Adhikarana atha pANDurogacikitsitannAmAShTAdasho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതഃ പാണ്ഡുരോഗചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातः पाण्डुरोगचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatrAdau sarpiHpAnam (2) · Śloka 2
പാണ്ഡ്വാമയിനമാദൌ കല്യാണപഞ്ചഗവ്യതിക്തകാനാമന്യതമം സര്പിഃ പായയേത്||൨||
पाण्ड्वामयिनमादौ कल्याणपञ्चगव्यतिक्तकानामन्यतमं सर्पिः पाययेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dADimAdiGRutam (3) · Śloka 3
ദാഡിമസാരതഃ കുഡവം ധാന്യകാര്ദ്ധകുഡവം പിപ്പല്യഷ്ടമികാം ശുണ്ഠീചിത്രകയോശ്ച പലം പലമേകതഃ കല്കീകൃത്യ തോയാഢകേ വിംശതിപലം ഘൃതസ്യ സിദ്ധം ഹൃത്പാണ്ഡുരോഗഗുല്മപ്ലീഹാര്ശഃ ശ്വാ സകാസമൂഢവാതവാതകഫാര്തിഹരമഗ്നിദീപനം വന്ധ്യാനാം സമ്മതം ദുഃഖപ്രസവിനീനാം ച||൩||
दाडिमसारतः कुडवं धान्यकार्द्धकुडवं पिप्पल्यष्टमिकां शुण्ठीचित्रकयोश्च पलं पलमेकतः कल्कीकृत्य तोयाढके विंशतिपलं ग़ृतस्य सिद्धं हृत्पाण्डुरोगगुल्मप्लीहार्शः श्वा सकासमूढवातवातकफार्तिहरमग्निदीपनं वन्ध्यानां सम्मतं दुःख़प्रसविनीनां च||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durAlaBAdiGRutam (4) · Śloka 4
ദുരാലഭചന്ദനപടോലത്രായമാണാഗുഡൂചികിരാതതിക്തരോഹിണീ ഘനനിശാദ്വയേന്ദ്രയവദേവദാരുപര്പടകാജമോദൈഃ കാര്ഷികൈഃ ക്ഷീരാഢകേ ഘൃതപ്രസ്ഥം സാധയേത്| പാണ്ഡുരോഗകാമിലാരക്ത പിത്തജ്വരദാഹാസൃഗ്ദരവിസ്ഫോടശ്വയഥുഭഗന്ദരാര്ശോഘ്നമ്||൪||
दुरालभचन्दनपटोलत्रायमाणागुडूचिकिराततिक्तरोहिणी ग़ननिशाद्वयेन्द्रयवदेवदारुपर्पटकाजमोदैः कार्षिकैः क्षीराढके ग़ृतप्रस्थं साधयेत्| पाण्डुरोगकामिलारक्त पित्तज्वरदाहासृग्दरविस्फोटश्वयथुभगन्दरार्शोग़्नम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanaM taduttaraM kramashca (5) · Śloka 5
സ്നിഗ്ധം ചൈനം തീക്ഷ്ണൈര്വാമയേത്| പുനശ്ച സ്നിഗ്ധം മൂത്രയുക്തം ഗവ്യം മാഹിഷം വാര്ധമാസം പയഃ പായയേത്| മാഗധികാശൃതം വാ| മൂത്രസിദ്ധാം വാ ത്രിഫലാമ്| സ്പതാഹം മൂത്രേണ വാ ഹരീതകീഃ കല്കിതാഃ| സ്വര്ണക്ഷീരീഭദ്രദാരുനാഗരശ്യാമാത്രിവൃന്മൂലാനി തേനൈവ വാ ക്വഥിതാനി| ഏഭിര്വാ ശൃതം പയഃ||൫||
स्निग्धं चैनं तीक्ष्णैर्वामयेत्| पुनश्च स्निग्धं मूत्रयुक्तं गव्यं माहिषं वार्धमासं पयः पाययेत्| मागधिकाशृतं वा| मूत्रसिद्धां वा त्रिफलाम्| स्पताहं मूत्रेण वा हरीतकीः कल्किताः| स्वर्णक्षीरीभद्रदारुनागरश्यामात्रिवृन्मूलानि तेनैव वा क्वथितानि| एभिर्वा शृतं पयः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vatsakabIjAdicUrNam (6) · Śloka 6
വത്സകബീജവിശാലാകുഷ്ഠകടുകാദാരുമുസ്താനാം സമാ ഭാഗാഃ മൂര്വാഭാഗദ്വയമതിവിഷാഭാഗാര്ധം ച ചൂര്ണിതമ് സുഖാമ്ബുനാ പീത്വാ ക്ഷൌദ്രമനുലിഹ്യാത്| ഏതത് പാണ്ഡുകാമിലാജ്വരാരുചിഗുല്മാ നാഹാമവാതരക്തപിത്തകാസശ്വാസാനപോഹതി||൬||
वत्सकबीजविशालाकुष्ठकटुकादारुमुस्तानां समा भागाः मूर्वाभागद्वयमतिविषाभागार्धं च चूर्णितम् सुख़ाम्बुना पीत्वा क्षौद्रमनुलिह्यात्| एतत् पाण्डुकामिलाज्वरारुचिगुल्मा नाहामवातरक्तपित्तकासश्वासानपोहति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trikaTukAdi vaTakAH (7) · Śloka 7
ത്രികടുകകാലതിലലോഹൈര്വാ മാക്ഷികധാതുതുല്യൈര്മാക്ഷികേണ വടകാന് കൃത്വാ തക്രാനുപാനാന് പാണ്ഡുരോഗീ ഭക്ഷയേത്|൭|
त्रिकटुककालतिललोहैर्वा माक्षिकधातुतुल्यैर्माक्षिकेण वटकान् कृत्वा तक्रानुपानान् पाण्डुरोगी भक्षयेत्|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana navAyasacUrNam (7) · Śloka 7
ത്രിഫലാവ്യോഷഘനാഗ്നിവിഡങ്ഗഭാഗാ നവ നവ ചായസചൂര്ണ ഭാഗാ മധുഘൃതാഭ്യാം തക്രേണോഷ്ണോദകേന വോപയുക്താ ഹൃത്പാണ്ഡു രോഗകാമിലാകുഷ്ഠാര്ശഃശോഫോദരപ്ലീഹമേഹഹരാഃ||൭||
त्रिफलाव्योषग़नाग्निविडङ्गभागा नव नव चायसचूर्ण भागा मधुग़ृताभ्यां तक्रेणोष्णोदकेन वोपयुक्ता हृत्पाण्डु रोगकामिलाकुष्ठार्शःशोफोदरप्लीहमेहहराः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDUravaTakAH (8) · Śloka 8
മാക്ഷികധാതുചവികാദാരുദാര്വീത്വഗ്ഗ്രന്ഥികാന് ത്രിഫലാദീനി ച നവ വിചൂര്ണയ ചൂര്ണാദ് ദ്വിഗുണം ച സുശ്ലക്ഷ്ണം പൃഥങ് മണ്ഡൂരം തതോ ഗോമൂത്രം സര്വതോऽഷ്ടഗുണം പക്ത്വാ തസ്മിംസ്തത്ക്ഷിപേത്| അനന്തരം ച വടകാന് കുര്യാത്| തേ തക്രാനുപാനമഭ്യസ്താഃ പരമൌഷധം പാണ്ഡ്വാമയിനാം ശോഫാര്ശഃ കുഷ്ഠകാമിലാമേഹ പ്ലീഹാഢ്യവാതകഫര്താനാം ച||൮||
माक्षिकधातुचविकादारुदार्वीत्वग्ग्रन्थिकान् त्रिफलादीनि च नव विचूर्णय चूर्णाद् द्विगुणं च सुश्लक्ष्णं पृथङ् मण्डूरं ततो गोमूत्रं सर्वतोऽष्टगुणं पक्त्वा तस्मिंस्तत्क्षिपेत्| अनन्तरं च वटकान् कुर्यात्| ते तक्रानुपानमभ्यस्ताः परमौषधं पाण्ड्वामयिनां शोफार्शः कुष्ठकामिलामेह प्लीहाढ्यवातकफर्तानां च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yogarAjaguTikA (9) · Śloka 9
ശിലാജതുതാപ്യരുപ്യായോമലാഃ പൃഥക് പഞ്ചപലികാസ്ത്രി ഫലാദയശ്ച വിഗതഘനാഃ പലാംശാഃ ശ്ലക്ഷ്ണരജസഃ സിതോ പലാപലാഷ്ടകയുക്താ ക്ഷൌദ്രദ്രുതാ യോഗരാജഃ| കുലത്ഥാദി ഥൂഷാശിനാ യഥാഗ്ന്യഭ്യവഹൃതഃ സമാനഃ പൂര്വേണ| യക്ഷ്മവിഷ വിഷമജ്വരകാസശ്വാസാപസ്മാരഹരശ്ച||൯||
शिलाजतुताप्यरुप्यायोमलाः पृथक् पञ्चपलिकास्त्रि फलादयश्च विगतग़नाः पलांशाः श्लक्ष्णरजसः सितो पलापलाष्टकयुक्ता क्षौद्रद्रुता योगराजः| कुलत्थादि थूषाशिना यथाग्न्यभ्यवहृतः समानः पूर्वेण| यक्ष्मविष विषमज्वरकासश्वासापस्मारहरश्च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vajraBidhA gulikA (10) · Śloka 10
ത്രിഫലാകുടജഫലഘനപടോലപിചുമന്ദമഹൌഷധകഷായൈര്മാസ മര്ധമാസം വാ ഭാവിതാന്യഷ്ടൌ ശിലാഹ്വയപലാനി സമസിതാ ന്യുപകുല്യാതുഗാക്ഷീരീധാത്രീഫലകര്കടശൃങ്ഗയഃ പൃഥപ ലാംശാഃ നിദിഗ്ധികാഫലമൂലയോഃ പലം ത്രിജാതകത്രികര്ഷഞ്ച ക്ഷൌദ്രത്രിപലയുക്താന് വടകാന് വര്തയേത്| തേ ദാഡിമാമ്ബുക്ഷീര രസസലിലസുരാസവാന്യതമാനുപാനാ വജ്രാഭിധാനാ വജ്രമി വാനന്തരോക്താന് രോഗാന് ദാരയന്തി| ഹൃദ്രോഗഗലരോഗഗരോദരാ സൃഗ്ദരഭഗന്ദരഗുല്മവര്ധ്മശുക്രമൂത്രദോഷാംശ്ച||൧൦||
त्रिफलाकुटजफलग़नपटोलपिचुमन्दमहौषधकषायैर्मास मर्धमासं वा भावितान्यष्टौ शिलाह्वयपलानि समसिता न्युपकुल्यातुगाक्षीरीधात्रीफलकर्कटशृङ्गयः पृथप लांशाः निदिग्धिकाफलमूलयोः पलं त्रिजातकत्रिकर्षञ्च क्षौद्रत्रिपलयुक्तान् वटकान् वर्तयेत्| ते दाडिमाम्बुक्षीर रससलिलसुरासवान्यतमानुपाना वज्राभिधाना वज्रमि वानन्तरोक्तान् रोगान् दारयन्ति| हृद्रोगगलरोगगरोदरा सृग्दरभगन्दरगुल्मवर्ध्मशुक्रमूत्रदोषांश्च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana drAkShAlehaH (11) · Śloka 11
ദ്രാക്ഷാപിപ്പലീപ്രസ്ഥദ്വയം ശര്കരാര്ധതുലാം തവക്ഷീരീനാഗരമധു കാനി ച ദ്വിപലികാനി ചൂര്ണയിത്വാऽऽമലകരസദ്രോണേ പ്രക്ഷിപ്യ മൃദ്വഗ്നിനാ പചേത്| ലേഹീഭൂതേ ശീതേ ച തസ്മിന് മധു പ്രസ്ഥം ഭാവയേത്| ത്രിസുഗന്ധികസ്യ കര്ഷയത്രം ച ചൂര്ണീകൃത്യ ദര്വ്യാ പരിഘട്യ ജാതീപുഷ്പാദിവാസിതേ മൃദ്ഭാണ്ഡേ നിദധ്യാത്| അയം ദ്രാക്ഷാലേഹ ഉപയുജ്യമാനഃ പാണ്ഡ്വാമയഹൃദ്രോഗകാമിലാ ഹലീമകജ്വരഗുല്മോദരശോഫോദാവര്ത്താദീനവരാനപി വിരേക സാധ്യാന് വ്യാധീന് പ്രസഹ്യ വായുരിവാഭ്രാണ്യപഹരതി||൧൧||
द्राक्षापिप्पलीप्रस्थद्वयं शर्करार्धतुलां तवक्षीरीनागरमधु कानि च द्विपलिकानि चूर्णयित्वाऽऽमलकरसद्रोणे प्रक्षिप्य मृद्वग्निना पचेत्| लेहीभूते शीते च तस्मिन् मधु प्रस्थं भावयेत्| त्रिसुगन्धिकस्य कर्षयत्रं च चूर्णीकृत्य दर्व्या परिग़ट्य जातीपुष्पादिवासिते मृद्भाण्डे निदध्यात्| अयं द्राक्षालेह उपयुज्यमानः पाण्ड्वामयहृद्रोगकामिला हलीमकज्वरगुल्मोदरशोफोदावर्त्तादीनवरानपि विरेक साध्यान् व्याधीन् प्रसह्य वायुरिवाभ्राण्यपहरति||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BojanaM pAna~jca (12) · Śloka 12
ഭോജനം തു സാത്മ്യതഃ ശാലിയവഗോധൂമമുദ്ഗജാങ്ഗലമാംസാനി പയോ ഘൃതം വൃഷപടോലവേത്രപര്പടകശാകം ദ്രാക്ഷാദ്രാഡിമഖര്ജൂരാ മലകരസാനി| പാനമനുപാനഞ്ച മൂലകസിദ്ധം വാരി വാതാ ധികേ| ഘനഹ്നീബേരശുണ്ഠീസാധിതം പിത്തോത്തരേ| ശ്ലേശ്മണ്യ രിഷ്ടസീധുമാര്ദ്വീകാസവാഃ| സര്വത്ര വാ തക്രമ്||൧൨||
भोजनं तु सात्म्यतः शालियवगोधूममुद्गजाङ्गलमांसानि पयो ग़ृतं वृषपटोलवेत्रपर्पटकशाकं द्राक्षाद्राडिमख़र्जूरा मलकरसानि| पानमनुपानञ्च मूलकसिद्धं वारि वाता धिके| ग़नह्नीबेरशुण्ठीसाधितं पित्तोत्तरे| श्लेश्मण्य रिष्टसीधुमार्द्वीकासवाः| सर्वत्र वा तक्रम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArAriShTaH (13) · Śloka 13
ബീജകസാരപ്രസ്ഥമ്| വരായാഃ പലാനി പഞ്ചവിംശതിഃ| പഞ്ച ദ്രാക്ഷായഃ ബലായാഃ സപ്ത| ജലദ്രോണേ പക്ത്വാ പാദശേഷം തേഭ്യോ രസമാദായ പൂതശീതേऽസ്മിന് ശര്കരാതുലാം മധുപ്രസ്ഥം കര്ഷാംശാനി ച ചൂര്ണിതാനി വ്യോഷവ്യാഘ്രനഖോശീരക്രമകൈല വാലുകകുഷ്ഠമധുകാനി നിക്ഷിപ്യ ഘൃതഭാജനേ സര്വമൈകധ്യം യവപല്ലേ ഗ്രീഷ്മേ ദശരാത്രം വിംശതിരാത്രം ശീതേ സ്ഥാപയേത്| അയം ബീജകസാരാരിഷ്ടഃ പാണ്ഡുകാമിലാമേഹാഹൃദ്രോഗവാത ശോണിതവിഷമജ്വരാരോചകകാസശ്വാസാന് നിബര്ഹതി||൧൩||
बीजकसारप्रस्थम्| वरायाः पलानि पञ्चविंशतिः| पञ्च द्राक्षायः बलायाः सप्त| जलद्रोणे पक्त्वा पादशेषं तेभ्यो रसमादाय पूतशीतेऽस्मिन् शर्करातुलां मधुप्रस्थं कर्षांशानि च चूर्णितानि व्योषव्याग़्रनख़ोशीरक्रमकैल वालुककुष्ठमधुकानि निक्षिप्य ग़ृतभाजने सर्वमैकध्यं यवपल्ले ग्रीष्मे दशरात्रं विंशतिरात्रं शीते स्थापयेत्| अयं बीजकसारारिष्टः पाण्डुकामिलामेहाहृद्रोगवात शोणितविषमज्वरारोचककासश्वासान् निबर्हति||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gaNDIrAriShTaH (14) · Śloka 14
ഗണ്ഡീരതരോഃ സമൂലപുഷ്പശാഖസ്യ തുലാമാഹരേത്| അര്ധതുലാം ദശമൂലസ്യ ത്രിഫലായാഃ പൃഥഗര്ധപ്രസ്ഥം കുടജത്വചശ്ച| കുഡവാംശാന് മുസ്താരുഷ്കരകൃമിഘ്നേന്ദ്രയവാന്| പാലികാന് പാഠാദന്തീമധുരസാരാസ്നാശഠീചിത്രകാന്| മൃദ്വീകാര്ധപ്രസ്ഥേന ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടേന ഗ്രന്ഥികപലേനാര്ധപലികൈശ്ച മരിചവിഡ ങ്ഗൈലവാലുകൈഃ പ്രലിപ്തേ ഘൃതകുമ്ഭേ നിധാപയേത്| മാസമാത്രം സ്ഥിതോऽയം ഗണ്ഡീരാരിഷ്ടോऽധികഗുണഃ പൂര്വസ്മാത്| ഗ്രന്ഥ്യ ര്ബുദകൃമിഹരശ്ച||൧൪||
गण्डीरतरोः समूलपुष्पशाख़स्य तुलामाहरेत्| अर्धतुलां दशमूलस्य त्रिफलायाः पृथगर्धप्रस्थं कुटजत्वचश्च| कुडवांशान् मुस्तारुष्करकृमिग़्नेन्द्रयवान्| पालिकान् पाठादन्तीमधुरसारास्नाशठीचित्रकान्| मृद्वीकार्धप्रस्थेन श्लक्ष्णपिष्टेन ग्रन्थिकपलेनार्धपलिकैश्च मरिचविड ङ्गैलवालुकैः प्रलिप्ते ग़ृतकुम्भे निधापयेत्| मासमात्रं स्थितोऽयं गण्डीरारिष्टोऽधिकगुणः पूर्वस्मात्| ग्रन्थ्य र्बुदकृमिहरश्च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mastvariShTaH (15) · Śloka 15
അഥവാ ചവ്യകുഷ്ഠചിത്രകപ്രലിപ്തേ ഭാജനേ മസ്തുദ്രോണം ഗുഡ തുലാം പിപ്പലീപ്രസ്ഥത്രയം ത്രിഫലാപ്രസ്ഥത്രയം വിഡങ്ഗപ്രസ്ഥത്രയം കുഡവാംശാംശ്ച മരിചപരൂഷകദ്രാക്ഷാകാശ്മര്യഫലേന്ദ്രയവാന് ദ്വിപലികാനി ച ദന്തീചിത്രകഭല്ലാതകാനി ചൂര്ണിതാനി പ്രക്ഷിപേത്| തതോ യവപലസ്ഥം പക്ഷമുപേക്ഷ്യ യഥാബലം പിബേത്| ഏഷ മസ്ത്വരിഷ്ടഃ പാണ്ഡുരോഗമേഹസ്ഥൌല്യമേദാര്ശോഗ്രഹണീപ്ലീഹ ശോഫോദരഭഗന്ദരഹരഃ| പരമം ചാഗ്നിദീപന ഇതി||൧൫||
अथवा चव्यकुष्ठचित्रकप्रलिप्ते भाजने मस्तुद्रोणं गुड तुलां पिप्पलीप्रस्थत्रयं त्रिफलाप्रस्थत्रयं विडङ्गप्रस्थत्रयं कुडवांशांश्च मरिचपरूषकद्राक्षाकाश्मर्यफलेन्द्रयवान् द्विपलिकानि च दन्तीचित्रकभल्लातकानि चूर्णितानि प्रक्षिपेत्| ततो यवपलस्थं पक्षमुपेक्ष्य यथाबलं पिबेत्| एष मस्त्वरिष्टः पाण्डुरोगमेहस्थौल्यमेदार्शोग्रहणीप्लीह शोफोदरभगन्दरहरः| परमं चाग्निदीपन इति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM cikitsAvikalpaH (16) · Śloka 16
ഭവതി ചാത്ര പാണ്ഡുരോഗപ്രശാന്യര്ഥം വിഹിതം യച്ചികിത്സിതമ്| വികല്പ്യമേതദ്വിദുഷാ പൃഥഗ്ദോഷബലം പ്രതി| സ്നേഹപ്രായം പവനജേ തിക്തശീതം തു പൈത്തികേ| ശ്ലൈഷ്മികേ കടുറ്രൂക്ഷോഷ്ണം വിമിശ്രം സാന്നിപാതികേ||൧൬||
भवति चात्र पाण्डुरोगप्रशान्यर्थं विहितं यच्चिकित्सितम्| विकल्प्यमेतद्विदुषा पृथग्दोषबलं प्रति| स्नेहप्रायं पवनजे तिक्तशीतं तु पैत्तिके| श्लैष्मिके कटुऱ्रूक्षोष्णं विमिश्रं सान्निपातिके||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRujje pANDau kramaH (17) · Śloka 17
മൃദം നിര്ഘാതയേത് കായാത്തീക്ഷ്ണൈഃ സംശോധനൈഃ പുരഃ| ബലാധാനാനി സര്പീംഷി ശുദ്ധേ കോഷ്ഠേ തു യോജയേത്||൧൭||
मृदं निर्ग़ातयेत् कायात्तीक्ष्णैः संशोधनैः पुरः| बलाधानानि सर्पींषि शुद्धे कोष्ठे तु योजयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyoShAdiGRutam (18) · Śloka 18
വ്യോഷബില്വദ്വിരജനീത്രിഫലാദ്വിപുനര്നവമ്| മുസ്താന്യയോരജഃ പാഠാ വിഡങ്ഗം ദേവദാരു ച| വൃശ്ചികാലീ ച ഭാര്ങ്ഗീ ച സക്ഷീരൈസ്തൈഃ ശൃതം ഘൃതമ്| സര്വാന് പ്രശമയത്യാശു വികാരാന് മൃത്തികാകൃതാന്||൧൮||
व्योषबिल्वद्विरजनीत्रिफलाद्विपुनर्नवम्| मुस्तान्ययोरजः पाठा विडङ्गं देवदारु च| वृश्चिकाली च भार्ङ्गी च सक्षीरैस्तैः शृतं ग़ृतम्| सर्वान् प्रशमयत्याशु विकारान् मृत्तिकाकृतान्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kesarAdiGRutam (19) · Śloka 19
തദ്വത് കേസരയഷ്ട്യാഹ്വപിപ്പലീക്ഷീരശാഡ്വലൈഃ||൧൯||
तद्वत् केसरयष्ट्याह्वपिप्पलीक्षीरशाड्वलैः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRuddveShaNAya BAvitamRudvitaraNam mRudBede doShAnuguNacikitsA (20) · Śloka 20
മൃദ്ദ്വേഷണായ തല്ലൌല്യേ വിതരേദ്ഭാവിതാം മൃദമ്| വിഡങ്ഗേ നാതിവിഷയാ പാഠയാ നിമ്ബപല്ലവൈഃ| വാര്ത്താകൈഃ കടുരോഹിണ്യാ കൌടജൈര്മൂര്വയാഥവാ| മൃദ്ഭേദഭിന്നദോഷാനുഗമാദ്യോജ്യം ച ഭേഷജമ്||൨൦||
मृद्द्वेषणाय तल्लौल्ये वितरेद्भावितां मृदम्| विडङ्गे नातिविषया पाठया निम्बपल्लवैः| वार्त्ताकैः कटुरोहिण्या कौटजैर्मूर्वयाथवा| मृद्भेदभिन्नदोषानुगमाद्योज्यं च भेषजम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAyAM kramaH (21) · Śloka 21
കാമിലായന്തു പിത്തഘ്നം പാണ്ഡുരോഗാവിരോധി യത്|൨൧|
कामिलायन्तु पित्तग़्नं पाण्डुरोगाविरोधि यत्|२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tadarthaM GRutaprayogAH (21) · Śloka 21
പഥ്യാശതരസേ പഥ്യാവൃന്താര്ധശതകല്കിതഃ| പ്രസ്ഥഃ സിദ്ധോ ഘൃതാദ്ഗുല്മകാമിലാപാണ്ഡുരോഗജിത്| ദന്തീചതുഷ്പലരസേ പിഷ്ടൈര്ദന്തീശലാടുഭിഃ| ഘൃതപ്രസ്ഥഃ ശൃതസ്തദ്വത് പ്ലീഹാശ്വയഥുജിച്ച സഃ| പുരാണസര്പിഷഃ പ്രസ്ഥോ ദ്രാക്ഷാര്ധപ്രസ്ഥസാധിതഃ| കാമിലാഗുല്മപാണ്ഡ്വര്തിജ്വരമേഹോദരാപഹഃ| ഹരിദ്രാത്രിഫലാനിമ്ബബലാമധുകസാധിതമ്| സക്ഷീരം മാഹിഷം സര്പിഃ കാമിലാഹരമുത്തമമ്||൨൧||
पथ्याशतरसे पथ्यावृन्तार्धशतकल्कितः| प्रस्थः सिद्धो ग़ृताद्गुल्मकामिलापाण्डुरोगजित्| दन्तीचतुष्पलरसे पिष्टैर्दन्तीशलाटुभिः| ग़ृतप्रस्थः शृतस्तद्वत् प्लीहाश्वयथुजिच्च सः| पुराणसर्पिषः प्रस्थो द्राक्षार्धप्रस्थसाधितः| कामिलागुल्मपाण्ड्वर्तिज्वरमेहोदरापहः| हरिद्रात्रिफलानिम्बबलामधुकसाधितम्| सक्षीरं माहिषं सर्पिः कामिलाहरमुत्तमम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAhiShaGRutayogau (22) · Śloka 22
ഗോമൂത്രേ ദ്വിഗുണേ ദാര്വീകല്കാര്ധപലസാധിതഃ| ദാര്വീപഞ്ചപലക്വാഥേ കല്കേ കാലീയകേ പരഃ| മാഹിഷാത്സര്പിഷഃ പ്രസ്ഥം പൂര്വഃ പുര്വേ പരഃ പരേ| സിദ്ധം കാലീയകക്വാഥേ സനിശം ചോത്തരേ ഹിതമ്||൨൨||
गोमूत्रे द्विगुणे दार्वीकल्कार्धपलसाधितः| दार्वीपञ्चपलक्वाथे कल्के कालीयके परः| माहिषात्सर्पिषः प्रस्थं पूर्वः पुर्वे परः परे| सिद्धं कालीयकक्वाथे सनिशं चोत्तरे हितम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAnAshanAH anye yogAH (23) · Śloka 23
ആരഗ്വധം രസേനേക്ഷോര്വിദാര്യാമലകസ്യ വാ| സത്ര്യൂഷണം ബില്വമാത്രം പായയേത്കാമിലാപഹമ്| പിബേന്നികുമ്ഭകല്കം വാ ദ്വിഗുഡം ശീതവാരിണാ| കുമ്ഭസ്യ ചൂര്ണം സക്ഷൌദ്രം ത്രൈഫലേന രസേന വാ| സശര്കരാം ത്രിഭാണ്ഡീം വാ ഗവാക്ഷീം വാ പ്രയോജയേത്||൨൩||
आरग्वधं रसेनेक्षोर्विदार्यामलकस्य वा| सत्र्यूषणं बिल्वमात्रं पाययेत्कामिलापहम्| पिबेन्निकुम्भकल्कं वा द्विगुडं शीतवारिणा| कुम्भस्य चूर्णं सक्षौद्रं त्रैफलेन रसेन वा| सशर्करां त्रिभाण्डीं वा गवाक्षीं वा प्रयोजयेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triPalAdisvarasAH (24) · Śloka 24
ത്രിഫലായാ ഗുഡൂച്യാ വാ ദാര്വ്യാ നിമ്ബസ്യ വാ രസമ്| പ്രാതഃ പ്രാതര്മധുയുതം കാമിലര്തായ യോജയേത്||൨൪||
त्रिफलाया गुडूच्या वा दार्व्या निम्बस्य वा रसम्| प्रातः प्रातर्मधुयुतं कामिलर्ताय योजयेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ruddhapathakAmalA tatra kramashca (25) · Śloka 25
തിലപിഷ്ടനിഭം യസ്തു കാമിലാവാന്സൃജേന്മലമ്| കഫരുദ്ധപഥം തസ്യ പിത്തം കഫഹരൈര്ജയേത്||൨൫||
तिलपिष्टनिभं यस्तु कामिलावान्सृजेन्मलम्| कफरुद्धपथं तस्य पित्तं कफहरैर्जयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAshritA kAmalA (26) · Śloka 26
രൂക്ഷശീതഗുരുസ്വാദുവ്യായാമചലനിഗ്രഹൈഃ| കഫസമ്മൂര്ച്ഛിതോ വായുര്യദാ പിത്തം ബഹിഃക്ഷിപേത്| ഹാരിദ്രനേത്രമൂത്രത്വക്ശ്വേതവര്ചസ്തദാ നരഃ| ഭവേത്സാടോപവിഷ്ടമ്ഭോ ഗുരുണാ ഹൃദയേന ച| ദൌര്ബല്യാല്പാഗ്നിപാറ്ശ്വാര്തിഹിധ്മാശ്വാസാരുചിജ്വരൈഃ| ക്രമേണാല്പേऽനുഷജ്യേത പിത്തേ ശാഖാസമാശ്രിതേ||൨൬||
रूक्षशीतगुरुस्वादुव्यायामचलनिग्रहैः| कफसम्मूर्च्छितो वायुर्यदा पित्तं बहिःक्षिपेत्| हारिद्रनेत्रमूत्रत्वक्श्वेतवर्चस्तदा नरः| भवेत्साटोपविष्टम्भो गुरुणा हृदयेन च| दौर्बल्याल्पाग्निपाऱ्श्वार्तिहिध्माश्वासारुचिज्वरैः| क्रमेणाल्पेऽनुषज्येत पित्ते शाख़ासमाश्रिते||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAshritakAmalAyAM cikitsA (27) · Śloka 27
രസൈസ്തം രൂക്ഷകട്വമ്ലൈഃ ശിഖിതിത്തിരിദക്ഷജൈഃ| ശുഷ്കമൂലകജൈര്യൂഷൈഃ കൂലത്ഥോത്ഥൈശ്ച ഭോജയേത്| ഭൃശാമ്ലതീക്ഷ്ണകടുകലവണോഷ്ണം ച ശസ്യതേ| സബീജപൂരകരസം ലിഹ്യാദ്വ്യോഷം തഥാശയമ്| സ്വം പിത്തമേതി തേനാസ്യ ശകൃദപ്യനുരജ്യതേ| വായുശ്ച യാതി പ്രശമം സഹാടോപാദ്യുപദ്രവൈഃ| നിവൃത്തോപദ്രവസ്യാസ്യ കാര്യഃ കാമിലികോ വിധിഃ||൨൭||
रसैस्तं रूक्षकट्वम्लैः शिख़ितित्तिरिदक्षजैः| शुष्कमूलकजैर्यूषैः कूलत्थोत्थैश्च भोजयेत्| भृशाम्लतीक्ष्णकटुकलवणोष्णं च शस्यते| सबीजपूरकरसं लिह्याद्व्योषं तथाशयम्| स्वं पित्तमेति तेनास्य शकृदप्यनुरज्यते| वायुश्च याति प्रशमं सहाटोपाद्युपद्रवैः| निवृत्तोपद्रवस्यास्य कार्यः कामिलिको विधिः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumBakAmalA cikitsitam (28) · Śloka 28
ഗോമൂത്രേണ പിബേത് കുമ്ഭകാമിലായാം ശിലാജതു| മാസം മാക്ഷികധാതും വ കിട്ടം വാഥ ഹിരണ്യജമ്||൨൮||
गोमूत्रेण पिबेत् कुम्भकामिलायां शिलाजतु| मासं माक्षिकधातुं व किट्टं वाथ हिरण्यजम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana halImakacikitsA (29-18) · Śloka 18
ഗുഡൂചീസ്വരസക്ഷീരസാധിതേന ഹലീമകീ| മഹിഷാഹവിഷാ സ്നിഗ്ധഃ പിബേദ്ധാത്രീരസേന തു| ത്രിവൃതാം തദ്വിരിക്തോऽദ്യാത്സ്വാദുപിത്താനിലാപഹമ്| ദ്രാക്ഷാലേഹം ച പൂര്വോക്തം സര്പീഷി മധുരാണി ച| യാപനാന് ക്ഷീരബസ്തീംശ്ച ശീലയേത്സാനുവാസനാന്| മാര്ദ്വീകാരിഷ്ടയോഗാംശ്ച പിബേദ്യുക്ത്യാऽഗ്നിവൃദ്ധയേ| കാസികം ചാഭയാലേഹം പിപ്പലീം മധുകം ബലാമ്| പയസാ ച പ്രയുഞ്ജീത യഥാദോഷം യഥാബലമ്| പാണ്ഡുരോഗേഷു കുശലഃ ശോഫോക്തഞ്ച ക്രിയാക്രമമ്||൨൯|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവ ഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം ചികിത്സിതസ്ഥാനേ പാണ്ഡു രോഗചികിത്സിതന്നാമാഷ്ടാദശോऽധ്യായഃ||൧൮||
गुडूचीस्वरसक्षीरसाधितेन हलीमकी| महिषाहविषा स्निग्धः पिबेद्धात्रीरसेन तु| त्रिवृतां तद्विरिक्तोऽद्यात्स्वादुपित्तानिलापहम्| द्राक्षालेहं च पूर्वोक्तं सर्पीषि मधुराणि च| यापनान् क्षीरबस्तींश्च शीलयेत्सानुवासनान्| मार्द्वीकारिष्टयोगांश्च पिबेद्युक्त्याऽग्निवृद्धये| कासिकं चाभयालेहं पिप्पलीं मधुकं बलाम्| पयसा च प्रयुञ्जीत यथादोषं यथाबलम्| पाण्डुरोगेषु कुशलः शोफोक्तञ्च क्रियाक्रमम्||२९|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने पाण्डु रोगचिकित्सितन्नामाष्टादशोऽध्यायः||१८||
🔊 Audio coming soon