4. kāsacikitsitam

Adhikarana adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

ਅਥਾਤਃ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍undefinedਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||

Adhikarana vAtajakAsacikitsA tatrAdau kiryAkramaH (2) · Śloka 2

ਕੇਵਲਾਨਿਲਜਂ ਕਾਸਂ ਸ੍ਨੇਹੈਰਾਦਾਵੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਵਾਤਘ੍ਨਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਪੇਯਾਯੂਸਰਸਾਦਿਭਿਃ| ਲੇਹੈਰ੍ਧੂਮੈਸ੍ਤਥਾਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਵੇਦਸੇਕਾਵਗਾਹਨੈਃ| ਬਸ੍ਤਿਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧਵਿਡ੍ਵਾਤਂ ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵੌਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਿਕੈਃ| ਘਤੈਃ ਕ੍ਸੀਰੈਸ਼੍ਚ ਸਕਫਂ ਜਯੇਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨੈਃ||੨||

Adhikarana guDUcyAdighRutam (3) · Śloka 3

ਗੁਡੂਚੀਕਣ੍ਟਕਾਰੀਭ੍ਯਾਂ ਪਥਕ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਦ੍ਰਸੇ| ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਾਦ੍ਵਾਤਕਾਸਨੁਦ੍ਵਿਹ੍ਨਿਦੀਪਨਃ||੩||

Adhikarana kShAraghRutam (4) · Śloka 4

ਕ੍ਸਾਰਰਾਸ੍ਨਾਵਚਾਹਿਙ੍ਗੁਪਾਠਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਧਾਨ੍ਯਕੈਃ| ਦ੍ਵਿਸ਼ਣੈਃ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਞ੍ਚਕੋਲਯੁਤੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਪੀਤੋ ਮਣ੍ਡਾਨੁਪਾਯਿਨਾ| ਸਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗ੍ਰਹਣੀਰੋਗਗੁਲ੍ਮਨੁਤ੍||੪||

Adhikarana kAshmaryAdighRutam (5) · Śloka 5

ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਤ੍ਰਿਫਲਾਵ੍ਯੋਸਸ਼ਠੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਰੂਸਕਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਪਾਠੇ ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਕਗੋਕ੍ਸੁਰਮ੍| ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਤਾਮਲਕੀਮੇਦਾਕਾਕਨਾਸਾਸ਼ਤਾਵਰੀਃ| ਵਿਦਾਰੀ ਚ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵਿਪਾਚਿਤਃ| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਚ ਜਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਜ੍ਵਰਕਾਸਹਲੀਮਕਾਨ੍| ਗੁਲ੍ਮਾਰੁਚਿਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਸ਼ਿਰੋਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਵੇਦਨਾਃ| ਕਾਮਿਲਾਰ੍ਸ਼ੋਨਿਲਾਸ੍ਠੀਲਾਕ੍ਸਤਸ਼ੋਫਕ੍ਸਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸਃ||੫||

Adhikarana rAsnAdighRutam (6) · Śloka 6

ਦ੍ਰੋਣੇਪਾਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਰਾਸ੍ਨਾਦਸ਼ਮੂਲਸ਼ਤਾਵਰੀਃ| ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਂ ਕੁਲਤ੍ਥਂ ਬਦਰਂ ਯਵਮ੍| ਤੁਲਾਰ੍ਧਂ ਚਾਜਮਾਂਸਸ੍ਯ ਤੇਨ ਸਾਧ੍ਯਂ ਘਤਾਢਕਮ੍| ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਪਲਾਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਤਤ੍| ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾਤਰੋਗੇਸੁ ਪਾਨਨਾਵਨਬਸ੍ਤਿਭਿਃ| ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਨ੍ ਸ਼ਿਰਃ ਕਮ੍ਪਂ ਯੋਨਿਵਂਕ੍ਸਣਵੇਦਨਾਮ੍| ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਕਾਙ੍ਗਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਲੀਹੋਰ੍ਧ੍ਵਾਨਿਲਾਞ੍ਜਯੇਤ੍||੬||

Adhikarana vidAryAdighRutam (7) · Śloka 7

ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਕਾਸਜਿਤ੍||੭||

Adhikarana ashokabIjAdighRutam (8) · Śloka 8

ਅਸ਼ੋਕਬੀਜਕ੍ਸਵਕਜਨ੍ਤੁਘ੍ਨਾਞ੍ਜਨਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਸਵਿਡੈਸ਼੍ਚ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਘਤਾਦ੍ਯੁਤਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਪਯਸ਼੍ਚਾਨੁ ਪਿਬੇਦਾਜਂ ਕਾਸਾਭਿਪੀਡਿਤਃ||੮||

Adhikarana viDa~ggAdicUrNam (9) · Śloka 9

ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਨਾਗਰਂ ਰਾਸ੍ਨਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਕ੍ਸਾਰਸ਼੍ਚ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਘਤਮਾਤ੍ਰਯਾ| ਸਕਫੇਨਿਲਜੇ ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਹਤਾਗ੍ਨਿਸੁ||੯||

Adhikarana avalehacUrNAdikam (10) · Śloka 10

ਦੁਰਾਲਭਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗਿਵੇਰਂ ਸ਼ਠੀ ਰਾਸ੍ਨਾ ਸਿਤੋਪਲਾਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗਞ੍ਚ ਕਾਸੇ ਤੈਲੇਨ ਵਾਤਜੇ| ਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਕਰ੍ਕਟਕੀਂ ਸ਼ਠੀਮ੍| ਪੁਰਾਣਗੁਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨ੍ਯਵਲੇਹਯੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਕਸ੍ਣਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਚ ਸਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਚ| ਪਿਬੇਤ੍ਕਸ੍ਣਾਞ੍ਚ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਸਲਿਲੇਨ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍| ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਸਸਿਤਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਦਧ੍ਨਾ ਵਾ ਕਣਰੇਣੁਕਾਃ| ਪਿਬੇਦ੍ਬਦਰਮਜ੍ਜ੍ਞੌ ਵਾ ਮਦਿਰਾਦਧਿਮਸ੍ਤੁਭਿਃ| ਅਥਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕਂ ਗ਼ਤਭਸ੍ਟਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੧੦||

Adhikarana dhUmapAnam (11) · Śloka 11

ਕਾਸੀ ਸਪੀਨਸੋ ਧੂਮਂ ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਵਿਧਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸੋਕ੍ਤਧੂਮਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਨਃ||੧੧||

Adhikarana saMskRutAH rasAH (12) · Śloka 12

ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨੂਪੌਦਕੈਃ ਸ਼ਾਲਿਯਵਗੋਧੂਮਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍| ਰਸੈਰ੍ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਨਾਂ ਯੂਸੈਰ੍ਵਾ ਭੋਜਯੇਦ੍ਧਿਤਾਨ੍||੧੨||

Adhikarana saMskRutAH peyAH (13) · Śloka 13

ਯਵਾਨੀਪਿਪ੍ਪਲੀਬਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯਨਾਗਰਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਰਾਸ੍ਨਾਜਾਜੀਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀਪਲਾਸ਼ਸ਼ਠਿਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾਂ ਪੇਯਾਮਨਿਲਜੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਟੀਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਕੋਸ੍ਠਾਰ੍ਤਿਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀਮ੍| ਦਸ਼ਮੂਲਰਸੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਞ੍ਚਕੋਲਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍| ਪਿਬੇਤ੍ਸਮਤਿਲਾਂ ਪੇਯਾਂ ਕ੍ਸੈਰੇਯੀਂ ਵਾ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍| ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਕੌਕ੍ਕੁਟਵਾਰਾਹੈਰ੍ਮਾਂਸੈਰ੍ਵਾ ਸਾਜ੍ਯਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍|੧੩|

Adhikarana pathyam (13) · Śloka 13

ਵਾਸ੍ਤੁਕੋ ਵਾਯਸੀਸ਼ਾਕਂ ਕਾਸਗ਼੍ਨਃ ਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਃ| ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਃ ਫਲਂ ਪਤ੍ਰਂ ਵਾਲਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਚ ਮੁਲਕਮ੍| ਸ੍ਨੇਹਾਸ੍ਤੈਲਾਦਯੋ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਗੌਡਿਕਾਃ| ਦਧਿਮਸ੍ਤ੍ਵਾਰਨਾਲਾਮ੍ਮਫਲਾਮ੍ਬੁਮਦਿਰਾਃ ਪਿਬੇਤ੍||੧੩||

Adhikarana pittajakAsacikitsA vamanam (14) · Śloka 14

ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਤੁਸਕਫੇ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਮਧੁਰੈਰ੍ਯੁਤਾਮ੍| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਕਾਯ ਯੁਤਾਂ ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਤਿਕ੍ਤਕੈਃ||੧੪||

Adhikarana saMsarjanam (15) · Śloka 15

ਹਤਦੋਸੋ ਹਿਮਂ ਸ੍ਨਿਧਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸਂਸਰ੍ਜਨਂ ਭਜੇਤ੍| ਘਨੇ ਕਫੇ ਤੁ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਤਿਕ੍ਤੋਪਸਂਹਿਤਮ੍||੧੫||

Adhikarana lehAH (16) · Śloka 16

ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੁਸ੍ਤਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮੂਰ੍ਵਾਮਹੌਸਧਮ੍| ਲਾਜਾਮਤਾਫਲਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਪਿਪ੍ਪਲੀਸਿਤਾਃ| ਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਕਰ੍ਕਟੀਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸ਼ਠੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸਿਤਾਬਲਾਃ| ਨਿਦਿਗ੍ਧਕਾਮੂਲਫਲਂ ਵਟਬੀਜਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਵਾਂਸ਼ੀ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਚੇਤਿ ਪਞ੍ਚ ਤੇ| ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾ ਲੇਹਾਃ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧੈਃ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਿਨਾਮ੍| ਪਯੋਨੁਪਾਨਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗੀਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਸਾਜ੍ਯਸਿਤਾਮਧੁਮ੍||੧੬||

Adhikarana apare lehAH (17) · Śloka 17

ਲੇਹਃ ਪੈਤ੍ਤੇ ਸਿਤਾਧਾਤ੍ਰੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਹਿਮੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਸਕਫੇ ਸਾਬ੍ਦਮਰਿਚਃ ਸਘਤਃ ਸਾਨਿਲੇ ਹਿਤਃ| ਮਦ੍ਵੀਕਾਰ੍ਧਸ਼ਤਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਪਿਪ੍ਪਲੀਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਲਮ੍| ਲੇਹਯੇਨ੍ਮਧੁਨਾ ਗੋਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਪਸ੍ਯ ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਮ੍| ਤ੍ਵਗੇਲਾਵ੍ਯੋਸਮਦ੍ਵੀਕਾਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਲਾਜਮੁਸ੍ਤਸ਼ਠੀਰਾਸ੍ਨਾਧਾਤ੍ਰੀਫਲਬਿਭੀਤਕੈਃ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਭਿਰ੍ਲੇਹੋ ਹਦ੍ਰੋਗਕਾਸਹਾ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਮਲਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਲਾਜਲਾਕ੍ਸਾਸਿਤੋਪਲਾਃ| ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਯਸਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਸ੍ਟਭਾਗਿਕਾਃ||੧੭||

Adhikarana vidAryAdInAM pAnam (18) · Śloka 18

ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਮਣਾਲਾਨਾਂ ਰਸਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਿਤੋਪਲਾਮ੍| ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਮਪੋਹਤਿ||੧੮||

Adhikarana pathyam (19) · Śloka 19

ਮਧੁਰੈਰ੍ਜਾਙ੍ਗਲਰਸੈਰ੍ਯਵਸ਼੍ਯਾਮਾਕਕੋਦ੍ਰਵਾਃ| ਮੁਦ੍ਗਾਦਿਯੂਸੈਃ ਸ਼ਾਕੈਸ਼੍ਚ ਤਿਕ੍ਤਕੈਰ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਹਿਤਾਃ||੧੯||

Adhikarana tanukaPayorvisheShaH (20) · Śloka 20

ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਲੇਹਾਸ਼੍ਚ ਤਿਕ੍ਤਕਾ ਮਧੁਸਂਯੁਤਾਃ| ਸ਼ਾਲਯਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਨੁਕਫੇ ਸਸ੍ਟਿਕਾਸ਼੍ਚ ਰਸਾਦਿਭਿਃ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ਭੋਨੁਪਾਨਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਸ੍ਵਰਸਃ ਪਯਃ||੨੦||

Adhikarana siddharasayUShAdikam (21) · Śloka 21

ਕਾਕੋਲੀਬਹਤੀਮੇਦਾਦ੍ਵਯੈਃ ਸਵਸਨਾਗਰੈਃ| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਰਸਕ੍ਸੀਰਪੇਯਾਯੂਸਾਨ੍ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੨੧||

Adhikarana drAkShAkShIrAdikam (22) · Śloka 22

ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਕਣਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਤਣਾਖ਼੍ਯਂ ਚ ਪਚੇਜ੍ਜਲੇ| ਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ੀਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਸਾਧਿਤਾਂ ਤੇਨ ਪੇਯਾਂ ਵਾ ਸੁਸ਼ੀਤਾਂ ਮਧੁਨਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍||੨੨||

Adhikarana saghRutaM siddhajalam (23) · Śloka 23

ਸ਼ਠੀ ਹ੍ਨੀਬੇਰਬਹਤੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍ਪੂਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਘਤਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍||੨੩||

Adhikarana pa~jcasamaM sarpiH (24) · Śloka 24

ਮਹਿਸ੍ਯਜਾਵੀਗੋਕ੍ਸੀਰਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਸੈਃ ਸਮੈਃ| ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਬੇਤ੍ .......................||੨੪||

Adhikarana madhuragaNasiddhaM sarpiH (25) · Śloka 25

.................................ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਧੁਰੇਣ ਗਣੇਨ ਵਾ| ਕ੍ਵਾਥੀਕਤੇਨੇਕ੍ਸੁਰਸੇ ਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸਾਧਿਤਮ੍| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਪਿਬੇਤ੍ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੨੫||

Adhikarana kShIrivrukShA~gkuraghRutam (26) · Śloka 26

ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਙ੍ਕੁਰਕ੍ਵਾਥੇ ਪਕ੍ਵਂ ਕ੍ਸੀਰਸਮਂ ਘਤਮ੍| ਪਾਯਯੇਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਾਰ੍ਤਂ ਮਧੁਨਾ ਵਾਵਲੇਹਯੇਤ੍||੨੬||

Adhikarana medAdisarpiH (27) · Śloka 27

ਮੇਦਾਂ ਵਿਦਾਰੀਂ ਕਾਕੋਲੀਂ ਸ੍ਵਯਂਗੁਪ੍ਤਾਫਲਂ ਬਲਾਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਜੀਵਕਂ ਮੁਦ੍ਗਮਾਸਪਰ੍ਣ੍ਯੌ ਦੁਰਾਲਭਾਮ੍| ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯ ਪਚੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਸ੍ਟਗੁਣੇਨ ਤਤ੍| ਪਾਨਭੋਜਨਲੇਹੇਸ਼ੁ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਜਿਤ੍||੨੭||

Adhikarana cUrNayogAH kaShAyayogAshca (28) · Śloka 28

ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਮੇਤੇਸਾਂ ਕਸ਼ਾਯਮਥਵਾ ਪਿਬੇਤ੍||੨੮||

Adhikarana kaPajakAsacikitsA virecanam (29) · Śloka 29

ਕਫਕਾਸੀ ਪਿਬੇਦਾਦੌ ਸੁਰਕਾਸ੍ਠਾਤ੍ਪ੍ਰਦੀਪਿਤਾਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਂ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਂ ਵ੍ਯੋਸਯਵਕ੍ਸਾਰਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਿਰੇਚਯੇਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ ਯੁਕ੍ਤਿਤਃ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਰੇਕੈਰ੍ਬਲਿਨਮ੍..........................||੨੯||

Adhikarana saMsargIkramaH (30) · Śloka 30

.............................ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਚਾਸ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਯਵਮੁਦ੍ਗਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ਨੈਰੁਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸੈਃ ਕਟੂਤ੍ਕਟੈਃ| ਕਾਸਮਰ੍ਦਕਵਾਰ੍ਤਾਕਵ੍ਯਾਘ੍ੜੀਕ੍ਸਾਰਕਣਾਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਧਾਨ੍ਵਬੈਲਰਸੈਃ ਸ੍ਨੇਹੈਸ੍ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਨਿਮ੍ਬਜੈਃ||੩੦||

Adhikarana pAnIyam (31) · Śloka 31

ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਬੁ ਧਰ੍ਮਾਮ੍ਬੁ ਮਦ੍ਯਂ ਮਧ੍ਵਮ੍ਬੁ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਮੂਲੈਃ ਪੌਸ੍ਕਰਸ਼ਮ੍ਯਾਕਪਟੋਲੈਰਨ੍ਵਿਤਂ ਨਿਸ਼ਾਮ੍| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾਤਿ ਸਹ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕਾਲੇਸ੍ਵਨ੍ਨਸ੍ਯ ਵਾ ਤ੍ਰਿਸੁ||੩੧||

Adhikarana kaphakAsaghnAH lehAH (32) · Śloka 32

ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਸ਼ਙ੍ਗਿਵੇਰਂ ਬਿਭੀਤਕਮ੍| ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਭਯਾ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍| ਗੁਡੂਚੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਸ਼ਰ੍ਙੀਕਰ੍ਕਟਕਸ੍ਯ ਚ| ਵ੍ਯੋਸਦਾਰੁਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਲਾਃ| ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਯਾ ਮੂਲਤ੍ਵਙ੍ਮਰਿਚੈਃ ਸਹ ਯੋਜਿਤਾ| ਸ਼ਿਖਿਕੁਕ੍ਕੁਟਪਿਚ੍ਛਾਨਾਂ ਮਸੀ ਕ੍ਸਾਰੋ ਯਵੋਦ੍ਭਵਃ| ਵਿਸ਼ਾਲਾਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਚ ਮਧੁਦ੍ਰਵਾਃ| ਕਫਕਾਸਹਰਾ ਲੇਹਾਃ ਸਪ੍ਤਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਯੋਜਿਤਾਃ| ਮਧੁਨਾ ਮਰਿਚਂ ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਨੈਵ ਚ ਜੋਙ੍ਗਕਮ੍| ਪਥਗ੍ਰਸਾਮ੍ਸ਼੍ਚ ਮਧੁਨਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਵਾਰ੍ਤਾਕਭਙ੍ਗਜਾਨ੍| ਕਾਸਘ੍ਨਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ਼ਕਤਃ ਸੁਰਸਸ੍ਯਾਸਿਤਸ੍ਯ ਚ||੩੨||

Adhikarana vAtAnuge kaPe lehau (33) · Śloka 33

ਦੇਵਦਾਰੁਸ਼ਠੀਰਾਸ੍ਨਾਕਰ੍ਕਟਾਖ਼੍ਯਾਦੁਰਾਲਭਾਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਨਾਗਰਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪਥ੍ਯਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਸਿਤੋਪਲਾਃ| ਮਧੁਤੈਲਯੁਤਾਵੇਤੌ ਲੇਹੌ ਵਾਤਨੁਗੇ ਕਫੇ||੩੩||

Adhikarana viDa~ggAdicUrNalehaH (34) · Śloka 34

ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਕੁਸ੍ਠਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਮ੍| ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇ ਚ ਹਿਧ੍ਮਾਯਾਮ੍ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਾਦ੍ਯੁਤਮ੍||੩੪||

Adhikarana guDAdicUrNam (35) · Śloka 35

ਗੁਡਕ੍ਸਾਰੋਸਣਕਣਾਦਾਡਿਮਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍| ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪਲਦ੍ਵਯਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਕਰ੍ਸ਼ਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਪਲੋਨ੍ਮਿਤਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਪਲੇ ਦਾਡਿਮਾਦਸ੍ਟੌ ਗੁਡਦ੍ਵ੍ਯੋਸਾਤ੍ ਪਲਤ੍ਰਯਮ੍| ਰੋਚਨਂ ਦੀਪਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਪੀਨਸਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍||੩੫||

Adhikarana pAThAdikaM mustAdika~jca cUrNam (36) · Śloka 36

ਪਾਠਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸ਼ਠੀਮੁਰ੍ਵਾਗਵਾਕ੍ਸੀਪਿਪ੍ਪਲੀਘਨਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਘਰ੍ਮਾਮ੍ਬੁਨਾ ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਾਨ੍ਮੁਸ੍ਤਾਸ਼ਠੀਸ਼ੁਣ੍ਠੀਨਾਗਰਾਤਿਵਿਸਯਾਭਯਾਃ||੩੬||

Adhikarana pAcanAntarANi (37) · Śloka 37

ਪਿਬੇਜ੍ਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤਂ ਪਥ੍ਯਾਦਿ ਸਸ਼ਙ੍ਗੀਕਞ੍ਚ ਪਾਚਨਮ੍| ਅਥਵਾ ਦੀਪ੍ਯਕਤ੍ਰਿਵਦ੍ਧਿਸ਼ਾਲਾਘਨਪੌਸ੍ਕਰਮ੍| ਸਕਣਂ ਕ੍ਵਥਿਤੇ ਮੂਤ੍ਰੇ ਕਫਕਾਸੀ ਜਲੇਪਿ ਵਾ||੩੭||

Adhikarana vaidehIkalkaH (38) · Śloka 38

ਤੈਲਭਸ੍ਟਞ੍ਚ ਵੈਦੇਹੀਕਲ੍ਕਾਕ੍ਸਂ ਸਸਿਤੋਪਲਾਮ੍| ਪਾਯਯੇਤ੍ਕਫਕਾਸਘ੍ਨਂ ਕੁਲਤ੍ਥਸਲਿਲਾਦ੍ਯੁਤਮ੍||੩੮||

Adhikarana sauvarcalAdicUrNam (39) · Śloka 39

ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਭਯਾਧਾਤ੍ਰੀਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸਾਰਨਾਗਰਮ੍| ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾਤਕਫਕਾਸਹਰਂ ਪਿਬੇਤ੍||੩੯||

Adhikarana dashamUlAdighRutam (40) · Śloka 40

ਦਸ਼ਮੂਲਾਢਕੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਸ੍ਯਾਕ੍ਸਸਮੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਪੁਸ੍ਕਰਾਹ੍ਵਸ਼ਠੀਬਿਲ੍ਵਸੁਰਸਵ੍ਯੋਸਹਿਙ੍ਗੁਭਿਃ| ਪੇਯਾਨੁਪਾਨਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਮਯਾਪਹਮ੍||੪੦||

Adhikarana nirguNDIghRutam (1) · Śloka 1

ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਪਤ੍ਰਨਿਰ੍ਯਾਸਸਾਧਿਤਂ ਕਾਸਜਿਦ੍ ਘਤਮ੍|੧|

Adhikarana viDa~ggaghRutam (1) · Śloka 1

ਘਤਂ ਰਸੇ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਾਂ ਵ੍ਯੋਸਗਰ੍ਭਂ ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍||੧||

Adhikarana punarnavAghRutam (41) · Śloka 41

ਪੁਨਰ੍ਨਵਸ਼ਿਵਾਟਿਕਾਸਰਲਕਾਸਮਰ੍ਦਾਮਤਾ ਪਟੋਲਬਹਤੀਫਣਿਜ੍ਝਕਰਸੈਃ ਪਯਃਸਂਯੁਤੈਃ| ਘਤਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਨਾ ਚ ਸਿਦ੍ਧਮੁਪਯੁਜ੍ਯ ਸੁਜਾਯਤੇ ਨ ਕਾਸਵਿਸਮਜ੍ਵਰਕ੍ਸਯਗੁਦਾਙ੍ਕੁਰੇਭ੍ਯੋ ਭਯਮ੍||੪੧||

Adhikarana kaNTakArighRutam (42) · Śloka 42

ਸਮੂਲਫਲਪਤ੍ਰਾਯਾਃ ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾ ਰਸਾਢਕੇ| ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਬਲਾਵ੍ਯੋਸਵਿਡਙ੍ਗਸ਼ਠਿਦਾਡਿਮੈਃ| ਸੌਵਰ੍ਚਲਯਵਕ੍ਸਾਰਮੂਲਾਮਲਕਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਵਸ਼੍ਚੀਵਬਹਤੀਪਥ੍ਯਾਯਵਾਨੀਚਿਤ੍ਰਕਰ੍ਧਿਭਿਃ| ਮਦ੍ਵੀਕਾਚਵ੍ਯਵਰ੍ਸਾਭੂਦੁਰਾਲਮ੍ਭਾਮ੍ਲਵੇਤਸੈਃ| ਸ਼ਙ੍ਗੀਤਾਮਲਕੀਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਰਾਸ੍ਨਾਗੋਕ੍ਸੁਰਕੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਕਲ੍ਕੈਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਕਾਸੇਸੁ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਸੁ ਚੇਸ੍ਯਤੇ||੪੨||

Adhikarana dvitIyaM kaNTakArIghRutam (43) · Śloka 43

ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਸਿਤੁਲਾਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰੋਣੇਮ੍ਭਸਃ ਪਚੇਤ੍| ਤੇਨਾਢਕੇਨ ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਯ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਿਚੂਨ੍ਮਿਤੈਃ| ਰਾਸ੍ਨਾਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਸੌਵਰ੍ਚਲਯਵਕ੍ਸਾਰਕਸ੍ਣਾਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਤਜ੍ਜਯੇਤ੍| ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਕਫਸ੍ਠੀਵਹਿਧ੍ਮਾਰੋਚਕਪੀਨਸਾਨ੍||੪੩||

Adhikarana kaNTakArIlehaH (44) · Śloka 44

ਪਚੇਦ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਤੁਲਾਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਂ ਵਹੇਪਾਮਾਢਕਸ੍ਥਿਤੇ| ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਪੂਤੇ ਤੁ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਵ੍ਯੋਵਰਾਸ੍ਨਾਮਤਾਗ੍ਨਿਕਾਨ੍| ਸ਼ਙ੍ਗੀਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਘਨਗ੍ਰਨ੍ਥਿਧਨ੍ਵਯਾਸਾਨ੍ ਪਲਾਰ੍ਧਕਾਨ੍| ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਸੋਡਸ਼ਪਲਂ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਚ| ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯਾਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤਦਧਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਦਰ੍ਵੀਂਲੇਪਿਨਿ ਸ਼ੀਤੇ ਚ ਪਥਗ੍ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਤਵਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਯਾਨਵਸ੍ਯ ਚ| ਲੇਹੋਯਂ ਗੁਲ੍ਮਹਦ੍ਰੋਗਦੁਰ੍ਨਾਮਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍||੪੪||

Adhikarana triPalAdilehaH (45) · Śloka 45

ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਿਪ੍ਪਲੀਪਾਠਾਸ਼ਾਰਿਵਾਬਹਤੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਮਰਿਚਂ ਪਦ੍ਮਕਂ ਮੁਸ੍ਤਮੁਸ਼ੀਰਂ ਚਾਕ੍ਸਸਮ੍ਮਿਤਮ੍| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਲਾਢਕੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਕ੍ਸੀਰਪਲਾਸ੍ਟਕਮ੍| ਦਤ੍ਵਾ ਗੁਡਸ੍ਯ ਚ ਪਲਂ ਪਚੇਦਾਦਰ੍ਵਿਲੇਪਨਾਤ੍| ਲੇਹਃ ਕਫੋਲ੍ਬਣਂ ਕਾਸਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਸਾਧਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰਮੇਭਿਰ੍ਵਾ ਤਿਲਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੪੫||

Adhikarana dhUmapAnam (46) · Śloka 46

ਸ਼ਮਨਂ ਚ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਸ਼ੋਧਨਂ ਬਹਲੇ ਕਫੇ||੪੬||

Adhikarana manaHshilAdidhUmaH (47) · Śloka 47

ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਲਮਧੁਕਮਾਂਸੀਮੁਸ੍ਤੇਙ੍ਗੁਦੀਤ੍ਵਚਃ| ਧੂਮਂ ਕਾਸਘ੍ਨਵਿਧਿਨਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਬੇਦਨੁ| ਨਿਸ੍ਠ੍ਯੂਤਾਨ੍ਤੇ ਗੁਡਯੁਤਂ ਕੋਸ੍ਣਂ ਧੂਮੋ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸਃ| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਤਰਨ੍ ਕਾਸਨਚਿਰੇਣ ਚਿਰਨ੍ਤਨਾਨ੍||੪੭||

Adhikarana prapauNDarIkAdidhUmaH (48) · Śloka 48

ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਮਧੁਕਂ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਾਸ੍ਠਾਲਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਮ੍| ਮਰਿਚਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮੇਲਾਂ ਸੁਰਸਮਞ੍ਜਰੀਮ੍| ਕਤ੍ਵ ਵਰ੍ਤਿ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਕ੍ਸੌਮਚੈਲਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨੀਮ੍| ਘਤਾਕ੍ਤਾਮਨੁ ਚ ਪਿਬੇਤ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਗੁਡਾਮ੍ਬੁ ਵਾ||੪੮||

Adhikarana nepAlyAdidhUmaH (49) · Śloka 49

ਨੇਪਾਲੀਤਲਮਰਿਚਲਾਕ੍ਸਾਞ੍ਜਨਕੁਟਨ੍ਨਟੈਃ| ਉਸ਼ੀਰਰੋਹਿਸਫਲਦ੍ਰਾਮਿਕੀਵਂਸ਼ਲੇਖਨੈਃ| ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨ ਧੂਮੋਯਂ ਸਾਨੁਪਾਨੋ ਵਿਧੀਯਤੇ| ਕਾਰ੍ਪਾਸਾਸ੍ਥ੍ਯਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਧੂਮਃ ਕਾਸਵਿਨਾਸ਼ਨਃ| ਕੋਸ਼ਾਤਕੀਫਲਾਨ੍ਮਧ੍ਯੈਃ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸਮਨਃਸ਼ਿਲੈਃ||੪੯||

Adhikarana kAse~anubandhAnusAraM cikitsA (50-4) · Śloka 4

ਤਮਕਃ ਕਫਕਾਸੇ ਤੁ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚੇਤ੍ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਜਃ| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਕ੍ਰਿਯਾਂ ਤਤ੍ਰ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਪਵਨੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਫਹਰਾਂ ਕਿਰ੍ਯਾਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਯੋਰ੍ਵਾਤਕਫਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤ੍ਮਕੇ ਸ਼ੁਸ੍ਕੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਾਰ੍ਦ੍ਰੇ ਵਿਰੁਕ੍ਸਣਮ੍| ਕਾਸੇ ਕਰ੍ਮ ਸਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਕਫਜੇ ਤਿਕ੍ਤਸਂਯੁਤਮ੍||੫੦|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤੌ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪||