत्| रुच्यं तद्दीपनं बल्यं पार्श्वार्तिश्वासकासनुत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAnyakAdiShADavaH (38) · Śloka 38
ਏਕਾਂ ਸੋਡਸ਼ਿਕਾਂ ਧਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਚਾਜਾਜਿਦੀਪ੍ਯਕਾਤ੍| ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦਾਡਿਮਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲੇ ਦ੍ਵਿਰ੍ਦ੍ਵਿਸ੍ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਤ੍ ਪਲੇ| ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾ ਕਰ੍ਸਂ ਦਧਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚਪਲਾਨਿ ਚ| ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸੋਡਸ਼ਪਲੈਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਸਾਡਵੋਯਂ ਪ੍ਰਦੇਯਃ ਸ੍ਯਾਦਨ੍ਨਪਾਨੇਸੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਯਕ੍ਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਵਿਹਿਤਃ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸਤੇ||੩੮||
एकां षोडशिकां धान्यात् द्वे द्वे चाजाजिदीप्यकात्| ताभ्यां दाडिमवृक्षाम्ले द्विर्द्विस्सौवर्चलात् पले| शुण्ठ्या कर्षं दधित्थस्य मध्यात्पञ्चपलानि च| तच्चूर्णं षोडशपलैः शर्कराया विमिश्रयेत्| षाडवोयं प्रदेयः स्यादन्नपानेषु पूर्ववत्| विधिश्च यक्ष्मपित्तास्रविहितः शस्यते क्षते||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmapAnaviShayaH (39) · Śloka 39
ਨਿਵਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸਤਦੋਸੇ ਤੁ ਕਫੇ ਵਦ੍ਧ ਉਰਃ ਸ਼ਿਰਃ| ਦਾਲ੍ਯੇਤੇ ਕਾਸਿਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਨਾ ਧੂਮਾਨਿਮਾਨ੍ਪਿਬੇਤ੍||੩੯||
निवृत्ते क्षतदोषे तु कफे वृद्ध उरः शिरः| दाल्येते कासिनो यस्य स ना धूमानिमान्पिबेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmayogAH (40) · Śloka 40
ਦ੍ਵਿਮੇਦਾਦ੍ਵਿਬਲਾਯਸ੍ਟੀਕਲ੍ਕੈਃ ਕ੍ਸੌਮੇ ਸੁਭਾਵਿਤੇ| ਵਰ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਜੀਵਨੀਯਘਤਾਨੁਪਃ| ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਬਲਾਸਾਜਗਨ੍ਧਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰਿਨਾਗਰੈਃ| ਤਦ੍ਵਦੇਵਾਨੁਪਾਨਂ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਕਰੇਕ੍ਸੁਗੁਡੋਦਕਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਂ ਤੁਲ੍ਯਾਮਾਰ੍ਦ੍ਰਯਾ ਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗਯਾ| ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਟਕਂ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਃ||੪੦||
द्विमेदाद्विबलायष्टीकल्कैः क्षौमे सुभाविते| वर्तिं कृत्वा पिबेद्धूमं जीवनीयघृतानुपः| मनःशिलाबलासाजगन्धात्वक्क्षीरिनागरैः| तद्वदेवानुपानं तु शर्करेक्षुगुडोदकम्| पिष्ट्वा मनःशिलां तुल्यामार्द्रया वटशुङ्गया| ससर्पिष्टकं पिबेद्धूमं तित्तिरिप्रतिभोजनः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShayakAsacikitsitam tatrAdau kriyAkramaH (41) · Śloka 41
ਕ੍ਸਯਜੇ ਬਂਹਣਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਧਨਮ੍| ਬਹੁਦੋਸਾਯ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਮਦੁ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੪੧||
क्षयजे बृंहणं पूर्वं कुर्यादग्नेश्च वर्धनम्| बहुदोषाय सस्नेहं मृदु दद्याद्विरेचनम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanaghRutAni (42) · Śloka 42
ਸ਼ਮ੍ਯਾਕੇਨ ਤ੍ਰਿਵਤਯਾ ਮਦ੍ਵੀਕਾਰਸਯੁਕ੍ਤਯਾ| ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਵਿਦਾਰੀਸ੍ਵਰਸੇਨ ਚ| ਸਰ੍ਪਿਃਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਬੇਦ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਸੀਣਦੇਹੋ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍||੪੨||
शम्याकेन त्रिवृतया मृद्वीकारसयुक्तया| तिल्वकस्य कषायेण विदारीस्वरसेन च| सर्पिःसिद्धं पिबेद्युक्त्या क्षीणदेहो विशोधनम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINapittAdiShu viSeShaH (43) · Śloka 43
ਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫੇ ਧਾਤੁਸੁ ਚ ਕ੍ਸੀਣੇਸੁ ਕ੍ਸਯਕਾਸਵਾਨ੍| ਘਤਂ ਕਰ੍ਕਟਕੀਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਬਲਾਸਾਧਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੪੩||
पित्ते कफे धातुषु च क्षीणेषु क्षयकासवान्| घृतं कर्कटकीक्षीरद्विबलासाधितं पिबेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtravaivarNyAdAvanuvAsanam (44) · Śloka 44
ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯੇ ਕਚ੍ਛ੍ਰਨਿਰ੍ਗਮੇ| ਸ਼ੂਨੇ ਸਵੇਦਨੇ ਮੇਢ੍ਰੇ ਪਾਯੌ ਸਸ਼੍ਰੋਣਿਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇ| ਘਤਮਣ੍ਡੇਨ ਲਘੁਨਾਨੁਵਾਸ੍ਯੋ ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਣ ਵਾ||੪੪||
मूत्रस्य वैवर्ण्ये कृच्छ्रनिर्गमे| शूने सवेदने मेढ्रे पायौ सश्रोणिवङ्क्षणे| घृतमण्डेन लघुनाऽनुवास्यो मिश्रकेण वा||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BojanemAMsarasopayogaH (45) · Śloka 45
ਜਾਙ੍ਗਲੈਃ ਪ੍ਰਤਿਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤਕਾਦ੍ਯਾ ਬਿਲੇਸ਼ਯਾਃ| ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸਹਾਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਿਨਃ| ਔਸ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਮਤਿਭਾਵਾਚ੍ਚ ਸ੍ਰੋਤੋਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਵਯਨ੍ਤਿ ਤੇ| ਕਫਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਤੈਃ ਪੁਸ੍ਟਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਹਨ੍ਰਸਃ||੪੫||
जाङ्गलैः प्रतिभुक्तस्य वर्तकाद्या बिलेशयाः| क्रमशः प्रसहास्तद्वत्प्रयोज्याः पिशिताशिनः| औष्ण्यात्प्रमतिभावाच्च स्रोतोभ्यश्चावयन्ति ते| कफं शुद्धैश्च तैः पुष्टिं कुर्यात् सम्यग्वहन्रसः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cavikAdighRutam (46) · Śloka 46
ਚਵਿਕਾਤ੍ਰਿਫਲਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਦਸ਼ਮੂਲੈਃ ਸਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਕੁਲਤ੍ਥਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਪਾਠਾਕੋਲਯਵੈਰ੍ਜਲੇ| ਸ਼ਤੈਰ੍ਨਾਗਰਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਠਿਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਾ ਚ ਸਮੈਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧੇਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੌ ਕ੍ਸਾਰੌ ਦ੍ਵੌ ਪਞ੍ਚ ਲਵਣਾਨਿ ਚ| ਦਤ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਿਬੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕ੍ਸਯਕਾਸਨਿਪੀਡਿਤਃ||੪੬||
चविकात्रिफलाभार्ङ्गीदशमूलैः सचित्रकैः| कुलत्थपिप्पलीमूलपाठाकोलयवैर्जले| शृतैर्नागरदुःस्पर्शपिप्पलीशठिपौष्करैः| पिष्टैः कर्कटशृङ्ग्या च समैः सर्पिर्विपाचयेत्| सिद्धेऽस्मिंश्चूर्णितौ क्षारौ द्वौ पञ्च लवणानि च| दत्वा युक्त्या पिबेन्मात्रां क्षयकासनिपीडितः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsamardAdighRutam (47) · Śloka 47
ਕਾਸਮਰ੍ਦਾਭਯਾਮੁਸ੍ਤਾਪਾਠਾਕਟ੍ਫਲਨਾਗਰੈਃ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਕਟੁਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾ ਸੁਰਸੇਨ ਚ| ਅਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਾਢਕੇ| ਪਚੇਚ੍ਛੋਸਜ੍ਵਰਪ੍ਲੀਹਸਰ੍ਵਕਾਸਹਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍||੪੭||
कासमर्दाभयामुस्तापाठाकट्फलनागरैः| पिप्पल्या कटुरोहिण्या काश्मर्या सुरसेन च| अक्षमात्रैर्घृतप्रस्थं क्षीरद्राक्षारसाढके| पचेच्छोषज्वरप्लीहसर्वकासहरं शिवम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShAdighRutam (48) · Śloka 48
ਵਸਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਗੁਡੂਚੀਨਾਂ ਪਤ੍ਰਮੂਲਫਲਾਙ੍ਕੁਰਾਤ੍| ਰਸਕਲ੍ਕੈਰ੍ਘਤਂ ਪਕ੍ਵਂ ਹਨ੍ਤਿ ਕਾਸਜ੍ਵਰਾਰੁਚੀਃ||੪੮||
वृषव्याघ्रीगुडूचीनां पत्रमूलफलाङ्कुरात्| रसकल्कैर्घृतं पक्वं हन्ति कासज्वरारुचीः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dADimAdighRutam (49) · Śloka 49
ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਦਾਡਿਮਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਸਂਯੁਤਮ੍| ਪਿਬੇਦੁਪਰਿਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯਵਕ੍ਸਾਰਯੁਤਂ ਨਰਃ||੪੯||
द्विगुणे दाडिमरसे सिद्धं वा व्योषसंयुतम्| पिबेदुपरिभक्तस्य यवक्षारयुतं नरः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalyAdighRutam (50) · Śloka 50
ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਗੁਡਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਛਾਗਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਘਤਮ੍||੫੦||
पिप्पली गुडसिद्धं वा छागक्षीरयुतं घृतम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktasarpiShAM viShayanirdeSaH (51) · Śloka 51
ਏਤਾਨ੍ਯਗ੍ਨਿਵਿਵਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨਾਮ੍| ਸ੍ਯੁਰ੍ਦੋਸਬਦ੍ਧਕਣ੍ਠੋਰਃਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ||੫੧||
एतान्यग्निविवृध्यर्थं सर्पींषि क्षयकासिनाम्| स्युर्दोषबद्धकण्ठोरःस्रोतसां च विशुद्धये||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SvAsakAsaharA lehAH (52) · Śloka 52
ਸ਼੍ਵਾਵਿਧਾਂ ਸੂਚਯੋ ਦਗ੍ਧਾਃ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ| ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰਾ ਬਰ੍ਹਿਪਾਦੌ ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਏਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਤੈਲਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਲੇਹਯੇਤ੍ ਕ੍ਸਾਰਮੇਵਂ ਵਾ ਸੁਰਸੈਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਜਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਯੂਸਣਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਪੁਰਾਣਗੁਡਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਚਿਤ੍ਰਕਾਤ੍ਰਿਫਲਾਜਾਜੀਕਰ੍ਕਟਾਖ੍ਯਾਕਟੁਤ੍ਰਿਕਮ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ਗੁਡੇਨਵਾ||੫੨||
श्वाविधां सूचयो दग्धाः सघृतक्षौद्रशर्कराः| श्वासकासहरा बर्हिपादौ वा क्षौद्रसर्पिषा| एरण्डपत्रक्षारं वा व्योषतैलगुडान्वितम्| लेहयेत् क्षारमेवं वा सुरसैरण्डपत्रजम्| लिह्यात्यूषणचूर्णं वा पुराणगुडसर्पिषा| चित्रकात्रिफलाजाजीकर्कटाख्याकटुत्रिकम्| द्राक्षां च क्षौद्रसर्पिर्भ्यां लिह्यादद्याद्गुडेनवा||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAThAdicUrNam (53) · Śloka 53
ਪਾਠਾਮਧੁਕਜੀਵਨ੍ਤੀਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਤ੍ਰਿਫਲਾਘਨਮ੍| ਸ਼ਠੀਦ੍ਵਿਬਹਤੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੇਲਾਵਿਤੁਨ੍ਨਕਮ੍| ਸ਼ਾਰਿਵਾਪੁਸ੍ਕਰਜਟਾਕਰ੍ਕਟਾਖ੍ਯਾਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਲੋਹਰਜਸ੍ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਯਵਾਨਿਕਾ| ਦ੍ਧਿਸ੍ਤਾਮਲਕੀਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਵਿਡਙ੍ਗਂ ਧਨ੍ਵਯਾਸਕਮ੍| ਕ੍ਸਾਰਚਿਤ੍ਰਕਚਵ੍ਯਾਮ੍ਲਵੇਤਸਵ੍ਯੋਸਦਰੁ ਚ| ਸਰ੍ਵਕਾਸਾਞ੍ਜਯੇਲ੍ਲੀਢਂ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ||੫੩||
पाठामधुकजीवन्तीत्वक्क्षीरीत्रिफलाघनम्| शठीद्विबृहतीद्राक्षापिप्पल्येलावितुन्नकम्| शारिवापुष्करजटाकर्कटाख्यारसाञ्जनम्| पुनर्नवालोहरजस्त्रायमाणायवानिका| ऋद्धिस्तामलकीभार्ङ्गीविडङ्गं धन्वयासकम्| क्षारचित्रकचव्याम्लवेतसव्योषदरु च| सर्वकासाञ्जयेल्लीढं तच्चूर्णं मधुसर्पिषा||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana padmakAdicUrNam (54) · Śloka 54
ਪਦ੍ਮਕਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਵ੍ਯੋਸਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਦੇਵਦਰੁ ਚ| ਬਲਾ ਰਾਸ੍ਨਾ ਚ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਸ੍ਤਸਮਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਖਾਦੇਨ੍ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕਾਸਹਰਂ ਪਰਮ੍||੫੪||
पद्मकं त्रिफला व्योषं विडङ्गं देवदरु च| बला रास्ना च तच्चूर्णं समस्तसमशर्करम्| खादेन्मधुघृताभ्यां वा लिह्यात्कासहरं परम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maricacUrNam (55) · Śloka 55
ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਰਿਚਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਸਘਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੫੫||
तद्वन्मरिचचूर्णं वा सघृतं क्षौद्रशर्करम्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyAdigulikA (56) · Śloka 56
ਪਥ੍ਯਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਘਨਗੁਡੈਰ੍ਗੁਲਿਕਾਂ ਧਾਰਯੇਨ੍ਮੁਖੇ| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸੇਸੁ ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਵਿਭੀਤਕਮ੍||੫੬||
पथ्याशुण्ठीघनगुडैर्गुलिकां धारयेन्मुखे| सर्वेषु कासश्वासेषु केवलं वा विभीतकम्||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilvakapatrANAM peyAdisamBAvanam (57) · Śloka 57
ਕਲ੍ਕੇ ਤਿਲ੍ਵਕਪਤ੍ਰਾਣਾਂ ਘਤਭਸ੍ਟੇ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰੇ| ਪੇਯੋਤ੍ਕਾਰ੍ਯਥਵਾਚ੍ਛਰ੍ਦਿਤਟ੍ਕਾਸਾਮਾਤਿਸਾਰਜਿਤ੍||੫੭||
कल्के तिल्वकपत्राणां घृतभृष्टे सशर्करे| पेयोत्कार्यथवाच्छर्दितृट्कासामातिसारजित्||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavAgvAdInAM saMskAraH (58) · Śloka 58
ਗੌਰਸਰ੍ਸਪਗਣ੍ਡੀਰਵਿਡਙ੍ਗਵ੍ਯੋਸਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍| ਸਾਭਯਾਨ੍ ਸਾਧਯੇਤ੍ਤੋਯੇ ਯਵਾਗੂਸ੍ਤੇਨ ਚਾਮ੍ਭਸਾ| ਸਸਰ੍ਪਿਰ੍ਲਵਣਾ ਕਾਸੇ ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸੇ ਸਪੀਨਸੇ| ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧੋ ਮੁਦ੍ਗਯੂਸਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕਤਃ| ਸਗੌਰਾਮਲਕਃ ਸਾਮ੍ਲਃ ਸਰ੍ਵਕਾਸਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍| ਵਾਤਘ੍ਨੌਸਧਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥੇ ਕ੍ਸੀਰਂ ਯੂਸਾਨ੍ ਰਸਾਨਪਿ| ਵੈਸ੍ਕਿਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਤੁਦਾਨ੍ ਬੈਲਾਨ੍ ਦਾਪਯੇਤ੍ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨੇ||੫੮||
गौरसर्षपगण्डीरविडङ्गव्योषचित्रकान्| साभयान् साधयेत्तोये यवागूस्तेन चाम्भसा| ससर्पिर्लवणा कासे हिध्माश्वासे सपीनसे| कण्टकारीरसे सिद्धो मुद्गयूषः सुसंस्कृतः| सगौरामलकः साम्लः सर्वकासभिषग्जितम्| वातघ्नौषधनिष्क्वाथे क्षीरं यूषान् रसानपि| वैष्किरान् प्रातुदान् बैलान् दापयेत् क्षयकासिने||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideSena dhUmapAnanirdeSaH (59) · Śloka 59
ਕ੍ਸਤਕਾਸੇ ਚ ਯੇ ਧੂਮਾਃ ਸਾਨੁਪਾਨਾ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ| ਕ੍ਸਯਕਾਸੇਪਿ ਤੇ ਯੋਜ੍ਯਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯਚ੍ਚ ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਿ||੫੯||
क्षतकासे च ये धूमाः सानुपाना निदर्शिताः| क्षयकासेऽपि ते योज्या वक्ष्यते यच्च यक्ष्मणि||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShayakAsacikitsAsUtram (60) · Śloka 60
ਬਂਹਣਂ ਦੀਪਨਂ ਚਾਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਤ੍ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਭ੍ਯੋ ਵਲ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੬੦||
बृंहणं दीपनं चाग्नेः स्रोतसां च विशोधनम्| व्यत्यासात्क्षयकासिभ्यो वल्यं सर्वं प्रशस्यते||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatakAsasya sannipAtaBavatvam (61-5) · Śloka 5
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦ੍ਭਵੋ ਘੋਰਃ ਕ੍ਸਯਕਾਸੋ ਯਤਸ੍ਤਤਃ| ਯਥਾਦੋਸਬਲਂ ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਹਿਤਂ ਹਿਤਮ੍||੬੧|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫||
सन्निपातोद्भवो घोरः क्षयकासो यतस्ततः| यथादोषबलं तस्य सन्निपातहितं हितम्||६१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने क्षतक्षयकासचिकित्सितन्नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon