Adhikarana atha madAtyayacikitsitannAma navamo~adhyAyaH adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ മദാത്യയചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो मदात्ययचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madAtyaye doShajayakramaH (2) · Śloka 2
യം ദോഷമധികം പശ്യേത്തസ്യാദൌ പ്രതികാരയേത്| കഫസ്ഥാനാനുപൂര്വ്യാ വാ തുല്യദോഷം മദാത്യയേ| പിത്തമാരുതപര്യന്തഃ പ്രായേണഹി മദാത്യയഃ||൨||
यं दोषमधिकं पश्येत्तस्यादौ प्रतिकारयेत्| कफस्थानानुपूर्व्या वा तुल्यदोषं मदात्यये| पित्तमारुतपर्यन्तः प्रायेणहि मदात्ययः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAne mAtrAdoShe tadeva samam (3) · Śloka 3
ഹീനമിഥ്യാതിപീതേന യോ വ്യാധിരുപജായതേ| സമപീതേന തേനൈവ സ മദ്യേനോപശാമ്യതി||൩||
हीनमिथ्यातिपीतेन यो व्याधिरुपजायते| समपीतेन तेनैव स मद्येनोपशाम्यति||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madye madyamevauShadham (4) · Śloka 4
മദ്യസ്യ വിഷസാദൃശ്യാദ്വിഷം തൂത്കര്ഷവൃത്തിഭിഃ| തീക്ഷ്ണാദിഭിര്ഗുണൈയോഗാദ്വിഷാന്തരമപേക്ഷതേ||൪||
मद्यस्य विषसादृश्याद्विषं तूत्कर्षवृत्तिभिः| तीक्ष्णादिभिर्गुणैयोगाद्विषान्तरमपेक्षते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasyauShadhatve upapattiH (5) · Śloka 5
തീക്ഷ്ണോഷ്ണേനാതിമാത്രേണ പീതേനാന്നവിദാഹിനാ| മദ്യേനാന്നരസക്ലേദോ വിദഗ്ധഃ ക്ഷാരതാം ഗതഃ| യാന് കുര്യാന്മദതൃണ്മോഹജ്വരാന്തര്ദാഹവിഭ്രമാന്| മദ്യോത്ക്ലിഷ്ടേന ദോഷേണ രുദ്ധഃ സ്രോതസ്സു മാരുതഃ| സുതീവ്രാ വേദനാ യാശ്ച ശിരസ്യസ്ഥിഷു സന്ധിഷു| ജീര്ണാമമദ്യദോഷസ്യ പ്രകാംക്ഷാലാഘവേ സതി| യൌഗികം വിധിവദ്യുക്തം മദ്യമേവ നിഹന്തി താന്||൫||
तीक्ष्णोष्णेनातिमात्रेण पीतेनान्नविदाहिना| मद्येनान्नरसक्लेदो विदग्धः क्षारतां गतः| यान् कुर्यान्मदतृण्मोहज्वरान्तर्दाहविभ्रमान्| मद्योत्क्लिष्टेन दोषेण रुद्धः स्रोतस्सु मारुतः| सुतीव्रा वेदना याश्च शिरस्यस्थिषु सन्धिषु| जीर्णाममद्यदोषस्य प्रकांक्षालाघवे सति| यौगिकं विधिवद्युक्तं मद्यमेव निहन्ति तान्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuktyantara~jca (6) · Śloka 6
ക്ഷാരോ ഹി യാതി മാധുര്യം ശീഘ്രമമ്ലോപസംഹിതഃ| മദ്യമമ്ലേഷു ച ശ്രേഷ്ഠം ദോഷവിഷ്യന്ദനാദലമ്| തീക്ഷ്ണോഷ്ണാദ്യൈഃ പുരാ പ്രോക്തൈര്ദീപനാദ്യൈസ്തഥാ ഗുണൈഃ| സാത്മ്യത്വാച്ച തദേവാസ്യ ധാതുസാമ്യകരം പരമ്||൬||
क्षारो हि याति माधुर्यं शीघ्रमम्लोपसंहितः| मद्यमम्लेषु च श्रेष्ठं दोषविष्यन्दनादलम्| तीक्ष्णोष्णाद्यैः पुरा प्रोक्तैर्दीपनाद्यैस्तथा गुणैः| सात्म्यत्वाच्च तदेवास्य धातुसाम्यकरं परम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAtyayauShadhakAlaH (7) · Śloka 7
സപ്താഹമഷ്ടരാത്രം വാ കുര്യാത്പാനാത്യയൌഷധമ്| ജീര്യത്യേതാവത പാനം കാലേന വിപഥാശ്രിതമ്||൭||
सप्ताहमष्टरात्रं वा कुर्यात्पानात्ययौषधम्| जीर्यत्येतावत पानं कालेन विपथाश्रितम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anubandhacikitsopakramaH (8) · Śloka 8
പരം തതോऽനുബധ്നാതി യോ രോഗസ്തസ്യ ഭേഷജമ്| യഥായഥം പ്രയുഞ്ജീത കൃതപാനാത്യയൌഷധമ്||൮||
परं ततोऽनुबध्नाति यो रोगस्तस्य भेषजम्| यथायथं प्रयुञ्जीत कृतपानात्ययौषधम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtolbaNe pAnAtyaye cikitsA (9) · Śloka 9
തത്ര വാതോല്ബണേ മദ്യേ ദദ്യാത്പിഷ്ടകൃതം യുതമ്| ബീജപൂരകവൃക്ഷാമ്ലകോലദാഡിമദീപ്യകൈഃ| യവാനീഹപുഷാജാജീ വ്യോഷത്രിലവണാര്ദ്രകൈഃ| ശൂല്യൈര്മാംസൈര്ഹരിതകൈഃ സ്നേഹവദ്ഭിശ്ച സക്തുഭിഃ| ഉഷ്ണസ്നിഗ്ധാമ്ലലവണാ മേദ്യമാംസരസാ ഹിതാഃ| ആമ്രാമ്രാതകപേശീഭിഃ സംസ്കൃതാ രാഗഷാഡവാഃ| ഗോധൂമമാഷവികൃതീര്മൃദുചിത്രാ മുഖപ്രിയാഃ| ആര്ദ്രികാര്ദ്രകകുല്മാഷശുക്തമാംസാദിഗര്ഭിണീഃ| സുരഭിര്ലവണാ ശീതാ നിഗദാ വാച്ഛവാരുണീ| സ്വരസോ ദാഡിമാത്ക്വാഥഃ പഞ്ചമൂലാത്കനീയസഃ| ശുണ്ഠീധാന്യാത്തഥാമസ്തുശുക്താമ്ഭോച്ഛാമ്ലകാഞ്ജികമ്| അഭ്യങ്ഗോദ്വര്തനസ്നാനമുഷ്ണം പ്രാവരണം ഘനമ്| ഘനശ്ചാഗുരുജോ ധൂപഃ പങ്കശ്ചാഗുരുകുങ്കുമാത്| കുചോരുശ്രോണിശാലിന്യോ യൌവനോഷ്ണാങ്ഗയഷ്ടയഃ| ഹര്ഷേണാലിങ്ഗനേ യുക്താഃ പ്രിയാഃ സംവാഹനേഷു ച||൯||
तत्र वातोल्बणे मद्ये दद्यात्पिष्टकृतं युतम्| बीजपूरकवृक्षाम्लकोलदाडिमदीप्यकैः| यवानीहपुषाजाजी व्योषत्रिलवणार्द्रकैः| शूल्यैर्मांसैर्हरितकैः स्नेहवद्भिश्च सक्तुभिः| उष्णस्निग्धाम्ललवणा मेद्यमांसरसा हिताः| आम्राम्रातकपेशीभिः संस्कृता रागषाडवाः| गोधूममाषविकृतीर्मृदुचित्रा मुखप्रियाः| आर्द्रिकार्द्रककुल्माषशुक्तमांसादिगर्भिणीः| सुरभिर्लवणा शीता निगदा वाच्छवारुणी| स्वरसो दाडिमात्क्वाथः पञ्चमूलात्कनीयसः| शुण्ठीधान्यात्तथामस्तुशुक्ताम्भोच्छाम्लकाञ्जिकम्| अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानमुष्णं प्रावरणं घनम्| घनश्चागुरुजो धूपः पङ्कश्चागुरुकुङ्कुमात्| कुचोरुश्रोणिशालिन्यो यौवनोष्णाङ्गयष्टयः| हर्षेणालिङ्गने युक्ताः प्रियाः संवाहनेषु च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittolbaNe cikitsA (10) · Śloka 10
പിത്തോല്ബണേ ബഹുജലം ശാര്കരം മധു വാ യുതമ്| രസൈര്ദാഡിമഖര്ജൂരഭവ്യദ്രാക്ഷാപരൂഷജൈഃ| സുശീതം സസിതാ സക്തു യോജ്യം താദൃക്ച പാനകമ്| സ്വാദുവര്ഗകഷായൈര്വാ യുക്തം മദ്യം സമാക്ഷികമ്| ശാലിഷഷ്ടികമശ്നീയാച്ഛശാജൈണകപിഞ്ജലൈഃ| സതീനമുദ്ഗാമലകപടോലീദാഡിമൈരപി||൧൦||
पित्तोल्बणे बहुजलं शार्करं मधु वा युतम्| रसैर्दाडिमखर्जूरभव्यद्राक्षापरूषजैः| सुशीतं ससिता सक्तु योज्यं तादृक्च पानकम्| स्वादुवर्गकषायैर्वा युक्तं मद्यं समाक्षिकम्| शालिषष्टिकमश्नीयाच्छशाजैणकपिञ्जलैः| सतीनमुद्गामलकपटोलीदाडिमैरपि||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPapittolbaNe cikitsA (11) · Śloka 11
കഫപിത്തം സമുത്ക്ലിഷ്ടമുല്ലിഖേത്തൃഡ്വിദഹവാന്| പീത്വാമ്ബു ശീതം മദ്യം വാ ഭൂരീക്ഷുരസമം യുതമ്| ദ്രാക്ഷാരസം വാ സംസര്ഗീ തര്പണാദിഃ പരം ഹിതമ്| തഥാഗ്നിര്ദീപ്യതേ തസ്യ ദോഷശേഷാന്നപാചകഃ||൧൧||
कफपित्तं समुत्क्लिष्टमुल्लिखेत्तृड्विदहवान्| पीत्वाम्बु शीतं मद्यं वा भूरीक्षुरसमं युतम्| द्राक्षारसं वा संसर्गी तर्पणादिः परं हितम्| तथाग्निर्दीप्यते तस्य दोषशेषान्नपाचकः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsAdiyukte cikitsA (12) · Śloka 12
കാസേ സരക്തനിഷ്ഠീവേ പാര്ശ്വസ്തനരുജാസു ച| തൃഷ്ണായാം സവിദാഹായാം സോത്ക്ലേശേ ഹൃദയോരസി| ഗുഡൂചീഭദ്രമുസ്താനാം പടോലസ്യാഥവാ രസമ്| സനാഗരം യോജയേത തിത്തിരിപ്രതിഭോജനമ്||൧൨||
कासे सरक्तनिष्ठीवे पार्श्वस्तनरुजासु च| तृष्णायां सविदाहायां सोत्क्लेशे हृदयोरसि| गुडूचीभद्रमुस्तानां पटोलस्याथवा रसम्| सनागरं योजयेत तित्तिरिप्रतिभोजनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShNAyukte cikitsA (13) · Śloka 13
തൃഷ്യതേ ചാതിബലവദ്വാതപിത്തേ സമുദ്ധതേ| ദദ്യാദ് ദ്രാക്ഷാരസം പാനം ശീതം ദോഷാനുലോമനമ്| ജീര്ണേऽദ്യാന്മധുരാമ്ലേന ഛാഗമാംസരസേന ച| തൃഷ്യല്പശഃ പിബേന്മദ്യം മദം രക്ഷന് ബഹൂദകമ്| മുസ്തദാഡിമലാജാമ്ബു ജലം വാ പര്ണിനീശൃതമ്| പാരസ്യുത്പലകന്ദൈര്വാ സ്വഭാവാദേവ വാ ഹിമമ്||൧൩||
तृष्यते चातिबलवद्वातपित्ते समुद्धते| दद्याद् द्राक्षारसं पानं शीतं दोषानुलोमनम्| जीर्णेऽद्यान्मधुराम्लेन छागमांसरसेन च| तृष्यल्पशः पिबेन्मद्यं मदं रक्षन् बहूदकम्| मुस्तदाडिमलाजाम्बु जलं वा पर्णिनीशृतम्| पारस्युत्पलकन्दैर्वा स्वभावादेव वा हिमम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShANAtivRuddhau tasya samprAptiH cikitsA ca (14) · Śloka 14
മദ്യാതിപാനാദബ്ധാതൌ ക്ഷീണേ തേജസി ചോദ്ധതേ| യഃ ശുഷ്കഗലതാല്വോഷ്ഠൌ ജിഹ്വാം നിഷ്ക്രമ്യ വേഷ്ടതേ| പായയേത് കാമതോऽമ്ഭസ്തം നിശീതപവനാഹതമ്| കോലദാഡിമവൃക്ഷാമ്ലചുക്രീകാചുക്രികാരസഃ| പഞ്ചാമ്ലകോ മുഖാലേപഃ സദ്യതൃഷ്ണാം നിയച്ഛതി||൧൪||
मद्यातिपानादब्धातौ क्षीणे तेजसि चोद्धते| यः शुष्कगलताल्वोष्ठौ जिह्वां निष्क्रम्य वेष्टते| पाययेत् कामतोऽम्भस्तं निशीतपवनाहतम्| कोलदाडिमवृक्षाम्लचुक्रीकाचुक्रिकारसः| पञ्चाम्लको मुखालेपः सद्यतृष्णां नियच्छति||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAtyayajadAhasamprAptiH tasya saMprAptiH (15) · Śloka 15
ത്വചം പ്രാപ്തശ്ച പാനോഷ്മാ പിത്തരക്താഭിമൂര്ച്ഛിതഃ| ദാഹം പ്രകുരുതേ ഘോരം വിഹ്വലോ യേന മുഹ്യതി||൧൫||
त्वचं प्राप्तश्च पानोष्मा पित्तरक्ताभिमूर्च्छितः| दाहं प्रकुरुते घोरं विह्वलो येन मुह्यति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra cikitsAkramaH (16) · Śloka 16
തൃഷ്ണാദാഹപരീതസ്യ തസ്യ ദാഹജ്വരാപഹമ്| വിധിം യഥോക്തം യുഞ്ജീത ബാഹ്യാന്തഃ പരിമാര്ജനമ്||൧൬||
तृष्णादाहपरीतस्य तस्य दाहज्वरापहम्| विधिं यथोक्तं युञ्जीत बाह्यान्तः परिमार्जनम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana candanasya dAhanASakatvam (17) · Śloka 17
പ്രഭാതമാരുതോദ്ധൂതാഃ പ്രാലേയജലവര്ഷിണഃ| സ്മര്യമാണാ അപി ഘ്നന്തി ദാഹം മലയപാദപാഃ||൧൭||
प्रभातमारुतोद्धूताः प्रालेयजलवर्षिणः| स्मर्यमाणा अपि घ्नन्ति दाहं मलयपादपाः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana muktAkalApAdInAM tRuDdAhAdinASanatvam (18) · Śloka 18
മുക്താകലാപാഃ ശശിരശ്മിശുഭ്രാഃ മൃണാലപദ്മോത്പലപത്രരമ്യാഃ| സേകാവഗാഹാഃ സജലാജലാര്ദ്രാ വാതാഃ സുശീതാ മണയോ മഹാര്ഹാഃ| അലിഞ്ജരാഃ പദ്മപുടാഭിധാനാഃ പ്രവാലവര്ണാഹിമവാരിപൂര്ണാഃ| പരിസ്രവന്തോ ദൃതയോമഹാന്തഃ പുത്രാഃ പ്രിയാദര്പണമണ്ഡലാനി| നാര്യശ്ച നേത്രോത്പലകര്ണപൂരാ മധ്യം വയഃ കിഞ്ചിദിവസ്പൃശന്ത്യഃ| മനോനുകൂലാ ഹരിചന്ദനാര്ദ്രാ സ്തൃഡ്ദാഹമൂര്ച്ഛാദവഥൂഞ്ജയന്തി||൧൮||
मुक्ताकलापाः शशिरश्मिशुभ्राः मृणालपद्मोत्पलपत्ररम्याः| सेकावगाहाः सजलाजलार्द्रा वाताः सुशीता मणयो महार्हाः| अलिञ्जराः पद्मपुटाभिधानाः प्रवालवर्णाहिमवारिपूर्णाः| परिस्रवन्तो दृतयोमहान्तः पुत्राः प्रियादर्पणमण्डलानि| नार्यश्च नेत्रोत्पलकर्णपूरा मध्यं वयः किञ्चिदिवस्पृशन्त्यः| मनोनुकूला हरिचन्दनार्द्रा स्तृड्दाहमूर्च्छादवथूञ्जयन्ति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sindhusmaraNAdikam (19) · Śloka 19
കരേണുകാഭിഃ പരിവാരിതേന വിക്ഷോഭണം വരണയൂഥപേന| ആസ്ഫാലനം ശീകരവര്ഷണഞ്ച സിന്ധോഃ സ്മരന്ദാഹതൃഷോരഗമ്യഃ| സരിദ്ധ്രദാനാം ഹിമവദ്യരീണാഞ്ചന്ദ്രോദയാനാം കമലാകരാണാമ്| മനോരമാന്യാപി കഥാ പ്രവൃത്തദാഹഞ്ച തൃഷ്ണാഞ്ച നിഹന്തി സദ്യഃ||൧൯||
करेणुकाभिः परिवारितेन विक्षोभणं वरणयूथपेन| आस्फालनं शीकरवर्षणञ्च सिन्धोः स्मरन्दाहतृषोरगम्यः| सरिद्ध्रदानां हिमवद्यरीणाञ्चन्द्रोदयानां कमलाकराणाम्| मनोरमान्यापि कथा प्रवृत्तदाहञ्च तृष्णाञ्च निहन्ति सद्यः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAjAdyambupAnam (20) · Śloka 20
ലാജോത്പലോശീരകുചന്ദനാമ്ബുശീതാഭിധാനം മധുശര്കരാഢ്യമ്| മദ്യോദ്ഭവാം പിത്തകൃതാഞ്ച തൃഷ്ണാം സദാഹശോഷാം വിനിഹന്തി പീതമ്||൨൦||
लाजोत्पलोशीरकुचन्दनाम्बुशीताभिधानं मधुशर्कराढ्यम्| मद्योद्भवां पित्तकृताञ्च तृष्णां सदाहशोषां विनिहन्ति पीतम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana priya~ggvAdilepaH (21) · Śloka 21
പ്രിയങ്ഗുപത്രപ്ലവലോധ്സേവ്യഹ്രീബേരകലേയകനാഗപുഷ്പൈഃ| ശീതാമ്ബുപിഷ്ടൈര്നവകര്പരസ്ഥൈസ്തൃഡ്ദാഹഹാ സര്വശരീരലേപഃ||൨൧||
प्रियङ्गुपत्रप्लवलोध्सेव्यह्रीबेरकलेयकनागपुष्पैः| शीताम्बुपिष्टैर्नवकर्परस्थैस्तृड्दाहहा सर्वशरीरलेपः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAvyadhaH (22) · Śloka 22
അശാമ്യത്യഥവാ ദാഹേ രസൈസ്തൃപ്തസ്യ ജാങ്ഗലൈഃ| ശാഖാശ്രയാം യഥാന്യായം രോഹിണീം വ്യധ്യേത്സിരാമ്||൨൨||
अशाम्यत्यथवा दाहे रसैस्तृप्तस्य जाङ्गलैः| शाख़ाश्रयां यथान्यायं रोहिणीं व्यध्येत्सिराम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPaje madAtyaye cikitsA tatra kramaH (23) · Śloka 23
ഉല്ലേഖനോപവാസാഭ്യാം വിജയേത കഫോല്ബണമ്||൨൩||
उल्लेख़नोपवासाभ्यां विजयेत कफोल्बणम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalapAnam (24) · Śloka 24
തൃഷിതോऽമ്ബു പിബേച്ഛീതം മുസ്തയാ പര്പടേന വാ| സ്ഥിരാശുണ്ഠീബലോദീച്യദുസ്പര്ശാന്യതമേന വാ| സിദ്ധമേതച്ച സര്വേഷു പാനദോഷേഷു ശസ്യതേ||൨൪||
तृषितोऽम्बु पिबेच्छीतं मुस्तया पर्पटेन वा| स्थिराशुण्ठीबलोदीच्यदुस्पर्शान्यतमेन वा| सिद्धमेतच्च सर्वेषु पानदोषेषु शस्यते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAme~ariShTapAnAdi (25) · Śloka 25
നിരാമം ക്ഷുധിതം കാലേ പായയേദ്ബഹുമാക്ഷികമ്| ശാര്കരം മധു വാ ജീര്ണമരിഷ്ടം ശീധുമേവ വാ| രൂക്ഷതര്പണസംയുക്തം യവാനീനാഗരാന്വിതമ്||൨൫||
निरामं क्षुधितं काले पाययेद्बहुमाक्षिकम्| शार्करं मधु वा जीर्णमरिष्टं शीधुमेव वा| रूक्षतर्पणसंयुक्तं यवानीनागरान्वितम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yUShAdyannam (26) · Śloka 26
യൂഷേണ യവഗോധൂമം തനുനാऽല്പേന ഭോജയേത്| ഉഷ്ണാമ്ലകടുതിക്തേന കൌലത്ഥേനാല്പസര്പിഷാ| ശുഷ്കമൂലകജൈശ്ഛാഗൈ രസൈര്വാ ധന്വചാരിണാമ്| സാമ്ലവേതസവൃക്ഷാമ്ലപടോലീവ്യോഷദാഡിമൈഃ||൨൬||
यूषेण यवगोधूमं तनुनाऽल्पेन भोजयेत्| उष्णाम्लकटुतिक्तेन कौलत्थेनाल्पसर्पिषा| शुष्कमूलकजैश्छागै रसैर्वा धन्वचारिणाम्| साम्लवेतसवृक्षाम्लपटोलीव्योषदाडिमैः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsamadyAdyannam (27) · Śloka 27
പ്രഭൂതശുണ്ഠീമരിചഹരിതാര്ദ്രകപേശികമ്| ബീജപൂരരസാദ്യമ്ലം ഭൃഷ്ടം നീരസവര്തിതമ്| കരീരകരമര്ദാദി രോചിഷ്ണു ബഹുശാവനമ്| പ്രവ്യക്താഷ്ടാങ്ഗലവണംവികല്പിതനിമര്ദകമ്| യഥാഗ്നി ഭക്ഷയന്മാംസം മാധവം നിഗദം പിബേത്||൨൭||
प्रभूतशुण्ठीमरिचहरितार्द्रकपेशिकम्| बीजपूररसाद्यम्लं भृष्टं नीरसवर्तितम्| करीरकरमर्दादि रोचिष्णु बहुशावनम्| प्रव्यक्ताष्टाङ्गलवणंविकल्पितनिमर्दकम्| यथाग्नि भक्षयन्मांसं माधवं निगदं पिबेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTA~ggalavaNam (28) · Śloka 28
സിതാസൌവര്ചലാജാജിതിന്തിണീകാമ്ലവേതസമ്| ത്വഗേലാമരിചാര്ധാംശമഷ്ടാങ്ഗലവണം ഹിതമ്| സ്രോതോവിശുദ്ധ്യഗ്നികരം കഫപ്രായേ മദാത്യയേ||൨൮||
सितासौवर्चलाजाजितिन्तिणीकाम्लवेतसम्| त्वगेलामरिचार्धांशमष्टाङ्गलवणं हितम्| स्रोतोविशुद्ध्यग्निकरं कफप्राये मदात्यये||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRudvIkArAgaH (29) · Śloka 29
കടുസ്കന്ധയുതാം ശ്വേതാം മൃദ്വീകാം നിഷ്കുലീകൃതാമ്| രസേന മാതുലുങ്ഗസ്യ കല്കയേദ്ദാഡിമസ്യ വാ| തയാ ക്ഷൌദ്രയുതോ രാഗഃ കൃതോ ദീപനപാചനഃ||൨൯||
कटुस्कन्धयुतां श्वेतां मृद्वीकां निष्कुलीकृताम्| रसेन मातुलुङ्गस्य कल्कयेद्दाडिमस्य वा| तया क्षौद्रयुतो रागः कृतो दीपनपाचनः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAravyAH rAgaH (30) · Śloka 30
സൌവര്ചലൈലാമരിചദീപ്യകാജാജിചോചവത്| കാരവ്യാഃ കല്പയേദേവം ശുക്തം മത്സ്യണ്ഡികാന്വിതമ്| ആമ്രാമലകപേശീഭിഃ കുര്യാദ്രാഗാന് പൃഥക് പൃഥക്| ധാന്യസൌവര്ചലാജാജീ കാരവീ മരിചാചിതാന്| സഗുഡാന് മധുയുക്തേന വ്യക്താമ്ലാന് മരിചോത്കടാന്||൩൦||
सौवर्चलैलामरिचदीप्यकाजाजिचोचवत्| कारव्याः कल्पयेदेवं शुक्तं मत्स्यण्डिकान्वितम्| आम्रामलकपेशीभिः कुर्याद्रागान् पृथक् पृथक्| धान्यसौवर्चलाजाजी कारवी मरिचाचितान्| सगुडान् मधुयुक्तेन व्यक्ताम्लान् मरिचोत्कटान्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udvartanAdyupacArAH (31) · Śloka 31
രൂക്ഷോഷ്ണോദ്വര്തനോദ്ഘര്ഷസ്നാനഭോജനലങ്ഗനൈഃ| സകാമാഭിഃ സഹ സ്ത്രീഭിര്യുക്ത്യാ ജാഗരണേന ച||൩൧||
रूक्षोष्णोद्वर्तनोद्घर्षस्नानभोजनलङ्गनैः| सकामाभिः सह स्त्रीभिर्युक्त्या जागरणेन च||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtamadAtyaye (32) · Śloka 32
യദിദം കര്മ നിര്ദിഷ്ടം പൃഥഗ്ദോഷബലം പ്രതി| സന്നിപാതേ ദശവിധേ തച്ഛേഷേऽപി വികല്പയേത്||൩൨||
यदिदं कर्म निर्दिष्टं पृथग्दोषबलं प्रति| सन्निपाते दशविधे तच्छेषेऽपि विकल्पयेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trayaH pAnakayogAH (33) · Śloka 33
ത്വങ്നാഗപുഷ്പമഗധാമരിചാജാജിധാന്യകൈഃ| പരൂഷകമധുകൈലാസുരാഹ്വൈശ്ച സിതാന്വിതൈഃ| സകപിത്ഥരസം ഹൃദ്യം പാനകം ശശിബോധിതമ്| മദാത്യയേഷു സര്വേഷു പേയം രുച്യഗ്നിദീപനമ്| തദ്വദ്ദാഡിമമൃദ്വീകാകണാകാശ്മര്യദാരുഭിഃ| സബീജപൂരകരസൈര്ബിഡസൌവര്ചലാന്വിതമ്| ഫലൈര്വാ വിവിധൈരമ്ലൈഃ സന്നിവൃച്ചൂര്ണശര്കരമ്||൩൩||
त्वङ्नागपुष्पमगधामरिचाजाजिधान्यकैः| परूषकमधुकैलासुराह्वैश्च सितान्वितैः| सकपित्थरसं हृद्यं पानकं शशिबोधितम्| मदात्ययेषु सर्वेषु पेयं रुच्यग्निदीपनम्| तद्वद्दाडिममृद्वीकाकणाकाश्मर्यदारुभिः| सबीजपूरकरसैर्बिडसौवर्चलान्वितम्| फलैर्वा विविधैरम्लैः सन्निवृच्चूर्णशर्करम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kacCudArA~gkurAdicUrNam (34) · Śloka 34
കച്ഛുദാരാങ്കുരദ്രാക്ഷാവര്ഷാഭൂജീരകദ്വയമ്| മധൂകയഷ്ടീത്വക്കൃഷ്ണാകേസരം ശ്ലക്ഷ്ണചൂര്ണിതമ്| പിബേദാലോഡ്യ ദുഗ്ധേന സൂക്ഷ്മതാന്തവഗാലിതമ്||൩൪||
कच्छुदाराङ्कुरद्राक्षावर्षाभूजीरकद्वयम्| मधूकयष्टीत्वक्कृष्णाकेसरं श्लक्ष्णचूर्णितम्| पिबेदालोड्य दुग्धेन सूक्ष्मतान्तवगालितम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madAtyayeShu harShaNI kriyA (35) · Śloka 35
നാക്ഷോഭ്യ ഹി മനോ മദ്യം ശരീരമവിഹന്യ വാ| കുര്യാന്മദാത്യയം തസ്മാദിഷ്യതേ ഹര്ഷണീ ക്രിയാ| സേവ്യാഃ സര്വേന്ദ്രിയസുഖാ ധര്മകല്പദ്രുമാങ്കുരാഃ| വിഷയാതിശയാഃ പഞ്ച ശരാഃ കുസുമധന്വനഃ||൩൫||
नाक्षोभ्य हि मनो मद्यं शरीरमविहन्य वा| कुर्यान्मदात्ययं तस्मादिष्यते हर्षणी क्रिया| सेव्याः सर्वेन्द्रियसुख़ा धर्मकल्पद्रुमाङ्कुराः| विषयातिशयाः पञ्च शराः कुसुमधन्वनः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madAtyaye kShIraviShayaH (36) · Śloka 36
സംശുദ്ധിശമനാദ്യേഷു മദദോഷഃ കൃതേഷ്വപി| ന ചേച്ഛാമ്യേത്കഫേ ക്ഷീണേ ജാതേ ദൌര്ബല്യലാഘവേ| തസ്യ മദ്യവിദഗ്ധസ്യ വാതപിത്താധികസ്യ ച| ഗ്രീഷ്മോപതപ്തസ്യ തരോര്യഥാ വര്ഷം തഥാ പയഃ| മദ്യക്ഷീണസ്യ ഹി ക്ഷീരഃ ക്ഷീണമാശ്വേവ പുഷ്യതി| ഓജസ്തുല്യം ഗുണൈഃ സര്വൈര്വിപരീതം ച മദ്യതഃ||൩൬||
संशुद्धिशमनाद्येषु मददोषः कृतेष्वपि| न चेच्छाम्येत्कफे क्षीणे जाते दौर्बल्यलाघवे| तस्य मद्यविदग्धस्य वातपित्ताधिकस्य च| ग्रीष्मोपतप्तस्य तरोर्यथा वर्षं तथा पयः| मद्यक्षीणस्य हि क्षीरः क्षीणमाश्वेव पुष्यति| ओजस्तुल्यं गुणैः सर्वैर्विपरीतं च मद्यतः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tataH krameNa madyasevanam (37) · Śloka 37
പയസാ വിഹതേ രോഗേ ബലേ ജാതേ നിവര്തയേത്| ക്ഷീരപ്രയോഗം മദ്യം ച ക്രമേണാല്പാല്പമാചരേത്| ന വിക്ഷയധ്വംസകോത്ഥൈഃ സ്പൃശേതോപദ്രവൈര്യഥാ| തയോസ്തു സ്യാത് ഘൃതം ക്ഷീരം ബസ്തയോ ബൃംഹണാഃ ശിവാഃ| അഭ്യങ്ഗോദ്വര്തനസ്നാനാന്യന്നപാനം ച വാതജിത്||൩൭||
पयसा विहते रोगे बले जाते निवर्तयेत्| क्षीरप्रयोगं मद्यं च क्रमेणाल्पाल्पमाचरेत्| न विक्षयध्वंसकोत्थैः स्पृशेतोपद्रवैर्यथा| तयोस्तु स्यात् घृतं क्षीरं बस्तयो बृंहणाः शिवाः| अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानान्यन्नपानं च वातजित्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuktamadyasevanam (38) · Śloka 38
യുക്തമദ്യസ്യ മദ്യോത്ഥോ ന വ്യാധിരുപജായതേ| അതോऽസ്യ വക്ഷ്യതേ യോഗോ യഃ സുഖായൈവ കേവലമ്||൩൮||
युक्तमद्यस्य मद्योत्थो न व्याधिरुपजायते| अतोऽस्य वक्ष्यते योगो यः सुख़ायैव केवलम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapraSaMsA (39) · Śloka 39
ആശ്വിനം യാ മഹത്തേജോ ബലേ സാരസ്വതം ച യാ| ദധാത്യൈന്ദ്രം ച യാ വീര്യം പ്രഭാവം വൈഷ്ണവഞ്ച യാ| അസ്ത്രം മകരകേതോര്യാ പുരുഷാര്ഥോ ബലസ്യ യാ| സൌത്രാമണ്യാം ദ്വിജമുഖേ ഹുതാശേ ഹൂതയേ ച യാ| യാ സര്വൌഷധിസമ്പൂര്ണാന്മഥ്യമാനാത്സുരാസുരൈഃ| മഹോദധേഃ സമുദ്ഭൂതാ ശ്രീശശാങ്കാമൃതൈഃ സഹ| മധുമാധവമൈരേയസീധുഗൌഡാസവാദിഭിഃ| മദശക്തിമനുജ്ഞന്തീ യാ രൂപൈര്ബഹുഭിഃ സ്ഥിതാ| യാമാസ്വാദ്യ വിലാസിന്യോ യഥാര്ഥം നാമ ബിഭ്രതി| കുലാങ്ഗനാപി യാം പീത്വാ നയത്യുദ്ധതമാനസാ| അനങ്ഗാലിങ്ഗിതൈരങ്ഗൈഃ ക്വാപി ചേതോ മുനേരപി| തരങ്ഗഭങ്ഗഭ്രുകുടീതര്ജനൈര്മാനിനീമനഃ| ഏകം പ്രസാദ്യ കുരുതേ യാ ദ്വയോരപി നിര്വൃതിമ്| യഥാകാമഭടാവാപ്തിപരിഹൃഷ്ടാപ്സരോഗണേ| തൃണവത്പുരുഷാ യുദ്ധേ യാമാസ്വാദ്യ ജഹത്യസൂന്| യാം ശീലയിത്വാപി ചിരം ബഹുധാ ബഹുവിഗ്രഹാമ്| നിത്യം ഹര്ഷാതിവേഗേന തത് പൂര്വമിവ സേവതേ| ശോകോദ്വേഗരതിഭയൈര്യാ ദൃഷ്ട്വാ നാഭിഭൂയതേ| ഗോഷ്ഠീമഹോത്സവോദ്യാനം ന യസ്യാഃ ശോഭതേ വിനാ| സ്മൃത്വാ സ്മൃത്വാ ച ബഹുശോ വിയുക്തഃ ശോചതേ യയാ| അപ്രസന്നാപി യാ പ്രീത്യൈ പ്രസന്നാ സ്വര്ഗ ഏവ യാ| അപീന്ദ്രം മന്യതേ ദുസ്സ്ഥം ഹൃദയസ്ഥിതയാ യയാ| അനിര്ദേശ്യസുഖാസ്വാദാ സ്വസംവേദ്യൈവ യാ പരമ്| ഇതി ചിത്രാസ്വവസ്ഥാസു പ്രിയാമനുകരോതി യാ| പ്രിയാതിപ്രിയതാം യാതി യത്പ്രിയസ്യ വിശേഷതഃ| യാ പ്രീതിര്യാ രതിര്യാ വാഗ്യാ പുഷ്ടിരിതി ച സ്തുതാ| ദേവദാനവഗന്ധര്വയക്ഷരാക്ഷസമാനുഷൈഃ| പാനപ്രവൃതൌ സത്യാം തു താം സുരാം വിധിനാ പിബേത്||൩൯||
आश्विनं या महत्तेजो बले सारस्वतं च या| दधात्यैन्द्रं च या वीर्यं प्रभावं वैष्णवञ्च या| अस्त्रं मकरकेतोर्या पुरुषार्थो बलस्य या| सौत्रामण्यां द्विजमुख़े हुताशे हूतये च या| या सर्वौषधिसम्पूर्णान्मथ्यमानात्सुरासुरैः| महोदधेः समुद्भूता श्रीशशाङ्कामृतैः सह| मधुमाधवमैरेयसीधुगौडासवादिभिः| मदशक्तिमनुज्ञन्ती या रूपैर्बहुभिः स्थिता| यामास्वाद्य विलासिन्यो यथार्थं नाम बिभ्रति| कुलाङ्गनापि यां पीत्वा नयत्युद्धतमानसा| अनङ्गालिङ्गितैरङ्गैः क्वापि चेतो मुनेरपि| तरङ्गभङ्गभ्रुकुटीतर्जनैर्मानिनीमनः| एकं प्रसाद्य कुरुते या द्वयोरपि निर्वृतिम्| यथाकामभटावाप्तिपरिहृष्टाप्सरोगणे| तृणवत्पुरुषा युद्धे यामास्वाद्य जहत्यसून्| यां शीलयित्वापि चिरं बहुधा बहुविग्रहाम्| नित्यं हर्षातिवेगेन तत् पूर्वमिव सेवते| शोकोद्वेगरतिभयैर्या दृष्ट्वा नाभिभूयते| गोष्ठीमहोत्सवोद्यानं न यस्याः शोभते विना| स्मृत्वा स्मृत्वा च बहुशो वियुक्तः शोचते यया| अप्रसन्नापि या प्रीत्यै प्रसन्ना स्वर्ग एव या| अपीन्द्रं मन्यते दुस्स्थं हृदयस्थितया यया| अनिर्देश्यसुख़ास्वादा स्वसंवेद्यैव या परम्| इति चित्रास्ववस्थासु प्रियामनुकरोति या| प्रियातिप्रियतां याति यत्प्रियस्य विशेषतः| या प्रीतिर्या रतिर्या वाग्या पुष्टिरिति च स्तुता| देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसमानुषैः| पानप्रवृतौ सत्यां तु तां सुरां विधिना पिबेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medorogasya vidhipItayA surayA nivRuttiH (40) · Śloka 40
സമ്ഭവന്തി ന തേ രോഗാ മേദാനിലകഫോദ്ഭവാഃ| വിധിയുക്താദൃതേ മദ്യാദ്യേ ന സിദ്ധ്യന്തി ദാരുണാഃ||൪൦||
सम्भवन्ति न ते रोगा मेदानिलकफोद्भवाः| विधियुक्तादृते मद्याद्ये न सिद्ध्यन्ति दारुणाः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidhiyuktamadyapAne~apavAdaH (41) · Śloka 41
അസ്തി ദേഹസ്യ സാऽവസ്ഥാ യസ്യാം പാനം നിവാര്യതേ| അന്യത്ര മദ്യാന്നിഗദാദ്വിവിധൌഷധസമ്ഭൃതാന്||൪൧||
अस्ति देहस्य साऽवस्था यस्यां पानं निवार्यते| अन्यत्र मद्यान्निगदाद्विविधौषधसम्भृतान्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasaMskArAH (42) · Śloka 42
ആനൂപം ജാങ്ഗലം മാംസം വിധിനാऽപ്യുപകല്പിതമ്| മദ്യം സഹായമപ്രാപ്യ സമ്യക് പരിണമേത്കഥമ്| സുതീവ്രമാരുതവ്യാധിഘതിനോ ലശുനസ്യ ച| മദ്യമാംസവിയുക്തസ്യ പ്രയോഗേ സ്യാക്തിയാന് ഗുണഃ| നിഗൂഢശല്യാഹരണേ ശസ്ത്രക്ഷാരാഗ്നികര്മണി| പീതമദ്യോ വിഷഹതേ സുഖം വൈദ്യവികത്ഥനാമ്| അനലോത്തേജനം രുച്യം ശോകശ്രമവിനാശനമ്| ന ചാതഃ പരമസ്ത്യന്യദാരോഗ്യബലപുഷ്ടികൃത്||൪൨||
आनूपं जाङ्गलं मांसं विधिनाऽप्युपकल्पितम्| मद्यं सहायमप्राप्य सम्यक् परिणमेत्कथम्| सुतीव्रमारुतव्याधिघतिनो लशुनस्य च| मद्यमांसवियुक्तस्य प्रयोगे स्याक्तियान् गुणः| निगूढशल्याहरणे शस्त्रक्षाराग्निकर्मणि| पीतमद्यो विषहते सुख़ं वैद्यविकत्थनाम्| अनलोत्तेजनं रुच्यं शोकश्रमविनाशनम्| न चातः परमस्त्यन्यदारोग्यबलपुष्टिकृत्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvitaM rakShatA madyaM peyam (43) · Śloka 43
രക്ഷതാ ജീവിതം തസ്മാത്പേയമാത്മവതാ സദാ| ആശ്രിതോപാശ്രിതഹിതം പരമം ധര്മസാധനമ്||൪൩||
रक्षता जीवितं तस्मात्पेयमात्मवता सदा| आश्रितोपाश्रितहितं परमं धर्मसाधनम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasumatAM madyapAnavidhiH (44) · Śloka 44
സ്നാതഃ പ്രണമ്യ സുരവിപ്രഗുരൂന്യഥാസ്വം വൃത്തിം വിധായ ച സമസ്തപരിഗ്രഹസ്യ| ആപാനഭൂമിമഥ ഗന്ധജലഭിഷിക്താമാഹാരമണ്ഡപസമീപഗതാം ശ്രയേത| സ്വാതൃതേऽഥ ശയനേ കമനീയേ മിത്രഭൃത്യരമണീസമവേതഃ| സ്വം യശഃ കഥകചാരണസങ്ഘൈരുദ്ധതം നിശമയന്നതിലോകമ്| വിലാസിനീനാഞ്ച വിലാസശോഭിഗീതം സനൃത്തം കലതൂര്യഘോഷൈഃ| കാഞ്ചീകലാപൈശ്ചലകിങ്കിണീകൈഃ ക്രീഡാവിഹങ്ഗൈശ്ച കൃതാനുനാദമ്| മണികനകസമുത്യൈരാവനേയൈര്വിചിത്രൈഃ സജലവിവിധഭക്തിക്ഷൌമവസ്ത്രാവൃതാങ്ഗൈഃ| അപി മുനിജനചിത്തക്ഷോഭസമ്പാദനീഭിശ്ചകിതഹരിണലോലപ്രേക്ഷണീഭിഃ പ്രിയാഭിഃ| സ്തനനിതമ്ബകൃതാദതിഗൌരവാദലസമാകുലമീശ്വരസംശ്രയാത്| ഇതി ഗതം ദധതീഭിരസംസ്ഥിതം തരുണചിത്തവിലോഭനകാര്മണമ്| യൌവനാസവമത്താഭിര്വിലാസാധിഷ്ഠിതാത്മഭിഃ| സഞ്ചാര്യമാണം യുഗപത്തന്വങ്ഗീഭിരിതസ്തതഃ| താലവൃന്തനലിനീദലാനിലൈഃ ശീതലീകൃതമതീവ ശിതലൈഃ| ദര്ശനേऽപി വിദധദ്വശാനുഗം സ്വാദിതം കിമുത ചിത്തജന്മനഃ| ചൂതരസേന്ദുമൃഗൈഃ കൃതവാസം മല്ലികോജ്ജ്വലതയാ ച സനാഥമ്| സ്ഫടികശുക്തിഗതം സതരങ്ഗം കാന്തമനങ്ഗമിവോദ്വഹദങ്ഗമ്| താലീസാദ്യം ചൂര്ണമേലാദികം വാ ഹൃദ്യം പ്രാശ്യ പ്രാഗ്വയഃസ്ഥാപനം വാ| തത്പ്രാര്ഥിഭ്യോ ഭൂമിഭാഗേ സുമൃഷ്ടേ തോയോന്മിശ്രം ദാപയിത്വാ തതശ്ച| ധൃതിമാന് സ്മൃതിമാന് നിത്യമനൂനാധികമാചരന്| ഉചിതേനോപചാരേണ സര്വമേവോപപാലയന്| ജിതവികസിതാസിതസരോജനയനസങ്ക്രാന്തിവര്ധിതശ്രീകമ്| കാന്താമുഖമിവ സൌരഭഹൃതമധുപഗണം പിബേന്മദ്യമ്||൪൪||
स्नातः प्रणम्य सुरविप्रगुरून्यथास्वं वृत्तिं विधाय च समस्तपरिग्रहस्य| आपानभूमिमथ गन्धजलभिषिक्तामाहारमण्डपसमीपगतां श्रयेत| स्वातृतेऽथ शयने कमनीये मित्रभृत्यरमणीसमवेतः| स्वं यशः कथकचारणसङ्घैरुद्धतं निशमयन्नतिलोकम्| विलासिनीनाञ्च विलासशोभिगीतं सनृत्तं कलतूर्यघोषैः| काञ्चीकलापैश्चलकिङ्किणीकैः क्रीडाविहङ्गैश्च कृतानुनादम्| मणिकनकसमुत्यैरावनेयैर्विचित्रैः सजलविविधभक्तिक्षौमवस्त्रावृताङ्गैः| अपि मुनिजनचित्तक्षोभसम्पादनीभिश्चकितहरिणलोलप्रेक्षणीभिः प्रियाभिः| स्तननितम्बकृतादतिगौरवादलसमाकुलमीश्वरसंश्रयात्| इति गतं दधतीभिरसंस्थितं तरुणचित्तविलोभनकार्मणम्| यौवनासवमत्ताभिर्विलासाधिष्ठितात्मभिः| सञ्चार्यमाणं युगपत्तन्वङ्गीभिरितस्ततः| तालवृन्तनलिनीदलानिलैः शीतलीकृतमतीव शितलैः| दर्शनेऽपि विदधद्वशानुगं स्वादितं किमुत चित्तजन्मनः| चूतरसेन्दुमृगैः कृतवासं मल्लिकोज्ज्वलतया च सनाथम्| स्फटिकशुक्तिगतं सतरङ्गं कान्तमनङ्गमिवोद्वहदङ्गम्| तालीसाद्यं चूर्णमेलादिकं वा हृद्यं प्राश्य प्राग्वयःस्थापनं वा| तत्प्रार्थिभ्यो भूमिभागे सुमृष्टे तोयोन्मिश्रं दापयित्वा ततश्च| धृतिमान् स्मृतिमान् नित्यमनूनाधिकमाचरन्| उचितेनोपचारेण सर्वमेवोपपालयन्| जितविकसितासितसरोजनयनसङ्क्रान्तिवर्धितश्रीकम्| कान्तामुख़मिव सौरभहृतमधुपगणं पिबेन्मद्यम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnottaraM Bojanam (45) · Śloka 45
പീത്വൈവം ചഷകത്രയം പരിജനം സമ്മാന്യ സര്വം തതോ| ഗത്വാഹാരഭുവം പുരഃ സുഭിഷജോ ഭുഞ്ജീത ഭൂയോऽത്ര ച| മാംസാപൂപഘൃതാര്ദ്രകാദിഹരിതൈര്യുക്തം സസൌവര്ചലൈഃ| ദ്വിസ്ത്രിര്വാ നിശി ചാല്പമേവ വനിതാസംവല്ഗനാര്ഥം പിബേത്||൪൫||
पीत्वैवं चषकत्रयं परिजनं सम्मान्य सर्वं ततो| गत्वाहारभुवं पुरः सुभिषजो भुञ्जीत भूयोऽत्र च| मांसापूपघृतार्द्रकादिहरितैर्युक्तं ससौवर्चलैः| द्विस्त्रिर्वा निशि चाल्पमेव वनितासंवल्गनार्थं पिबेत्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tataH krIDA Sayana~jca (46) · Śloka 46
രഹസി ദയിതാമങ്കേ കൃത്വാ ഭുജാന്തരപീഡനാത് പുലകിതതനും ജാതസ്വേദാം സകമ്പപയോധരാമ്| യദി സരഭസം സീധോര്വാരം ന പായയതേ കൃതീ കിമനുഭവതി ക്ലേശപ്രായം തദാ ഗൃഹതന്ത്രതാമ്| വരതനുവക്ത്രം സങ്ഗതിസുഗന്ധിതരം സരകം ദ്രുതമിവ പദ്മരാഗമണിമാസവരൂപധരമ്| ഭവതി രതിശ്രമേണ ച മദഃ പിബേതോऽല്പമപി ക്ഷയമത ഓജസഃ പരിഹരന് സ ശയീത പരമ്||൪൬||
रहसि दयितामङ्के कृत्वा भुजान्तरपीडनात् पुलकिततनुं जातस्वेदां सकम्पपयोधराम्| यदि सरभसं सीधोर्वारं न पाययते कृती किमनुभवति क्लेशप्रायं तदा गृहतन्त्रताम्| वरतनुवक्त्रं सङ्गतिसुगन्धितरं सरकं द्रुतमिव पद्मरागमणिमासवरूपधरम्| भवति रतिश्रमेण च मदः पिबेतोऽल्पमपि क्षयमत ओजसः परिहरन् स शयीत परम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidhivanmadyapAnasya Palam (47) · Śloka 47
ഇത്ഥം യുക്ത്യാ പിബന്മദ്യം ന ത്രിവര്ഗാദ്വിഹീയതേ| അസാരസംസാരസുഖം പരമം ചാധിഗച്ഛതി| ഏശ്വര്യസ്യോപഭോഗോऽയം സ്പൃഹണീയഃ സുരൈരപി| അന്യഥാ ഹി വിപത്സു സ്യാത്പശ്ചാത്താപേന്ധനം ധനമ്| ഉപഭോഗേന രഹിതോ ഭോഗവാനിതി നിന്ദ്യതേ| നിര്മിതോऽതികദര്യോऽയം വിധിനാ നിധിപാവകഃ| ത്സ്മാദ്വ്യവസ്ഥയാ പാനം പാനസ്യ സതതം ഹിതമ്| ജിത്വാ വിഷയലുബ്ധാനാമിന്ദ്രിയാണാം സ്വതന്ത്രതാമ്| വിധിര്വസുമതാമേഷ ഭവിഷ്യദ്വസവസ്തു യേ| യഥോപപത്തിതൈര്മദ്യം പാതവ്യം മാത്രയാ ഹിതമ്||൪൭||
इत्थं युक्त्या पिबन्मद्यं न त्रिवर्गाद्विहीयते| असारसंसारसुख़ं परमं चाधिगच्छति| एश्वर्यस्योपभोगोऽयं स्पृहणीयः सुरैरपि| अन्यथा हि विपत्सु स्यात्पश्चात्तापेन्धनं धनम्| उपभोगेन रहितो भोगवानिति निन्द्यते| निर्मितोऽतिकदर्योऽयं विधिना निधिपावकः| त्स्माद्व्यवस्थया पानं पानस्य सततं हितम्| जित्वा विषयलुब्धानामिन्द्रियाणां स्वतन्त्रताम्| विधिर्वसुमतामेष भविष्यद्वसवस्तु ये| यथोपपत्तितैर्मद्यं पातव्यं मात्रया हितम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnamaryAdA (48) · Śloka 48
യാവദ്ദൃഷ്ടേര്ന സമ്ഭ്രാന്തിര്യാവന്ന ക്ഷോഭ്യതേ മനഃ| താവദേവ വിരന്തവ്യം മദ്യാദാത്മവതാ സദാ||൪൮||
यावद्दृष्टेर्न सम्भ्रान्तिर्यावन्न क्षोभ्यते मनः| तावदेव विरन्तव्यं मद्यादात्मवता सदा||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM madyapAnavidhiH (49) · Śloka 49
അഭ്യങ്ഗോദ്വര്തനസ്നാനവാസധൂപാനുലേപനൈഃ| സ്നിഗ്ധോഷ്ണൈര്ഭാവിതൈശ്ചാന്നൈഃ പാനം വാതോത്തരഃ പിബേത്| ശീതോപചാരൈര്വിവിധൈര്മധുരസ്നിഗ്ധശീതലൈഃ| പൈത്തികോ ഭാവിതശ്ചാന്നൈഃ പിബന്മദ്യം ന സീദതി| ഉപചാരൈരശിശിരൈര്യവഗോധൂമഭുക് പിബേത്| ശ്ലൈഷ്മികോ ധന്വജൈര്മാംസൈര്മദ്യം മാരിചികൈഃ സഹ||൪൯||
अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानवासधूपानुलेपनैः| स्निग्धोष्णैर्भावितैश्चान्नैः पानं वातोत्तरः पिबेत्| शीतोपचारैर्विविधैर्मधुरस्निग्धशीतलैः| पैत्तिको भावितश्चान्नैः पिबन्मद्यं न सीदति| उपचारैरशिशिरैर्यवगोधूमभुक् पिबेत्| श्लैष्मिको धन्वजैर्मांसैर्मद्यं मारिचिकैः सह||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM madyaprakArAH kAlaSca (50) · Śloka 50
തത്ര വാതേ ഹിതം മദ്യം പ്രായഃ പൈഷ്ടികഗൌഡികമ്| പിത്തേ സാമ്ഭോ മധു കഫേ മാര്ദ്വികാരിഷ്ടമാധവമ്| പ്രാക്പിബേച്ഛ്ലൈഷ്മികോ മദ്യം ഭുക്തസ്യോപരി പൈത്തികഃ| വാതികസ്തു പിബേന്മധ്യേ സമദോഷോ യഥേച്ഛതി||൫൦||
तत्र वाते हितं मद्यं प्रायः पैष्टिकगौडिकम्| पित्ते साम्भो मधु कफे मार्द्विकारिष्टमाधवम्| प्राक्पिबेच्छ्लैष्मिको मद्यं भुक्तस्योपरि पैत्तिकः| वातिकस्तु पिबेन्मध्ये समदोषो यथेच्छति||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcCAyayoScikitsA (51) · Śloka 51
മദേഷു വാതപിത്തഘ്നം പ്രായോ മൂര്ച്ഛാസു ചേഷ്യതേ| സര്വത്രാപി വിശേഷേണ പിത്തമേവോപലക്ഷയേത്| ശീതാഃ പ്രദേഹാഃ മണയഃ സേകാ വ്യജനമാരുതാഃ| സിതാദ്രാക്ഷേക്ഷുഖര്ജൂരകാശ്മര്യസ്വരസാഃ പയഃ| സിദ്ധാ മധുരവര്ഗേണ രസാ യൂഷാഃ സദാഡിമാഃ| ഷഷ്ടികാഃ ശാലയോ മുദ്ഗാ യവാഃ സര്പിശ്ച ജീവനമ്| കല്യാണകം പഞ്ചഗവ്യം ഷട്പലം പയസാഗ്നികമ്| പിപ്പല്യോ വാ ശിലാഹ്വം വാ രസായനവിധാനതഃ| ത്രിഫലാ വാ പ്രയോക്തവ്യാ സഘൃതക്ഷൌദ്രശര്കരാ||൫൧||
मदेषु वातपित्तघ्नं प्रायो मूर्च्छासु चेष्यते| सर्वत्रापि विशेषेण पित्तमेवोपलक्षयेत्| शीताः प्रदेहाः मणयः सेका व्यजनमारुताः| सिताद्राक्षेक्षुख़र्जूरकाश्मर्यस्वरसाः पयः| सिद्धा मधुरवर्गेण रसा यूषाः सदाडिमाः| षष्टिकाः शालयो मुद्गा यवाः सर्पिश्च जीवनम्| कल्याणकं पञ्चगव्यं षट्पलं पयसाग्निकम्| पिप्पल्यो वा शिलाह्वं वा रसायनविधानतः| त्रिफला वा प्रयोक्तव्या सघृतक्षौद्रशर्करा||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasaktavegeShu viSeShaH (52) · Śloka 52
പ്രസക്തവേഗേഷു ഹിതം മുഖനാസാവരോധനമ്| പിബേദ്വാ മാനുഷീക്ഷീരം തേന ദദ്യാച്ച നാവനമ്||൫൨||
प्रसक्तवेगेषु हितं मुख़नासावरोधनम्| पिबेद्वा मानुषीक्षीरं तेन दद्याच्च नावनम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vogottarakAlInA cikitsA (53) · Śloka 53
മൃണാലബിസകൃഷ്ണാ വാ ലിഹ്യാത്ക്ഷൌദ്രേണ സാഭയാഃ| ദുരാലഭാം വാ മുസ്താം വാ ശീതേന സലിലേന വാ| പിബേന്മരിചകോലാസ്ഥിമജ്ജോശീരാഹികേസരമ്| ധാത്രീഫലരസേ സിദ്ധം പഥ്യാ ക്വാഥേന വാ ഘൃതമ്| കുര്യാത് ക്രിയാം ജ്വരോക്താഞ്ച യഥാദോഷബലോദയാമ്| പഞ്ച കര്മാണി ശസ്താനി തഥാ രക്താവസേചനമ്| സത്ത്വസ്യാലമ്ബനം ജ്ഞാനമഗൃദ്ധിര്വിഷയേഷു ച||൫൩||
मृणालबिसकृष्णा वा लिह्यात्क्षौद्रेण साभयाः| दुरालभां वा मुस्तां वा शीतेन सलिलेन वा| पिबेन्मरिचकोलास्थिमज्जोशीराहिकेसरम्| धात्रीफलरसे सिद्धं पथ्या क्वाथेन वा घृतम्| कुर्यात् क्रियां ज्वरोक्ताञ्च यथादोषबलोदयाम्| पञ्च कर्माणि शस्तानि तथा रक्तावसेचनम्| सत्त्वस्यालम्बनं ज्ञानमगृद्धिर्विषयेषु च||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atipravRuddhAdiShu viSeShaH (54) · Śloka 54
മദേഷ്വതിപ്രവൃദ്ധേഷു മൂര്ച്ഛായേഷു ച യോജയേത്| തീക്ഷ്ണം സംന്യാസവിഹിതം വിഷജം വിഷജേഷു ച||൫൪||
मदेष्वतिप्रवृद्धेषु मूर्च्छायेषु च योजयेत्| तीक्ष्णं संन्यासविहितं विषजं विषजेषु च||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMnyAsacikitsA (55) · Śloka 55
ആശു പ്രയോജ്യം സംന്യാസേ സുതീക്ഷ്ണം നസ്യമഞ്ജനമ്| ധൂമം പ്രധമനം തോദഃ സൂചീഭിശ്ച നഖാന്തരേ| കേശാനാം ലുഞ്ചനം ദാഹോ ദംശോ ദശനവൃശ്ചികൈഃ| കദ്വമ്ലഗാലനം വക്ത്രേ കപികച്ഛ്വാവഘര്ഷണമ്| ഉത്ഥിതോ ലബ്ധസംജ്ഞശ്ച ലശുനസ്വരസം പിബേത്| ഖാദേത്സവ്യോഷലവണം ബീജപൂരകകേസരമ്| ലഘ്വന്നം കടുതീക്ഷ്ണോഷ്ണമദ്യാത് സ്രോതോവിശുദ്ധയേ||൫൫||
आशु प्रयोज्यं संन्यासे सुतीक्ष्णं नस्यमञ्जनम्| धूमं प्रधमनं तोदः सूचीभिश्च नख़ान्तरे| केशानां लुञ्चनं दाहो दंशो दशनवृश्चिकैः| कद्वम्लगालनं वक्त्रे कपिकच्छ्वावघर्षणम्| उत्थितो लब्धसंज्ञश्च लशुनस्वरसं पिबेत्| ख़ादेत्सव्योषलवणं बीजपूरककेसरम्| लघ्वन्नं कटुतीक्ष्णोष्णमद्यात् स्रोतोविशुद्धये||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pralayahetoScittasaMrakShaNam (56-9) · Śloka 9
വിസ്മാപനൈഃ സംസ്മരണൈഃ പ്രിയശ്രവണദര്ശനൈഃ| പടുഭിര്ഗീതവാദിത്രശബ്ദൈര്വ്യായാമശീലനൈഃ| സ്രംസനോല്ലേഖനൈര്ധൂമൈഃ ശോണിതസ്യാവസേചനൈഃ| ഉപാചരേത്തം പ്രതതമനുബന്ധഭയാത് പനഃ| തസ്യ സംരക്ഷിതവ്യം ച മനഃ പ്രലയഹേതുതഃ||൫൬|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം ചികിത്സിതസ്ഥാനേ മദാത്യയചികിത്സിതന്നാമ നവമോऽധ്യായഃ||൯||
विस्मापनैः संस्मरणैः प्रियश्रवणदर्शनैः| पटुभिर्गीतवादित्रशब्दैर्व्यायामशीलनैः| स्रंसनोल्लेख़नैर्धूमैः शोणितस्यावसेचनैः| उपाचरेत्तं प्रततमनुबन्धभयात् पनः| तस्य संरक्षितव्यं च मनः प्रलयहेतुतः||५६|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने मदात्ययचिकित्सितन्नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon