Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ವಮನವಿರೇಚನವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧಿನಾಮಾಽಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾಽಽತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो वमनविरेचनव्यापत्सिद्धिनामाऽध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुराऽऽत्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratikUlA gatiH adhogaM vamanaM tatropacArAshca (2) · Śloka 2
ಅತಿಕ್ಷುಧಿತೇನಾಽತಿಮೃದುಕೋಷ್ಠೇನಾಽಲ್ಪಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ದುರ್ವಮೇನ ಹೀನ- ಮಾತ್ರಮತಿಮಾತ್ರಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮತಿಶೀತಮಜೀರ್ಣೇ ವಾ ಪೀತಂ ವಮನಮಧೋ- ಗಚ್ಛತಿ| ತತ್ರೇಪ್ಸಿತಾಽನವಾಪ್ತಿರ್ದೋಷೋತ್ಕ್ಲೇಶಶ್ಚ| ತಂ ಪುನರಾಶು ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾ ಯೌಗಕೈರ್ಮಾತ್ರಾಕಾಲಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಂ ವಾಮಯೇತ್| ವ್ಯಾಪ-ತ್ಕರಾಣಿ ಚ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮತಿಕ್ರಮಂ ಸ್ಮರನ್ ಪರಿಹರೇತ್||೨||
अतिक्षुधितेनाऽतिमृदुकोष्ठेनाऽल्पश्लेष्मणा दुर्वमेन हीन- मात्रमतिमात्रं तीक्ष्णमतिशीतमजीर्णे वा पीतं वमनमधो- गच्छति| तत्रेप्सिताऽनवाप्तिर्दोषोत्क्लेशश्च| तं पुनराशु स्नेहयित्वा यौगकैर्मात्राकालाद्यपेक्षं वामयेत्| व्याप-त्कराणि च पूर्वोक्तमतिक्रमं स्मरन् परिहरेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UrdhvagaM virecanam (3) · Śloka 3
ಅಜೀರ್ಣಿನಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮವತೋಽತ್ಯುಷ್ಣತೀಕ್ಷ್ಣಲವಣಮತಿಮಾತ್ರಮಹೃದ್ಯಂ ವಾ ವಿರೇಚನಮನ್ಯದ್ವಾ ಭೇಷಜಮೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ| ತತ್ರ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾ ವ್ಯಾಪತ್ ಸಾಧನಞ್ಚ| ತತ ಊರ್ಧ್ವಮಪ್ಯುತ್ತಿಷ್ಠತಿ ಹೃದ್ಯಲೇಹವಟಕ- ವರ್ಜ್ಯಮೌಷಧಂ ನ ತೃತೀಯಮವಚಾರಯೇತ್||೩||
अजीर्णिनः श्लेष्मवतोऽत्युष्णतीक्ष्णलवणमतिमात्रमहृद्यं वा विरेचनमन्यद्वा भेषजमूर्ध्वं प्रवर्त्तते| तत्र पूर्वोक्ता व्यापत् साधनञ्च| तत ऊर्ध्वमप्युत्तिष्ठति हृद्यलेहवटक- वर्ज्यमौषधं न तृतीयमवचारयेत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhaktavatpAkAkhyAvyApattatropacArAshca (4) · Śloka 4
ಕ್ರೂರಕೋಷ್ಠಸ್ಯಾಽತಿತೀಕ್ಷ್ಣಾಽಗ್ನೇರಲ್ಪಮಲ್ಪವೀರ್ಯಂ ವಾ ಭೇಷಜಮೂರ್ಧ್ವಭಾಗಿಕಮಧೋಭಾಗಿಕಂ ವಾ ಭಕ್ತವದುಪೈತಿ ಪಾಕಮ್| ತತ್ರ ಸಮುದೀರ್ಣಾ ದೋಷಾ ಯಥಾಕಾಲಮನಿರ್ಹ್ನಿಯಮಾಣಾ ವಿಭ್ರಮಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ| ತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಕೋಷ್ಠಮನಲ್ಪಮಮನ್ದಂ ಚೌಷಧಂ ಪಾಯಯೇತ್||೪||
क्रूरकोष्ठस्याऽतितीक्ष्णाऽग्नेरल्पमल्पवीर्यं वा भेषजमूर्ध्वभागिकमधोभागिकं वा भक्तवदुपैति पाकम्| तत्र समुदीर्णा दोषा यथाकालमनिर्ह्नियमाणा विभ्रमं कुर्वन्ति| तं स्निग्धकोष्ठमनल्पममन्दं चौषधं पाययेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grathitAkhyA vyApattanopacArAshca (5) · Śloka 5
ಕಷಾಯಮಲ್ಪಮಪ್ರತ್ಯಗ್ರಂ ರೂಕ್ಷಂ ವಾ ಭೇಷಜಮಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೇನ ವಾ ಪೀತಂ ಶೀತೋಪಚಾರೇಣ ವಾ ಸ್ತಬ್ಧಂ ದೋಷವಿಗ್ರಥಿತಮಯೋಗೀ ಭವತಿ| ತತ್ರ ವಮನೇ ಭೂಯೋ ವಾಮಯೇತ್| ವಿರೇಚನೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಂ ಪುರರ್ವಿರೇಚ- ಯೇತ್| ಉತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಭೂರಿದೋಷಂ ವಾ ತೃತೀಯೇಽಹನಿ| ಉಭಯೋಶ್ಚ ಸಂಶೋ- ಧನಯೋರ್ಲವಣತೈಲಾಭ್ಯಕ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪ್ರಸ್ತರಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ವೇದಯೇತ್||೫||
कषायमल्पमप्रत्यग्रं रूक्षं वा भेषजमस्निग्धस्विन्नेन वा पीतं शीतोपचारेण वा स्तब्धं दोषविग्रथितमयोगी भवति| तत्र वमने भूयो वामयेत्| विरेचने स्निग्धस्विन्नं पुरर्विरेच- येत्| उत्क्लिष्टभूरिदोषं वा तृतीयेऽहनि| उभयोश्च संशो- धनयोर्लवणतैलाभ्यक्तं पिण्डप्रस्तराभ्यां स्वेदयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gauravAkhyA vyApattanopacArAshca (6) · Śloka 6
ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಚ ವಮನಮಕೃತ್ವಾ ವಿರೇಚನಂ ಪೀತವತಃ ಸಾಮ- ಸ್ಯ ವಾ ಮೃದು ವಾ ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯಾಧೋಭಾಗೇಽತ್ಯರ್ಥಗುರುಸ್ತಬ್ಧೋ- ದರತಾ ಶೂಲೋವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಸಙಶ್ಚ ಭವತಿ| ತಮಪ್ಯಯೋಗಿನಂ ಸಮೂತ್ರೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರಾಸ್ಥಾಪ್ಯ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಶ್ಚ ಭೋಜಯಿತ್ವಾ ಫಲ- ದಾರುಪಿಪ್ಪಲೀಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನಾನುವಾಸ್ಯ ವಾತಹರೈಶ್ಚ ಸ್ನೇಹೈರೂಪ- ಸ್ನೇಹ್ಯ ಪುನಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ವಿರೇಚಯೇತ್||೬||
स्निग्धस्विन्नस्य च वमनमकृत्वा विरेचनं पीतवतः साम- स्य वा मृदु वा विरिक्तस्याधोभागेऽत्यर्थगुरुस्तब्धो- दरता शूलोवातमूत्रपुरीषसङश्च भवति| तमप्ययोगिनं समूत्रैस्तीक्ष्णैरास्थाप्य जाङ्गलरसैश्च भोजयित्वा फल- दारुपिप्पलीसिद्धेन तैलेनानुवास्य वातहरैश्च स्नेहैरूप- स्नेह्य पुनस्तीक्ष्णैर्विरेचयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShotkleshAkhyA vyApattatropacArAshca (7) · Śloka 7
ಕಫೋಲ್ಬಣಸ್ಯಾತಿಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಗುರುಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಮನ್ದಾಗ್ನೇರ್ವಾ ಮೃದು- ಪ್ರಣೀತಮೌಷಧಂ ಭೃಶಮುತ್ಕ್ಲೇಶ್ಯ ದೋಷಾನ್ ಜಾಡ್ಯತನ್ದ್ರಾದೌರ್ಬ- ಲ್ಯಾಙ್ಗಸಾದಾನ್ ಜನಯತಿ| ತಚ್ಛೀಘ್ರಮುಲ್ಲಿಖೇತ್| ಲಙ್ಘನೇನ ಚ ಸನ್ಧುಕ್ಷಿತಾಗ್ನಿಂ ಪುನಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣೈರ್ವಿಶೋಧಯೇತ್||೭||
कफोल्बणस्यातिस्निग्धस्य गुरुकोष्ठस्य मन्दाग्नेर्वा मृदु- प्रणीतमौषधं भृशमुत्क्लेश्य दोषान् जाड्यतन्द्रादौर्ब- ल्याङ्गसादान् जनयति| तच्छीघ्रमुल्लिखेत्| लङ्घनेन च सन्धुक्षिताग्निं पुनः स्निग्धं तीक्ष्णोष्णैर्विशोधयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BRusha~a~adhmAnAKyA vyApattatropacArAshca (8) · Śloka 8
ಸಶೋಷಾನ್ನಾಯ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮವತೇ ರೂಕ್ಷಾಯ ಸೋದಾವರ್ತಾಯ ಮನ್ದಾಗ್ನಯೇ ವಾ ಶೀತಂ ರೂಕ್ಷಂ ವಾ ದತ್ತಮೌಷಧಂ ಭೃಶಮಾಽಽಧ್ಮಾನಂ ಕರೋತಿ| ತತ್ರ ಮಲಸಙ್ಗಾತ್ ಸಮುನ್ನಹ್ಯತ್ಯುದರಮನ್ತಃ ಶೂಲಂ ದೃತಿವತ್ ಪಾರ್ಶ್ವ ಯೋರಾಽಽಪೂರ್ಣತಾ ಶಿರಃ ಪೃಷ್ಠರುಜಾ ಶ್ವಾಸಕಾಸೌ ಪಾಯುಬಸ್ತಿ- ನಿಸ್ತೋದಶ್ಚ ಭವತಿ| ತಮುದಾವರ್ತ್ತಾಽಽನಾಹಹಾರಾಽಭ್ಯಙ್ಗಸ್ವೇದವ- ರ್ತಿದೀಪನಚೂರ್ಣಬಸ್ತಿಕ್ರಿಯಾಭಿರುಪಚರೇತ್||೮||
सशोषान्नाय वातश्लेष्मवते रूक्षाय सोदावर्ताय मन्दाग्नये वा शीतं रूक्षं वा दत्तमौषधं भृशमाऽऽध्मानं करोति| तत्र मलसङ्गात् समुन्नह्यत्युदरमन्तः शूलं दृतिवत् पार्श्व योराऽऽपूर्णता शिरः पृष्ठरुजा श्वासकासौ पायुबस्ति- निस्तोदश्च भवति| तमुदावर्त्ताऽऽनाहहाराऽभ्यङ्गस्वेदव- र्तिदीपनचूर्णबस्तिक्रियाभिरुपचरेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikarttikAkhyA vyApattatropacArAshca (9) · Śloka 9
ಕ್ಷಾಮೇಣಾಲ್ಪಬಲೇನ ಮೃದುಕೋಷ್ಠಾಗ್ನಿನಾ ರೂಕ್ಷೇಣಾಽಸ್ನಿಗ್ಧೇನ ವಾ| ಸ್ವಿನ್ನೇನ ಸಾಮೇನ ವಾ ಬಲವದೌಷಧಮುಪಯುಕ್ತಂ ಸಪಿತ್ತಮನಿಲಂ ಪ್ರದೂಷ್ಯ ಪರಿಕರ್ತ್ತಿಕಾಮಾಪಾದಯತಿ| ತತ್ರ ನಾಭಿಬಸ್ತಿಗುದಮೇಢ್ರೇ ಸದಾಹಪರಿಕರ್ತ್ತನಮನಿಲಸಙ್ಗೋ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಶ್ಚ| ತಂ ಕೃಷ್ಣತಿಲಮಧುಕಮಧುಯುಕ್ತೈಃ ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಭಿರಾಽಽ- ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಶೃತಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ| ಶೀತಾಮ್ಬುಪರಿಷಿಕ್ತಂ ಚೈನಂ ಪಯಸಾ ಭುಕ್ತವನ್ತಂ ಘೃತಮಣ್ಡೇನ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕತೈಲೇನ ವಾಽನು- ವಾಸಯೇತ್| ಕ್ಷಾಮಸ್ಯ ಚ ಮಧುರೋ ಬೃಂಹಣಶ್ಚ ಸರ್ವೋ ವಿಧಿರಿಷ್ಟಃ| ಸಾಮೇ ಲಙ್ಘನದೀಪನಞ್ಚ ಲಘುರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಂ ಚಾಽನ್ನಪಾನಮ್| ನಿರಾಮೀ- ಭೂತೇಽನುಬನ್ಧೇ ಲಘುಕ್ಷಾರಾಮ್ಲಮ್| ಸವಾತೇ ದಧಿಸಾರಾಮ್ಲಂ ದಾಡಿಮ- ತ್ವಚಾ ಯುಕ್ತಂ ಭೋಜನೇ ಪಾನೇ ಚ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಸದಾಡಿಮರಸಂ ಚ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇದುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ವಾ ತಿಲದೇವದಾರುಕಲ್ಕಮ್||೯||
क्षामेणाल्पबलेन मृदुकोष्ठाग्निना रूक्षेणाऽस्निग्धेन वा| स्विन्नेन सामेन वा बलवदौषधमुपयुक्तं सपित्तमनिलं प्रदूष्य परिकर्त्तिकामापादयति| तत्र नाभिबस्तिगुदमेढ्रे सदाहपरिकर्त्तनमनिलसङ्गो विष्टम्भश्च| तं कृष्णतिलमधुकमधुयुक्तैः पिच्छाबस्तिभिराऽऽ- स्थापयेत्| क्षीरिवृक्षशृतक्षीरेण वा| शीताम्बुपरिषिक्तं चैनं पयसा भुक्तवन्तं घृतमण्डेन यष्टीमधुकतैलेन वाऽनु- वासयेत्| क्षामस्य च मधुरो बृंहणश्च सर्वो विधिरिष्टः| सामे लङ्घनदीपनञ्च लघुरूक्षोष्णं चाऽन्नपानम्| निरामी- भूतेऽनुबन्धे लघुक्षाराम्लम्| सवाते दधिसाराम्लं दाडिम- त्वचा युक्तं भोजने पाने च प्रयुञ्जीत| सदाडिमरसं च सर्पिः पिबेदुष्णाम्बुना वा तिलदेवदारुकल्कम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parisrAvAkhyA vyApattatropacArAshca (10) · Śloka 10
ಕ್ರೂರಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಬಹುದೋಷಸ್ಯಾಽಲ್ಪಮಲ್ಪಗುಣಂ ಮೃದು ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವಾ ಶೋಧನಮವಚಾರಿತಮುಕ್ತ್ಲೇಶ್ಯ ದೋಷಾನ್ ನ ನಿರ್ಹರತಿ| ಅಲ್ಪಾ- ಽಲ್ಪಂ ಚ ಪಿತ್ತಕಫಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಪರಿಸ್ರವತಿ| ವಿಷ್ಟಮ್ಭಗೌರವಶೋ- ಫಕಣ್ಡೂಪಾಣ್ಡುತಾಙ್ಗಸಾದಗುಲ್ಮಶೂಲಾನಿ ಚಾಪಾದಯತಿ| ತಂ ತಿನಿಶಧವಾಽಶ್ವತ್ಥಕರ್ಣಪಲಾಶಬಲಾನಿರ್ಯ್ಯೂಹೈರ್ಮಧುಯು- ಕ್ತೈರಾಽಽಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಉಪಶಾನ್ತಪರಿಸ್ರಾವಂ ಚ ಪುನರುಪಸ್ನಿಗ್ಧಂ ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಶೋಧಯೇತ್| ಶುದ್ಧೇ ಚ ದೀಪನಾಂಶ್ಚೂರ್ಣಾಽಽಸವಾರಿಷ್ಟಾದೀನ್ ಯೋಜಯೇತ್||೧೦||
क्रूरकोष्ठस्य बहुदोषस्याऽल्पमल्पगुणं मृदु स्निग्धं वा शोधनमवचारितमुक्त्लेश्य दोषान् न निर्हरति| अल्पा- ऽल्पं च पित्तकफसंसृष्टं परिस्रवति| विष्टम्भगौरवशो- फकण्डूपाण्डुताङ्गसादगुल्मशूलानि चापादयति| तं तिनिशधवाऽश्वत्थकर्णपलाशबलानिर्य्यूहैर्मधुयु- क्तैराऽऽस्थापयेत्| उपशान्तपरिस्रावं च पुनरुपस्निग्धं तीक्ष्णैः शोधयेत्| शुद्धे च दीपनांश्चूर्णाऽऽसवारिष्टादीन् योजयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pravAhikAkhyA vyApattatropacArAshca (11) · Śloka 11
ಪೀತೌಷಧೋ ಯದಾ ವೇಗಮುದೀರಯತಿ ನಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ವಾ ತದಾ ಪ್ರವಾ- ಹಿಕಾಸ್ಯ ಜಾಯತೇ| ತಸ್ಯಾಂ ಸದಾಹಶೂಲಂ ಸಪಿಚ್ಛಂ ಶ್ವೇತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ರಕ್ತಂ ವಾ ಭೃಶಂ ಪ್ರವಾಹಮಾಣಃ ಕಫಮುಪವಿಶತಿ| ತಂ ಪರಿಸ್ರಾವವಿಧಿನೋಪಚರೇತ್||೧೧||
पीतौषधो यदा वेगमुदीरयति निगृह्णाति वा तदा प्रवा- हिकास्य जायते| तस्यां सदाहशूलं सपिच्छं श्वेतं कृष्णं रक्तं वा भृशं प्रवाहमाणः कफमुपविशति| तं परिस्रावविधिनोपचरेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudgrahAkhyA vyApattatropacArAshca (12) · Śloka 12
ಪೀತೌಷಧಸ್ಯ ಭೇಷಜೋದ್ಗಾರಚ್ಛರ್ದ್ಯಾದೀನಾಂ ನಿಗ್ರಹಾದ್ವಾತಾದಯಃ ಕುಪಿತಾ ಹೃದಯಮುಪಸೃತ್ಯ ಹೃದ್ಗ್ರಹಂ ಘೋರಮಾವಹನ್ತಿ| ತತಃ ಪ್ರಧಾನಮರ್ಮೋಪತಾಪಾದ್ವೇದನಾಭಿರತ್ಯರ್ಥಮಾಽಽತುರಃ ಪೀಡ್ಯತೇ| ಮೋಹಹಿಧ್ಮಾಕಾಸಲಾಲಾಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಯುತೋ ವೇಪಥುಮಾನ್ ನಷ್ಟಸಂಜ್ಞೋ ದನ್ತಾನ್ ಕಟಕಟಾಯತ್ಯುದ್ದೃತ್ತಾಕ್ಷೋ ಜಿಹ್ವಾಂ ಖಾದತಿ| ತಂ ಹೃದಯೋಪಸರಣಮಾಽಽಹುಃ| ತಸ್ಮೈ ಭಿಷಕ್ ಶೀಘ್ರಮಮುಹ್ಯನ್ನಭ್ಯಙ್ಗಪೂರ್ವಂ ಧಾನ್ಯಸ್ವೇದೇನ ಪರಿಸ್ವೇದ್ಯ ತೀಕ್ಷ್ಣಮವಪೀಡಂ ದದ್ಯಾತ್| ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಮಿಶ್ರೇಣ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ ವಮನಮ್| ಕಟುಭಿರ್ವಾ ಕಫೋತ್ತರಾಯ| ತತೋ ದೋಷಶೇಷಂ ಪಾಚನೀಯೈಃ ಪಾಚಯೇದ್ಯಥಾದೋಷೋಚ್ಛ್ರಯಂ ಚ ಬಸ್ತೀನ್ ವಿತರೇತ್||೧೨||
पीतौषधस्य भेषजोद्गारच्छर्द्यादीनां निग्रहाद्वातादयः कुपिता हृदयमुपसृत्य हृद्ग्रहं घोरमावहन्ति| ततः प्रधानमर्मोपतापाद्वेदनाभिरत्यर्थमाऽऽतुरः पीड्यते| मोहहिध्माकासलालापार्श्वशूलयुतो वेपथुमान् नष्टसंज्ञो दन्तान् कटकटायत्युद्दृत्ताक्षो जिह्वां खादति| तं हृदयोपसरणमाऽऽहुः| तस्मै भिषक् शीघ्रममुह्यन्नभ्यङ्गपूर्वं धान्यस्वेदेन परिस्वेद्य तीक्ष्णमवपीडं दद्यात्| यष्टीमधुकमिश्रेण तण्डुलाम्बुना वमनम्| कटुभिर्वा कफोत्तराय| ततो दोषशेषं पाचनीयैः पाचयेद्यथादोषोच्छ्रयं च बस्तीन् वितरेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvA~ggagrahAkhyA vyApattanopacArAshca (13) · Śloka 13
ಅಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೇನಾಽಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಾ ವೇಗಧಾರಿಣಾ ಮೃದುಕೋಷ್ಠೇನ ಸುಕುಮಾರೇಣ ವಾ ರೂಕ್ಷಮೌಷಧಮತಿಮಾತ್ರಂ ಪ್ರಯುಕ್ತಮತಿವಿರೇಕಾದ್ವಾಯುಂ ಕೋಪಯತಿ| ತೇನ ಸರ್ವಾಙ್ಗಪ್ರಗ್ರಹೋ ಭವತಿ| ತಸ್ಯ ವಿಶೇಷಾತ್ಪಾರ್ಶ್ವ- ಪೃಷ್ಠಶ್ರೋಣಿಮನ್ಯಾಮರ್ಮಸು ಶೂಲಮೂರ್ಚ್ಛಾಭ್ರಮಕಮ್ಪಸ್ತಮ್ಭೋ ನಿಸ್ತೋದೋ ಭೇದ ಉದ್ವೇಷ್ಟನಂ ಸಂಜ್ಞಾನಾಶಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್| ತಮಭ್ಯಜ್ಯ ಧಾನ್ಯೈಃ ಸ್ವೇದ- ಯಿತ್ವಾ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕವಿಪಕ್ವೇನ ತೈಲೇನಾನುವಾಸಯೇತ್| ವಾತಹರಂ ಚಾಽನ್ನಪಾನಮ್||೧೩||
अस्निग्धस्विन्नेनाऽब्रह्मचारिणा वेगधारिणा मृदुकोष्ठेन सुकुमारेण वा रूक्षमौषधमतिमात्रं प्रयुक्तमतिविरेकाद्वायुं कोपयति| तेन सर्वाङ्गप्रग्रहो भवति| तस्य विशेषात्पार्श्व- पृष्ठश्रोणिमन्यामर्मसु शूलमूर्च्छाभ्रमकम्पस्तम्भो निस्तोदो भेद उद्वेष्टनं संज्ञानाशश्च स्यात्| तमभ्यज्य धान्यैः स्वेद- यित्वा यष्टीमधुकविपक्वेन तैलेनानुवासयेत्| वातहरं चाऽन्नपानम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtusrAvA~a~akhyA vyApattatropacArAshca (14) · Śloka 14
ಸ್ನಿಘ್ದಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯಾಽತಿಮೃದುಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಕ್ಷುಧಿತಸ್ಯ ವಾ ತೀಕ್ಷ್ಣ- ಮತಿಭೂರಿ ವಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಮೌಷಧಂ ಸರ್ವಶೋ ನಿರ್ಹೃತ್ಯ ಮಲಾನ್ ಧಾತೂ- ನಪಿ ದ್ರವೀಕೃತ್ಯ ವಿಸ್ರಾವಯೇದತಿಯೋಗೇನ| ತಂ ಶತಧೌತಘೃತೇನಾ- ಭ್ಯಜ್ಯ ಕಷಾಯಸ್ವಾದುಶೀತೈಃ ಪ್ರದೇಹಪರಿಷೇಕಾಽವಗಾಹಾಽನ್ನಪಾನೈಃ ಶರ್ಕರಾಮಧುಮದ್ಭಿಶ್ಚ ಲೇಹೈಃ ಸ್ತಮ್ಭಯೇತ್| ಚನ್ದನಾಞ್ಜನೋಶೀರ- ಚ್ಛಾಗಾಽಸೃಕ್ಶೀತೋದಕೈರ್ಲಾಜಸಕ್ತೂನ್ ಪಾಯಯೇತ್| ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತೀಂ- ಶ್ಚಾಸ್ಮೈ ದದ್ಯಾನ್ಮಧುರವರ್ಗಸಿದ್ಧಂ ಚ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಃ ಸರ್ಪಿರ್ಮಣ್ಡೋಽನುವಾಸನಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತವಿಧಾನಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್||೧೪||
स्निघ्दस्विन्नस्याऽतिमृदुकोष्ठस्य क्षुधितस्य वा तीक्ष्ण- मतिभूरि वा प्रयुक्तमौषधं सर्वशो निर्हृत्य मलान् धातू- नपि द्रवीकृत्य विस्रावयेदतियोगेन| तं शतधौतघृतेना- भ्यज्य कषायस्वादुशीतैः प्रदेहपरिषेकाऽवगाहाऽन्नपानैः शर्करामधुमद्भिश्च लेहैः स्तम्भयेत्| चन्दनाञ्जनोशीर- च्छागाऽसृक्शीतोदकैर्लाजसक्तून् पाययेत्| पिच्छाबस्तीं- श्चास्मै दद्यान्मधुरवर्गसिद्धं च क्षीरसर्पिः सर्पिर्मण्डोऽनुवासनम्| रक्तपित्तविधानं च कुर्यात्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanA~atiyoge visheShaH (15) · Śloka 15
ವಿಶೇಷೇಣ ವಮನಾಽತಿಯೋಗೇ ಸಘೃತಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಂ ಫಲರಸೈರ್ಮನ್ಥಂ ಪಿಬೇತ್| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಶೃಙ್ಗಸಿದ್ಧಾಂ ವಾ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಾಂ ಪೇಯಾಂ ಕ್ಷೀರಂ ವಾ ಸಂಗ್ರಾಹಿದ್ರವ್ಯಸಿದ್ಧಂ ಚ ಕ್ಷೀರಂ ಭೋಜನೇಽವಚಾರಯೇತ್| ಸೋದ್ಗಾರಾಯಾಂ ಚ ಛರ್ದ್ಯಾಂ ಧನಿಕಾಮಧೂಕಮಧುರಸಮುಸ್ತಾಽಞ್ಜನಾನಿ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ವಾಕ್ಸಙ್ಗೇ ಹನುಸಙ್ಗೇಽನಿಲಾರ್ತ್ತೌ ಚ ಘೃತಮಾಂಸ- ರಸಸಿದ್ಧಾಮಲ್ಪತಣ್ಡುಲಾಂ ಪೇಯಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೌ ಚಾಽವ- ಚಾರಯೇತ್| ಜಿಹ್ವಾಪ್ರವೇಶೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಲವಣಾನ್ ಕವಲಗಣ್ಡೂಷಾನ್ ಹೃದ್ಯಾಂಶ್ಚಾ- ಽಽಜಮಾಂಸರಸಾನ್| ಪುರತಶ್ಚಾಽಸ್ಯ ಫಲಾನ್ಯಮ್ಲಾನಿ ಖಾದಯೇತ್| ನಿರ್ಗತಾಂ ತು ಜಿಹ್ವಾಂ ತಿಲದ್ರಾಕ್ಷಾಕಲ್ಕಲಿಪ್ತಾಂ ವ್ಯೋಷಲವಣ- ಚೂರ್ಣಪ್ರಘೃಷ್ಟಾಂ ವಾ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್| ಅಕ್ಷಿಣೀ ವ್ಯಾವೃತ್ತೇ ಘೃತಾಽಭ್ಯಕ್ತೇ ಪೀಡಯೇದ್ವಿಸಂಜ್ಞಂ ಸಾಮವೇಣುಗೀತಶಬ್ದಾನ್ ಶ್ರಾವಯೇತ್||೧೫||
विशेषेण वमनाऽतियोगे सघृतसिताक्षौद्रं फलरसैर्मन्थं पिबेत्| क्षीरिवृक्षशृङ्गसिद्धां वा समाक्षिकां पेयां क्षीरं वा संग्राहिद्रव्यसिद्धं च क्षीरं भोजनेऽवचारयेत्| सोद्गारायां च छर्द्यां धनिकामधूकमधुरसमुस्ताऽञ्जनानि मधुना लिह्यात्| वाक्सङ्गे हनुसङ्गेऽनिलार्त्तौ च घृतमांस- रससिद्धामल्पतण्डुलां पेयां पिबेत्| स्नेहस्वेदौ चाऽव- चारयेत्| जिह्वाप्रवेशे स्निग्धाम्ललवणान् कवलगण्डूषान् हृद्यांश्चा- ऽऽजमांसरसान्| पुरतश्चाऽस्य फलान्यम्लानि खादयेत्| निर्गतां तु जिह्वां तिलद्राक्षाकल्कलिप्तां व्योषलवण- चूर्णप्रघृष्टां वा प्रवेशयेत्| अक्षिणी व्यावृत्ते घृताऽभ्यक्ते पीडयेद्विसंज्ञं सामवेणुगीतशब्दान् श्रावयेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanA~atiyoge visheShaH (16) · Śloka 16
ವಿರೇಚನಾಽತಿಯೋಗೇ ತಣ್ಡುಲಾಽಮ್ಭಸಾ ಮಧುಮಿಶ್ರೇಣ ವಮೇತ್| ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಞ್ಚ ತಣ್ಡುಲೋದಕೇನ ಪಿಬೇದ್ ಲೋಧ್ರರಸಾಞ್ಜನದಾ- ಹಿಮತ್ವಚೋ ವಾ| ಸೋಮವಲ್ಕಕಟ್ಫಲೋತ್ಪಲಸಮಙ್ಗಾಪದ್ಮಕೇಸ- ರಾಣಿ ವಾ| ಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಮಧುಕೌದುಮ್ಬರತ್ವಚೋ ವಾ| ರಕ್ತಾತಿ ಸಾರಕ್ರಿಯಾಂ ಚ ಕುರ್ವೀತ| ಗುದಂ ನಿಃಸೃತಮಭ್ಯಜ್ಯ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ಕಷಾಯೈಶ್ಚ ಸ್ತಮ್ಭಯಿತ್ವಾ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್| ಪೂರ್ವವಚ್ಚ ವಾಕ್ಸಙ್ಗಾದೀನ್ ಸಾಧಯೇತ್||೧೬||
विरेचनाऽतियोगे तण्डुलाऽम्भसा मधुमिश्रेण वमेत्| प्रियङ्ग्वादिञ्च तण्डुलोदकेन पिबेद् लोध्ररसाञ्जनदा- हिमत्वचो वा| सोमवल्ककट्फलोत्पलसमङ्गापद्मकेस- राणि वा| क्षौद्रशर्करामधुकौदुम्बरत्वचो वा| रक्ताति सारक्रियां च कुर्वीत| गुदं निःसृतमभ्यज्य स्वेदयित्वा कषायैश्च स्तम्भयित्वा प्रवेशयेत्| पूर्ववच्च वाक्सङ्गादीन् साधयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanavirecanA~atiyoge sAmAnyam (17) · Śloka 17
ಉಭಯತ್ರ ಚ ಜೀವರಕ್ತಪಿತ್ತಯೋರ್ಜ್ಞಾನಾರ್ಥಂ ರಕ್ತೇ ಶುಕ್ಲಂ ಪಿಚು ಪ್ಲೋತಂ ವಾ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತಸ್ಮಿನ್ನಾವಾನೇ ಕೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಕ್ಷಾಲಿತಶುದ್ಧೇ ಜೀವರಕ್ತಮ್| ವಿವರ್ಣೇ ತು ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ವಿದ್ಯಾತ್| ಅನ್ನಂ ವಾ ತದ್ವಿಮಿಶ್ರಂ ಶುನೇ ಕಾಕಾಯ ವಾ ದದ್ಯಾತ್| ತಸ್ಮಿನ್ ಭುಕ್ತೇ ಜೀವಂ ವದೇದಭುಕ್ತೇ ಪಿತ್ತಮ್| ಆಮರಣಾಚ್ಚ ತಸ್ಯ ತೃಣ್ಮೂರ್ಛಾಮದಾರ್ತ್ತಸ್ಯ ಕ್ರಿಯಾಂ ಪಿತ್ತಘ್ನೀ- ಮತಿಯೋಗೋಕ್ತಾಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್| ಏಣಾದಿರುಧಿರಂ ವಾಽತಿಸ್ರುತ- ರಕ್ತೋಕ್ತವಿಧಿನಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶೀಘ್ರಮುಪಯುಞ್ಜೀತ| ತದ್ಧಿ ಸದ್ಯೋ ಜೀವಮಭಿಸನ್ದಧಾತಿ| ಶ್ಯಾಮಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಧೂಕದೂರ್ವೋಶೀರೈರ್ವಾ ಶೃತಂ ಪಯೋ ಘೃತಮಣ್ಡಾಞ್ಜನಯುಕ್ತಂ ಶೀತಂ ಬಸ್ತೌ ನಿಷೇಚಯೇತ್||೧೭||
उभयत्र च जीवरक्तपित्तयोर्ज्ञानार्थं रक्ते शुक्लं पिचु प्लोतं वा क्षिपेत्| तस्मिन्नावाने कोष्णाम्बुक्षालितशुद्धे जीवरक्तम्| विवर्णे तु रक्तपित्तं विद्यात्| अन्नं वा तद्विमिश्रं शुने काकाय वा दद्यात्| तस्मिन् भुक्ते जीवं वदेदभुक्ते पित्तम्| आमरणाच्च तस्य तृण्मूर्छामदार्त्तस्य क्रियां पित्तघ्नी- मतियोगोक्तां च कुर्यात्| एणादिरुधिरं वाऽतिस्रुत- रक्तोक्तविधिना सक्षौद्रं शीघ्रमुपयुञ्जीत| तद्धि सद्यो जीवमभिसन्दधाति| श्यामाकाश्मर्यमधूकदूर्वोशीरैर्वा शृतं पयो घृतमण्डाञ्जनयुक्तं शीतं बस्तौ निषेचयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoShavyApatsu pratIkAradikam (18) · Śloka 18
ಶೇಷೇಷ್ವಪಿ ಚಾಽಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಯುಕ್ತವಮನವಿರೇಚನೋಪದ್ರವೇಷು ಯಥಾ- ಽಽಮಯಂ ದೋಷಾದೀನಪೇಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರತಿಕುರ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿವ್ಯಾಪತ್ ಸಿದ್ಧಿಂ ಚೇಕ್ಷೇತ||೧೮||
शेषेष्वपि चाऽसम्यक्प्रयुक्तवमनविरेचनोपद्रवेषु यथा- ऽऽमयं दोषादीनपेक्ष्य प्रतिकुर्याद्बस्तिव्यापत् सिद्धिं चेक्षेत||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanavirecanavyApadaH saMj~jAvisheShatvam (19) · Śloka 19
ಏವಮುಭಯತೋ ಭಾಗೇಽಪಿ ಶೋಧನೇ ಯಥಾವಸ್ಥಮುತ್ತಿಷ್ಠೇತ| ಯಾ ತು ವಿರೇಚನೇ ಪರಿಕರ್ತ್ತಿಕಾ ತದ್ವಮನೇ ಕಣ್ಠಕ್ಷಣನಮ್| ಯದಧಃ- ಪರಿಸ್ರವಃ ಸ ಕಫಪ್ರಸೇಕೋ ಯದಧಃ ಪ್ರವಾಹಣಂ ಸ ಶುಷ್ಕೋದ್ಗಾರ ಇತಿ| ಭವತಿ ಚಾತ್ರ||೧೯||
एवमुभयतो भागेऽपि शोधने यथावस्थमुत्तिष्ठेत| या तु विरेचने परिकर्त्तिका तद्वमने कण्ठक्षणनम्| यदधः- परिस्रवः स कफप्रसेको यदधः प्रवाहणं स शुष्कोद्गार इति| भवति चात्र||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktArthasya shlokaiH saMgrahaH (20) · Śloka 20
ಅಸಮ್ಯಕ್ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಜೀರ್ಣಂ ವ್ಯಾಪದ್ಯೇತ್ತೌಷಧಂ ಧ್ರುವಮ್| ಛರ್ದನಂ ನ ತು ದುಶ್ಛರ್ದಂ ದುರ್ವಿರೇಚ್ಯಂ ನ ರೇಚನಮ್| ಪಾಯಯೇದೌಷಧಂ ಭೂಯಸ್ತನ್ನಿಹನ್ತಿ ತಥಾ ಹಿ ತೌ| ಯಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಂ ಕಫಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಪೀತಂ ಯಾತ್ಯಾನುಲೋಮಿಕಮ್| ವಮಿತಂ ಕವಲೈಃ ಶುದ್ಧಂ ಲಙ್ಘಿತಂ ಪಾಯಯೇತ್ತು ತಮ್| ವಿಬದ್ಧೇಽಲ್ಪೇ ಚಿರಾದ್ದೋಷೇ ಸ್ರವತ್ಯುಷ್ಣಂ ಪಿಬೇಜ್ಜಲಮ್| ತೇನಾಧ್ಮಾನಂ ವಮಿಸ್ತೃಷ್ಣಾ ವಿಬನ್ಧಶ್ಚಾಽಽಶು ಶಾಮ್ಯತಿ| ಭೇಷಜಂ ದೋಷರುದ್ಧಂ ಚೇನ್ನೋರ್ಧ್ವಂ ನಾಽಧಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ| ಸೋದ್ಗಾರಂ ಸಾಙ್ಗಶೂಲಂ ವಾ ಸ್ವೇದಂ ತತ್ರಾಽವಚಾರಯೇತ್| ಸಮ್ಯಗ್ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯೋದ್ಗಾರೇ ಭೇಷಜಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಮುಲ್ಲಿಖೇತ್| ಅಜೀರ್ಣಮಪ್ರವೃತ್ತೌ ತು ಸುಶೀತೈಃ ಸ್ತಮ್ಭಯೇದ್ ಭಿಷಕ್| ಕದಾಚಿಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ರುದ್ಧಂ ತಿಷ್ಠತ್ಯುರಸಿ ಭೇಷಜಮ್| ಕ್ಷೀಣೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಸಾಯಾಹ್ನೇ ರಾತ್ರೌ ವಾ ತತ್ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ| ರೂಕ್ಷಾಽನಾಹಾರಯೋರ್ಜೀರ್ಣೇ ತಿಷ್ಠತ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ಗತೇಽಪಿ ವಾ| ವಾಯುನಾ ಭೇಷಜೇ ತ್ವನ್ಯತ್ ಸಸ್ನೇಹಲವಣಂ ಪಿಬೇತ್| ತೃಣ್ಮೋಹಭ್ರಮಮೂರ್ಚ್ಛಾದ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರ್ಜೀರ್ಯತಿ ಚ ಭೇಷಜೇ| ಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಸ್ವಾದು ಶೀತಂ ಚ ಭೇಷಜಂ ತತ್ರ ಶಸ್ಯತೇ| ಲಾಲಾಹೃಲ್ಲಾಸವಿಷ್ಟಮ್ಭರೋಮಹರ್ಷಾಃ ಕಫಾವೃತೇ| ಭೇಷಜಂ ತತ್ರ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಂ ಕಟ್ವಾದಿ ಕಫನುದ್ಧಿತಮ್||೨೦||
असम्यक्संस्कृतं जीर्णं व्यापद्येत्तौषधं ध्रुवम्| छर्दनं न तु दुश्छर्दं दुर्विरेच्यं न रेचनम्| पाययेदौषधं भूयस्तन्निहन्ति तथा हि तौ| यस्योर्ध्वं कफसंसृष्टं पीतं यात्यानुलोमिकम्| वमितं कवलैः शुद्धं लङ्घितं पाययेत्तु तम्| विबद्धेऽल्पे चिराद्दोषे स्रवत्युष्णं पिबेज्जलम्| तेनाध्मानं वमिस्तृष्णा विबन्धश्चाऽऽशु शाम्यति| भेषजं दोषरुद्धं चेन्नोर्ध्वं नाऽधः प्रवर्त्तते| सोद्गारं साङ्गशूलं वा स्वेदं तत्राऽवचारयेत्| सम्यग्विरिक्तस्योद्गारे भेषजं क्षिप्रमुल्लिखेत्| अजीर्णमप्रवृत्तौ तु सुशीतैः स्तम्भयेद् भिषक्| कदाचिच्छ्लेष्मणा रुद्धं तिष्ठत्युरसि भेषजम्| क्षीणे श्लेष्मणि सायाह्ने रात्रौ वा तत्प्रवर्त्तते| रूक्षाऽनाहारयोर्जीर्णे तिष्ठत्यूर्ध्वं गतेऽपि वा| वायुना भेषजे त्वन्यत् सस्नेहलवणं पिबेत्| तृण्मोहभ्रममूर्च्छाद्याः स्युर्जीर्यति च भेषजे| पित्तघ्नं स्वादु शीतं च भेषजं तत्र शस्यते| लालाहृल्लासविष्टम्भरोमहर्षाः कफावृते| भेषजं तत्र तीक्ष्णोष्णं कट्वादि कफनुद्धितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhyAyArthasaMgrahaH (21) · Śloka 21
ಪ್ರತಿಕೂಲಾ ಗತಿಃ ಪಾಕೋ ಪ್ರಥಿತತ್ವಂ ಸಗೌರವಮ್| ದೋಷೋತ್ಕ್ಲೇಶೋ ಭೃಶಾಧ್ಮಾನಂ ಪರಿಕರ್ತ್ತಃ ಪರಿಸ್ರವಃ| ಪ್ರವಾಹಿಕಾ ಹೃದ್ಗ್ರಹಣಂ ಸರ್ವಗಾತ್ರಪರಿಗ್ರಹಃ| ಸಹ ಧಾತುಸ್ರವೇಣೈತಾಃ ದ್ವಾದಶೋಕ್ತಾಃ ಸಸಾಧನಾಃ| ವ್ಯಾಪದೋ ವಿಧಿವಿಭ್ರಂ ಶಾದ್ ದ್ವಿವಿಧೇಽಪಿ ವಿರೇಚನೇ||೨೧||
प्रतिकूला गतिः पाको प्रथितत्वं सगौरवम्| दोषोत्क्लेशो भृशाध्मानं परिकर्त्तः परिस्रवः| प्रवाहिका हृद्ग्रहणं सर्वगात्रपरिग्रहः| सह धातुस्रवेणैताः द्वादशोक्ताः ससाधनाः| व्यापदो विधिविभ्रं शाद् द्विविधेऽपि विरेचने||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuktavyApadAmavagamadik (22-23) · Śloka 23
ಉತ್ಪದ್ಯಮಾನಾಸು ಚ ತಾಸು ತಾಸು ವ್ಯಾಪತ್ಸು ಸಂಶೋಧನವಿಭ್ರಮೇಣ| ದಿಶಾಽನಯೈವಾಽಽಶು ಯತೇತ ಸಿದ್ಧೌ ಜ್ಯೋತಿರ್ಹಿ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ನಯದುರ್ನಯಾನಾಮ್||೨೨|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗ- ಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ವಮನವಿರೇಚನ- ವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೩||
उत्पद्यमानासु च तासु तासु व्यापत्सु संशोधनविभ्रमेण| दिशाऽनयैवाऽऽशु यतेत सिद्धौ ज्योतिर्हि शास्त्रं नयदुर्नयानाम्||२२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग- संग्रहसंहितायां कल्पस्थाने वमनविरेचन- व्यापत्सिद्धिर्नाम तृतीयोऽध्यायः||२३||
🔊 Audio coming soon