Adhikarana athodaracikitsitannAma saptadasho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತ ಉದರಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೈಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथात उदरिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रैयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodareShu virecanantatra hetushca (2) · Śloka 2
ಸರ್ವಮೇವೋದರಮತಿಮಾತ್ರದೋಷಸಞ್ಚಯಾನುಬನ್ಧೇನ ಸ್ರೋತೋಮುಖನಿ ರೋಧಾದ್ವ್ಯಾಕುಲಾನಿಲತಯಾ ಯತ್ಪ್ರಜಾಯತೇ ತಸ್ಮಾದಭೀಕ್ಷ್ಣಮುದರೀ ವಿರೇಚನಾನ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ| ಮೂತ್ರಕ್ಷೀರಾನ್ಯತರಯುಕ್ತಮೇರಣ್ಡತೈಲಮಹ ರಹರ್ಮಾಸಮೇಕಂ ದ್ವೌ ವಾ| ಕ್ಷೀರಹಾರೋ ವಾ ಗವ್ಯಂ ವಾ ಮಾಹಿಷಂ ವಾ ಮೂತ್ರಮ್| ಉಷ್ಟ್ರೀಕ್ಷೀರವೃತ್ತಿರ್ವಾ ಸ್ಯಾತ್||೨||
सर्वमेवोदरमतिमात्रदोषसञ्चयानुबन्धेन स्रोतोमुख़नि रोधाद्व्याकुलानिलतया यत्प्रजायते तस्मादभीक्ष्णमुदरी विरेचनान्युपयुञ्जीत| मूत्रक्षीरान्यतरयुक्तमेरण्डतैलमह रहर्मासमेकं द्वौ वा| क्षीरहारो वा गव्यं वा माहिषं वा मूत्रम्| उष्ट्रीक्षीरवृत्तिर्वा स्यात्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoPashUlAdisahite visheShaH (3) · Śloka 3
ಶೋಫಶೂಲಾನಾಹತೃಣ್ಮೂರ್ಛಾಪರೀತೋ ವಿಶೇಷೇಣ ಪಯೋಽನುಪಾನಂ ಗೋ ಮೂತ್ರೇಣ ಪ್ರಾಣದಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಸಹಸ್ರಂ ವ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರಭಾವಿತಂ ಸೇವೇತ| ತದ್ಭಾವಿತೇನ ವಾ ಕೃಷ್ಣಾಭಯಾಚೂರ್ಣೇನ ಕಾಸರಮ್| ಸೈನ್ಧವಾಜಮೋದಯುಕ್ತಂ ವಾ ನೈಮ್ಬಂ ತೈಲಮ್| ಅಥವಾಽಽರ್ದ್ರಕ ರಸಾನುವಿದ್ಧಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ||೩||
शोफशूलानाहतृण्मूर्छापरीतो विशेषेण पयोऽनुपानं गो मूत्रेण प्राणदां पिबेत्| पिप्पलीसहस्रं व स्नुहीक्षीरभावितं सेवेत| तद्भावितेन वा कृष्णाभयाचूर्णेन कासरम्| सैन्धवाजमोदयुक्तं वा नैम्बं तैलम्| अथवाऽऽर्द्रक रसानुविद्धं सिद्धं वा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana harItakIGRutam (4) · Śloka 4
ಹರೀತಕೀಚೂರ್ಣಪ್ರಸ್ಥಯುಕ್ತಮಾಢಕಂ ಘೃತಸ್ಯಾಙ್ಗಾರೇಷ್ವಭಿವಿಲಾಪ್ಯ ಖಜೇನಾಭಿಮಥ್ಯ ಸುಗುಪ್ತಂ ಯವಪಲ್ಲೇ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ತತ ಶ್ಚೋದ್ಧೃತ್ಯ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯ ಹರೀತಕೀಕ್ವಾಥಾಮ್ಲವದಧಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೪||
हरीतकीचूर्णप्रस्थयुक्तमाढकं ग़ृतस्याङ्गारेष्वभिविलाप्य ख़जेनाभिमथ्य सुगुप्तं यवपल्ले मासं स्थापयेत्| तत श्चोद्धृत्य परिस्राव्य हरीतकीक्वाथाम्लवदधिप्रतीवापं विपाचयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sudhAkShIraGRutam (5) · Śloka 5
ಅಥವಾ ಗವ್ಯೇ ಪಯಸಿ ಮಹಾವೃಕ್ಷಕ್ಷೀರಮಾವಾಪ್ಯ ವಿಪಾಚ್ಯ ಶೀತೀ ಭೂತಮಭಿಮಥ್ಯ ತನ್ನವನೀತಂ ಮಹಾವೃಕ್ಷಕ್ಷೀರೇಣೈವ ಸಹ ಸಾಧ ಯೇತ್||೫||
अथवा गव्ये पयसि महावृक्षक्षीरमावाप्य विपाच्य शीती भूतमभिमथ्य तन्नवनीतं महावृक्षक्षीरेणैव सह साध येत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cavikAdiGRutam (6) · Śloka 6
ಅಥವಾ ಚವಿಕಾಚಿತ್ರಕದನ್ತ್ಯತಿವಿಷಾಕುಷ್ಠಸಾರಿವಾವಿಡಙ್ಗ- ತ್ರಿಫಲಾಕಟುರೋಹಿಣೀದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಶಙ್ಖಿನೀತ್ರಿವೃದ್ದೀಪ್ಯಕಾನರ್ಧಕಾರ್ಷಿ- ಕಾನ್ ರಾಜವೃಕ್ಷಫಲಮಜ್ಜಾದ್ವಿಪಲಂ ಮಹಾವೃಕ್ಷಕ್ಷೀರದ್ವಿಪಲಂ ಗೋಮೂತ್ರ- ಕ್ಷೀರಘೃತತ್ರಿಕುಡವಂ ಚೈಕಧ್ಯಂ ಪಾಚಯೇತ್| ಏತಾನಿ ತಿಲ್ವಕ- ಚತುರ್ಥಾನಿ ಸರ್ಪೀಷಿ ಪೀತಾನ್ಯುದರಗುಲ್ಮವಿದ್ರಧ್ಯಷ್ಠೀಲಾನಾಹಕು- ಷ್ಠೋನ್ಮಾದಾಪಸ್ಮಾರಾನ್ನಿಘ್ನನ್ತಿ||೬||
अथवा चविकाचित्रकदन्त्यतिविषाकुष्ठसारिवाविडङ्ग- त्रिफलाकटुरोहिणीद्विहरिद्राशङ्ख़िनीत्रिवृद्दीप्यकानर्धकार्षि- कान् राजवृक्षफलमज्जाद्विपलं महावृक्षक्षीरद्विपलं गोमूत्र- क्षीरग़ृतत्रिकुडवं चैकध्यं पाचयेत्| एतानि तिल्वक- चतुर्थानि सर्पीषि पीतान्युदरगुल्मविद्रध्यष्ठीलानाहकु- ष्ठोन्मादापस्मारान्निग़्नन्ति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlaShaTpalaM GRutam (7) · Śloka 7
ಯಾವಶೂಕಪಞ್ಚಕೋಲಷಟ್ಪಲೇನ ವಾ ಮಸ್ತುದಶಮೂಲಕ್ವಾಥಾ ಢಕದ್ವಯೇನ ಚ ಸಿದ್ಧಣ್ ಸರ್ಪಿಃಪ್ರಸ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೭||
यावशूकपञ्चकोलषट्पलेन वा मस्तुदशमूलक्वाथा ढकद्वयेन च सिद्धण् सर्पिःप्रस्थं प्रयोजयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavakolAdiGRutam (8) · Śloka 8
ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಪಞ್ಚಮೂಲಕಷಾಯೇಣ ವಾ ಸುರಾಸೌವೀರಕ ಯುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿಃ||೮||
यवकोलकुलत्थपञ्चमूलकषायेण वा सुरासौवीरक युक्तं सर्पिः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehottaraM virecanam (9) · Śloka 9
ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನಸ್ರಸ್ತೇ ಚ ದೋಷೇ ಬಲವಾನ್ ವಿರೇಚನಾರ್ಥಂ ಮೂತ್ರಾಸವಾ ರಿಷ್ಟಸುರಾಃ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರಯುಕ್ತಾಃ ಶೀಲಯೇತ್| ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯ ಕಷಾಯಂ ನಾಗರದೇವದಾರುಪ್ರಗಾಢಮ್| ತ್ರಿಲವಣಾದಿಚೂರ್ಣಂ ವಾ ದ್ವಿತ್ರಿ ಗುಣಾನುಲೋಮನದ್ರವ್ಯಮ್||೯||
सर्पिष्पानस्रस्ते च दोषे बलवान् विरेचनार्थं मूत्रासवा रिष्टसुराः स्नुहीक्षीरयुक्ताः शीलयेत्| विरेचनद्रव्य कषायं नागरदेवदारुप्रगाढम्| त्रिलवणादिचूर्णं वा द्वित्रि गुणानुलोमनद्रव्यम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolamUlAdiprayogaH (10) · Śloka 10
ಪಟೋಲಮೂಲರಜನೀವಿಡಙ್ಗತ್ರಿಫಲಾಃ ಕರ್ಷಾಂಶಾಃ| ಕಮ್ಪಿಲ್ಲ ಕನೀಲಿನೀಫಲತ್ರಿವೃತ್ತಾನಾಂ ಕ್ರಮಾದ್ ದ್ವಿತ್ರಿಚತುರ್ಭಿಃ ಕರ್ಷೈರ್ಯುಕ್ತಾ ಶ್ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಪೇಯಾಮಣ್ಡಪೋ ರಸಾಶೀ ವಾ ಸ್ಯಾತ್| ತತಃ ಷಡ್ರಾತ್ರಂ ಸವ್ಯೋಷೇಣ ಪಯಸಾಶ್ನೀಯಾತ್| ತತಃ ಸಪ್ತಮೇಽಹನಿ ಪುನಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಿಬೇತ್| ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ಚೂರ್ಣ ಮಿದಮುದರಾಣಿ ಜಾತೋದಕಾನ್ಯಪಿ ನಿಬರ್ಹಯತಿ| ಗುಲ್ಮಭೇದನಾನಿ ಚ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ||೧೦||
पटोलमूलरजनीविडङ्गत्रिफलाः कर्षांशाः| कम्पिल्ल कनीलिनीफलत्रिवृत्तानां क्रमाद् द्वित्रिचतुर्भिः कर्षैर्युक्ता श्चूर्णयित्वा मूत्रेण पिबेत्| जीर्णे च पेयामण्डपो रसाशी वा स्यात्| ततः षड्रात्रं सव्योषेण पयसाश्नीयात्| ततः सप्तमेऽहनि पुनश्चूर्णं पिबेत्| अनेन विधिना चूर्ण मिदमुदराणि जातोदकान्यपि निबर्हयति| गुल्मभेदनानि च प्रयुञ्जीत||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtravarttiH (11) · Śloka 11
ವಮನವಿರೇಚನಶಿರೋವಿರೇಚನವತ್ಸಕಾದಿವಚಾಹರಿದ್ರಾದಿವರ್ಗದ್ರವ್ಯಾ ಣಿ ಪೃಥಕ್ಪಾಲಿಕಾನಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕಲ್ಕೀಕೃತಾನಿ ಲವಣಾನಿ ಚ ವಜ್ರವೃಕ್ಷಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥಂ ಚ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಮೂತ್ರಗಣೇ ಮೃದ್ವಗ್ನಿನಾ ಘಟ್ಟಯನ್ ಪಾಚಯೇತ್| ಅವಿದಗ್ಧಕಲ್ಕಂ ಚ ತತ್ಸಿದ್ಧಮವತಾರ್ಯ ಶೀತೀ ಭೂತಮಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಾ ಗುಲಿಕಾ ವರ್ತಯಿತ್ವಾ ಯಥಾ ಬಲಂ ತ್ರಿಚತುರೋ ಮಾಸಾನುಪಯೋಜಯೇತ್| ಏಷಾ ಮೂತ್ರವರ್ತಿರ್ಮಹಾರೋಗಶ್ವಾಸಕಾಸಪೀ ನಸಪ್ರಸೇಕಶ್ವಯಥುಗುಲ್ಮಪಾಣ್ಡುಕೃಮಿಕೋಷ್ಠಾರೋಚಕಾವಿಪಾಕೋ ದಾವರ್ತೇಷು ಪರಮಮಗದಮ್||೧೧||
वमनविरेचनशिरोविरेचनवत्सकादिवचाहरिद्रादिवर्गद्रव्या णि पृथक्पालिकानि सूक्ष्मकल्कीकृतानि लवणानि च वज्रवृक्षक्षीरप्रस्थं च प्रक्षिप्य मूत्रगणे मृद्वग्निना ग़ट्टयन् पाचयेत्| अविदग्धकल्कं च तत्सिद्धमवतार्य शीती भूतमङ्गुष्ठमात्रा गुलिका वर्तयित्वा यथा बलं त्रिचतुरो मासानुपयोजयेत्| एषा मूत्रवर्तिर्महारोगश्वासकासपी नसप्रसेकश्वयथुगुल्मपाण्डुकृमिकोष्ठारोचकाविपाको दावर्तेषु परममगदम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanottarA upacArAH (12) · Śloka 12
ಕೃತವಿರೇಚನಶ್ಚ ಕ್ಷಾಮದೇಹೋಽನ್ತರಾನ್ತರಾ ಕ್ಷೀರಮೌಷ್ಟ್ರಕಂ ಗವ್ಯಮಾಜಂ ವಾ ವ್ಯೋಷಯುಕ್ತಂ ಶೀಲಯೇತ್| ದೋಷಶೇಷವಿಜಯಾಯ ಚ ಶೀಲ ಯೇಚ್ಚವಿಕಾನಾಗರಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟಮ್| ಸುರದಾರುಚಿತ್ರಕಂ ವಾ ಸುರುಙ್ಗಾಂ ವಾ ಪುನರ್ನವಂ ವಾ ತ್ರಿಫಲಾದನ್ತೀರೌಹೀತಕನಿರ್ಯೂಹಂ ವಾ ವ್ಯೋಷಕ್ಷಾರೋಪೇತಂ ತತ್ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರಘೃತಯುಕ್ತಮ್||೧೨||
कृतविरेचनश्च क्षामदेहोऽन्तरान्तरा क्षीरमौष्ट्रकं गव्यमाजं वा व्योषयुक्तं शीलयेत्| दोषशेषविजयाय च शील येच्चविकानागरं क्षीरेण पिष्टम्| सुरदारुचित्रकं वा सुरुङ्गां वा पुनर्नवं वा त्रिफलादन्तीरौहीतकनिर्यूहं वा व्योषक्षारोपेतं तत् स्नुहीक्षीरग़ृतयुक्तम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purANAnnAdisevanam (13) · Śloka 13
ಪುರಾಣಮನ್ನಂ ತಕ್ರಮರಿಷ್ಟಾಂಶ್ಚ ತಾಂಸ್ತಾನ್ ಕ್ಷೀರಞ್ಚ ದನ್ತೀಚಿತ್ರಕವಿ ಡಙ್ಗಚವಿಕಾತ್ರಿಕಟುಕೋಪೇತಮ್| ತುಲ್ಯಾರ್ದ್ರಕರಸಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ಶೀಲಯೇತ್| ಪಿಪ್ಪಲೀವರ್ಧಮಾನಂ ವಾ ಸೇವೇತ| ಶಿಲಾಜತುಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಾಶೀಂ ಗುಗ್ಗುಲುಂ ವಾ| ಪುನಃ ಪುನಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಯೇದ್ವಿರೇಚಯೇಚ್ಚ| ಆತ್ಯಯಿಕಾಂಸ್ತು ಸ್ನೇಹವಿರೇಕೈರೇವೋಪಕ್ರಮೇತ| ಸಲಿಲಂ ತು ವರ್ಜ ಯೇತ್| ಆನಾಹೋದಾವರ್ತಯೋರ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಪ್ರತಿಕುರ್ವೀತ||೧೩||
पुराणमन्नं तक्रमरिष्टांश्च तांस्तान् क्षीरञ्च दन्तीचित्रकवि डङ्गचविकात्रिकटुकोपेतम्| तुल्यार्द्रकरसं वा क्षीरं शीलयेत्| पिप्पलीवर्धमानं वा सेवेत| शिलाजतुं वा क्षीराशीं गुग्गुलुं वा| पुनः पुनश्च स्नेहयेद्विरेचयेच्च| आत्ययिकांस्तु स्नेहविरेकैरेवोपक्रमेत| सलिलं तु वर्ज येत्| आनाहोदावर्तयोर्यथास्वं प्रतिकुर्वीत||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje visheShaH (14) · Śloka 14
ವಾತಕೃತೇಷು ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲೋಪಸ್ತಮ್ಭಹೃದ್ಗ್ರಹೇಷು ಬಿಲ್ವಕ್ಷಾರಾಮ್ಭಸಾ ತೈಲಂ ಪಾಚಯೇತ್| ಸ್ಯೋನಾಕಾಗ್ನಿಮನ್ಥತಿಲಕುತಲಕದಲ್ಯಪಾ ಮಾರ್ಗಾಗ್ನ್ಯತಮಕ್ಷಾರೇಣ ವಾ ವಿಪಕ್ವಂ ತೈಲಮ್||೧೪||
वातकृतेषु पार्श्वशूलोपस्तम्भहृद्ग्रहेषु बिल्वक्षाराम्भसा तैलं पाचयेत्| स्योनाकाग्निमन्थतिलकुतलकदल्यपा मार्गाग्न्यतमक्षारेण वा विपक्वं तैलम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AvaraNe visheShaH (16) · Śloka 15
ಕಫೇ ಪಿತ್ತೇ ವಾ ವಾತೇನಾವೃತೇ ತಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ವಾತೇ ಬಲವಾನ್ ವಾತಗುಲ್ಮೋಕ್ತಕ್ರಮೇಣೈರಣ್ಡತೈಲಂ ಪಿಬೇತ್||೧೫||
कफे पित्ते वा वातेनावृते ताभ्यां वा वाते बलवान् वातगुल्मोक्तक्रमेणैरण्डतैलं पिबेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lepasekau (17) · Śloka 17
ಲಿಮ್ಪೇಚ್ಚ ಜಠರಮುದರಿಣಾಂ ಶಿಗ್ರುಪಲಾಶಾರ್ಕಾಶ್ವಕರ್ಣಗಜ ಪಿಪ್ಲೀದೇವದಾರುಭಿರ್ಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈಃ| ವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀಕುಷ್ಠ ಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾದ್ವಿಪುನರ್ನವಧಾನ್ಯನಾಗರಪಞ್ಚಮೂಲಕ್ವಾಥೈರ್ಮೂತ್ರೈಶ್ಚ ಪರಿಷೇಚ ಯೇತ್| ಪ್ರತತಮೇವ ಚ ಸ್ವೇದಯೇತ್||೧೭||
लिम्पेच्च जठरमुदरिणां शिग्रुपलाशार्काश्वकर्णगज पिप्लीदेवदारुभिर्मूत्रपिष्टैः सुख़ोष्णैः| वृश्चिकालीकुष्ठ षड्ग्रन्थाद्विपुनर्नवधान्यनागरपञ्चमूलक्वाथैर्मूत्रैश्च परिषेच येत्| प्रततमेव च स्वेदयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AdhmAnAdrakShaNam (18) · Śloka 18
ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಚಾಸ್ಯ ಸದಾಮ್ಲಾನಮುದರಂ ಸಾಲ್ವಲಾದಿಭಿರುಪನದ್ಧಂ ಘನೇನ ವಾಸಸಾ ವೇಷ್ಟಯೇತ್| ಏವಮೇನಮನವಕಾಶೋ ವಾಯುರ್ನ ಪುನ ರಾಧ್ಮಾಪಯತಿ| ತಥಾಪಿ ಪುನಃ ಸವಿರಿತ್ಕಸ್ಯಾಧ್ಮಾನೇಽಮ್ಲ ಲವಣಾನ್ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ ನಿರೂಹಾನ್ ದದ್ಯಾತ್| ಸೋಪಸ್ತಮ್ಭೇ ತು ವಾಯೌ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಾನ್||೧೮||
विरिक्तस्य चास्य सदाम्लानमुदरं साल्वलादिभिरुपनद्धं ग़नेन वाससा वेष्टयेत्| एवमेनमनवकाशो वायुर्न पुन राध्मापयति| तथापि पुनः सविरित्कस्याध्मानेऽम्ल लवणान् सुस्निग्धान् निरूहान् दद्यात्| सोपस्तम्भे तु वायौ तीक्ष्णोष्णान्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtodare cikitsA (19) · Śloka 19
ಅಥ ವಾತೋದರಿಣಂ ವಿದಾರ್ಯಾದಿಸಿದ್ಧೇನ ಸರ್ಪಿಷೋಪಸ್ನೇಹ್ಯ ಸ್ವೇದಿ ತಾಙ್ಗತಿಲ್ವಕಘೃತೇನ ಬಹುಶೋಽನುಲೋಮಯೇತ್| ಕೃತಾಯಾಂ ಚ ಸಂಸರ್ಗ್ಯಾಂ ಬಲಾರ್ಥಂ ಕ್ಷೀರಮವಚಾರಯೇತ್| ನಿವರ್ತಯೇಚ್ಚ ಪ್ರಾಗುತ್ಕ್ಲೇಶಾತ್ ಕ್ರಮೇಣ| ತತೋ ಯೂಷರಸಾದಿಭಿರ್ಮನ್ದಾಮ್ಲಲವಣೈಃ ಸಮಿದ್ಧಾನಲ-ಮುದಾವರ್ತಿನಂ ಪುನಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಮಾಸ್ಥಾಪಯೇದ್ವಿದಾರ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಚಿತ್ರಾಫಲತೈಲಪ್ರಗಾಢೇನ| ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಾಧೋ ಭಾಗಿಕದ್ರವ್ಯಯುಕ್ತೇನ ವಾ ದಾಶಮೂಲಿಕೇನ| ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಂ ಚ ಬದ್ಧಮಲಮಸ್ಥಿಸನ್ಧಿತ್ರಿಕಪಾರ್ಶ್ವಾದಿಶೂಲಸ್ಫುರ- ಣಾಕ್ಷೇಪಯುಕ್ತಂ ರೂಕ್ಷಮನುವಾಸಯೇದ್ವಾತಹರಾಮ್ಲಸಿದ್ಧಾಭ್ಯಾಂ ತಿಲೋ- ರುಬೂಕತೈಲಾಭ್ಯಾಂ| ಭೋಜಯೇಚ್ಚೈನಂ ಜಾಙ್ಗಲರಸೇನ ವಿದಾರ್ಯಾದಿ- ಶೃತೇನ ವಾ ಪಯಸಾ| ಸರಲಮಧುಶಿಗ್ರುಮೂಲಕಬೀಜಸ್ನೇಹಾಶ್ಚ ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನೇನ ಶೂಲ- ಘ್ನಾಃ| ಸ್ವೇದಯೇಚ್ಚಾಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಜಠರಮ್| ಅವಿರೇಚ್ಯಸ್ಯ ತು ಪಯಃ ಸರ್ಪಿರ್ಯೂಷರಸಬಸ್ತ್ಯಭ್ಯಙ್ಗಸಮಭಕ್ತೌ- ಷಧೈಃ ಸಂಶಮಯೇತ್||೧೯||
अथ वातोदरिणं विदार्यादिसिद्धेन सर्पिषोपस्नेह्य स्वेदि ताङ्गतिल्वकग़ृतेन बहुशोऽनुलोमयेत्| कृतायां च संसर्ग्यां बलार्थं क्षीरमवचारयेत्| निवर्तयेच्च प्रागुत्क्लेशात् क्रमेण| ततो यूषरसादिभिर्मन्दाम्ललवणैः समिद्धानल-मुदावर्तिनं पुनः स्निग्धस्विन्नमास्थापयेद्विदार्यादिक्वाथेन चित्राफलतैलप्रगाढेन| तीक्ष्णोष्णाधो भागिकद्रव्ययुक्तेन वा दाशमूलिकेन| दीप्ताग्निं च बद्धमलमस्थिसन्धित्रिकपार्श्वादिशूलस्फुर- णाक्षेपयुक्तं रूक्षमनुवासयेद्वातहराम्लसिद्धाभ्यां तिलो- रुबूकतैलाभ्यां| भोजयेच्चैनं जाङ्गलरसेन विदार्यादि- शृतेन वा पयसा| सरलमधुशिग्रुमूलकबीजस्नेहाश्च पानाभ्यञ्जनेन शूल- ग़्नाः| स्वेदयेच्चाभीक्ष्णं जठरम्| अविरेच्यस्य तु पयः सर्पिर्यूषरसबस्त्यभ्यङ्गसमभक्तौ- षधैः संशमयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodare cikitsA (20) · Śloka 20
ಪಿತ್ತೋದರಿಣಂ ಮಧುರವಿಪಕ್ವೇನ ಸರ್ಪಿಷೋಪಸ್ನೇಹ್ಯ ಶ್ಯಾಮಾ ತ್ರಿವೃತ್ತ್ರಿಫಲಾವಿಪಕ್ವೇನಾನುಲೋಮ್ಯೇನ ಮಧುಘೃತಸಿತಾಢ್ಯೇನ ನ್ಯಗ್ರೋ ಧಾದಿನಿರ್ಯೂಹೇಣಾಸ್ಥಾಪಯೇದನುವಾಸಯೇಚ್ಚ| ದುರ್ಬಲಂ ತು ಪ್ರಾಗೇವಾನುವಾಸ್ಯ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿಭಿಃ ಶೋಧಯೇತ್| ಸಞ್ಜಾ ತಬಲಾಗ್ನಿಂ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಪುನಃ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕೇನೋರುಪೂಗ ಶೃತೇನ ವಾ| ಸಾತಲಾತ್ರಾಯಮಾಣಾಭ್ಯಾಂ ವಾಽಽರಗ್ವಧೇನ ವಾ| ಸಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಪಿತ್ತೇ ಸಮೂತ್ರೇಣ| ಸವಾತೇ ತಿಕ್ತಘೃತಾನ್ವಿತೇನ ಪಯಸಾ ಪುನಃ ಪುನರ್ವಿರೇಚಯೇತ್| ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ಚಾಚರೇತ್| ಏಭಿರೇವ ಕ್ಷೀರೈರ್ವಿದಾರ್ಯಾದಿಶೃತೇನ ವಾ ಭೋಜಯೇತ್| ಪಾಯಸೇನ ಚೋಪನಾಹಯೇದುದರಮ್||೨೦||
पित्तोदरिणं मधुरविपक्वेन सर्पिषोपस्नेह्य श्यामा त्रिवृत्त्रिफलाविपक्वेनानुलोम्येन मधुग़ृतसिताढ्येन न्यग्रो धादिनिर्यूहेणास्थापयेदनुवासयेच्च| दुर्बलं तु प्रागेवानुवास्य क्षीरबस्तिभिः शोधयेत्| सञ्जा तबलाग्निं च स्निग्धं पुनः क्षीरेण सत्रिवृत्कल्केनोरुपूग शृतेन वा| सातलात्रायमाणाभ्यां वाऽऽरग्वधेन वा| सश्लेष्मणि पित्ते समूत्रेण| सवाते तिक्तग़ृतान्वितेन पयसा पुनः पुनर्विरेचयेत्| बस्तिकर्म चाचरेत्| एभिरेव क्षीरैर्विदार्यादिशृतेन वा भोजयेत्| पायसेन चोपनाहयेदुदरम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmodare cikitsA (21) · Śloka 21
ಶ್ಲೇಷ್ಮೋದರಿಣಂ ವತ್ಸಕಾದಿಸಿದ್ಧೇನ ಸರ್ಪಿಷೋಪಸ್ನೇಹ್ಯ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರ ವಿಪಕ್ವೇನಾನುಲೋಮ್ಯ ಕಟುಕ್ಷಾರಯುಕ್ತೈಃ ಕಫಹರೈರಾಹಾರೈಃ ಸಂಸರ್ಜ್ಯ ತ್ರಿಕಟುಮೂತ್ರತೈಲಪ್ರಗಾಢೇನ ಮುಷ್ಕಕಾದಿಕ್ವಾಥೇನಾಸ್ಥಾಪಯೇದನುವಾ ಸಯೇಚ್ಚ| ಕುಲತ್ಥಯೂಷೇಣ ವ್ಯೋಷವತಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ಭೋಜಯೇತ್| ಸ್ತ್ಯಾನಕಫೋದರಂ ಕ್ಷಾರಮರಿಷ್ಟಾಂಶ್ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನ್ ಪಾಯಯೇತ್| ಸತತಂ ಚ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಕಿಣ್ವಸರ್ಷಪಮೂಲಬೀಜಕಲ್ಕೈರ್ಜಠರಮುಪನಾಹ ಯೇತ್||೨೧||
श्लेष्मोदरिणं वत्सकादिसिद्धेन सर्पिषोपस्नेह्य स्नुहीक्षीर विपक्वेनानुलोम्य कटुक्षारयुक्तैः कफहरैराहारैः संसर्ज्य त्रिकटुमूत्रतैलप्रगाढेन मुष्ककादिक्वाथेनास्थापयेदनुवा सयेच्च| कुलत्थयूषेण व्योषवता क्षीरेण वा भोजयेत्| स्त्यानकफोदरं क्षारमरिष्टांश्च तीक्ष्णान् पाययेत्| सततं च स्वेदयेत्| किण्वसर्षपमूलबीजकल्कैर्जठरमुपनाह येत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtodare cikitsA (22) · Śloka 22
ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಮುದರಂ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಸರ್ವಮೇ-ವೇತ್ಯೇಕೇ ಸರ್ವಸ್ಯ ಸರ್ವಾತ್ಮಕತ್ವಾತ್ ಕೃಚ್ಛ್ರತಮತ್ವಾಚ್ಚ| ದೋಷೋ-ದ್ರೇಕತಸ್ತು ಪ್ರತಿಕುರ್ವೀತ| ಸಪ್ತಲಾಶಙ್ಖಿನೀನಿರ್ಯಾಸಸಿದ್ಧೇನ ಚ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಿರೇಚಯೇನ್ಮಾ ಸಮರ್ಧಮಾಸಂ ವಾ| ಮಹಾವೃಕ್ಷಕ್ಷೀರಮೂತ್ರಸಿದ್ಧೇನ ವಾ| ಅಥವಾಜಗನ್ಧಾಜಶೃಙ್ಗೀದನ್ತೀದ್ರವನ್ತೀಸ್ವಾದುಕಣ್ಟಕಪುನರ್ನವಾಜರ ಸೀವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀಮೂಷಿಕಪರ್ಣೀಮಹಾಸಹಾಕ್ಷುದ್ರಸಹಾವೃಕ್ಷಾದಿನೀ ಭಾರ್ಙ್ಗೀಕುಷ್ಠಕುಟಿಲರಾಸ್ನಾಕಲ್ಕಗೋಮೂತ್ರಸಂಸೃಷ್ಟೇನ ಸೈನ್ಧವಲವ ಣಿತೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧೇನಾಸ್ಥಾಪಯೇತ್||೨೨||
सान्निपातिकमुदरं प्रत्याख़्याय चिकित्सेत्| सर्वमे-वेत्येके सर्वस्य सर्वात्मकत्वात् कृच्छ्रतमत्वाच्च| दोषो-द्रेकतस्तु प्रतिकुर्वीत| सप्तलाशङ्ख़िनीनिर्याससिद्धेन च सर्पिषा विरेचयेन्मा समर्धमासं वा| महावृक्षक्षीरमूत्रसिद्धेन वा| अथवाजगन्धाजशृङ्गीदन्तीद्रवन्तीस्वादुकण्टकपुनर्नवाज़र सीवृश्चिकालीमूषिकपर्णीमहासहाक्षुद्रसहावृक्षादिनी भार्ङ्गीकुष्ठकुटिलरास्नाकल्कगोमूत्रसंसृष्टेन सैन्धवलव णितेन स्निग्धेनास्थापयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anupashAntau viShaprayogaH (23) · Śloka 23
ತಥಾ ಚಾನುಪಶಾಮ್ಯತಿ ನಿಚಯಾತ್ಮಕೇ ಸರ್ವತ್ರ ಚ ಜಠರೇ ಜ್ಞಾತೀನಾ ಶ್ರಾವ್ಯ ಮದ್ಯೇನಾಶ್ವಮಾರಕಗುಞ್ಜಾಕಾಕಾದನೀಮೂಲಕಲ್ಕಂ ಪಾಯ ಯೇತ್| ಪಾನಭೋಜನೇಷು ವಾ ವಿಷಂ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಇಕ್ಷುಗಣ್ಡಿಕಾಂ ವಾ ಭಕ್ಷಯೇತ್ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪೇಣ ದಂಶಯಿತ್ವಾ ವಲ್ಲೀಫಲಾನಿ ವಾ ಮೂಲಕಂ ವಾ| ಏವಂ ಹ್ಯಸ್ಯ ದೋಷಸಙ್ಘಾತಃ ಸ್ಥಿರೋ ಲೀನ ಉನ್ಮಾರ್ಗಗೋ ವಿಷೇ ಣಾಶು ಪ್ರಮಾಥಿನಾ ವಿಭಿನ್ನೋ ಬಹಿಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ತೇನಾಗದತಾಂ ವ್ರಜತಿ| ಭವಾನ್ತರಂ ವಾ| ಹೃತದೋಷಂ ಚ ಶೀತಾಮ್ಬುಪರಿಷಿಕ್ತಂ ಕ್ಷೀರಯವಾಗೂಂ ಪಾಯಯೇತ್| ತತಸ್ತ್ರಿವೃದ್ವಾಸ್ತುಕಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀಕಾಲಶಾಕಯವಶಾಕಾನಾಮನ್ಯತಮಂ ಸ್ವರಸಸಾಧಿತಮನಮ್ಲಲವಣಸ್ನೇಹಂ ಸ್ವಿನ್ನಾಸ್ವಿನ್ನಮನನ್ನಭುಙ್ ಮಾಸಮೇಕಮಶ್ನೀಯಾತ್| ತತ್ಸ್ವರಸಮೇವ ಚ ತೃಷಿತಃ ಪಿಬೇತ್| ತತಃ ಶಾಕೈರ್ನಿಹೃತೇ ದೋಷೇ ಪರತೋ ದುರ್ಬಲಾಯ ಕಾರಭಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಯು ಞ್ಜೀತ||೨೩||
तथा चानुपशाम्यति निचयात्मके सर्वत्र च जठरे ज्ञातीना श्राव्य मद्येनाश्वमारकगुञ्जाकाकादनीमूलकल्कं पाय येत्| पानभोजनेषु वा विषं निक्षिपेत्| इक्षुगण्डिकां वा भक्षयेत् कृष्णसर्पेण दंशयित्वा वल्लीफलानि वा मूलकं वा| एवं ह्यस्य दोषसङ्ग़ातः स्थिरो लीन उन्मार्गगो विषे णाशु प्रमाथिना विभिन्नो बहिः प्रवर्तते| तेनागदतां व्रजति| भवान्तरं वा| हृतदोषं च शीताम्बुपरिषिक्तं क्षीरयवागूं पाययेत्| ततस्त्रिवृद्वास्तुकमण्डूकपर्णीकालशाकयवशाकानामन्यतमं स्वरससाधितमनम्ललवणस्नेहं स्विन्नास्विन्नमनन्नभुङ् मासमेकमश्नीयात्| तत्स्वरसमेव च तृषितः पिबेत्| ततः शाकैर्निहृते दोषे परतो दुर्बलाय कारभं क्षीरं प्रयु ञ्जीत||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare cikitsA (24) · Śloka 24
ಪ್ಲೀಹೋದರೇ ಯಥಾದೋಷಮುಪಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ದಧ್ನಾ ಭುಕ್ತವತೋ ವಾಮಬಾಹೌ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ರುಧಿರಸ್ಯನ್ದನಾರ್ಥಞ್ಚ ಪಾಣಿನಾ ಪ್ಲೀ ಹಾನಂ ವಿಮರ್ದಯೇತ್| ಪುನಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಪೀತಂ ವಿಶುದ್ಧದೇಹಂ ಸಮುದ್ರಶುಕ್ತಿ ಕ್ಷಾರಂ ಪಯಸಾ ಪಾಯಯೇತ್ ಹಿಙ್ಗುಂ ಸುವರ್ಚಿಕಾಂ ವಾ| ಪಲಾಶಕ್ಷಾ ರೋದಕೇನ ವಾ ಯವಕ್ಷಾರಮ್| ಪಾರಿಜಾತಕೇಕ್ಷ್ವಾಕ್ವಪಾಮಾರ್ಗಕ್ಷಾರಂ ವಾ ತೈಲಸಂಸೃಷ್ಟಮ್| ಸೌಭಾಞ್ಜನಕನಿರ್ಯೂಹಂ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಚಿತ್ರಕಸೈನ್ಧವಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಮ್| ಅಮ್ಲ ಸ್ರುತಂ ವಾ ಬಿಡಮಾಗಧಿಕಾಢ್ಯಂ ಪೂತಿಕರಞ್ಜಕ್ಷಾರಮ್| ಅಗ್ನಿಸಾದೇ ತು ತ್ರಿಲವಣಾದಿಂ ಕ್ಷಾರಾನರಿಷ್ಟಾಂಶ್ಚ ಪಿಬೇತ್| ಘೃತಂ ಷಟ್ಪಲಂ ಮಹಾ ಷಟ್ಪಲಂ ರೋಹೀತಕಷಟ್ಪಲಂ ವಾ||೨೪||
प्लीहोदरे यथादोषमुपस्निग्धस्विन्नस्य दध्ना भुक्तवतो वामबाहौ सिरां विध्येत्| रुधिरस्यन्दनार्थञ्च पाणिना प्ली हानं विमर्दयेत्| पुनश्च स्नेहपीतं विशुद्धदेहं समुद्रशुक्ति क्षारं पयसा पाययेत् हिङ्गुं सुवर्चिकां वा| पलाशक्षा रोदकेन वा यवक्षारम्| पारिजातकेक्ष्वाक्वपामार्गक्षारं वा तैलसंसृष्टम्| सौभाञ्जनकनिर्यूहं वा पिप्पलीचित्रकसैन्धवचूर्णयुक्तम्| अम्ल स्रुतं वा बिडमागधिकाढ्यं पूतिकरञ्जक्षारम्| अग्निसादे तु त्रिलवणादिं क्षारानरिष्टांश्च पिबेत्| ग़ृतं षट्पलं महा षट्पलं रोहीतकषट्पलं वा||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohItakaShaTpalaM GRutam (25) · Śloka 25
ರೋಹೀತಕತ್ವಕ್ಪಲಾನಿ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಂ ಕೋಲಪ್ರಸ್ಥದ್ವಯಂ ಚ ತೋಯೇ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ತೇನ ಕ್ವಾಥೇನ ತಥಾ ಪಾಲಿಕೈಃ ಪಞ್ಚಕೋಲಕೈಸ್ತೈಃ ಸರ್ವೈಶ್ಚ ತುಲ್ಯಯಾ ರೋಹೀತಕತ್ವಚಾ ಕಲ್ಕೀಕೃತೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಾಧ ಯೇತ್| ತತ್ಪರಂ ಪ್ಲೀಹಹಿತಮ್||೨೫||
रोहीतकत्वक्पलानि पञ्चविंशतिं कोलप्रस्थद्वयं च तोये क्वाथयेत्| तेन क्वाथेन तथा पालिकैः पञ्चकोलकैस्तैः सर्वैश्च तुल्यया रोहीतकत्वचा कल्कीकृतैर्ग़ृतप्रस्थं साध येत्| तत्परं प्लीहहितम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohItakarasaH (26) · Śloka 26
ರೋಹೀತಕಲತಾಃ ಖಣ್ಡಶಃ ಕಲ್ಪಿತಾಃ ಹರೀತಕೀಶ್ಚ ತೋಯೇ ಗೋ ಮೂತ್ರೇ ವ ಸಪ್ತರಾತ್ರಮನುಸುಯಾತ್| ಸ ರಸಃ ಪ್ಲೀಹಗುಲ್ಮೋದರಕೃಮಿ ಮೇಹಕಾಮಿಲಾರ್ಶಾಂಸಿ ಸಾಧಯತಿ||೨೬||
रोहीतकलताः ख़ण्डशः कल्पिताः हरीतकीश्च तोये गो मूत्रे व सप्तरात्रमनुसुयात्| स रसः प्लीहगुल्मोदरकृमि मेहकामिलार्शांसि साधयति||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnikarma (27) · Śloka 27
ಏವಮನುಪಶಾಮ್ಯತ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಪಿಚ್ಛೋದಕೇ ವಾತಕಫೋಲ್ಬಣೇ ಗುಲ್ಮ ವಿಧಿನಾಽಗ್ನಿಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾತ್||೨೭||
एवमनुपशाम्यत्यप्राप्तपिच्छोदके वातकफोल्बणे गुल्म विधिनाऽग्निकर्म कुर्यात्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittolbaNe plIhodare (28) · Śloka 28
ಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೇ ತು ಜೀವನೀಯಘೃತಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿವಿರೇಚನಾನಿ ಪ್ರಯು ಞ್ಜೀತ| ಪುನಃ ಪುನಶ್ಚ ರುಧಿರಮವಸೇಚಯೇತ್| ಯಕೃದಾಖ್ಯೇಽ ಪ್ಯಯಮೇವ ಕ್ರಿಯಾವಿಭಾಗಃ||೨೮||
पित्तोल्बणे तु जीवनीयग़ृतक्षीरबस्तिविरेचनानि प्रयु ञ्जीत| पुनः पुनश्च रुधिरमवसेचयेत्| यकृदाख़्येऽ प्ययमेव क्रियाविभागः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhodare karma (29) · Śloka 29
ಬದ್ಧೋದರೇ ಸ್ವಿನ್ನಾಯ ಸತೈಲಲವಣಮೂತ್ರಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ನಿರೂಹಮನು ವಾಸನಂ ಚ ದದ್ಯಾತ್| ಸ್ರಂಸನಾನಿ ಚಾನ್ನಾನ್ಯುದಾವರ್ತಹರಾಣಿ ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ವಿರೇಚನಂ ಯಚ್ಚ ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಾತಘ್ನಮ್||೨೯||
बद्धोदरे स्विन्नाय सतैललवणमूत्रं तीक्ष्णं निरूहमनु वासनं च दद्यात्| स्रंसनानि चान्नान्युदावर्तहराणि च तीक्ष्णं च विरेचनं यच्च किञ्चिद्वातग़्नम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Cidrodare dakodare ca (30) · Śloka 30
ಛಿದ್ರೋದರೇ ಸ್ವೇದವರ್ಜ್ಯಂ ಕಫೋದರವದಾಚರೇತ್| ದಕೋದರೇ ತು ಪೂರ್ವ ಮುದಕದೋಷಹರಣಾರ್ಥಂ ರೂಕ್ಷತೀಕ್ಷ್ಣೌಷಧಾನ್ ಸಮೂತ್ರಾನ್ ನಿರ್ಯೂಹ ಚೂರ್ಣಕ್ಷಾರಾನ್ ಕಫಘ್ನಾನಿ ದೀಪನೀಯಾನಿ ಚಾನ್ನಪಾನಾನಿ ಯೋಜ ಯೇತ್||೩೦||
छिद्रोदरे स्वेदवर्ज्यं कफोदरवदाचरेत्| दकोदरे तु पूर्व मुदकदोषहरणार्थं रूक्षतीक्ष्णौषधान् समूत्रान् निर्यूह चूर्णक्षारान् कफग़्नानि दीपनीयानि चान्नपानानि योज येत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhodarAdau shastrakarma (31) · Śloka 31
ಏವಮಸಿದ್ಧೌ ಬದ್ಧಚ್ಛಿದ್ರದಕೋದರೇಷು ಅಶ್ಮರ್ಯಾಮಿವ ಸುಹೃದಾಂ ಪ್ರಕಾ ಶ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಮವಚಾರಯೇತ್| ತತ್ರ ಬದ್ಧಚ್ಛಿದ್ರೋದರಯೋಃ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯಾಧೋನಾಭೇಶ್ಚತುರಙ್ಗುಲಾನಿ ವಾಮತೋಽಪಹಾಯೋದರಂ ಪಾಟ ಯಿತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗುಲಪ್ರಮಾಣಮಾನ್ತ್ರಾಣಿ ನಿಷ್ಕಾಸ್ಯ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಬದ್ಧ ಗುದೋದರಸ್ಯಾನ್ತ್ರಪ್ರತಿರೋಧಕರಂ ಬಾಲಂ ಮಲೋಪಲೇಪಮಶ್ಮಾನಂ ಚಾಪ ಹರೇತ್| ಪರಿಸ್ರಾವಿಣಿ ಶಲ್ಯಮುದ್ಧತ್ಯಾನ್ತ್ರಪರಿಸ್ರಾವಂ ವಿಶೋಧ್ಯ ತಚ್ಛಿದ್ರಂ ಮರ್ಕೋಟಕೈರ್ದಂಶಯೇತ್| ಲಗ್ನೇಷು ಚ ಶಿರಸ್ಸು ಕಾಯಮಪನ ಯೇತ್| ತತೋ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಮಭ್ಯಜ್ಯಾನ್ತ್ರಾಣಿ ಯಥಾಸ್ಥಾನಂ ಸ್ಥಾಪ ಯಿತ್ವಾ ಬಾಹ್ಯಂ ವ್ರಣಮುದರಸ್ಯ ಸೀವ್ಯೇತ್| ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಮಿಶ್ರಯಾ ಚ ಕೃಷ್ಣಮೃದಾ ವ್ರಣಮಭಿಲಿಪ್ಯ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ಅಥ ನಿವಾತಮಾಗರಂ ಪ್ರವೇಶ್ಯ ಕ್ಷೀರವೃತ್ತಿಂ ಸ್ನೇಹದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ವಾಸಯೇತ್||೩೧||
एवमसिद्धौ बद्धच्छिद्रदकोदरेषु अश्मर्यामिव सुहृदां प्रका श्य शस्त्रमवचारयेत्| तत्र बद्धच्छिद्रोदरयोः स्निग्ध स्विन्नस्याधोनाभेश्चतुरङ्गुलानि वामतोऽपहायोदरं पाट यित्वा चतुरङ्गुलप्रमाणमान्त्राणि निष्कास्य निरीक्ष्य बद्ध गुदोदरस्यान्त्रप्रतिरोधकरं बालं मलोपलेपमश्मानं चाप हरेत्| परिस्राविणि शल्यमुद्धत्यान्त्रपरिस्रावं विशोध्य तच्छिद्रं मर्कोटकैर्दंशयेत्| लग्नेषु च शिरस्सु कायमपन येत्| ततो मधुग़ृताभ्यामभ्यज्यान्त्राणि यथास्थानं स्थाप यित्वा बाह्यं व्रणमुदरस्य सीव्येत्| यष्टीमधुकमिश्रया च कृष्णमृदा व्रणमभिलिप्य बध्नीयात्| अथ निवातमागरं प्रवेश्य क्षीरवृत्तिं स्नेहद्रोण्यां वासयेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dakodare visheShaH (32) · Śloka 32
ದಕೋದರೇ ಸರ್ವೇಷು ಚ ಜಾತೋದಕೇಷು ಜಠರೇಷು ವಾತಹರತೈಲಾ ಭ್ಯಕ್ತಸ್ಯೋಷ್ಣೋದಕಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯಾಪ್ತೈಃ ಪರಿಗೃಹೀತಸ್ಯಾಕಕ್ಷ್ಯಾತಃ ಪಟವೇಷ್ಟಿತೋದರಸ್ಯಾಧೋ ನಾಭೇರ್ವಾಮತಶ್ಚತುರಙ್ಗುಲಮಪಹಾಯ ವ್ರೀಹಿ ಮುಖೇನಾಙ್ಗುಷ್ಠೋದರಮಾತ್ರಮವಗಾಢಂ ವಿದ್ಧ್ವಾ ನಾಡೀಮ್ ನಿಧಾಯ ದೋಷೋ ದಕಮರ್ಧಮಾತ್ರಮವಸಿಞ್ಚೇತ್| ತತೋ ನಾಡೀಮುದ್ಧೃತ್ಯ ತೈಲಲವಣೇ ನಾಭ್ಯಜ್ಯ ವ್ರಣಂ ಬನ್ಧನೇನೋಪಚರೇತ್||೩೨||
दकोदरे सर्वेषु च जातोदकेषु जठरेषु वातहरतैला भ्यक्तस्योष्णोदकस्विन्नस्याप्तैः परिगृहीतस्याकक्ष्यातः पटवेष्टितोदरस्याधो नाभेर्वामतश्चतुरङ्गुलमपहाय व्रीहि मुख़ेनाङ्गुष्ठोदरमात्रमवगाढं विद्ध्वा नाडीम् निधाय दोषो दकमर्धमात्रमवसिञ्चेत्| ततो नाडीमुद्धृत्य तैललवणे नाभ्यज्य व्रणं बन्धनेनोपचरेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ardhamAtrAvasecane hetuH (33) · Śloka 33
ಸಹಸಾ ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ ವಿಸ್ರಾವಿತೇ ತೃಷ್ಣಾಜ್ವರೋಽಙ್ಗಮರ್ದೋಽತೀ ಸಾರಃ ಶ್ವಾಸಃ ಕಾಸಃ ಪಾದದಾಹೋ ವ ಜಾಯತೇ| ಪೂರ್ಯತೇ ಚ ಸುರರಾಮ್| ಅತಸ್ತೃತೀಯಚತುರ್ಥಪಞ್ಚಮಷಷ್ಠಾಷ್ಟಮದ್ವಾದಶಷೋಡಶ ರಾತ್ರಾಣಾಮನ್ಯತಮಮನ್ತರಂ ಕೃತ್ವಾ ದೋಷೋದಕಮಲ್ಪಶೋ ವಿಸ್ರಾ ವಯೇತ್||೩೩||
सहसा सर्वस्मिन् विस्राविते तृष्णाज्वरोऽङ्गमर्दोऽती सारः श्वासः कासः पाददाहो व जायते| पूर्यते च सुरराम्| अतस्तृतीयचतुर्थपञ्चमषष्ठाष्टमद्वादशषोडश रात्राणामन्यतममन्तरं कृत्वा दोषोदकमल्पशो विस्रा वयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srAvaNottaraM karma (34) · Śloka 34
ನಿಸ್ರುತೇ ಚ ದೋಷೋದಕೇ ವಿಮೃದ್ಯೋದರಮಾವಿಕಕೌಶೇಯಚರ್ಮಣಾಮನ್ಯ ತರೇಣ ಗಾಢತರಂ ವೇಷ್ಟಯೇತ್| ತಥಾ ನಾಧ್ಮಾಪಯತಿ ವಾಯುಃ| ಲಙ್ಘ ಯಿತ್ವಾ ಚ ಯವಾಗೂಮಲ್ಪಸ್ನೇಹಲವಣಾಂ ಮಾತ್ರಯಾ ಪಾಯಯೇತ್| ತತಃ ಪರಂ ಷಣ್ಮಾಸಾನ್ ಕ್ಷೀರವೃತ್ತಿರ್ಭವೇತ್| ತತೋ ಮಾಸತ್ರಯಂ ಕ್ಷೀರ ಪೇಯಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಅನ್ಯಚ್ಚ ಮಾಸತ್ರಯಮಲ್ಪಲವಣಮಲ್ಪಕ್ಷೀರಂ ಶ್ಯಾ ಮಾಕಂ ಕೋರದೂಷಂ ವಾ ಭುಞ್ಜೀತೇತಿ| ಭವತಿ ಚಾತ್ರ ಪ್ರಯತೋ ವತ್ಸರೇಣೈವಂ ವಿಜಯೇತ ಜಲೋದರಮ್| ವರ್ಜ್ಯೇಷು ಯನ್ತ್ರಿತೋ ದಿಷ್ಟೇ ನಾತ್ಯದಿಷ್ಟೇ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ||೩೪||
निस्रुते च दोषोदके विमृद्योदरमाविककौशेयचर्मणामन्य तरेण गाढतरं वेष्टयेत्| तथा नाध्मापयति वायुः| लङ्ग़ यित्वा च यवागूमल्पस्नेहलवणां मात्रया पाययेत्| ततः परं षण्मासान् क्षीरवृत्तिर्भवेत्| ततो मासत्रयं क्षीर पेयां पिबेत्| अन्यच्च मासत्रयमल्पलवणमल्पक्षीरं श्या माकं कोरदूषं वा भुञ्जीतेति| भवति चात्र प्रयतो वत्सरेणैवं विजयेत जलोदरम्| वर्ज्येषु यन्त्रितो दिष्टे नात्यदिष्टे जितेन्द्रियः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyopadeshaH (35) · Śloka 35
ಸರ್ವಮೇವೋದರಂ ಪ್ರಾಯೋ ದೋಷಸಙ್ಘಾತಜಂ ಯತಃ| ಅತೋ ವಾತಾದಿಶಮನೀ ಕ್ರಿಯಾ ಸರ್ವತ್ರ ಶಸ್ಯತೇ| ವಹ್ನಿರ್ಮನ್ದತ್ವಮಾಯಾತಿ ದೋಷೈಃ ಕುಕ್ಷೌ ಪ್ರಪೂರಿತೇ| ತಸ್ಮಾದ್ಭೋಜ್ಯಾನಿ ಯೋಜ್ಯಾನಿ ದೀಪನಾನಿ ಲಘೂನಿ ಚ| ಸಪಞ್ಚಮೂಲಾನ್ಯಲ್ಪಾಮ್ಲಪಟುಸ್ನೇಹಕಟೂನಿ ಚ| ಭಾವಿತಾನಾಂ ಗವಾಂ ಮೂತ್ರೇ ಷಷ್ಟಿಕಾನಾಂ ಚ ತಣ್ಡುಲೈಃ| ಯವಾಗೂಂ ಪಯಸಾ ಸಿದ್ಧಾಂ ಪ್ರಕಾಮಂ ಭೋಜಯೇನ್ನರಮ್| ಪಿಬೇದಿಕ್ಷುರಸಂ ಚಾನು ಜಠರಾಣಾಂ ನಿವೃತ್ತಯೇ| ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಸ್ಥಾನಂ ವ್ರಜನ್ತ್ಯೇಷಾಂ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಸ್ತಥಾ| ಅತ್ಯರ್ಥೋಷ್ಣಾಮ್ಲಲವಣಂ ರೂಕ್ಷಂ ಗ್ರಾಹಿ ಹಿಮಂ ಗುರು| ಗುಡಂ ತಿಲಕೃತಂ ಶಾಕಂ ವಾರಿ ಪಾನಾವಗಾಹಯೋಃ| ಆಯಾಸಾಧ್ವದಿವಾಸ್ವಪ್ನಯಾನಯಾನಾನಿ ಚ ತ್ಯಜೇತ್||೩೫||
सर्वमेवोदरं प्रायो दोषसङ्ग़ातजं यतः| अतो वातादिशमनी क्रिया सर्वत्र शस्यते| वह्निर्मन्दत्वमायाति दोषैः कुक्षौ प्रपूरिते| तस्माद्भोज्यानि योज्यानि दीपनानि लग़ूनि च| सपञ्चमूलान्यल्पाम्लपटुस्नेहकटूनि च| भावितानां गवां मूत्रे षष्टिकानां च तण्डुलैः| यवागूं पयसा सिद्धां प्रकामं भोजयेन्नरम्| पिबेदिक्षुरसं चानु जठराणां निवृत्तये| स्वं स्वं स्थानं व्रजन्त्येषां वातपित्तकफास्तथा| अत्यर्थोष्णाम्ललवणं रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु| गुडं तिलकृतं शाकं वारि पानावगाहयोः| आयासाध्वदिवास्वप्नयानयानानि च त्यजेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAne takraprashaMsA (36) · Śloka 36
ನಾತ್ಯಚ್ಛಸಾನ್ದ್ರಮಧುರಂ ಪಾನೇ ತಕ್ರಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಸಕಣಾಲವಣಂ ವಾತೇ ಪಿತ್ತೇ ಸೋಷಣಶರ್ಕರಮ್| ಯವಾನೀಸೈನ್ಧವಾಜಾಜೀಮಧುವ್ಯೋಷೈಃ ಕಫೋದರೇ| ತ್ರ್ಯೂಷಣಕ್ಷಾರಲವಣೈಃ ಸಂಯುಕ್ತಂ ನಿಚಯೋದರೇ| ಮಧುತೈಲವಚಾಶುಣ್ಠೀಶತಾಹ್ವಾಕುಷ್ಠಸೈನ್ಧವೈಃ| ಪ್ಲೀಹ್ನಿ ಬದ್ಧೇ ತು ಹಪುಷಾಯವಾನೀಪಟ್ವಜಾಜಿಭಿಃ| ಸಕೃಷ್ಣಾಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಛಿದ್ರೇ ವ್ಯೋಷವತ್ಸಲಿಲೋದರೇ| ಗೌರವಾರೋಚಕಾನಾಹಮನ್ದವಹ್ನ್ಯತಿಸಾರಿಣಾಮ್| ತಕ್ರಂ ವಾತಕಫರ್ತಾನಾಮಮೃತತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪತೇ||೩೬||
नात्यच्छसान्द्रमधुरं पाने तक्रं प्रशस्यते| सकणालवणं वाते पित्ते सोषणशर्करम्| यवानीसैन्धवाजाजीमधुव्योषैः कफोदरे| त्र्यूषणक्षारलवणैः संयुक्तं निचयोदरे| मधुतैलवचाशुण्ठीशताह्वाकुष्ठसैन्धवैः| प्लीह्नि बद्धे तु हपुषायवानीपट्वजाजिभिः| सकृष्णामाक्षिकं छिद्रे व्योषवत्सलिलोदरे| गौरवारोचकानाहमन्दवह्न्यतिसारिणाम्| तक्रं वातकफर्तानाममृतत्वाय कल्पते||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prayogAnte kShIrapAnam (37-17) · Śloka 17
ಪ್ರಯೋಗಾಣಾಂ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಮನು ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಸ್ಥೈರ್ಯಕೃತ್ಸರ್ವಧಾತೂನಾಂ ಬಲ್ಯಂ ದೋಷಾನುಬನ್ಧಹೃತ್| ಭೇಷಜಾಪಚಿತಾಙ್ಗಾನಾಂ ಕ್ಷೀರಮೇವಾಮೃತಾಯತೇ||೩೭|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವ ಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನ ಉದರ ಚಿಕಿತ್ಸಿತನ್ನಾಮ ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೭||
प्रयोगाणां च सर्वेषामनु क्षीरं प्रयोजयेत्| स्थैर्यकृत्सर्वधातूनां बल्यं दोषानुबन्धहृत्| भेषजापचिताङ्गानां क्षीरमेवामृतायते||३७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थान उदर चिकित्सितन्नाम सप्तदशोऽध्यायः||१७||
🔊 Audio coming soon