Adhikarana atha gulmacikitsitannAma ShoDasho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ಗುಲ್ಮಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो गुल्मचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatrAdau sAmAnyakramaH (2) · Śloka 2
ಗುಲ್ಮೋ ಹಿ ವಾತಾದೃತೇ ನ ಸಮ್ಭವತಿ| ತಸ್ಮಾತ್ತೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ಪ್ರಥಮಂ ಸ್ನೇಹಸ್ವದೌ ವಾತಹರೌ| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಸಂಹಿತಂ ಮೃದು ವಿರೇಚನಂ ತದ್ವಿಧಾಶ್ಚ ಬಹುಶೋ ಬಸ್ತೀನಮ್ಲಲವಣಮಧುರಾಂಶ್ಚ ರಸಾನ್ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ವಚಾರಯೇತ್| ಮಾರುತೇ ಹಿ ವಿಜಿತೇಽಲ್ಪೇನಾಪಿ ಯತ್ನೇನ ಶಕ್ಯೋಽ ನ್ಯೋಽಪಿ ದೋಷೋ ಗುಲ್ಮೇಷು ನಿಯನ್ತುಮ್||೨||
गुल्मो हि वातादृते न सम्भवति| तस्मात्तेषु सर्वेष्वपि प्रथमं स्नेहस्वदौ वातहरौ| स्नेहस्वेदोपसंहितं मृदु विरेचनं तद्विधाश्च बहुशो बस्तीनम्ललवणमधुरांश्च रसान् युक्त्या वचारयेत्| मारुते हि विजितेऽल्पेनापि यत्नेन शक्योऽ न्योऽपि दोषो गुल्मेषु नियन्तुम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtottare ghRutatailayogAH (3) · Śloka 3
ಅಥ ವಾತೋತ್ತರೇ ರೂಕ್ಷಂ ಬದ್ಧಮರುಚ್ಛಕೃತಮಾತುರಂ ತೀವ್ರರುಜಮನಿ ಲವ್ಯಾಧಿವಿಹಿತಮನ್ಯತಮಂ ತೈಲಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಅಥವಾ ವಿಡಙ್ಗ ಪಞ್ಚಕೋಲಮರಿಚತ್ರಿಫಲಾಧಾನ್ಯಕಗರ್ಭಂ ಸಪಯಸ್ಸರ್ಪಿರ್ವಿ ಪಕ್ವಮ್| ಅನೇನೈವ ವಾ ಕಲ್ಕೇನ ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥೋಪಹಿತಮ್| ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮವಿಹಿತಂ ವಾ ಷಟ್ಪಲಮ್| ಹಿಙ್ಗುಧಾನಕಾಮ್ಲವೇತ ಸಸೌವರ್ಚಲೈಲಾವಿಡಶಠೀದಾಡಿಮಯವಕ್ಷಾರತ್ರಿಕಟುಕಾಜಗನ್ಧಾ ಜಮೋದಾಜಾಜೀಪುಷ್ಕರಮೂಲವಚಾಚಿತ್ರಕಸುರಸೈರ್ವಾ ದಧಿಸಂಯುಕ್ತಮ್||೩||
अथ वातोत्तरे रूक्षं बद्धमरुच्छकृतमातुरं तीव्ररुजमनि लव्याधिविहितमन्यतमं तैलं पाययेत्| अथवा विडङ्ग पञ्चकोलमरिचत्रिफलाधान्यकगर्भं सपयस्सर्पिर्वि पक्वम्| अनेनैव वा कल्केन दशमूलक्वाथोपहितम्| राजयक्ष्मविहितं वा षट्पलम्| हिङ्गुधानकाम्लवेत ससौवर्चलैलाविडशठीदाडिमयवक्षारत्रिकटुकाजगन्धा जमोदाजाजीपुष्करमूलवचाचित्रकसुरसैर्वा दधिसंयुक्तम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hapuShAdighRutam (4) · Śloka 4
ಹಪುಷಾಮರಿಚಬಾಷ್ಪಿಕಾಸೈನ್ಧವದೀಪ್ಯಕಾಜಾಜೀಪಞ್ಚಕೋಲಕೈಃ ಕೋಲಮೂಲಕದಾಡಿಮರಸದಧಿಕ್ಷೀರವತ್ ಸರ್ಪಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಶೂಲವಿಬ ನ್ಧಹಿಧ್ಮಾಮಾಧ್ಮಾನಪ್ಲೀಹಹೃದ್ರೋಗಗ್ರಹಣೀಹತನಾಮಕೃಮಿವರ್ಧ್ಮಪಾಣ್ಡು ಕ್ಷಯಶ್ವಾಸಕಾಸಯೋನಿರೋಗೋದರಜ್ವರಾರೋಚಕೇಷು||೪||
हपुषामरिचबाष्पिकासैन्धवदीप्यकाजाजीपञ्चकोलकैः कोलमूलकदाडिमरसदधिक्षीरवत् सर्पिः सिद्धं शूलविब न्धहिध्मामाध्मानप्लीहहृद्रोगग्रहणीहतनामकृमिवर्ध्मपाण्डु क्षयश्वासकासयोनिरोगोदरज्वरारोचकेषु||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuNThyAdighRutam (5) · Śloka 5
ಶುಣ್ಠೀಪಲಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಪಲಮಧ್ಯರ್ಥ ಧಾನಕಾಕುಡವಂ ದಾಡಿಮ ದ್ವಿಕುಡವಂ ಘೃತಪಲಾನಿ ವಿಂಶತಿಃ ಕ್ಷೀರಂ ಚೈಕಧ್ಯಂ ವಿಪಚೇತ್| ಏತತ್ಸರ್ಪಿಃ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೫||
शुण्ठीपलं पिप्पलीपलमध्यर्थ धानकाकुडवं दाडिम द्विकुडवं घृतपलानि विंशतिः क्षीरं चैकध्यं विपचेत्| एतत्सर्पिः समानं पूर्वेण||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunAdighRutam (6) · Śloka 6
ಲಶುನಸ್ಯ ವಿಗತತ್ವಚಸ್ತುಲಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಞ್ಚಪಲಿಕಞ್ಚ ಮಹಾ ಪಞ್ಚಮೂಲಮಷ್ಟಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ ಸಾಧಯೇತ್| ತೇನ ಕ್ವಾಥೇನ ತದರ್ಧಾಂಶಶ್ಚ ಪೃಥಕ್ ಸುರಾದಧಿಮಸ್ತುಧಾನ್ಯಾಮ್ಲದಾಡಿಮರಸೈಃ ಯವಾನೀದೀಪ್ಯ ಕಾಮ್ಲವೇತಸಹಿಙ್ಗುಚವಿಕಾಸೈನ್ಧವತ್ರ್ಯೂಷಣತ್ರಿಫಲಾಮರದಾರುಭಿ ಶ್ಚಾರ್ಧಪಲಿಕೈಃ ಪ್ರಸ್ಥೋನ್ಮಿತಂ ಘೃತಂ ಶೃತಂ ಪೀತಂ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೬||
लशुनस्य विगतत्वचस्तुलां प्रत्येकं पञ्चपलिकञ्च महा पञ्चमूलमष्टगुणेऽम्भसि साधयेत्| तेन क्वाथेन तदर्धांशश्च पृथक् सुरादधिमस्तुधान्याम्लदाडिमरसैः यवानीदीप्य काम्लवेतसहिङ्गुचविकासैन्धवत्र्यूषणत्रिफलामरदारुभि श्चार्धपलिकैः प्रस्थोन्मितं घृतं शृतं पीतं समानं पूर्वेण||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAdhikaM sarpiH (7) · Śloka 7
ವರ್ಷಾಭೂದ್ವಯದಶಮೂಲಾಶ್ವಗನ್ಧಾಸುಷವೀಚ್ಛಿನ್ನರೂಹಾಭಾರ್ಙ್ಗೀರಾ ಸ್ನೈರಣ್ಡಬಲಾಕಾಲಾಶಠೀಪುಷ್ಕರಮೂಲಗನ್ಧಪಲಾಂಶಾನ್ ದ್ವಿಪಲಾಂ ಶಾನ್ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಚ ಯವಮಾಷಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಾದಾವಶಿಷ್ಟಂ ವಿಪಚೇತ್| ತೇನ ಪೃಥಕ್ ಸಮಂ ಮಾತುಲುಙ್ಗದಾಡಿಮಾ ಮ್ರಾತಕರಸಶುಕ್ತತುಷೋದಕಾರನಾಲಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ದಧ್ಯಾಢಕೋಪೇತಂ ವಚಾಕಾರವೀಶತಾಹ್ವಾದ್ವಿಕ್ಷಾರತ್ರಿಲವಣತ್ರಿಕಟುಕರಾಸ್ನಾಕುಮ್ಭ ನಿಕುಮ್ಭಯವಾನೀಯವಾನಕಹಿಂಸ್ರಾಮ್ಲವೇತಸನೀಲಿನೀಫಲವಿಡ ಙ್ಗದಾಡಿಮಹಿಙ್ಗುಪಾಷಾಣಭೇದಕೋಷಕವೃಷಕಹಪುಷಾಭಾರ್ಙ್ಗೀಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ತ್ರಪುಸೈರ್ವಾರುಬೀಜಾಜಾಜೀಸಾರಿವೋಪಕುಞ್ಚಿಕಾಗ್ರನ್ಥಿಕಕುಸ್ತುಮ್ಬ ರೀತುಮ್ಬುರುಫಲಮೂರ್ವಾಚಿತ್ರಕಸುರಸಾಗಜಪಿಪ್ಪಲೀಗರ್ಭಂ ಸಾಧಯೇತ್| ದಾಧಿಕಾಖ್ಯಮೇತತ್ ಸರ್ಪಿಃ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ| ಮೂತ್ರಾಘಾತೋನ್ಮಾದಾಪ ಸ್ಮಾರವಾಟವ್ಯಾಧಿಹರಞ್ಚ||೭||
वर्षाभूद्वयदशमूलाश्वगन्धासुषवीच्छिन्नरूहाभार्ङ्गीरा स्नैरण्डबलाकालाशठीपुष्करमूलगन्धपलांशान् द्विपलां शान् प्रस्थं प्रस्थं च यवमाषकोलकुलत्थानां जलद्रोणे पादावशिष्टं विपचेत्| तेन पृथक् समं मातुलुङ्गदाडिमा म्रातकरसशुक्ततुषोदकारनालं घृतप्रस्थं दध्याढकोपेतं वचाकारवीशताह्वाद्विक्षारत्रिलवणत्रिकटुकरास्नाकुम्भ निकुम्भयवानीयवानकहिंस्राम्लवेतसनीलिनीफलविड ङ्गदाडिमहिङ्गुपाषाणभेदकोषकवृषकहपुषाभार्ङ्गीश्वदंष्ट्रा त्रपुसैर्वारुबीजाजाजीसारिवोपकुञ्चिकाग्रन्थिककुस्तुम्ब रीतुम्बुरुफलमूर्वाचित्रकसुरसागजपिप्पलीगर्भं साधयेत्| दाधिकाख्यमेतत् सर्पिः समानं पूर्वेण| मूत्राघातोन्मादाप स्मारवाटव्याधिहरञ्च||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyoShAdighRutam (8) · Śloka 8
ಪಿಬೇದ್ವಾ ವ್ಯೋಷಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾ ಕೃಮಿಘ್ನಕಟುಕಾಚಿತ್ರಕಸೌವರ್ಚ ಲಾಭಯಾಯವಕ್ಷಾರೈರ್ದಶಾಂಶಕ್ಷೀರಸಂಯುಕ್ತಂ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ| ಕ್ಷೀರಾ ಯೋಗ್ಯಾಯ ಚ ಸುರಾಮದಿರಾಮಸ್ತುದಧಿಸರದಾಡಿಮರಸಾನಾಮನ್ಯತಮಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್||೮||
पिबेद्वा व्योषषड्ग्रन्था कृमिघ्नकटुकाचित्रकसौवर्च लाभयायवक्षारैर्दशांशक्षीरसंयुक्तं साधितं सर्पिः| क्षीरा योग्याय च सुरामदिरामस्तुदधिसरदाडिमरसानामन्यतमं विदध्यात्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehasvedau (9) · Śloka 9
ಅಭ್ಯಙ್ಗಪೂರ್ವಂ ಚೈನಂ ಸದಾ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೌ ಹಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಯುಕ್ತೌ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಮಾರ್ದವಮುಪಜನಯ್ಯಾನಿಲಂ ಜಿತ್ವಾ ಭಿತ್ವಾ ಚ ವಿಬನ್ಧಮಾಶು ಗುಲ್ಮಮಪಕರ್ಷತಃ||೯||
अभ्यङ्गपूर्वं चैनं सदा स्वेदयेत्| स्नेहस्वेदौ हि सम्यक् प्रयुक्तौ स्रोतसां मार्दवमुपजनय्यानिलं जित्वा भित्वा च विबन्धमाशु गुल्ममपकर्षतः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAnabhedAnusAramupakramabhedaH (10) · Śloka 10
ತತ್ರ ಹೃದಯಜೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಸ್ನೇಹಪಾನಮಿಚ್ಛನ್ತಿ| ಬಸ್ತಿಜೇ ಬಸ್ತಿ ಮುಭಯಂ ನಾಭಿಪಾರ್ಶ್ವಾಶ್ರಯೇ| ವಿಬದ್ಧಾನಿಲವರ್ಚಸಶ್ಚ||೧೦||
तत्र हृदयजे विशेषेण स्नेहपानमिच्छन्ति| बस्तिजे बस्ति मुभयं नाभिपार्श्वाश्रये| विबद्धानिलवर्चसश्च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dIptAgnervisheShaH (11) · Śloka 11
ದೀಪ್ತಾಗ್ನೇಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಾನಿ ಬೃಂಹಣಾನಿ ಚಾನ್ನಪಾನಾನಿ ಪುನಃ ಪುನಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಪಾನನಿರೂಹಾನುವಾಸನಾನಿ ಕಫಪಿತ್ತಾನುರಕ್ಷಿಣಾ ಯೋಜ್ಯಾನಿ| ಅನ್ಯಥಾ ಕಫೋ ವಿಬೃದ್ಧಸ್ತನ್ದ್ರಾಗೌರವಾರುಚಿಹೃಲ್ಲಾಸಾಗ್ನಿ ಸಾದಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ತಮುಲ್ಲಿಖೇತ್| ತತ್ಕೃತೇಷು ಚ ಶೂಲಾನಾ ಹವಿಬನ್ಧೇಸ್ವನನ್ತರೋಕ್ತಾನಾಂ ಘೃತಾನಾಮಾಮೌಷಧಶ್ಚೂರ್ಣಗುಲಿಕಾ ಕ್ವಾಥಾನ್ ಕೋಲದಾಡಿಮಮಾತುಲುಙ್ಗಸುರಾಮಣ್ಡತಕ್ರಮಸ್ತುಧಾನ್ಯಾ ಮ್ಲೋಷ್ಣೋದಕಾನ್ಯತಮೇನ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್||೧೧||
दीप्ताग्नेः स्निग्धोष्णानि बृंहणानि चान्नपानानि पुनः पुनश्च स्नेहपाननिरूहानुवासनानि कफपित्तानुरक्षिणा योज्यानि| अन्यथा कफो विबृद्धस्तन्द्रागौरवारुचिहृल्लासाग्नि सादान् कुर्यात्| तमुल्लिखेत्| तत्कृतेषु च शूलाना हविबन्धेस्वनन्तरोक्तानां घृतानामामौषधश्चूर्णगुलिका क्वाथान् कोलदाडिममातुलुङ्गसुरामण्डतक्रमस्तुधान्या म्लोष्णोदकान्यतमेन प्रकल्पयेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trilavaNAdicUrNaM ghRuta~jca (12) · Śloka 12
ಅಪಿ ಚ-ತ್ರಿಲವಣಹಪುಷಾಜಮೋದಾಜಗನ್ಧಾವಚಾಹಿಙ್ಗುಪಾಠೋ ಪಕುಞ್ಚಿಕಾಶಠೀಜೀರಕಾಜಾಜಿಕುಸ್ತುಮ್ಬರೀಬಾಷ್ಪಿಕಾಕಾರವೀ ತುಮ್ಬುರುಸ್ವರ್ಜಿಕಾಯಾವಶೂಕಾಪೌಷ್ಕರೀಜಟಾದಾಡಿಮಂ ತಿನ್ತಿಣೀಕಂ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಭಾರ್ಙ್ಗೀವರೋವೇತಸಾಮ್ಲೋಮಿಸಿರ್ಮರಿಚಗಜಕಣಾಭ ಯಾಪಞ್ಚಕೋಲಾನಿ ಕುಮ್ಭೋ ನಿಕುಮ್ಭೋ ವಿಶಾಲಾ ಯವಾನೀ ಸುರಾಹ್ವಂ ಚ| ತತ್ಸರ್ವಮೇಕತ್ರ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಬೀಜಪೂರಾದ್ರಸೇನಾಸಕೃದ್ಭಾವಿತಂ ಯಃ ಪಿಬೇತ್ ಪ್ರಾತರಾಹಾರಕಾಲೇಽಥವಾ ಮಾಸಮಾತ್ರಂ ಹಿತಾಶೀ ನರಃ ಸಾದರಮ್| ಪ್ಲುತಮಶಿಶಿರವಾರಿಣಾ ಜೀರ್ಣಮದ್ಯೇನ ಮೂತ್ರೇಣ ತಕ್ರೇಣ ಕೋಲಾಮ್ಭಸಾ ಮಸ್ತುನಾ ಪೇಯಯಾ ಸರ್ಪಿರ್ಷೌಷ್ಟ್ರೇಣ ದುಗ್ಧೇನ ಕೌಲತ್ಥಯೂಷೇಣ ವಾ ಕ್ಷಾರನಿಶ್ಚ್ಯೋತತೋಯೇನ ವಾ ದಾಡಿಮಾದ್ವಾ ರಸೇ ನಾತ್ಮವಾನೇಭಿರೇವೌಷಧೈಃ ಸಾಧಿತಂ ವಾ ಘೃತಂ ಹೃದಯಗುದಕಟೀಯಕೃ ತ್ಪ್ಲೀಹಗುಹ್ಯಾಶ್ರಿತಂ ತಸ್ಯ ಶೂಲಂ ಪ್ರಣಶ್ಯೇತ್| ತಥಾ ಗುಲ್ಮವಿ ಷ್ಟಮ್ಭದುರ್ನಾಮಕೃಚ್ಛ್ರೋದರಾಧ್ಮಾನಹಿಧ್ಮಾವಿಬನ್ಧಾಃ ಸವರ್ಧ್ಮಾರುಚಿ ಶ್ವಾಸಕಾಸಾಃ| ಪ್ರಪಕ್ತುಞ್ಚ ಶಕ್ತೋ ಭವೇತ್ಪಾವಕಃ ಪ್ರಾಶ್ಯ ಮಾನಾನಿ ಪಾಷಾಣಚುರ್ಣಾನ್ಯಪಿ||೧೨||
अपि च-त्रिलवणहपुषाजमोदाजगन्धावचाहिङ्गुपाठो पकुञ्चिकाशठीजीरकाजाजिकुस्तुम्बरीबाष्पिकाकारवी तुम्बुरुस्वर्जिकायावशूकापौष्करीजटादाडिमं तिन्तिणीकं विडङ्गानि भार्ङ्गीवरोवेतसाम्लोमिसिर्मरिचगजकणाभ यापञ्चकोलानि कुम्भो निकुम्भो विशाला यवानी सुराह्वं च| तत्सर्वमेकत्र चूर्णीकृतं बीजपूराद्रसेनासकृद्भावितं यः पिबेत् प्रातराहारकालेऽथवा मासमात्रं हिताशी नरः सादरम्| प्लुतमशिशिरवारिणा जीर्णमद्येन मूत्रेण तक्रेण कोलाम्भसा मस्तुना पेयया सर्पिर्षौष्ट्रेण दुग्धेन कौलत्थयूषेण वा क्षारनिश्च्योततोयेन वा दाडिमाद्वा रसे नात्मवानेभिरेवौषधैः साधितं वा घृतं हृदयगुदकटीयकृ त्प्लीहगुह्याश्रितं तस्य शूलं प्रणश्येत्| तथा गुल्मवि ष्टम्भदुर्नामकृच्छ्रोदराध्मानहिध्माविबन्धाः सवर्ध्मारुचि श्वासकासाः| प्रपक्तुञ्च शक्तो भवेत्पावकः प्राश्य मानानि पाषाणचुर्णान्यपि||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhayAdicUrNam (13) · Śloka 13
ಅಭಯಾಪಲದ್ವಯಮಮ್ಲವೇತಸಪಲದ್ವಯಂ ಪಾಲಿಕಾನ್ ವಚಾವಿಶ್ವ ಭೇಷಜತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಚಿತ್ರಕಶಠೀಪುಷ್ಕರಜಟಾಯಾವಶೂಕಾನ್ ಕಾರ್ಷಿ ಕಾನ್ ಮರಿಚಾಜಾಜೀಸೈನ್ಧವೋಪಕುಞ್ಚಿಕಾಶೀತಿವಾರಕಯವಾನೀ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪವಿಡಙ್ಗಾನ್ ಹಿಙ್ಗುತ್ರಿಕರ್ಷಂ ಚ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಪೂರ್ವವದ್ಭಾವಿತಂ ಪೀತಂ ಚ ಸಮಾನಂ ತೇನ||೧೩||
अभयापलद्वयमम्लवेतसपलद्वयं पालिकान् वचाविश्व भेषजत्रिवृद्दन्तीचित्रकशठीपुष्करजटायावशूकान् कार्षि कान् मरिचाजाजीसैन्धवोपकुञ्चिकाशीतिवारकयवानी धातकीपुष्पविडङ्गान् हिङ्गुत्रिकर्षं च चूर्णितं पूर्ववद्भावितं पीतं च समानं तेन||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavAnyAdicUrNam (14) · Śloka 14
ಯವಾನೀಶತಪುಷ್ಪಾನಾಗಕೇಸರವಚಾಮುಸ್ತವ್ಯೋಷಪಾಠಾಗುಗ್ಗುಲುತ್ರಿ ವೃತಾಗಜಪಿಪ್ಪಲೀತಾಲೀಸೈಲಾಪಾಮಾರ್ಗದ್ರವನ್ತೀನಿದಿಗ್ಧಿಕಾಮೂಲಾನಾಂ ಭಾಗೋ ಭಾಗಶ್ಚಾಮ್ಲವೇತಸಸ್ಯ ತತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೀಕೃತಂ ಮಾತುಲುಙ್ಗ ದಾಡಿಮಬದರರಸಸೀಧುಸುರೋಷ್ಣಸಲಿಲಾನ್ಯತಮೇನ ಪೀತಂ ಶೂಲ ಗುಲ್ಮವರ್ಧ್ಮಾನಾಹೋದರಕೋಷ್ಠಸ್ತೈಮಿತ್ಯಾರ್ಶೋಽಶ್ಮರೀಮೂತ್ರಗ್ರಹಕಟೀ ಪೃಷ್ಠಗ್ರಹೋನ್ಮಾದಾಪಸ್ಮಾರಸ್ಕನ್ನಶುಕ್ಲತಾಗ್ನಿಸಾದಾನಪನಯತಿ||೧೪||
यवानीशतपुष्पानागकेसरवचामुस्तव्योषपाठागुग्गुलुत्रि वृतागजपिप्पलीतालीसैलापामार्गद्रवन्तीनिदिग्धिकामूलानां भागो भागश्चाम्लवेतसस्य तत्सूक्ष्मरजीकृतं मातुलुङ्ग दाडिमबदररससीधुसुरोष्णसलिलान्यतमेन पीतं शूल गुल्मवर्ध्मानाहोदरकोष्ठस्तैमित्यार्शोऽश्मरीमूत्रग्रहकटी पृष्ठग्रहोन्मादापस्मारस्कन्नशुक्लताग्निसादानपनयति||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilakutalAdikShAralehaH (15) · Śloka 15
ತಿಲಕುತಲಪಲಾಶಸರ್ಷಪಯವನಾಲಮೂಲಕಬೀಜಾನಾಮನ್ತರ್ಧೂಮ ದಗ್ಧಾನಾಂ ಕ್ಷಾರಂ ಗೋಽವಿಮಹಿಷೀಖರಹಸ್ತಿಮೂತ್ರೈರ್ಬಹುಕೃತ್ವೋ ಗಾಲ ಯೇತ್| ತತಸ್ತದಚ್ಛಂ ಶುಣ್ಠೀಸೈನ್ಧವಕುಷ್ಠಕೃಮಿಘ್ನಚೂರ್ಣಪ್ರತೀವಾ ಪಮಧಿಶೃತ್ಯ ಲೇಹೀಭೂತಮಾದದೀತ| ತತ್ತೈಲಯುಕ್ತಂ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೧೫||
तिलकुतलपलाशसर्षपयवनालमूलकबीजानामन्तर्धूम दग्धानां क्षारं गोऽविमहिषीखरहस्तिमूत्रैर्बहुकृत्वो गाल येत्| ततस्तदच्छं शुण्ठीसैन्धवकुष्ठकृमिघ्नचूर्णप्रतीवा पमधिशृत्य लेहीभूतमाददीत| तत्तैलयुक्तं समानं पूर्वेण||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShArAgadaH (16) · Śloka 16
ಮಹೌಷಧದೇವದಾರುದನ್ತೀತ್ರಿವೃತ್ಪಾಠಾಕ್ಷಾರದ್ವಯತ್ರಿಫಲೋಪಕುಞ್ಚಿಕಾಚ ವಿಕಾದ್ವೀಪಿಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಸರ್ಪಸುಬನ್ಧಾಕುಷ್ಠಕಟು ರೋಹಿಣೀನಾಮರ್ಧಪಲಿಕಾನ್ ಭಾಗಾನ್ ಪಲಂ ಪಲಂ ಚ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಲವಣಾನಾಮೇಕತ್ರ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ದಧ್ನಾ ತ್ರಿವೃತೇನ ಚಾಪ್ಲಾವ್ಯ ಕಲಶೋದರೇಽನ್ತರ್ಧೂಮಂ ಪಾಚಯೇತ್| ಅಗ್ನಿವರ್ಣಂ ಚ ಕಲಶಮಪನೀಯ ಕ್ಷಾರಮಾದದೀತ| ಏಷ ಕ್ಷಾರಾಗದೋ ಭೇಲವಿಹಿತಃ ಸಮಾನಃ ಪೂರ್ವೇಣ ಸರ್ಪಮೂಷಿಕದಷ್ಟಗರಾಪಸ್ಮಾರೋನ್ಮಾದಾಶ್ಮರೀಯೋನಿಶುಕ್ರದೋಷಾಂಶ್ಚ ಸಾಧಯತಿ||೧೬||
महौषधदेवदारुदन्तीत्रिवृत्पाठाक्षारद्वयत्रिफलोपकुञ्चिकाच विकाद्वीपिपिप्पलीद्वयपिप्पलीमूलसर्पसुबन्धाकुष्ठकटु रोहिणीनामर्धपलिकान् भागान् पलं पलं च पञ्चानां लवणानामेकत्र चूर्णयित्वा दध्ना त्रिवृतेन चाप्लाव्य कलशोदरेऽन्तर्धूमं पाचयेत्| अग्निवर्णं च कलशमपनीय क्षारमाददीत| एष क्षारागदो भेलविहितः समानः पूर्वेण सर्पमूषिकदष्टगरापस्मारोन्मादाश्मरीयोनिशुक्रदोषांश्च साधयति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittavRuddhau virekaH (17) · Śloka 17
ಪಿತ್ತಂ ಚ ವಿವೃದ್ಧಮನ್ತಃ ಸನ್ತಾಪಂ ಜನಯೇತ್| ತತ್ರೈರಣ್ಡತೈಲಂ ಸಪ- ಯಸ್ಕಂ ವಿರೇಚನಾರ್ಥಂ ಪಿಬೇತ್| ಸಕಫಸ್ತು ವಾರುಣೀಮಣ್ಡಮಿಶ್ರಮ್| ಅತ್ಯುದ್ರಿಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ತ್ರಿಫಲಾಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ವಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯಾಪಿ ಸನ್ತಾಪಾನುವೃತ್ತೌ ರಕ್ತಮವಸೇಚಯೇತ್||೧೭||
पित्तं च विवृद्धमन्तः सन्तापं जनयेत्| तत्रैरण्डतैलं सप- यस्कं विरेचनार्थं पिबेत्| सकफस्तु वारुणीमण्डमिश्रम्| अत्युद्रिक्तपित्तस्त्रिफलां त्रायमाणां वा क्षीरेण पिबेत्| विरिक्तस्यापि सन्तापानुवृत्तौ रक्तमवसेचयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDbandhe visheShaH (18) · Śloka 18
ವಿಡ್ಬನ್ಧೇ ಚೋದಾವರ್ತಕ್ರಮಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಲುಞ್ಚಿತತಿಲಪಲದ್ವಯಂ ಶುಣ್ಠ್ಯರ್ಧಪಲಂ ಚ ಪಿಷ್ಟಂ ಗುಡಪಲೋಪೇತಮುಷ್ಣೇನ ಪಯಸಾ ಪಿಬೇತ್| ತದ್ವಾತಗುಲ್ಮೋದಾವರ್ತಯೋನಿಶೂಲಾನಪೋಹತಿ| ತಥಾ ಕ್ಷೀರ ಶೃತೇನ ಮಹಾಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ಶಿಲಾಹ್ವಯಮ್| ಲಶುನನ್ತು ಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಂ ಪೀತ್ವಾ ಗುಲ್ಮೋದಾವರ್ತಗೃಧ್ರಸೀಹೃದ್ರೋಗವಿದ್ರಧಿಶೋಷವಿಷಮಜ್ವರಾನ್ ಜಯತಿ||೧೮||
विड्बन्धे चोदावर्तक्रमं कुर्यात्| लुञ्चिततिलपलद्वयं शुण्ठ्यर्धपलं च पिष्टं गुडपलोपेतमुष्णेन पयसा पिबेत्| तद्वातगुल्मोदावर्तयोनिशूलानपोहति| तथा क्षीर शृतेन महापञ्चमूलेन शिलाह्वयम्| लशुनन्तु क्षीरसिद्धं पीत्वा गुल्मोदावर्तगृध्रसीहृद्रोगविद्रधिशोषविषमज्वरान् जयति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhatyAdikvAthAH (19) · Śloka 19
ಬೃಹತೀದ್ವಯಬಿಲ್ವಗೋಕ್ಷುರಕೈರಣ್ಡಮಾತುಲುಙ್ಗೀಮೂಲಪಾಷಾಣಭೇದಕ್ವಾಥಃ ಸಯಾವಶೂಕೋ ಗುಲ್ಮಶೂಲಹರಃ| ಮಾಷಪರ್ಣೀಮುದ್ಗಪರ್ಣೀಸಹ ದೇವಾಹ್ನಸ್ವಪಞ್ಚಮೂಲೈರಣ್ಡೇಕ್ಷುವಾಲಿಕಾನಿರ್ಯೂಹೋ ಯವಕ್ಷರೋಪೇತಃ ಸರ್ವಗುಲ್ಮಕೋಷ್ಠಶೂಲಘ್ನಃ| ದೇವದಾರುನಾಗರೈರಣ್ಡಪುಷ್ಕರಮೂಲಾನಾಂ ಕ್ವಾಥಃ ಸರ್ವಗುಲ್ಮಶೂಲಘ್ನಃ| ಪುಷ್ಕರಮೂಲದುರಾಲಭಾಯವ ಶುಣ್ಠೀನಾಂ ವಾ| ತೈಲಾರನಾಲಮೂತ್ರಮದಿರಾಯಾವಶೂಕಾಶ್ಚೈಕತ್ರ ಪೀತಾ ಗುಲ್ಮೋದರಾನಾಹಪ್ಲೀಹಹರಾಃ| ಸ್ವೇದಾಂಶ್ಚ ವಿವಿಧಾನ್ ಪುನಃ ಪುನರ್ಯೋ ಜಯೇತ್||೧೯||
बृहतीद्वयबिल्वगोक्षुरकैरण्डमातुलुङ्गीमूलपाषाणभेदक्वाथः सयावशूको गुल्मशूलहरः| माषपर्णीमुद्गपर्णीसह देवाह्नस्वपञ्चमूलैरण्डेक्षुवालिकानिर्यूहो यवक्षरोपेतः सर्वगुल्मकोष्ठशूलघ्नः| देवदारुनागरैरण्डपुष्करमूलानां क्वाथः सर्वगुल्मशूलघ्नः| पुष्करमूलदुरालभायव शुण्ठीनां वा| तैलारनालमूत्रमदिरायावशूकाश्चैकत्र पीता गुल्मोदरानाहप्लीहहराः| स्वेदांश्च विविधान् पुनः पुनर्यो जयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sraMsanArthaM snehaghRutAni (20) · Śloka 20
ಸ್ರಂಸನಾರ್ಥೀ ನೀಲಿನೀಫಲಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಾನಿ ಪುರ್ವೋಕ್ತಾನಿ ಹವೀಂಷಿ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ರಾಮಠಸ್ಯೈಕೋ ಭಾಗಃ ಸೈನ್ಧವಸ್ಯ ತ್ರಯೋ ನವೈ ರಣ್ಡತೈಲಸ್ಯ ಸಪ್ತವಿಂಶತಿರ್ಲಶುನಸ್ವರಸಸ್ಯ ತದೈಕಧ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಪೀತಮುದರಗರಗುಲ್ಮವರ್ಧ್ಮಪ್ಲೀಹಶೂಲಹರಮ್| ನೀಲಿನೀಬಲಾ ವ್ಯಾಘ್ರೀಕಟುಕಾಫಲತಾಲಪತ್ರಿಕಾರಾಸ್ನಾಕೃಮಿಘ್ನಾನಿ ಪಾಲಿ ಕಾನ್ಯಪಾಮಾಢಕೇ ಸಾಧಯಿತ್ವಾಽಷ್ಟಭಾಗಾವಶಿಷ್ಟಮವತಾರಯೇತ್| ತೇನ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರಪಲಪ್ರತೀವಾಪಂ ದಧಿಸಮಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ತತ್ಪೇಯಾಮಣ್ಡೇನ ಸಹ ರಸಾಶಿನಾ ನೀಲಿನೀಘೃತಂ ಪಲಮಾತ್ರಯಾ ಪೀತಂ ಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹಕುಷ್ಠಶ್ವಿತ್ರಜಠರವ್ಯಙ್ಗಶೋಫಜ್ವರಪಾಣ್ಡುರೋಗೋ ನ್ಮಾದಾಪಸ್ಮಾರಾನಪಕರ್ಷಯತಿ| ದುರ್ವಿರೇಚ್ಯೋ ಹಿ ಸರ್ವ ಏವ ಗುಲ್ಮೀ ಮಾರುತಾಭಿಭೂತಕೋಷ್ಠತ್ವಾತ್| ತಸ್ಮಾತ್ಸುಸ್ನಿಗ್ಧಮೇನಂ ಸ್ನೇಹವಿರೇಕೈರ್ವಾ ಶೋಧಯೇತ್||೨೦||
स्रंसनार्थी नीलिनीफलचूर्णयुक्तानि पुर्वोक्तानि हवींषि पिबेत्| अथवा रामठस्यैको भागः सैन्धवस्य त्रयो नवै रण्डतैलस्य सप्तविंशतिर्लशुनस्वरसस्य तदैकध्यं कृत्वा पीतमुदरगरगुल्मवर्ध्मप्लीहशूलहरम्| नीलिनीबला व्याघ्रीकटुकाफलतालपत्रिकारास्नाकृमिघ्नानि पालि कान्यपामाढके साधयित्वाऽष्टभागावशिष्टमवतारयेत्| तेन स्नुहीक्षीरपलप्रतीवापं दधिसमं सर्पिः प्रस्थं पचेत्| तत्पेयामण्डेन सह रसाशिना नीलिनीघृतं पलमात्रया पीतं गुल्मप्लीहकुष्ठश्वित्रजठरव्यङ्गशोफज्वरपाण्डुरोगो न्मादापस्मारानपकर्षयति| दुर्विरेच्यो हि सर्व एव गुल्मी मारुताभिभूतकोष्ठत्वात्| तस्मात्सुस्निग्धमेनं स्नेहविरेकैर्वा शोधयेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhoShNaje pittagulme sraMsanAni (21) · Śloka 21
ಪಿತ್ತಗುಲ್ಮೇ ತು ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೇನ ಜಾತೇ ಸ್ರಂಸನಾರ್ಥಂ ಮಧುನಾ ಕಮ್ಪಿ ಲ್ಲಕಮವಲಿಹ್ಯಾತ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಭಯಾರಸಂ ವಾ ಸಗುಡಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಲ್ಪೋದಿತಾನಿ ವಾ ವಿರೇಚನಾನಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ||೨೧||
पित्तगुल्मे तु स्निग्धोष्णेन जाते स्रंसनार्थं मधुना कम्पि ल्लकमवलिह्यात्| द्राक्षाभयारसं वा सगुडं पिबेत्| कल्पोदितानि वा विरेचनानि प्रयुञ्जीत||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUkShoShNaje pittagulme shamanAni (22) · Śloka 22
ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಸಮುದ್ಭೂತೇ ಪುನಃ ಸಂಶಮನಾರ್ಥಂ ತಿಕ್ತಕಂ ವಾಸಾಘೃತಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ತೃಣಪಞ್ಚಮೂಲಕ್ವಾಥೇನ ಜೀವನೀಯಕಲ್ಕೇನ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ| ತಥಾ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಗಣೇನ ತೃಣಪಞ್ಚಮೂಲಾದಿಭಿರ್ವಾ ಪೃಥಕ್ ಸಾಧಿತಂ ಕ್ಷೀರಮ್||೨೨||
रूक्षोष्णसमुद्भूते पुनः संशमनार्थं तिक्तकं वासाघृतं वा पिबेत्| अथवा तृणपञ्चमूलक्वाथेन जीवनीयकल्केन च सिद्धं सर्पिः| तथा न्यग्रोधादिगणेन तृणपञ्चमूलादिभिर्वा पृथक् साधितं क्षीरम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Atyayike virecanaprayogaH (23) · Śloka 23
ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಜೇಽಪಿ ಚಾತ್ಯಯಿಕೇ ಸಮಾನ್ಯತೋ ವಾ ಸಮುತ್ಪನ್ನೇ ವಿದ್ರ ಧಿವಿಹಿತಾನಾಂ ತ್ರಿಫಲಾದಿಕ್ವಾಥತ್ರಾಯಮಾಣಾಘೃತದ್ರಾಕ್ಷಾಘೃತಾ ನಾಮನ್ಯತಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಕ್ಷೀರಂ ವಾ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಶ್ರುತಂ ಕೋಷ್ಣಂ ಪೀತ್ವಾ ಕ್ಷೀರಮೇವ ಸುಖೋಷ್ಣಮನುಪಿಬೇತ್||೨೩||
रूक्षोष्णजेऽपि चात्ययिके समान्यतो वा समुत्पन्ने विद्र धिविहितानां त्रिफलादिक्वाथत्रायमाणाघृतद्राक्षाघृता नामन्यतमं पिबेत्| क्षीरं वा त्रायमाणाश्रुतं कोष्णं पीत्वा क्षीरमेव सुखोष्णमनुपिबेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvAshayasthe visheShaH (24) · Śloka 24
ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥೇ ವಾ ಗುಲ್ಮೇ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿಭಿಃ ಸತಿಕ್ತೈಃ ಸಂಶೋ ಧಯೇತ್| ಶೀತದ್ರವ್ಯಸಿದ್ಧೈಶ್ಚ ಸ್ನೇಹೈರಭ್ಯಞ್ಜಯೇತ್| ಮಣಿಕನಕ ರಜತತಾಮ್ರಭಾಜನಾನಿ ಚ ಶಿಶಿರವಾರಿಪೂರ್ಣಾನಿ ಗುಲ್ಮದೇಶ ಸ್ಯೋಪರಿ ಧಾರಯೇನ್ಮುಕ್ತಾವಲೀಶ್ಚ ಸುಶೀತಾಃ| ಏವಮಸಿದ್ಧೌ ವಿದಾಹಪೂರ್ವರೂಪೇಷು ಚಾಸೃಕ್ ಸ್ರಾವಯೇತ್| ಸ್ರುತರಕ್ತಞ್ಚ ಜಾಙ್ಗಲ ರಸೈರ್ಲಬ್ಧಬಲಮರ್ತಿಶೇಷನಾಶಾಯ ಪುನಃ ಸರ್ಪಿರಭ್ಯಾಸಯೇತ್||೨೪||
पक्वाशयस्थे वा गुल्मे क्षीरबस्तिभिः सतिक्तैः संशो धयेत्| शीतद्रव्यसिद्धैश्च स्नेहैरभ्यञ्जयेत्| मणिकनक रजतताम्रभाजनानि च शिशिरवारिपूर्णानि गुल्मदेश स्योपरि धारयेन्मुक्तावलीश्च सुशीताः| एवमसिद्धौ विदाहपूर्वरूपेषु चासृक् स्रावयेत्| स्रुतरक्तञ्च जाङ्गल रसैर्लब्धबलमर्तिशेषनाशाय पुनः सर्पिरभ्यासयेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidahyamAnapakvayorvisheShaH (25) · Śloka 25
ವಿದ್ರಧಿವಚ್ಚ ವಿದಹ್ಯಮಾನಮುಪನಾಹಯೇತ್| ಪರ್ಯಾಗತಮಪಿ ತದ್ವದು- ಪಲಕ್ಷ್ಯ ತಥೈವ ಸರ್ವಥೋಪಚರೇತ್||೨೫||
विद्रधिवच्च विदह्यमानमुपनाहयेत्| पर्यागतमपि तद्वदु- पलक्ष्य तथैव सर्वथोपचरेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmagulme kramaH (26) · Śloka 26
ಶ್ಲೇಶ್ಮಗುಲ್ಮಿನಂ ಪ್ರಾಗೇವ ವಿಧವದ್ವಾಮಯೇದವಾಮ್ಯಮುಪವಾಸಯೇತ್| ಲಙ್ಘಿತಸ್ಯೋಷ್ಣಕಟುತಿಕ್ತದೀಪನಂ ಸಂಸರ್ಗಮಾಚರೇತ್| ತಥಾ ಸ್ವೇದಾನ್ ವಾತಗುಲ್ಮೋಕ್ತಾನಿ ಚ ಘೃತಾದೀನಿ ದ್ವಿಗುಣಹಿಙ್ಗುಕ್ಷಾರಾಮ್ಲವೇತ ಸಾನಿ||೨೬||
श्लेश्मगुल्मिनं प्रागेव विधवद्वामयेदवाम्यमुपवासयेत्| लङ्घितस्योष्णकटुतिक्तदीपनं संसर्गमाचरेत्| तथा स्वेदान् वातगुल्मोक्तानि च घृतादीनि द्विगुणहिङ्गुक्षाराम्लवेत सानि||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlAdi ghRutam (27) · Śloka 27
ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥೇ ವ್ಯೋಷದಾಡಿಮಹಿಙ್ಗುಯವಕ್ಷಾರವಿಡಙ್ಗಸೈನ್ಧ ವಯುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಗುಲ್ಮಘ್ನಮ್|೨೭|
दशमूलक्वाथे व्योषदाडिमहिङ्गुयवक्षारविडङ्गसैन्ध वयुक्तं सर्पिः सिद्धं श्लेष्मगुल्मघ्नम्|२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakaghRutam (27) · Śloka 27
ಭಲ್ಲಾತಕಪಲದ್ವಯಂ ಲಘುಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಚ ಪಾಲಿಕಮುದಕಾಢಕೇ ಪ್ರಸ್ಥಾವಶೇಷಂ ಪಾಚಯೇತ್| ತಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥೇ ಚ ಸರ್ಪಿಃಪ್ರಸ್ಥಂ ಹಿಙ್ಗುವಿಡಙ್ಗಶಠೀಬಿಡಸೈನ್ಧವಕ್ಷಾರರಾಸ್ನಾನಾಗರಪಿಪ್ಪಲೀಷಡ್ಗ್ರ- ನ್ಥಾಮಧುಕಚಿತ್ರಕೈಃ ಕಾಱ್ಷಿಕೈರ್ವಿಪಚೇತ್| ಏತದ್ಭಲ್ಲಾತಕಘೃತಂ ಕಫಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹಕಾಸಶ್ವಾಸಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗಘ್ನಮ್|೨೭|
भल्लातकपलद्वयं लघुपञ्चमूलं च पालिकमुदकाढके प्रस्थावशेषं पाचयेत्| तस्मिन् क्षीरप्रस्थे च सर्पिःप्रस्थं हिङ्गुविडङ्गशठीबिडसैन्धवक्षाररास्नानागरपिप्पलीषड्ग्र- न्थामधुकचित्रकैः काऱ्षिकैर्विपचेत्| एतद्भल्लातकघृतं कफगुल्मप्लीहकासश्वासग्रहणीपाण्डुरोगघ्नम्|२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaTpalaM ghRutam (27) · Śloka 27
ಷಟ್ಪಲಂ ವಾ ದ್ವಿಗುಣಕ್ಷಾರಂ ಕ್ಷೀರರಹಿತಂ ಮಸ್ತುದಧಿಕಾಞ್ಜಿ- ಕಾರ್ದ್ರಕರಸಾಢಕದ್ವಯೋಪೇತಂ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|೨೭|
षट्पलं वा द्विगुणक्षारं क्षीररहितं मस्तुदधिकाञ्जि- कार्द्रकरसाढकद्वयोपेतं साधयित्वा प्रयुञ्जीत|२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hi~gvAdicUrNam (27) · Śloka 27
ಹಿಙ್ಗುಹರೀತಕೀಪುಷ್ಕರಮೂಲಶುಣ್ಠೀಸೈನ್ಧವವಿಡ್ಶ್ಯಾಮಾಯವ- ಕ್ಷಾರತುಮ್ಬುರುಚೂರ್ಣೋ ಯವಕ್ವಾಥಾಪ್ಲುತಃ ಸರ್ಪಿಭೃಷ್ಟೋ ಭಕ್ಷಿತಃ ಶೂಲಗುಲ್ಮಕಾಠಿನ್ಯಘ್ನಃ||೨೭||
हिङ्गुहरीतकीपुष्करमूलशुण्ठीसैन्धवविड्श्यामायव- क्षारतुम्बुरुचूर्णो यवक्वाथाप्लुतः सर्पिभृष्टो भक्षितः शूलगुल्मकाठिन्यघ्नः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghaTikayA cAlanam (28) · Śloka 28
ತತೋಽಸ್ಯ ಸರ್ವಮಙ್ಗಂ ಚ ಸಾಧ್ಮಾನಂ ಸವಿಬನ್ಧಂ ಕಠಿನಮುನ್ನತಂ ಗೂಢಮಾಂಸಂ ಸ್ಥಿರಂ ಮಹಾವಸ್ತುಂ ವಾ ಬಹುಧಾ ಬಹುಶಶ್ಚ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಶರೀರಸ್ಯ ಶಿಥಿಲತಾಂ ಗತೇ ಗುಲ್ಮೇ ಯಥೋಕ್ತಾಂ ಘಟಿಕಾಂ ಲಾಗಯೇತ್| ತಯಾ ಸಂಗೃಹೀತೇ ಚ ಗುಲ್ಮೇ ಘಟೀಮಪನಯೇದ್ ಭಿದ್ಯಾದ್ವಾ||೨೮||
ततोऽस्य सर्वमङ्गं च साध्मानं सविबन्धं कठिनमुन्नतं गूढमांसं स्थिरं महावस्तुं वा बहुधा बहुशश्च स्वेदयेत्| स्निग्धस्विन्नशरीरस्य शिथिलतां गते गुल्मे यथोक्तां घटिकां लागयेत्| तया संगृहीते च गुल्मे घटीमपनयेद् भिद्याद्वा||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pIDanalepanaishcAlanam (29) · Śloka 29
ತತೋ ಹೃದಯಮಾನ್ತ್ರಂ ಚ ವರ್ಜಯನ್ ಗುಲ್ಮಂ ವಿಮಾರ್ಗಾಜಪದಾದರ್ಶಾ ನ್ಯತಮೇನ ವಸ್ತ್ರಾನ್ತರಿತಂ ಪ್ರಪೀಡಯೇತ್ ಪ್ರಮೃಜ್ಯಾತ್| ತತಃ ಸಾಲ್ವಲಾ ದಿಭಿಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈರ್ಲೇಪಯಿತ್ವಾ ಲೋಹಪಾತ್ರೈಃ ಸ್ವೇದಯೇತ್||೨೯||
ततो हृदयमान्त्रं च वर्जयन् गुल्मं विमार्गाजपदादर्शा न्यतमेन वस्त्रान्तरितं प्रपीडयेत् प्रमृज्यात्| ततः साल्वला दिभिः सुखोष्णैर्लेपयित्वा लोहपात्रैः स्वेदयेत्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shithilIbhUte gulme karma (30) · Śloka 30
ಏವಮಮುನಾ ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ಥಾನಾದಪಸೃತೇ ಶಿಥಿಲೀಭೂತೇ ಚ ಗುಲ್ಮೇ ವಿರೇಕಾನ್ ಸ್ನೇಹವತೋ ದಾಶಮೂಲಿಕಾಂಶ್ಚ ಬಸ್ತೀನ್ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ನೀಲಿನೀಘೃತಮೇನಂ ದ್ವಿಗುಣಪ್ರಮಾಣಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಉದರೋಕ್ತಾನಿ ಚ ಸರ್ಪೀಂಷಿ||೩೦||
एवममुना क्रमेण स्थानादपसृते शिथिलीभूते च गुल्मे विरेकान् स्नेहवतो दाशमूलिकांश्च बस्तीन् विदध्यात्| नीलिनीघृतमेनं द्विगुणप्रमाणं पाययेत्| उदरोक्तानि च सर्पींषि||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mishrakasnehau (31) · Śloka 31
ತ್ರಿಫಲಾಕುಮ್ಭನಿಕುಮ್ಭದಶಮೂಲಾನಾಂ ಷೋಡಶಾಂಶಾವಶಿಷ್ಟಂ ಕ್ವಾಥಂ ಘೃತಮೇರಣ್ಡತೈಲಂ ಕ್ಷೀರಂ ಚೈಕತಃ ಸಾಧಯೇತ್| ಅಯಂ ಮಿಶ್ರಕಸ್ನೇಹಃ ಕಫಗುಲ್ಮವಾತವಿಡ್ವಿಬನ್ಧೋದಾವರ್ತಪ್ಲೀಹೋದರಯೋನಿಶೂಲಾನ್ಯ ಪಕರ್ಷತಿ||೩೧||
त्रिफलाकुम्भनिकुम्भदशमूलानां षोडशांशावशिष्टं क्वाथं घृतमेरण्डतैलं क्षीरं चैकतः साधयेत्| अयं मिश्रकस्नेहः कफगुल्मवातविड्विबन्धोदावर्तप्लीहोदरयोनिशूलान्य पकर्षति||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantIharItakI (32) · Śloka 32
ದನ್ತ್ಯಾಃ ಪಲಾನಿ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಸ್ತಾವನ್ತ್ಯೇವ ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ತಾವನ್ತ್ಯ ಏವ ಹರೀತಕ್ಯಃ ಸರ್ವಮೇಕತ್ರ ಸಲಿಲಕಲಶೇಽಷ್ಟಾಂಶಾವಶಿಷ್ಟಂ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಪೂತೇ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ ರಸೇ ತಾಶ್ಚ ಹರೀತಕೀಃ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿ ಗುಡಪಲಾನಿ ತೈಲಾರ್ಧಕುಡವಂ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ತ್ರಿವೃತಾಕುಡವಮರ್ಧ ಪಲೋನ್ಮಿತಾಂ ಮಾಗಧಿಕಾಂ ಮಹೌಷಧಂ ಚ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್| ತತೋ ಮೃದ್ವಗ್ನಿನಾ ಲೇಹೀಭೂತೇಽವತಾರಿತೇ ಶೀತೇ ಚ ತೈಲಸಮಂ ಮಧುಕರ್ಷಾಂಶಞ್ಚ ಚತು ರ್ಜಾತಕಚೂರ್ಣಂ ಮಿಶ್ರಯೇತ್| ಏತಾ ದನ್ತೀಹರೀತಕ್ಯಃ ಸಾವಲೇಹಾಃ ಪಞ್ಚವಿಂಶತ್ಯಹೋಭಿರ್ಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾ ಗುಲ್ಮಾಱ್ಶಃಶ್ವಯಥುಕುಷ್ಠಕಾ ಮಿಲಾರೋಚಕಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುಹೃದ್ರೋಗೋತ್ಕ್ಲೇಶಪ್ಲೀಹೋದರವಿಷಮಜ್ವ ರಾನಪೋಹತಿ| ಹೃದ್ಯಂ ಸುಖಂ ಚ ವಿರೇಚನಮ್||೩೨||
दन्त्याः पलानि पञ्चविंशतिस्तावन्त्येव चित्रकस्य तावन्त्य एव हरीतक्यः सर्वमेकत्र सलिलकलशेऽष्टांशावशिष्टं साधयित्वा पूते च तस्मिन् रसे ताश्च हरीतकीः पञ्चविंशति गुडपलानि तैलार्धकुडवं चूर्णीकृतं त्रिवृताकुडवमर्ध पलोन्मितां मागधिकां महौषधं च प्रक्षिपेत्| ततो मृद्वग्निना लेहीभूतेऽवतारिते शीते च तैलसमं मधुकर्षांशञ्च चतु र्जातकचूर्णं मिश्रयेत्| एता दन्तीहरीतक्यः सावलेहाः पञ्चविंशत्यहोभिर्भक्ष्यमाणा गुल्माऱ्शःश्वयथुकुष्ठका मिलारोचकग्रहणीपाण्डुहृद्रोगोत्क्लेशप्लीहोदरविषमज्व रानपोहति| हृद्यं सुखं च विरेचनम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prayogAntarANi (33) · Śloka 33
ಗುಡಕ್ಷೀರಭಾವಿತಂ ವಾ ತ್ರಿವೃತಾಚೂರ್ಣಂ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಮವಲಿ ಹ್ಯಾತ್| ಗುಗ್ಗುಲುಂ ವಾ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ತೇನ ವಾ ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿ ವೃತ್ಕುಷ್ಠದನ್ತೀಗುಗ್ಗುಲುಕ್ಷಾರಹರೀತಕೀಃ ಪೀಲುರಸಂ ವಾ ಸಮಧು ಸರ್ಪಿರ್ಲವಣಮ್| ಮೂತ್ರಬಸ್ತಿಕ್ಷಾರಾಂಶ್ಚ ತಾಂಸ್ತಾಂಸ್ತತ್ರ ತತ್ರೋಕ್ತಾನ್ ಕ್ಷೀರರಸಸ್ನಿ ಗ್ಧಾಹಾರೋ ದ್ವ್ಯಹಮೇಕಾಹಂ ವಾ ವಿಶ್ರಾಮ್ಯ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಕ್ಷಾರೋ ಹಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಥಿರಮಧುರಮಾಶಾಯಾತ್ ಛಿನ್ದನ್ ಕ್ಷರಯತಿ| ಕಫರುದ್ಧಮಾರ್ಗಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ವಿವಿಧಾಂಶ್ಚ ಚೂರ್ಣಲವಣತಕ್ರಾರಿ ಷ್ಟಾಸವಾನವಚಾರಯೇತ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಸೈನ್ಧವಾಜಾಜೀ ಚಿತ್ರಕಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಾಂ ಚ ಜೀರ್ಣಸುರಾಮ್||೩೩||
गुडक्षीरभावितं वा त्रिवृताचूर्णं सर्पिर्मधुभ्यामवलि ह्यात्| गुग्गुलुं वा गोमूत्रेण पिबेत्| तेन वा श्यामात्रि वृत्कुष्ठदन्तीगुग्गुलुक्षारहरीतकीः पीलुरसं वा समधु सर्पिर्लवणम्| मूत्रबस्तिक्षारांश्च तांस्तांस्तत्र तत्रोक्तान् क्षीररसस्नि ग्धाहारो द्व्यहमेकाहं वा विश्राम्य प्रयुञ्जीत| क्षारो हि श्लेष्माणं स्निग्धस्थिरमधुरमाशायात् छिन्दन् क्षरयति| कफरुद्धमार्गशुद्ध्यर्थं विविधांश्च चूर्णलवणतक्रारि ष्टासवानवचारयेत्| पिप्पलीपिप्पलीमूलसैन्धवाजाजी चित्रकचूर्णयुक्तां च जीर्णसुराम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlokaiH shlaiShmike kramasaMgrahaH (34) · Śloka 34
ಅಪಿ ಚ- ವಮನೈರ್ಲಙ್ಘನೈಃ ಸ್ವೇದೈಃ ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನೈರ್ವಿರೇಚನೈಃ| ಬಸ್ತಿಭಿರ್ಗುಲಿಕಾಚೂರ್ಣಕ್ಷಾರಾರಿಷ್ಟಾಸವೈರಪಿ| ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಃ ಕೃತಮೂಲತ್ವಾದ್ಯದಿ ಗುಲ್ಮೋ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ| ತಸ್ಯ ದಾಹಂ ಹೃತೇ ರಕ್ತೇ ಕುರ್ಯಾದನ್ತೇ ಶರಾದಿಭಿಃ||೩೪||
अपि च- वमनैर्लङ्घनैः स्वेदैः सर्पिष्पानैर्विरेचनैः| बस्तिभिर्गुलिकाचूर्णक्षारारिष्टासवैरपि| श्लैष्मिकः कृतमूलत्वाद्यदि गुल्मो न शाम्यति| तस्य दाहं हृते रक्ते कुर्यादन्ते शरादिभिः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhavidhiH (35) · Śloka 35
ಅಥ ವಸ್ತ್ರಾನ್ತರಿತಂ ಸಪರ್ಯನ್ತಂ ಗುಲ್ಮನಿಚಯಂ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ಶರ ಲೋಹಾಗ್ನಿಮನ್ಥತಿನ್ದುಕಾಷ್ಠಾನಾಮನ್ಯತಮೇನ ನಾಭಿಬಸ್ತಿಹೃದಯಾ ನ್ತ್ರರೋಮರಾಜೀಃ ಪರಿಹರನ್ ನಾತಿಗಾಢಂ ಪರಾಮೃಶೇತ್| ತತಃ ಕಷಾಯ ಸ್ವಾದುಶೀತೈರಗ್ನಿವೇಗಮುಪಶಮಯ್ಯವ್ರಣೋಪಕ್ರಮಂ ಕುರ್ವೀತ||೩೫||
अथ वस्त्रान्तरितं सपर्यन्तं गुल्मनिचयं प्रदीप्तेन शर लोहाग्निमन्थतिन्दुकाष्ठानामन्यतमेन नाभिबस्तिहृदया न्त्ररोमराजीः परिहरन् नातिगाढं परामृशेत्| ततः कषाय स्वादुशीतैरग्निवेगमुपशमय्यव्रणोपक्रमं कुर्वीत||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAmishradoShe karma (36) · Śloka 36
ವ್ಯಾಮಿಶ್ರದೋಷೇ ತು ವ್ಯಾಮಿಶ್ರಮಿದಮೇವ ಯಥೋಕ್ತಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್||೩೬||
व्यामिश्रदोषे तु व्यामिश्रमिदमेव यथोक्तं विदध्यात्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktagulme cikitsA (37) · Śloka 37
ರಕ್ತಗುಲ್ಮೇ ಪುನರತೀತಪ್ರಸವಕಾಲಾಯಾ ಯೋಷಿತಃ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದ- ಪೂರ್ವಕಂ ಸ್ನೇಹವಿರೇಚನಂ ವಿತರೇತ್| ಪಲಾಶಕ್ಷಾರೋದಕಸಿದ್ಧಂ ಚ ಯಮಕಮ್| ಗುಲ್ಮಭೇದನಾಯ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಂ ಚ ವಿಧಿಮ್||೩೭||
रक्तगुल्मे पुनरतीतप्रसवकालाया योषितः स्नेहस्वेद- पूर्वकं स्नेहविरेचनं वितरेत्| पलाशक्षारोदकसिद्धं च यमकम्| गुल्मभेदनाय तीक्ष्णोष्णं च विधिम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhedanArthaM kriyAvisheShaH (38) · Śloka 38
ಏವಮಭಿದ್ಯಮಾನೇ ಯೋನೌ ಯೋನಿವಿರೇಚನಾರ್ಥಂ ಕ್ಷಾರೇಣ ಮಹಾವೃಕ್ಷ ಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ಯುಕ್ತಂ ಪಲಲಮ್| ತಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಭಾವಿತಾನ್ ಕಟು ಕಮತ್ಸ್ಯಾಂಸ್ತತ್ಪಿತ್ತಭಾವಿತಾನ್ ವಾ ವರಾಹಪಿತ್ತಭಾವಿತಾನ್ ವಾ ನಕ್ತಕಾನೂರ್ಧ್ವಾಧೋಭಾಗಿಕದ್ರವ್ಯಭಾವಿತಾನ್ ವಾ| ಸಗುಡಕ್ಷಾರಂ ಕಿಣ್ವಂ ವಾ| ಬಸ್ತಿಞ್ಚ ಸಕ್ಷಾರಕ್ಷೀರಮೂತ್ರಂ ದಾಶಮೂಲಿಕಮುತ್ತರ ಬಸ್ತಿಂ ಚ ಯೋಜಯೇತ್||೩೮||
एवमभिद्यमाने योनौ योनिविरेचनार्थं क्षारेण महावृक्ष क्षीरेण वा युक्तं पललम्| ताभ्यां वा भावितान् कटु कमत्स्यांस्तत्पित्तभावितान् वा वराहपित्तभावितान् वा नक्तकानूर्ध्वाधोभागिकद्रव्यभावितान् वा| सगुडक्षारं किण्वं वा| बस्तिञ्च सक्षारक्षीरमूत्रं दाशमूलिकमुत्तर बस्तिं च योजयेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pravRuttAtipravRuttaraktayoH kriyA (39) · Śloka 39
ಪ್ರವೃತ್ತಂ ತು ರಕ್ತಂ ರಸೌದನಾಶಿನ್ಯಾ ಉಪೇಕ್ಷೇತ| ಅತಿಪ್ರವೃತ್ತಂ ತು ರಕ್ತಪಿತ್ತೋಪಕ್ರಮೇಣ ಸಾಧಯೇತ್||೩೯||
प्रवृत्तं तु रक्तं रसौदनाशिन्या उपेक्षेत| अतिप्रवृत्तं तु रक्तपित्तोपक्रमेण साधयेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShvAhAravidhinirdeshaH (40) · Śloka 40
ಸರ್ವೇಷು ಚಾನ್ನಪಾನಸ್ವರೂಪಜ್ಞೋ ಗುಲ್ಮೇಷ್ವಾಹಾರಮಗ್ನಿಬಲಾಪೇಕ್ಷೀ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ||೪೦||
सर्वेषु चान्नपानस्वरूपज्ञो गुल्मेष्वाहारमग्निबलापेक्षी प्रयुञ्जीत||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AnAhAdiShu kriyAsAmAnyam (41) · Śloka 41
ಆನಾಹಾದಿಷ್ವಪ್ಯಾಮಶುದ್ಧವಾತೋದಾವರ್ತಾನುರೋಧೇನ ಗುಲ್ಮವತ್ ಪ್ರತಿ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ||೪೧||
आनाहादिष्वप्यामशुद्धवातोदावर्तानुरोधेन गुल्मवत् प्रति कुर्यादिति||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulmacikitsAyAmagnermahattvam (16) · Śloka 16
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಮನ್ದೇಽಗ್ನೌ ವರ್ಧತೇ ಗುಲ್ಮಃ ಪ್ರದೀಪ್ತೇ ತು ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ| ಶಮಪ್ರಕೋಪೌ ದೋಷಾಣಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಯತ್ನದಾಶ್ರಯೌ||೪೨|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾ ಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಗುಲ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸಿತನ್ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೬||
भवति चात्र- मन्देऽग्नौ वर्धते गुल्मः प्रदीप्ते तु प्रशाम्यति| शमप्रकोपौ दोषाणां सर्वेषां यत्नदाश्रयौ||४२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टा ङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने गुल्म चिकित्सितन्नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon