Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾಥೋ ವಿರೇಚನಕಲ್ಪಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथाथो विरेचनकल्पं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरत्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
2. virēcanakalpaḥ
Adhikarana trivRunmukhyAni virecanadravyANi (2) · Śloka 2
ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಮೂಲೇಷು ತ್ರಿವೃತ್| ತ್ವಕ್ಷು ತಿಲ್ವಕಃ| ಕ್ಷೀರೇಷು ಸ್ನುಹೀ| ಫಲೇಷು ಹರೀತಕೀ ಪ್ರಧಾನಾನಿ||೨||
View original
विरेचनद्रव्याणां मूलेषु त्रिवृत्| त्वक्षु तिल्वकः| क्षीरेषु स्नुही| फलेषु हरीतकी प्रधानानि||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRudBedAH guNAshca (3) · Śloka 3
ತ್ರಿವೃತಾಯಾಃ ಖಲು ದ್ವಿವಿಧಂ ಮೂಲಮರುಣಂ ಶ್ಯಾವಞ್ಚ| ತತ್ರಾರುಣಂ ಕಷಾಯಮಧುರಂ ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಂ ರೂಕ್ಷಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಹರಂ ಕಲ್ಪನಾ- ವಿಶೇಷಾತ್ಪುನಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಪ್ರಶಮನಮ್| ಸುಖವಿರೇಚನತ್ವಾತ್ ಶಿಶು- ಸ್ಥವಿರಸುಕುಮಾರಮೃದುಕೋಷ್ಠೇಷು ಪ್ರಶಸ್ತಂ ತ್ರಿವೃಚ್ಛಬ್ದವಾಚ್ಯಂ ಚ| ಇತರದಪಿ ತಸ್ಮಾದ್ಗುಣೈಃ ಕಿಞ್ಚಿದೂನಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಕಣ್ಠಹೃದಯಕರ್ಷಣಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಸಮ್ಮೋಹಕೃದಾಽಽಶು ದೋಷಹರತ್ವಾದ್ಬಹುದೋಷಕ್ಲೇಶಕ್ಷಮಕ್ರೂರ- ಕೋಷ್ಠೇಷು ಪ್ರಶಸ್ತಂ ತ್ರಿವೃಚ್ಛಬ್ದವಾಚ್ಯಂ ಚ||೩||
View original
त्रिवृतायाः खलु द्विविधं मूलमरुणं श्यावञ्च| तत्रारुणं कषायमधुरं विपाके कटुकं रूक्षं श्लेष्मपित्तहरं कल्पना- विशेषात्पुनः सर्वव्याधिप्रशमनम्| सुखविरेचनत्वात् शिशु- स्थविरसुकुमारमृदुकोष्ठेषु प्रशस्तं त्रिवृच्छब्दवाच्यं च| इतरदपि तस्माद्गुणैः किञ्चिदूनं तीक्ष्णं कण्ठहृदयकर्षणं मूर्च्छासम्मोहकृदाऽऽशु दोषहरत्वाद्बहुदोषक्लेशक्षमक्रूर- कोष्ठेषु प्रशस्तं त्रिवृच्छब्दवाच्यं च||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRunmUlAharaNavidhAnam (4) · Śloka 4
ಅಥ ತಯೋರ್ಮೂಲಮತಿರ್ಯಗ್ ವಿಸೃತಂ ಗಮ್ಭೀರಾನುಗತಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಮಾ- ಽಽಹರೇತ್| ತತಸ್ತ್ವಚಂ ಶೋಷಯಿತ್ವ ಸಮ್ಯಕ್ಸುಗುಪ್ತಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್||೪||
View original
अथ तयोर्मूलमतिर्यग् विसृतं गम्भीरानुगतं श्लक्ष्णमा- ऽऽहरेत्| ततस्त्वचं शोषयित्व सम्यक्सुगुप्तं स्थापयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasya doShAdyapekShayA prayogaH (5) · Śloka 5
ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಶುಣ್ಠೀಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತಮಮ್ಲೈರ್ಮಾಂಸರಸೇನ ವಾ ಪಿಬೇದ್ವಾತಾ- ಮಯೇಷು| ಕ್ಷೀರಕ್ಷೌದ್ರದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುಕಾಶ್ಮರ್ಯಸ್ವರಸಸರ್ಪಿಃ ಸ್ವಾದುದ್ರವ್ಯ- ಕ್ವಾಥೈಃ ಸಶರ್ಕರಂ ಪಿತ್ತೋತ್ಥೇಷು| ಮೂತ್ರಕ್ಷೌದ್ರದ್ರಾಕ್ಷಾರಿಷ್ಟಪೀಲುರಸ- ತ್ರಿಫಲಾಪಞ್ಚಕೋಲಕ್ವಾಥೈರ್ವ್ಯೋಷಚೂರ್ಣಾನುಬಿದ್ಧಂ ಕಫಜೇಷು||೫||
View original
तच्चूर्णं शुण्ठीसैन्धवयुक्तमम्लैर्मांसरसेन वा पिबेद्वाता- मयेषु| क्षीरक्षौद्रद्राक्षेक्षुकाश्मर्यस्वरससर्पिः स्वादुद्रव्य- क्वाथैः सशर्करं पित्तोत्थेषु| मूत्रक्षौद्रद्राक्षारिष्टपीलुरस- त्रिफलापञ्चकोलक्वाथैर्व्योषचूर्णानुबिद्धं कफजेषु||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhAH kalpanAH (6) · Śloka 6
ಏಭಿರೇವ ಚ ದ್ರವ್ಯೈರ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಘೃತಶರ್ಕರಾದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುರಸತುಗಾಕ್ಷೀ- ರೀಮಧುರಾಣಿ ಮಾತುಲುಙ್ಗದಾಡಿಮಾಮಲಕಕೋಲಕರಮರ್ದಕಪಿತ್ಥ- ರಸತಕ್ರಾಮ್ಲಾನಿ ಸೈನ್ಧವಲವಣಾನಿ ವ್ಯೋಷತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ವಿವಿಧ- ವೇಶವಾರಪರಿಪೂರಿತಾನಿ ಸಹಕಾರರಸತ್ರಿಜಾತನಾಗಕೇಸರಕರ್ಪೂ- ರಸುರಭೀಣಿ ಲೇಹಗುಲಿಕಾಮೋದಕಭಕ್ಷ್ಯಭೋಜ್ಯಾನ್ಯುಪಕಲ್ಪ- ಯೇದಿತಿ| ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕಕಷಾಯೇಣ ಸಾಧಿತಃ ಸಸಿತೋ ಹಿಮಃ| ಮಧುತ್ರಿಜಾತಸಂಯುಕ್ತೋ ಲೇಹೋ ಹೃದ್ಯಂ ವಿರೇಚನಮ್| ಅಜಗನ್ಧಾ ತುಗಾಕ್ಷೀರೀ ವಿದಾರೀ ಶರ್ಕರಾ ತ್ರಿವೃತ್| ಚೂರ್ಣಿತಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಭ್ಯಾಂ ಲೀಢ್ವಾ ಸಾಧು ವಿರಿಚ್ಯತೇ| ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಸ್ತಮ್ಭಪಿಪಾಸಾದಾಹಪೀಡಿತಃ| ಲಿಮ್ಪೇದನ್ತಸ್ತ್ರಿವೃತಯಾ ದ್ವಿಧಾ ಕೃತ್ವೇಕ್ಷುಗಣ್ಡಿಕಾಮ್| ಏಕೀಕೃತ್ಯ ಚ ತತ್ಸ್ವಿನ್ನಂ ಪುಟಪಾಕೇನ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ತ್ವಗೇಲಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಾ ನೀಲೀ ತೈಸ್ತ್ರಿವೃತ್ತೈಶ್ಚ ಶರ್ಕರಾ| ಚೂರ್ಣಂ ಫಲರಸಕ್ಷೌದ್ರಸಕ್ತುಭಿಸ್ತರ್ಪಣಂ ಪಿಬೇತ್| ವಾತಪಿತ್ತಕಫೋತ್ಥೇಷು ರೋಗೇಷ್ವಲ್ಪಾನಲೇಷು ಚ| ನರೇಷು ಸುಕುಮಾರೇಷು ನಿರಪಾಯಂ ವಿರೇಚನಮ್| ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲವರಾಯಾವಶೂಕಕಣಾಸ್ತ್ರಿವೃತ್| ಸರ್ವತೋಽರ್ಧೇನ ತಲ್ಲೀಢಂ ಮಧ್ವಾಜ್ಯೇನ ಗುಡೇನ ವಾ| ಗುಲ್ಮಂ ಪ್ಲೀಹೋದರಂ ಕಾಸಂ ಹಲೀಮಕಮರೋಚಕಮ್| ಕಫವಾತಕೃತಾಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ ಪರಿಮಾರ್ಷ್ಟಿ ಮದಾನ್ ಬಹೂನ್||೬||
View original
एभिरेव च द्रव्यैर्यथास्वं घृतशर्कराद्राक्षेक्षुरसतुगाक्षी- रीमधुराणि मातुलुङ्गदाडिमामलककोलकरमर्दकपित्थ- रसतक्राम्लानि सैन्धवलवणानि व्योषतीक्ष्णानि विविध- वेशवारपरिपूरितानि सहकाररसत्रिजातनागकेसरकर्पू- रसुरभीणि लेहगुलिकामोदकभक्ष्यभोज्यान्युपकल्प- येदिति| भवति चात्र- त्रिवृत्कल्ककषायेण साधितः ससितो हिमः| मधुत्रिजातसंयुक्तो लेहो हृद्यं विरेचनम्| अजगन्धा तुगाक्षीरी विदारी शर्करा त्रिवृत्| चूर्णितं मधुसर्पिभ्यां लीढ्वा साधु विरिच्यते| सन्निपातज्वरस्तम्भपिपासादाहपीडितः| लिम्पेदन्तस्त्रिवृतया द्विधा कृत्वेक्षुगण्डिकाम्| एकीकृत्य च तत्स्विन्नं पुटपाकेन भक्षयेत्| त्वगेलाभ्यां समा नीली तैस्त्रिवृत्तैश्च शर्करा| चूर्णं फलरसक्षौद्रसक्तुभिस्तर्पणं पिबेत्| वातपित्तकफोत्थेषु रोगेष्वल्पानलेषु च| नरेषु सुकुमारेषु निरपायं विरेचनम्| विडङ्गतण्डुलवरायावशूककणास्त्रिवृत्| सर्वतोऽर्धेन तल्लीढं मध्वाज्येन गुडेन वा| गुल्मं प्लीहोदरं कासं हलीमकमरोचकम्| कफवातकृताश्चान्यान् परिमार्ष्टि मदान् बहून्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalyANako guDaH (7) · Śloka 7
ವಿದಙ್ಗಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲತ್ರಿಫಲಾಧಾನ್ಯಚಿತ್ರಕಾನ್| ಮರಿಚೇನ್ದ್ರಯವಾಜಾಜೀಪಿಪ್ಪಲೀಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಃ| ದೀಪ್ಯಕಂ ಪಞ್ಚಲವಣಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಪೃಥಕ್| ತಿಲತೈಲತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಭಾಗೌ ಚಾಷ್ಟಪಲೋನ್ಮಿತೌ| ಧಾತ್ರೀಫಲರಸಪ್ರಸ್ಥಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಗುಡಾರ್ಧತುಲಾನ್ವಿತಾನ್| ಪಕ್ತ್ವಾ ಮೃದ್ವಗ್ನಿನಾ ಖಾದೇತ್ತತೋ ಮಾತ್ರಾಮಯನ್ತ್ರಣಃ| ಕುಷ್ಠಾಽರ್ಶಃಕಾಮಲಾಗುಲ್ಮಮೇಹೋದರಭಗನ್ದರಾನ್| ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಂಶ್ಚ ಹನ್ತಿ ಪುಂಸವನಶ್ಚ ಸಃ| ಗುಡಃ ಕಲ್ಯಾಣಕೋ ನಾಮ ಸರ್ವರ್ತ್ತುಷು ಚ ಯೌಗಿಕಃ||೭||
View original
विदङ्गपिप्पलीमूलत्रिफलाधान्यचित्रकान्| मरिचेन्द्रयवाजाजीपिप्पलीहस्तिपिप्पलीः| दीप्यकं पञ्चलवणं चूर्णितं कार्षिकं पृथक्| तिलतैलत्रिवृच्चूर्णभागौ चाष्टपलोन्मितौ| धात्रीफलरसप्रस्थांस्त्रीन् गुडार्धतुलान्वितान्| पक्त्वा मृद्वग्निना खादेत्ततो मात्रामयन्त्रणः| कुष्ठाऽर्शःकामलागुल्ममेहोदरभगन्दरान्| ग्रहणीपाण्डुरोगांश्च हन्ति पुंसवनश्च सः| गुडः कल्याणको नाम सर्वर्त्तुषु च यौगिकः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyoShAdiguTikA (8) · Śloka 8
ವ್ಯೋಷತ್ರಿಜಾತಕಾಮ್ಭೋದಕೃಮಿಘ್ನಾಮಲಕೈಸ್ತ್ರಿವೃತ್| ಸರ್ವೈಃ ಸಮಾ ಸಮಸಿತಾ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಗುಟಿಕಾಃ ಕೃತಾಃ| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿಕಾಸಶೋಷಭ್ರಮಕ್ಷಯೇ| ತಾಪೇ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯೇಽಲ್ಪೇಽಗ್ನೌ ಶಸ್ತಾಃ ಸರ್ವವಿಷೇಷು ಚ||೮||
View original
व्योषत्रिजातकाम्भोदकृमिग़्नामलकैस्त्रिवृत्| सर्वैः समा समसिता क्षौद्रेण गुटिकाः कृताः| मूत्रकृच्छ्रज्वरच्छर्दिकासशोषभ्रमक्षये| तापे पाण्ड्वामयेऽल्पेऽग्नौ शस्ताः सर्वविषेषु च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana RutvanusAraM trivRudyogAH (9) · Śloka 9
ತ್ರಿವೃತಾ ಕೌಟಜಂ ಬೀಜಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್| ಕ್ಷೌದ್ರಕ್ಷಾರರಸೋಪೇತಂ ವರ್ಷಾಕಾಲೇ ವಿರೇಚನಮ್| ತ್ರಿವೃದ್ದುರಾಲಭಾಮುಸ್ತಾಶರ್ಕರೋದೀಚ್ಯಚನ್ದನಮ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಮ್ಬುನಾ ಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸಾತಲಂ ಜಲದಾತ್ಯಯೇ| ತ್ರಿವೃತಾಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಪಾಠಾಮಜಾಜೀ ಸರಲಂ ವಚಾಮ್| ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ಚ ಹೇಮನ್ತೇ ಚೂರ್ಣಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್| ತ್ರಿವೃತಾ ಶರ್ಕರಾತುಲ್ಯಾ ಗ್ರೀಷ್ಮಕಾಲೇ ವಿರೇಚನಮ್| ತ್ರಿವೃತ್ತ್ರಾಯನ್ತಿ ಹಪುಷಾಸಾತಲಾಕಟುರೋಹಿಣೀಃ| ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ಚ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಗೋಮೂತ್ರೇ ಭಾವಯೇತ್ತ್ರ್ಯಹಮ್| ಏಷ ಸರ್ವರ್ತ್ತುಕೋ ಯೋಗಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನಾಂ ಮಲದೋಷಹೃತ್||೯||
View original
त्रिवृता कौटजं बीजं पिप्पली विश्वभेषजम्| क्षौद्रक्षाररसोपेतं वर्षाकाले विरेचनम्| त्रिवृद्दुरालभामुस्ताशर्करोदीच्यचन्दनम्| द्राक्षाम्बुना सयष्ट्याह्वसातलं जलदात्यये| त्रिवृतां चित्रकं पाठामजाजी सरलं वचाम्| स्वर्णक्षीरी च हेमन्ते चूर्णमुष्णाम्बुना पिबेत्| त्रिवृता शर्करातुल्या ग्रीष्मकाले विरेचनम्| त्रिवृत्त्रायन्ति हपुषासातलाकटुरोहिणीः| स्वर्णक्षीरी च सञ्चूर्ण्य गोमूत्रे भावयेत्त्र्यहम्| एष सर्वर्त्तुको योगः स्निग्धानां मलदोषहृत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUkShANAM virecanam (10) · Śloka 10
ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃದ್ದುರಾಲಭಾಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲಿವತ್ಸಕಮ್| ನೀಲಿನೀ ಕಟುಕಾಮುಸ್ತಾಶ್ರೇಷ್ಠಾಯುಕ್ತಂ ಸುಚೂರ್ಣಿತಮ್| ರಸಾಜ್ಯೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಭಿಃ ಶಸ್ತರೂಕ್ಷಣಾಮಪಿ ಸರ್ವದಾ||೧೦||
View original
श्यामात्रिवृद्दुरालभाहस्तिपिप्पलिवत्सकम्| नीलिनी कटुकामुस्ताश्रेष्ठायुक्तं सुचूर्णितम्| रसाज्योष्णाम्बुभिः शस्तरूक्षणामपि सर्वदा||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tryUShaNAdicUrNam (11) · Śloka 11
ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಹಿಙ್ಗುಂ ಕಾರ್ಷಿಕಂ ತ್ರಿವೃತಾಪಲಮ್| ಸೌವರ್ಚಲಾರ್ಧಕರ್ಷಂ ಚ ಪಲಾರ್ಧಂ ಚಾಮ್ಲವೇತಸಾತ್| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಶರ್ಕರಾತುಲ್ಯಂ ಕಣ್ಡೇನಾಮ್ಲೇನ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಗುಲ್ಮಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತ್ತಿನುತ್ಸಿದ್ಧಂ ಜೀರ್ಣೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ರಸೌದನಮ್||೧೧||
View original
त्र्यूषणं त्रिफलां हिङ्गुं कार्षिकं त्रिवृतापलम्| सौवर्चलार्धकर्षं च पलार्धं चाम्लवेतसात्| तच्चूर्णं शर्करातुल्यं कण्डेनाम्लेन वा पिबेत्| गुल्मपार्श्वार्त्तिनुत्सिद्धं जीर्णे चास्मिन् रसौदनम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRutAdicUrNam (12) · Śloka 12
ತ್ರಿವೃತಾತ್ರಿಫಲಾದನ್ತೀಸಾತಲಾವ್ಯೋಷಸೈನ್ಧವೈಃ| ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯ ಚೂರ್ಣಂ ಸಪ್ತಾಹಂ ಭಾವ್ಯಮಾಮಲಕಾದ್ರಸೇ| ತದ್ಯೋಜ್ಯಂ ತರ್ಪಣೇ ಯೂಷೇ ಪಿಶಿತೇ ರಾಗಯುಕ್ತಿಷು||೧೨||
View original
त्रिवृतात्रिफलादन्तीसातलाव्योषसैन्धवैः| प्रकल्प्य चूर्णं सप्ताहं भाव्यमामलकाद्रसे| तद्योज्यं तर्पणे यूषे पिशिते रागयुक्तिषु||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhaghRutaM kShIra~jca (13) · Śloka 13
ತುಲ್ಯಾಮ್ಲಂ ತ್ರಿವೃತಾಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಂ ಗುಲ್ಮಹರಂ ಘೃತಮ್| ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕಷಾಯೇಣ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಯೋಽಪಿ ವಾ||೧೩||
View original
तुल्याम्लं त्रिवृताकल्कसिद्धं गुल्महरं घृतम्| श्यामात्रिवृत्कषायेण सिद्धं सर्पिः पयोऽपि वा||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRutAriShTakalpanA (14) · Śloka 14
ತ್ರಿವೃನ್ಮುಷ್ಟೀಸ್ತು ಸನಖಾನಷ್ಟೌ ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಃ ಪಚೇತ್| ಪಾದಶೇಷಂ ಕಷಾಯಂ ತಂ ಪೂತಂ ಗುಡತುಲಾಯುತಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧೇ ಸ್ಥಾಪ್ಯಂ ಘಟೇ ಕ್ಷೌದ್ರಪಿಪ್ಪಲೀಫಲಚಿತ್ರಕೈಃ| ಲಿಪ್ತೇ ಮಾಸೇ ಗತೇ ಪೀತಂ ಪಾಣ್ಡುಶ್ವಯಥುಗುಲ್ಮಜಿತ್||೧೪||
View original
त्रिवृन्मुष्टीस्तु सनखानष्टौ द्रोणेऽम्भसः पचेत्| पादशेषं कषायं तं पूतं गुडतुलायुतम्| स्निग्धे स्थाप्यं घटे क्षौद्रपिप्पलीफलचित्रकैः| लिप्ते मासे गते पीतं पाण्डुश्वयथुगुल्मजित्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRutsurA (15) · Śloka 15
ಸುರಾ ವಾ ತ್ರಿವೃತಾಪಾದಕಿಣ್ವಾ ತತ್ಕ್ವಾಥಸಂಯುತಾ||೧೫||
View original
सुरा वा त्रिवृतापादकिण्वा तत्क्वाथसंयुता||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRutsauvIrakam (16) · Śloka 16
ಯವೈಃ ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕ್ವಾಥಸ್ವಿನ್ನೈಃ ಕುಲ್ಮಾಷಮಮ್ಭಸಾ| ಆಸುತಂ ಷಡಹಂ ಪಲ್ಲೇ ಜಾತಂ ಸೌವೀರಕಂ ಪಿಬೇತ್||೧೬||
View original
यवैः श्यामात्रिवृत्क्वाथस्विन्नैः कुल्माषमम्भसा| आसुतं षडहं पल्ले जातं सौवीरकं पिबेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRuttuShodakam (17) · Śloka 17
ಭೃಷ್ಟಾನ್ ವಾ ಸತುಷಾನ್ ಶುಷ್ಕಾನ್ ಯವಾಂಸ್ತಚ್ಚೂರ್ಣಸಂಯುತಾನ್| ಆಸುರಾನಮ್ಭಸಾ ತದ್ವತ್ ಪಿಬೇಜ್ಜಾತಂ ತುಷೋದಕಮ್||೧೭||
View original
भृष्टान् वा सतुषान् शुष्कान् यवांस्तच्चूर्णसंयुतान्| आसुरानम्भसा तद्वत् पिबेज्जातं तुषोदकम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AragvadhAdhikAraH (18) · Śloka 18
ಜ್ವರಹೃದ್ರೋಗವಾತಾಸೃಗುದಾವರ್ತಾದಿರೋಗಿಷು| ರಾಜವೃಕ್ಷೋಽಧಿಕಂ ಪಥ್ಯೋ ಮೃದುರ್ಮಧುರ ಶೀತಲಃ| ವಾಲೇ ವೃದ್ಧೇ ಕ್ಷತೇ ಕ್ಷೀಣೇ ಸುಕುಮಾರೇ ಚ ಮಾನವೇ| ಯೋಜ್ಯೋ ಮೃದ್ವನಪಾಯಿತ್ವಾದ್ ವಿಶೇಷಾಚ್ಚತುರಙ್ಗುಲಃ||೧೮||
View original
ज्वरहृद्रोगवातासृगुदावर्तादिरोगिषु| राजवृक्षोऽधिकं पथ्यो मृदुर्मधुर शीतलः| वाले वृद्धे क्षते क्षीणे सुकुमारे च मानवे| योज्यो मृद्वनपायित्वाद् विशेषाच्चतुरङ्गुलः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasya kalpanABedAH (19) · Śloka 19
ಫಲಕಾಲೇ ಪರಿಣತಂ ಫಲಂ ತಸ್ಯ ಸಮಾಹರೇತ್| ತೇಷಾಂ ಗುಣವತಾಂ ಭಾರಂ ಸಿಕತಾಸು ವಿನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಸಪ್ತರಾತ್ರಾತ್ ಸಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಶೋಷಯೇದಾತಪೇ ತತಃ| ತತೋ ಮಜ್ಜಾನಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಶುಚೌಪಾತ್ರೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನ ತಂ ದದ್ಯಾದ್ ದಾಹೋದಾವರ್ತಪೀಡಿತೇ| ಚತುರ್ವರ್ಷೇ ಸುಖಂ ಬಾಲೇ ಯಾವದ್ ದ್ವಾದಶವಾರ್ಷಿಕೇ| ಚತುರಙ್ಗುಲಮಜ್ಞೋ ವಾ ಕಷಾಯೇ ಪಾಯಯೇದ್ಧಿಮಮ್| ದಧಿಮಣ್ಡಸುರಾಮಣ್ಡಧಾತ್ರೀಫಲರಸೈಃ ಪೃಥಕ್| ಸೌವೀರಕೇಣ ವಾ ಯುಕ್ತಂ ಕಲ್ಕೇನ ತ್ರೈವೃತೇನ ವಾ| ಚತುರಙ್ಗುಲಸಿದ್ಧಾದ್ವಾ ಕ್ಷೀರಾದ್ಯದುದಿಯಾದ್ ಘೃತಮ್| ಮಜ್ಜಕಲ್ಕೇನ ಧಾತ್ರೀಣಾಂ ರಸೇ ತತ್ಸಾಧಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ತದೇವ ದಶಮೂಲಸ್ಯ ಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಯವಸ್ಯ ಚ| ಕಷಾಯೇ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿಷ್ಕಲ್ಕೈಃ ಶ್ಯಾಮಾದಿಭಿಃ ಪಿಬೇತ್| ದನ್ತೀಕಷಾಯೇ ತನ್ಮಜ್ಜ್ಞೋ ಗುಡಂ ಜೀರ್ಣಂ ಚ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ತಮರಿಷ್ಟಂ ಸ್ಥಿತಂ ಮಾಸಂ ಪಾಯಯೇತ್ ಪಕ್ಷಮೇವ ವಾ||೧೯||
View original
फलकाले परिणतं फलं तस्य समाहरेत्| तेषां गुणवतां भारं सिकतासु विनिक्षिपेत्| सप्तरात्रात् समुद्धृत्य शोषयेदातपे ततः| ततो मज्जानमुद्धृत्य शुचौपात्रे निधापयेत्| द्राक्षारसेन तं दद्याद् दाहोदावर्तपीडिते| चतुर्वर्षे सुखं बाले यावद् द्वादशवार्षिके| चतुरङ्गुलमज्ञो वा कषाये पाययेद्धिमम्| दधिमण्डसुरामण्डधात्रीफलरसैः पृथक्| सौवीरकेण वा युक्तं कल्केन त्रैवृतेन वा| चतुरङ्गुलसिद्धाद्वा क्षीराद्यदुदियाद् घृतम्| मज्जकल्केन धात्रीणां रसे तत्साधितं पिबेत्| तदेव दशमूलस्य कुलत्थानां यवस्य च| कषाये साधितं सर्पिष्कल्कैः श्यामादिभिः पिबेत्| दन्तीकषाये तन्मज्ज्ञो गुडं जीर्णं च निक्षिपेत्| तमरिष्टं स्थितं मासं पाययेत् पक्षमेव वा||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilvakakalpaH (20) · Śloka 20
ತ್ವಚಂ ತಿಲ್ವಕಮೂಲಸ್ಯ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಭ್ಯನ್ತರವಲ್ಕಲಮ್| ವಿಶೋಷ್ಯ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ಚ ದ್ಬೌ ಭಾಗೌ ಗಾಲಯೇತ್ತತಃ| ಲೋಧ್ರಸ್ಯೈವ ಕಷಾಯೇಣ ತೃತೀಯಂ ತೇನ ಭಾವಯೇತ್| ಕಾಷಾಯೇ ದಶಮೂಲಸ್ಯ ತಂ ಭಾಗಂ ಭಾವಿತಂ ಪುನಃ| ಶುಷ್ಕಚೂರ್ಣಂ ಪುನಃ ಕೃತ್ವಾ ತತಃ ಪಾಣಿತಲಂ ಪಿಬೇತ್| ಮಸ್ತುಮೂತ್ರಸುರಾಮಣ್ಡಕೋಲಧಾತ್ರೀಪಲಾಮ್ಬುಭಿಃ||೨೦||
View original
त्वचं तिल्वकमूलस्य त्यक्त्वाभ्यन्तरवल्कलम्| विशोष्य चूर्णयित्वा च द्बौ भागौ गालयेत्ततः| लोध्रस्यैव कषायेण तृतीयं तेन भावयेत्| काषाये दशमूलस्य तं भागं भावितं पुनः| शुष्कचूर्णं पुनः कृत्वा ततः पाणितलं पिबेत्| मस्तुमूत्रसुरामण्डकोलधात्रीपलाम्बुभिः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilvakasya kalpanABedAH (21) · Śloka 21
ಮೇಷಶೃಙ್ಗ್ಯಭಯಾಕೃಷ್ಣಾಚಿತ್ರಕೈಃ ಕ್ವಥಿತೇ ಜಲೇ| ಮರುಜಾಃ ಸುನುಯಾತ್ತಚ್ಚ ಜಾತಂ ಸೌವೀರಕಂ ಯದಾ| ಭವೇದಞ್ಜಲಿನಾ ತಸ್ಯ ಲೋಧ್ರಕಲ್ಕಂ ಪಿಬೇತ್ತದಾ| ಸುರಾಂ ಲೋಧ್ರಕಷಾಯೇಣ ಜಾತಾಂ ಪಕ್ಷಸ್ಥಿತಾಂ ಪಿಬೇತ್| ತಿಲ್ವ್ಕಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ ಕಲ್ಕೇನ ಚ ಸಶರ್ಕರಃ| ಸಘೃತಃ ಸಾಧಿತೋ ಲೇಹಃ ಸ ಚ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ವಿರೇಚನಮ್||೨೧||
View original
मेषशृङ्ग्यभयाकृष्णाचित्रकैः क्वथिते जले| मरुजाः सुनुयात्तच्च जातं सौवीरकं यदा| भवेदञ्जलिना तस्य लोध्रकल्कं पिबेत्तदा| सुरां लोध्रकषायेण जातां पक्षस्थितां पिबेत्| तिल्व्कस्य कषायेण कल्केन च सशर्करः| सघृतः साधितो लेहः स च श्रेष्ठं विरेचनम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snuhyadhikAraH (22) · Śloka 22
ಸುಧಾ ಭಿನತ್ತಿ ದೋಷಾಣಾಂ ಮಹಾನ್ತಮಪಿ ಸಞ್ಚಯಮ್| ಆಶ್ವೇವ ಕಷ್ಟವಿಭ್ರಂಶಾ ನೈವ ತಾಂ ಕಲ್ಪಯೇದತಃ| ಮೃದು ಕೋಷ್ಠೇಽಬಲೇ ಬಾಲೇ ಸ್ಥವಿರೇ ದೀರ್ಘರೋಗಿಣಿ| ಕಲ್ಪ್ಯಾ ಗುಲ್ಮೋದರಗರತ್ವಗ್ರೋಗಮಧುಮೇಹಿಷು| ಪಾಣ್ಡೌ ದೂಷೀವಿಷೇ ಶೋಫೇ ದೋಷವಿಭ್ರಾನ್ತಚೇತಸಿ||೨೨||
View original
सुधा भिनत्ति दोषाणां महान्तमपि सञ्चयम्| आश्वेव कष्टविभ्रंशा नैव तां कल्पयेदतः| मृदु कोष्ठेऽबले बाले स्थविरे दीर्घरोगिणि| कल्प्या गुल्मोदरगरत्वग्रोगमधुमेहिषु| पाण्डौ दूषीविषे शोफे दोषविभ्रान्तचेतसि||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasyAH kalpanAvidhiH (23) · Śloka 23
ಸಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಕಣ್ಟಕೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಬಹುಭಿಶ್ಚ ಸಮಾಚಿತಾ| ದ್ವಿವರ್ಷಾ ವಾ ತ್ರಿವರ್ಷಾ ವಾ ಶಿಶಿರಾನ್ತೇ ವಿಶೇಷತಃ| ತಾಂ ಪಾಟಯಿತ್ವಾ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಕ್ಷೀರಮುದ್ಧಾರಯೇತ್ತತಃ| ಬಿಲ್ವಾದೀನಾಂ ಬೃಹತ್ಯೋರ್ವಾ ಕ್ವಾಥೇನ ಸಮಮೇಕಶಃ| ಮಿಶ್ರಯಿತ್ವಾ ಸುಧಾಕ್ಷೀರಂ ತತೋಽಙ್ಗಾರೇಷು ಶೋಷಯೇತ್| ಪಿಬೇತ್ ಕೃತ್ವಾ ತು ಗುಟಿಕಾಂ ಮಸ್ತುಮೂತ್ರಸುರಾದಿಭಿಃ|೨೩|
View original
सा श्रेष्ठा कण्टकैस्तीक्ष्णैर्बहुभिश्च समाचिता| द्विवर्षा वा त्रिवर्षा वा शिशिरान्ते विशेषतः| तां पाटयित्वा शस्त्रेण क्षीरमुद्धारयेत्ततः| बिल्वादीनां बृहत्योर्वा क्वाथेन सममेकशः| मिश्रयित्वा सुधाक्षीरं ततोऽङ्गारेषु शोषयेत्| पिबेत् कृत्वा तु गुटिकां मस्तुमूत्रसुरादिभिः|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasyAH kalpanAvidhiH (23) · Śloka 23
ಸಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಕಣ್ಟಕೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಬಹುಭಿಶ್ಚ ಸಮಾಚಿತಾ| ದ್ವಿವರ್ಷಾ ವಾ ತ್ರಿವರ್ಷಾ ವಾ ಶಿಶಿರಾನ್ತೇ ವಿಶೇಷತಃ| ತಾಂ ಪಾಟಯಿತ್ವಾ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಕ್ಷೀರಮುದ್ಧಾರಯೇತ್ತತಃ| ಬಿಲ್ವಾದೀನಾಂ ಬೃಹತ್ಯೋರ್ವಾ ಕ್ವಾಥೇನ ಸಮಮೇಕಶಃ| ಮಿಶ್ರಯಿತ್ವಾ ಸುಧಾಕ್ಷೀರಂ ತತೋಽಙ್ಗಾರೇಷು ಶೋಷಯೇತ್| ಪಿಬೇತ್ ಕೃತ್ವಾ ತು ಗುಟಿಕಾಂ ಮಸ್ತುಮೂತ್ರಸುರಾದಿಭಿಃ||೨೩||
View original
सा श्रेष्ठा कण्टकैस्तीक्ष्णैर्बहुभिश्च समाचिता| द्विवर्षा वा त्रिवर्षा वा शिशिरान्ते विशेषतः| तां पाटयित्वा शस्त्रेण क्षीरमुद्धारयेत्ततः| बिल्वादीनां बृहत्योर्वा क्वाथेन सममेकशः| मिश्रयित्वा सुधाक्षीरं ततोऽङ्गारेषु शोषयेत्| पिबेत् कृत्वा तु गुटिकां मस्तुमूत्रसुरादिभिः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snuhIkShIrAdiBistrivRutAdInAM prayogaH (24) · Śloka 24
ತ್ರಿವೃತಾದೀನ್ನವ ವರಾಂ ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷಾರೀಂ ಸಸಾತಲಾಮ್| ಸಪ್ತಾಹಂ ಸ್ನುಕ್ಪಯಃ ಪೀತಾನ್ ರಸೇನಾಜ್ಯೇನ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ತದ್ವದ್ ವ್ಯೋಷೋತ್ತಮಾಕುಮ್ಭನಿಕುಮ್ಭಾಗ್ನೀನ್ ಗುಡಾಮ್ಬುನಾ| ಆದ್ಯಾಚ್ಛ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕ್ವಾಥಂ ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಘೃತಫಾಣಿತೈಃ| ಕಾಸಾರಿರಸಯೂಷಾದ್ಯೈರ್ಯುಕ್ತಂ ವಾ ಸ್ನುಕ್ಪಯಃ ಪಿಬೇತಃ||೨೪||
View original
त्रिवृतादीन्नव वरां स्वर्णक्षारीं ससातलाम्| सप्ताहं स्नुक्पयः पीतान् रसेनाज्येन वा पिबेत्| तद्वद् व्योषोत्तमाकुम्भनिकुम्भाग्नीन् गुडाम्बुना| आद्याच्छ्यामात्रिवृत्क्वाथं स्नुक्क्षीरघृतफाणितैः| कासारिरसयूषाद्यैर्युक्तं वा स्नुक्पयः पिबेतः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snuhIkShIrasya mRudukoShThe prayogaH (25) · Śloka 25
ನಿಕುಮ್ಭಕುಮ್ಭಶಮ್ಯಾಕಶಙ್ಖಿನೀಸಪ್ತಲಾರಜಃ| ರಾತ್ರೌ ಮೂತ್ರೇ ದಿವಾ ಘರ್ಮೇ ಸಪ್ತಾಹಂ ಸ್ಥಾಪಯೇದಿತಿ| ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರೇಽಪಿ ತತಸ್ತೇನ ಮಾಲ್ಯಂ ವಾಸೋಽವಚೂರ್ಣಿತಮ್| ಆಜಿಘ್ರನ್ ಪ್ರಾವೃಣಾನಶ್ಚ ಮೃದುಕೋಷ್ಠೋ ವಿರಿಚ್ಯತೇ||೨೫||
View original
निकुम्भकुम्भशम्याकशङ्खिनीसप्तलारजः| रात्रौ मूत्रे दिवा घर्मे सप्ताहं स्थापयेदिति| स्नुक्क्षीरेऽपि ततस्तेन माल्यं वासोऽवचूर्णितम्| आजिघ्रन् प्रावृणानश्च मृदुकोष्ठो विरिच्यते||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atha saptalAsha~gkhinyoradhikAraH (26) · Śloka 26
ನಾತಿಶುಷ್ಕಂ ಫಲಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಶಙ್ಖಿನ್ಯಾ ನಿಸ್ತುಷೀಕೃತಮ್| ಸಪ್ತಲಾಯಾಸ್ತಥಾ ಮೂಲಂ ತೇ ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಿಕಾಷಿಣೀ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯೋದರಗರಶ್ವಯಥ್ವಾದಿಷು ಕಲ್ಪಯೇತ್||೨೬||
View original
नातिशुष्कं फलं ग्राह्यं शङ्खिन्या निस्तुषीकृतम्| सप्तलायास्तथा मूलं ते तु तीक्ष्णविकाषिणी| श्लेष्मामयोदरगरश्वयथ्वादिषु कल्पयेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tayoH kalpanA (27) · Śloka 27
ಅಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ತಯೋಃ ಪಿಣ್ಡಂ ಮದಿರಾಲವಣಾನ್ವಿತಮ್| ಹೃದ್ರೋಗೋ ವಾತಕಫಜೇ ತದ್ವದ್ ಗುಲ್ಮೇಽಪಿ ಯೋಜಯೇತ್| ಶಙ್ಖಿನೀಚೂರ್ಣಭಾಗೌ ದ್ವೌ ತಿಲಕಲ್ಕಸ್ಯ ಚಾಪರಃ| ಹರೀತಕೀ ಕಷಾಯೇಣ ತತ್ತೈಲಂ ಪೀಡಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅತಸೀಸರ್ಷಪೈರಣ್ಡಕರಞ್ಜೇಷ್ವಪ್ಯಯಂ ವಿಧಿಃ||೨೭||
View original
अक्षमात्रं तयोः पिण्डं मदिरालवणान्वितम्| हृद्रोगो वातकफजे तद्वद् गुल्मेऽपि योजयेत्| शङ्खिनीचूर्णभागौ द्वौ तिलकल्कस्य चापरः| हरीतकी कषायेण तत्तैलं पीडितं पिबेत्| अतसीसर्षपैरण्डकरञ्जेष्वप्ययं विधिः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atha dantIdravantyoH kalpaH (28) · Śloka 28
ದನ್ತಿದನ್ತಸ್ಥಿರಸ್ಥೂಲಂ ಮೂಲಂ ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತಿಜಮ್| ಆತಾಮ್ರಶ್ಯಾವತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಮಾಶುಕಾರಿ ವಿಕಾಷಿ ಚ| ಗುರುಪ್ರಕೋಪಿವಾತಸ್ಯ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಲಾಯನಮ್| ತತ್ಕ್ಷೌದ್ರಪಿಪ್ಪಲೀಲಿಪ್ತಂ ಸ್ವೇದಯೇನ್ಮೃತ್ಯುಕುಶಾನ್ತರೇ| ಶೋಷಯೇಚ್ಚಾತಪೇಽಗ್ನ್ಯರ್ಕೌ ತತೋ ಹ್ಯಸ್ಯ ವಿಕಾಷಿತಾಮ್| ತತ್ ಪಿಬೇನ್ಮಸ್ತುಮದಿರಾತಕ್ರಪೀಲುರಸಾಸವೈಃ| ಅಭಿಷ್ಯಣ್ಣತನುರ್ಗುಲ್ಮೀ ಪ್ರಮೇಹೀ ಜಠರೀ ಗರೀ| ಗೋಮೃಗಾಽಜರಸೈಃ ಪಾಣ್ಡುಕೃಮಿಕೋಷ್ಠೀ ಭಗನ್ದರೀ||೨೮||
View original
दन्तिदन्तस्थिरस्थूलं मूलं दन्तीद्रवन्तिजम्| आताम्रश्यावतीक्ष्णोष्णमाशुकारि विकाषि च| गुरुप्रकोपिवातस्य पित्तश्लेष्मविलायनम्| तत्क्षौद्रपिप्पलीलिप्तं स्वेदयेन्मृत्युकुशान्तरे| शोषयेच्चातपेऽग्न्यर्कौ ततो ह्यस्य विकाषिताम्| तत् पिबेन्मस्तुमदिरातक्रपीलुरसासवैः| अभिष्यण्णतनुर्गुल्मी प्रमेही जठरी गरी| गोमृगाऽजरसैः पाण्डुकृमिकोष्ठी भगन्दरी||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tayossarpistailakalpanA (29) · Śloka 29
ಸಿದ್ಧಂ ತತ್ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ದಶಮೂಲರಸೇನ ಚ| ವಿಸರ್ಪವಿದ್ರಧ್ಯಲಜೀಕಕ್ಷ್ಯಾದಾಹಾನ್ ಜಯೇದ್ ಘೃತಮ್| ತೈಲಂ ತು ಗುಲ್ಮಮೇಹಾರ್ಶೋವಿಬನ್ಧಕಫಮಾರುತಾನ್| ಮಹಾಸ್ನೇಹಃ ಶಕೃಚ್ಛುಕ್ರವಾತಸಙ್ಗಾನಿಲವ್ಯಥಾಃ||೨೯||
View original
सिद्धं तत्क्वाथकल्काभ्यां दशमूलरसेन च| विसर्पविद्रध्यलजीकक्ष्यादाहान् जयेद् घृतम्| तैलं तु गुल्ममेहार्शोविबन्धकफमारुतान्| महास्नेहः शकृच्छुक्रवातसङ्गानिलव्यथाः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tayorlehavidhAnam (30) · Śloka 30
ದನ್ತ್ಯಾ ರಸೇಽಜಶೃಙ್ಗ್ಯಾಶ್ಚ ಗುಡಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಾನ್ವಿತಃ| ಲೇಹಃ ಸಿದ್ಧೋ ವಿರೇಕಾರ್ಥೇ ದಾಹಸನ್ತಾಪಮೇಹನುತ್| ವಾತತರ್ಷೇ ಜ್ವರೇ ಪೈತ್ತೇ ಸ್ಯಾತ್ಸ ಏವಾಽಜಗನ್ಧಯಾ| ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತ್ಯೋರ್ಮೂಲಾನಿ ಪಚೇದ್ಧಾತ್ರೀರಸೇ ತತಃ| ತ್ರೀನಂಶಾನ್ ಫಾಣಿತಾದ್ದ್ವೌ ಚ ಭೃಷ್ಟಸ್ತೈಲೇ ಘೃತೇಽಥವಾ| ಶ್ಯಾಮಾದಿಕಲ್ಕಯುಕ್ತೋಽಯಂ ಲೇಹಃ ಸಿದ್ಧಂ ವಿರೇಚನಮ್| ಪಥ್ಯಾಕ್ಷದಶಮೂಲಾನಾಂ ತದ್ವಲ್ಲೇಹಾಃ ಪೃಥಗ್ರಸೈಃ||೩೦||
View original
दन्त्या रसेऽजशृङ्ग्याश्च गुडक्षौद्रघृतान्वितः| लेहः सिद्धो विरेकार्थे दाहसन्तापमेहनुत्| वाततर्षे ज्वरे पैत्ते स्यात्स एवाऽजगन्धया| दन्तीद्रवन्त्योर्मूलानि पचेद्धात्रीरसे ततः| त्रीनंशान् फाणिताद्द्वौ च भृष्टस्तैले घृतेऽथवा| श्यामादिकल्कयुक्तोऽयं लेहः सिद्धं विरेचनम्| पथ्याक्षदशमूलानां तद्वल्लेहाः पृथग्रसैः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tayoshcUrNakalpanA (31) · Śloka 31
ತಯೋರ್ವಿಡಸಮಂ ಚೂರ್ಣಂ ತದ್ರಸೇನೈವ ಭಾವಿತಮ್| ವಿಬದ್ಧವಿಶಿ ವಾತೋತ್ಥೇ ಗುಲ್ಮೇ ಚಾಮ್ಲಯುತಂ ಹಿತಮ್| ಮುದ್ಗಾದಿಸಿದ್ಧೈಸ್ತನ್ಮೂಲೈರ್ಯೂಷಾದೀಂಶ್ಚ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತೀಮರಿಚಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀಯವಾಸಕಮ್| ಸಶುಣ್ಠ್ಯಗ್ನಿಕಪೃಥ್ವೀಕಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಸಪ್ತವಾಸರಾನ್| ಮೂತ್ರಭಾವಿತಮಾಜ್ಯೇನ ಪಿಬೇಜ್ಜೀರ್ಣೇ ಚ ತರ್ಪಣಮ್| ಸರ್ವದಾ ಸರ್ವರೋಗೇಷು ಬಾಲೇ ವೃದ್ಧೇ ಚ ತದ್ಧಿತಮ್| ದುರ್ಭಕ್ತಾಜೀರ್ಣಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹೋದರೇಷು ಚ| ಗಣ್ಡಮಾಲಾಸು ವಾತೇ ಚ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೩೧||
View original
तयोर्विडसमं चूर्णं तद्रसेनैव भावितम्| विबद्धविशि वातोत्थे गुल्मे चाम्लयुतं हितम्| मुद्गादिसिद्धैस्तन्मूलैर्यूषादींश्च प्रकल्पयेत्| दन्तीद्रवन्तीमरिचस्वर्णक्षीरीयवासकम्| सशुण्ठ्यग्निकपृथ्वीकं चूर्णितं सप्तवासरान्| मूत्रभावितमाज्येन पिबेज्जीर्णे च तर्पणम्| सर्वदा सर्वरोगेषु बाले वृद्धे च तद्धितम्| दुर्भक्ताजीर्णपार्श्वार्तिगुल्मप्लीहोदरेषु च| गण्डमालासु वाते च पाण्डुरोगे च शस्यते||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantyAdiBirmodakakalpanA (32) · Śloka 32
ಗುಡಸ್ಯಾಷ್ಟಪಲೇ ಪಥ್ಯಾ ವಿಂಶತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ಪಲಂ ಪಲಮ್| ದನ್ತೀಚಿತ್ರಕಯೋಃ ಕರ್ಷೋ ಪಿಪ್ಪಲೀತ್ರಿವೃತೋರ್ದಶ| ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯ ಮೋದಕಾನೇಕಂ ದಶಮೇ ದಶಮೇಽಹನಿ| ಉಷ್ಣಾಮ್ಭೋಽನುಪಿಬನ್ ಖಾದೇತ್ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ವಿಧಿನಾಽಮುನ| ಏತೇ ನಿಷ್ಪರಿಹಾರಾಃ ಸ್ಯುಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿನಿಬರ್ಹಣಾಃ| ವಿಶೇಷಾದ್ ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುಕಣ್ಡೂಕೋಠಾಽರ್ಶಸಾಂ ಹಿತಾಃ| ವಿರೇಚನೇ ಮುಖ್ಯತಮಾ ನವೈತೇ ತ್ರಿವೃತಾದಯಃ||೩೨||
View original
गुडस्याष्टपले पथ्या विंशतिः स्यात्पलं पलम्| दन्तीचित्रकयोः कर्षो पिप्पलीत्रिवृतोर्दश| प्रकल्प्य मोदकानेकं दशमे दशमेऽहनि| उष्णाम्भोऽनुपिबन् खादेत्तान् सर्वान् विधिनाऽमुन| एते निष्परिहाराः स्युः सर्वव्याधिनिबर्हणाः| विशेषाद् ग्रहणीपाण्डुकण्डूकोठाऽर्शसां हिताः| विरेचने मुख्यतमा नवैते त्रिवृतादयः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atha harItakIkalpaH (33) · Śloka 33
ಹರೀತಕೀಮಪಿ ತ್ರಿವೃದ್ವಿಧಾನೇನೋಪಕಲ್ಪಯೇತ್| ವಿಶೇಷಾದ್ ಗ್ರಹಣೀಶೋಫಪಾಣ್ಡುಮೇಹೋದರಾಪಹಾಮ್| ಪಿಬೇತ್ಪಥ್ಯಾಂ ಸಸಿನ್ಧೂತ್ಥವಿಡಙ್ಗೋಷಣನಾಗರಾಮ್| ಮೂತ್ರೇಣ ವತ್ಸಕಾದೇರ್ವಾ ನಿರ್ಯ್ಯೂಹೇಣ ಹರೀತಕೀಮ್| ಪಥ್ಯಾನಾಗರಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸಂಯುತಂ ನೀಲಿನೀಫಲೈಃ| ಗುಡೇನ ಭಕ್ಷಯೇತ್ತೋಯಂ ಕವೋಷ್ಣಂ ಚ ಪಿಬೇದನು||೩೩||
View original
हरीतकीमपि त्रिवृद्विधानेनोपकल्पयेत्| विशेषाद् ग्रहणीशोफपाण्डुमेहोदरापहाम्| पिबेत्पथ्यां ससिन्धूत्थविडङ्गोषणनागराम्| मूत्रेण वत्सकादेर्वा निर्य्यूहेण हरीतकीम्| पथ्यानागरचूर्णं वा संयुतं नीलिनीफलैः| गुडेन भक्षयेत्तोयं कवोष्णं च पिबेदनु||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyAdiguTikA (34) · Śloka 34
ಪಥ್ಯಾತ್ರಿವೃದ್ಧ್ಯಾಂ ಗುಟಿಕಾಃ ಕಾರ್ಯಾಃ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಾಪ್ಲುತಾಃ| ಮಾಷಪ್ರಮಾಣಾಸ್ತಾಃ ಶುಷ್ಕಾ ಲಿಹ್ಯಾದ್ಯಕ್ಷ್ಮೀ ಘೃತದ್ರುತಾಃ| ಪಥ್ಯಾತ್ರಿವೃತ್ಪಟ್ಷ್ಣಾಮ್ಬು ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠಂ ವಿರೇಚನಮ್||೩೪||
View original
पथ्यात्रिवृद्ध्यां गुटिकाः कार्याः द्राक्षारसाप्लुताः| माषप्रमाणास्ताः शुष्का लिह्याद्यक्ष्मी घृतद्रुताः| पथ्यात्रिवृत्पट्ष्णाम्बु सर्वश्रेष्ठं विरेचनम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyAdimodakam (35) · Śloka 35
ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಭಾವಿತೇ ಪಥ್ಯಾಚೂರ್ಣೇ ಕುರ್ವೀತ ಮೋದಕಾನ್| ಕೋಲಾಽಸ್ಥಿಮಾತ್ರಾಞ್ಛುಷ್ಕಾಂಶ್ಚ ನವನೀತೇನ ಲೇಹಯೇತ್| ಗುಲ್ಮೋದರಯಕೃತ್ಪ್ಲೀಹಶೂಲಾನಾಹವಿಬನ್ಧಿನಃ||೩೫||
View original
स्नुक्क्षीरभाविते पथ्याचूर्णे कुर्वीत मोदकान्| कोलाऽस्थिमात्राञ्छुष्कांश्च नवनीतेन लेहयेत्| गुल्मोदरयकृत्प्लीहशूलानाहविबन्धिनः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukhavirecanayogAH (36) · Śloka 36
ಲಿಹ್ಯಾದೇರಣ್ಡತೈಲೇನ ಕುಷ್ಠಂ ತ್ರಿಕಟುಕಾನ್ವಿತಮ್| ಸುಖೋದಕಂ ಚಾಽನುಪಿಬೇತ್ ಸುಖಮೇತದ್ವಿರೇಚನಮ್||೩೬||
View original
लिह्यादेरण्डतैलेन कुष्ठं त्रिकटुकान्वितम्| सुखोदकं चाऽनुपिबेत् सुखमेतद्विरेचनम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guNA~antaropAdAne yuktiH (37) · Śloka 37
ಅಲ್ಪಸ್ಯಾಽಪಿ ಮಹಾರ್ಥತ್ವಂ ಪ್ರಭೂತಸ್ಯಾಽಲ್ಪಕರ್ಮತಾಮ್| ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಂಶ್ಲೇಷವಿಶ್ಲೇಷಕಾಲಸಂಸ್ಕಾರಯುಕ್ತಿಭಿಃ||೩೭||
View original
अल्पस्याऽपि महार्थत्वं प्रभूतस्याऽल्पकर्मताम्| कुर्यात् संश्लेषविश्लेषकालसंस्कारयुक्तिभिः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanAnAM hRudyatvApAdanam (38-39) · Śloka 39
ತ್ವಕ್ಕೇಸರಾಽಽಮ್ರಾತಕದಾಡಿಮೈಲಾ- ಸಿತೋಪಲಾಮಾಕ್ಷಿಕಮಾತುಲುಙ್ಗೈಃ| ಮದ್ಯೇನ ತೈಸ್ತೈಶ್ಚ ಮನೋಽನುಕೂಲೇ- ರ್ಯುಕ್ತಾನಿ ದೇಯಾನಿ ವಿರೇಚನಾನಿ||೩೮|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ವಿರೇಚನಕಲ್ಪೋ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩೯||
View original
त्वक्केसराऽऽम्रातकदाडिमैला- सितोपलामाक्षिकमातुलुङ्गैः| मद्येन तैस्तैश्च मनोऽनुकूले- र्युक्तानि देयानि विरेचनानि||३८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां कल्पस्थाने विरेचनकल्पो नाम द्वितीयोऽध्यायः||३९||
🔊 Audio coming soon