Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

16. vātaśōṇitanidānam

Adhikarana atha vAtashoNitanidAnaM nAma ShoDasho~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ வாதஶோணிதநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

View original

अथातो वातशोणितनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtashoNitasya nidAnasamprAptiparyAyAH (2) · Śloka 2

நிதாநஸம்ப்ராப்திபர்ய்யாயாஃ- விதாஹ்யந்நஂ விருத்தஞ்ச தத்தச்சாஸக்ப்ரதூஷணம்| பஜதாஂ விதிஹீநஞ்ச ஸ்வப்நஜாகரமைதுநம்| ப்ராயேண ஸுகுமாராணாமசங்க்ரமணஶீலிநாம்| அபிகாதாதஶுத்தேஶ்ச நணாமஸஜி தூஷிதே| வாதலைஃ ஶீதலைர்வாயுவத்தகத்தோ விமார்ககஃ| தாதஶேநாஸஜா ருத்தஃ ப்ராக்ததேவப்ரதூஷயேத்| ஆட்யரோகஂ க்ருடஂ வாதபலாஸஂ வாதஶோணிதம்| ததாஹுர்நாமபிஃ.............................||௨||

View original

निदानसम्प्राप्तिपर्य्यायाः- विदाह्यन्नं विरुद्धञ्च तत्तच्चासृक्प्रदूषणम्| भजतां विधिहीनञ्च स्वप्नजागरमैथुनम्| प्रायेण सुकुमाराणामचङ्क्रमणशीलिनाम्| अभिघातादशुद्धेश्च नृणामसृजि दूषिते| वातलैः शीतलैर्वायुवृद्धकृद्धो विमार्गगः| तादृशेनासृजा रुद्धः प्राक्तदेवप्रदूषयेत्| आढ्यरोगं ख्रुडं वातबलासं वातशोणितम्| तदाहुर्नामभिः.............................||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtashoNitasya sthAnaM svabhAvashca (3) · Śloka 3

..........................தச்ச பூர்வஂ பாதௌ ப்ரதாவதி| விஶேஷாத்யாநயநாத்யைஃ ப்ரலம்பௌ..........................||௩||

View original

..........................तच्च पूर्वं पादौ प्रधावति| विशेषाद्यानयनाद्यैः प्रलम्बौ..........................||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtashoNitasya purvarUpam (4) · Śloka 4

............................தஸ்ய லக்ஷணம் பவிஷ்யதஃ குஷ்டஸமஂ ததா ஸாதஃ ஶ்லதாங்கதா| ஜாநுஜங்கோருகட்யஂஸஹஸ்தபாதாங்கஸந்திஷு| கண்டூஸ்புரணநிஸ்தோதபேதகௌரவஸுப்ததாஃ| பூத்வா பூத்வ ப்ரணஶ்யந்தி முஹுராவிர்பவந்தி ச||௪||

View original

............................तस्य लक्षणम् भविष्यतः कुष्ठसमं तथा सादः श्लथाङ्गता| जानुजङ्घोरुकट्यंसहस्तपादाङ्गसन्धिषु| कण्डूस्फुरणनिस्तोदभेदगौरवसुप्तताः| भूत्वा भूत्व प्रणश्यन्ति मुहुराविर्भवन्ति च||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtashoNitasya prasaraNaprakAraH (5) · Śloka 5

பாதயோர்மூலமாஸ்தாய கதாசித்தஸ்தயோரபி| ஆகோரிவ விஷஂ க்ருத்தஂ கத்ஸ்நஂ தேஹஂ ப்ரதாவதி|௫|

View original

पादयोर्मूलमास्थाय कदाचिद्धस्तयोरपि| आखोरिव विषं क्रुद्धं कृत्स्नं देहं प्रधावति|५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana uttAnagambhIrabhedAbhyAM vAtashoNitasya dvaividhyam (5) · Śloka 5

த்வங்மாஂஸாஶ்ரயமுத்தாநஂ தத்பூர்வஂ ஜாயதே ததஃ| காலாந்தரேண கம்பீரஂ ஸர்வந் தாதூநபித்ரவத்||௫||

View original

त्वङ्मांसाश्रयमुत्तानं तत्पूर्वं जायते ततः| कालान्तरेण गम्भीरं सर्वन् धातूनभिद्रवत्||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana uttAnavAtashoNitasya lakShaNam (6) · Śloka 6

கண்ட்வாதிஸஂயுதோத்தாநே த்வக்தாம்ரா ஶ்யாவலோஹிதா| ஸாயாமா பஶதாஹோஷா........................||௬||

View original

कण्ड्वादिसंयुतोत्ताने त्वक्ताम्रा श्यावलोहिता| सायामा भृशदाहोषा........................||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana gambhIravAtashoNitasya lakShaNam (7) · Śloka 7

................................கம்பீரேऽதிகபூர்வருக| ஶ்வயதுர்க்ரதிதஃ பாகோ வாயுஃ ஸந்த்யஸ்திமஜ்ஜஸு| பிந்தந்நிவ சரத்யந்தர்வக்ரீகுர்வஂஶ்ச வேகவாந்| கரோதி கஞ்ஜஂ பஙுஂ வா ஶரீரே ஸர்வதஶ்சரந்||௭||

View original

................................गम्भीरेऽधिकपूर्वरुक| श्वयथुर्ग्रथितः पाको वायुः सन्ध्यस्थिमज्जसु| भिन्दन्निव चरत्यन्तर्वक्रीकुर्वंश्च वेगवान्| करोति खञ्जं पङुं वा शरीरे सर्वतश्चरन्||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtAdhikasya vAtashoNitasya lakShaNam (8) · Śloka 8

வாதேऽதிகேऽதிகஂ தத்ர ஶூலஸ்புரணதோதநம்| ஶோபஸ்ய ரௌக்ஷ்யகஷ்ணத்வஶ்யாவதாவத்திஹாநயஃ| தமந்யங்குலிஸந்தீநாஂ ஸங்கோசோऽங்கக்ரஹோऽதிருக்| ஶீதத்வேஷாநுபஶயௌ ஸ்தம்பவேபதுஸுப்தயஃ||௮||

View original

वातेऽधिकेऽधिकं तत्र शूलस्फुरणतोदनम्| शोफस्य रौक्ष्यकृष्णत्वश्यावतावृद्धिहानयः| धमन्यङ्गुलिसन्धीनां सङ्कोचोऽङ्गग्रहोऽतिरुक्| शीतद्वेषानुपशयौ स्तम्भवेपथुसुप्तयः||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktAdhikavAtashoNitasya lakShaNam (9) · Śloka 9

ரக்தே ஶோபோऽதிருக்தோதஸ்தாம்ரஶ்சிமிசிமாயதே| ஸ்நிக்தரூக்ஷைஃ ஶமஂ நைதி கண்டூக்லேதஸமந்விதஃ||௯||

View original

रक्ते शोफोऽतिरुक्तोदस्ताम्रश्चिमिचिमायते| स्निग्धरूक्षैः शमं नैति कण्डूक्लेदसमन्वितः||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittAdhikavAtashoNitasya lakShaNam (10) · Śloka 10

பித்தே விதாஹஃ ஸம்மோஹஃ ஸ்வேதோ மூர்ச்சா மதஃ ஸதட்| ஸ்பர்ஶாऽக்ஷமத்வஂ ருக்ராகஃ ஶோபஃ பாகோ பஶோஷ்மதா||௧௦||

View original

पित्ते विदाहः सम्मोहः स्वेदो मूर्च्छा मदः सतृट्| स्पर्शाऽक्षमत्वं रुग्रागः शोफः पाको भृशोष्मता||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphAdhikavAtashoNitasya lakShaNam (11) · Śloka 11

கபே ஸ்தைமித்யகுருதா ஸுப்திஸ்நிக்தத்வஶீததாஃ| கண்டூர்மந்தா ச ருக்............................||௧௧||

View original

कफे स्तैमित्यगुरुता सुप्तिस्निग्धत्वशीतताः| कण्डूर्मन्दा च रुक्............................||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dvandvasannipAtayorvAtashoNitayorlakShaNam (12) · Śloka 12

...............................த்வந்த்வஸர்வலிங்கஞ்ச ஸங்ஹ்கரே||௧௨||

View original

...............................द्वन्द्वसर्वलिङ्गञ्च सङ्ह्करे||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sAdhyavAtAsralakShaNam (13) · Śloka 13

ஏகதோஷாநுகஂ ஸாத்யஂ நவஂ .......................||௧௩||

View original

एकदोषानुगं साध्यं नवं .......................||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana yApyavAtAsralakShaNam (14) · Śloka 14

.....................................யாப்யஂ த்விதோஷஜம்||௧௪||

View original

.....................................याप्यं द्विदोषजम्||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana asAdhyavAtAsralakShaNam (15) · Śloka 15

த்ரிதோஷஜஂ த்யஜேத் ஸ்ராவிஸ்தப்தமர்புதகாரி ச||௧௫||

View original

त्रिदोषजं त्यजेत् स्राविस्तब्धमर्बुदकारि च||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana AvRutavAtaraktavyApat (16) · Śloka 16

ரக்தமார்கஂ நிஹந்த்யாஶு ஶாகாஸந்திஷு மாருதஃ| நிவிஶ்யாந்யோந்யமாऽऽவார்ய்யவேதநாபிர்ஹரத்யஸூந்||௧௬||

View original

रक्तमार्गं निहन्त्याशु शाखासन्धिषु मारुतः| निविश्यान्योन्यमाऽऽवार्य्यवेदनाभिर्हरत्यसून्||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana prANavAyoH kopanakAraNAni tadvikArAMshca (17) · Śloka 17

வாயௌ பஞ்சாத்மகே ப்ராணோ ரௌக்ஷ்யவ்யாயாமலங்கநைஃ| அத்யாஹாராபிகாதாத்வவேகோதீரணதாரணைஃ| குபிதஶ்சக்ஷுராதீநாமுபகாதஂ ப்ரவர்த்தயேத்| பீநஸார்திததட்காஸஶ்வாஸாதீஂஶ்சாமயாந்பஹூந்||௧௭||

View original

वायौ पञ्चात्मके प्राणो रौक्ष्यव्यायामलङ्घनैः| अत्याहाराभिघाताध्ववेगोदीरणधारणैः| कुपितश्चक्षुरादीनामुपघातं प्रवर्त्तयेत्| पीनसार्दिततृट्कासश्वासादींश्चामयान्बहून्||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana udAnasya prakopakAraNAni tadvikArAMshca (18) · Śloka 18

உதாநஃ க்ஷவதூத்காரச்சர்திநித்ராவிதாரணைஃ| குருபாராதிருதிதஹாஸ்யாத்யைர்விகதோ கதாந்| கண்டரோதமநோப்ரஂஶச்சர்த்யரோசகபீநஸாந்| குர்யாச்ச கலகண்டாதீந்தாஸ்தாஞ்ஜத்ரூர்த்வஸஂஶ்ரயாந்||௧௮||

View original

उदानः क्षवथूद्गारच्छर्दिनिद्राविधारणैः| गुरुभारातिरुदितहास्याद्यैर्विकृतो गदान्| कण्ठरोधमनोभ्रंशच्छर्द्यरोचकपीनसान्| कुर्याच्च गलगण्डादीन्ताँस्ताञ्जत्रूर्ध्वसंश्रयान्||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vyAnasya kopanakAraNAni tadvikArAMshca (19) · Śloka 19

வ்யாநோऽதிகமநஸ்தாநக்ரோடாவிஷமசேஷ்டிதைஃ| விரோதிரூக்ஷபீஹர்ஷவிஷாதாத்யைஶ்ச தூஷிதஃ| புஂஸ்த்வோத்ஸாஹபலப்ரஂஶஶோபசித்தோத்ப்லவஜ்வராந்| ஸர்வாங்கரோகநிஸ்தோதரோமஹர்ஷாங்கஸுப்ததாஃ| குஷ்டஂ வீஸர்பமந்யாஶ்ச குர்யாத்ஸர்வாங்ககாங்கதாந்||௧௯||

View original

व्यानोऽतिगमनस्थानक्रोडाविषमचेष्टितैः| विरोधिरूक्षभीहर्षविषादाद्यैश्च दूषितः| पुंस्त्वोत्साहबलभ्रंशशोफचित्तोत्प्लवज्वरान्| सर्वाङ्गरोगनिस्तोदरोमहर्षाङ्गसुप्तताः| कुष्ठं वीसर्पमन्याँश्च कुर्यात्सर्वाङ्गगाङ्गदान्||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana samAnasya kopanakAraNAni tadvikArAMshca (20) · Śloka 20

ஸமாநோ விஷமாஜீர்ணஶீதஸங்கீர்ணபோஜநைஃ| கரோத்யகாலஶயநஜாகராத்யைஶ்ச தூஷிதஃ| ஶூலகுல்மக்ரஹண்யாதீந்பக்வாமாஶயஜாங்கதாந்||௨௦||

View original

समानो विषमाजीर्णशीतसङ्कीर्णभोजनैः| करोत्यकालशयनजागराद्यैश्च दूषितः| शूलगुल्मग्रहण्यादीन्पक्वामाशयजाङ्गदान्||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana apAnasya kopanakAraNAni tadvikArAMshca (21) · Śloka 21

அபாநோ ரூக்ஷகுர்வந்நவேணாகாதாதிவாஹநைஃ| யாநயாநாஸநஸ்தாநசங்க்ரமைஶ்சாதிஸேவிதைஃ| குபிதஃ குருதே ரோகாந்கச்ச்ராந்பக்வாஶயாஶ்ரயாந்| மூத்ரஶுக்ரப்ரதோஷாऽர்ஶோகுதப்ரஂஶாதிகாந் பஹூந்||௨௧||

View original

अपानो रूक्षगुर्वन्नवेणाघातातिवाहनैः| यानयानासनस्थानचङ्क्रमैश्चातिसेवितैः| कुपितः कुरुते रोगान्कृच्छ्रान्पक्वाशयाश्रयान्| मूत्रशुक्रप्रदोषाऽर्शोगुदभ्रंशादिकान् बहून्||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sAmavAyorlakShaNam (22) · Śloka 22

ஸர்வஞ்ச மாருதஂ ஸாமஂ தந்த்ராஸ்தைமித்யகௌரவஃ| ஸ்நிக்தத்வாரோசகாலஸ்யஶைத்யஶோபாக்நிஹாநிபிஃ| கடூரூக்ஷாபிலாஷேண தத்விதோபஶயேந ச| யுக்தஂ வித்யாத்............................||௨௨||

View original

सर्वञ्च मारुतं सामं तन्द्रास्तैमित्यगौरवः| स्निग्धत्वारोचकालस्यशैत्यशोफाग्निहानिभिः| कटूरूक्षाभिलाषेण तद्विधोपशयेन च| युक्तं विद्यात्............................||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana nirAmavAyorlakShaNam (23) · Śloka 23

................... நிராமஂ து தந்த்ராதீநாம் விபர்ய்யயாத்||௨௩||

View original

................... निरामं तु तन्द्रादीनाम् विपर्य्ययात्||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtA~a~avaraNaprakArAH (24) · Śloka 24

வாயோராऽऽவரணஂ சாऽதோ பஹுபேதஂ ப்ரவக்ஷ்யதே||௨௪||

View original

वायोराऽऽवरणं चाऽतो बहुभेदं प्रवक्ष्यते||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittAvRutasya vAtasya lakShaNam (25) · Śloka 25

லிங்கஂ பித்தாவதே தாஹஸ்தஷ்ணாஶூலஂ ப்ரமஸ்தமஃ| கடுகோஷ்ணாம்லலவணைர்விதாஹஃ ஶீதகாமதா||௨௫||

View original

लिङ्गं पित्तावृते दाहस्तृष्णाशूलं भ्रमस्तमः| कटुकोष्णाम्ललवणैर्विदाहः शीतकामता||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphAvRutasya vAtasya lakShaNam (26) · Śloka 26

ஶைத்யகௌரவஶூலாநி கட்வாத்யபஶயோऽதிகம்| லங்கநாயாஸரூக்ஷோஷ்ணகாமதா ச கபாவதே||௨௬||

View original

शैत्यगौरवशूलानि कट्वाद्यपशयोऽधिकम्| लङ्घनायासरूक्षोष्णकामता च कफावृते||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktAvRutasya vAtasya lakShaNam (27) · Śloka 27

ரக்தாவதே ஸதாஹார்த்திஸ்த்வங்மாஂஸாந்தரஜா பஶம்| பவேச்ச ராகீ ஶ்வயதுர்ஜாயந்தே மண்டலாநி ச||௨௭||

View original

रक्तावृते सदाहार्त्तिस्त्वङ्मांसान्तरजा भृशम्| भवेच्च रागी श्वयथुर्जायन्ते मण्डलानि च||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mAMsAvRutasya vAtasya lakShaNam (28) · Śloka 28

மாஂஸேந கடிநஃ ஶோபோ விவர்ணஃ பிடகாஸ்ததா| ஹர்ஷஃ பிபீலிகாநாஂ ச ஸஞ்சார இவ ஜாயதே||௨௮||

View original

मांसेन कठिनः शोफो विवर्णः पिटकास्तथा| हर्षः पिपीलिकानां च सञ्चार इव जायते||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana medasAvRutasya vAtasya lakShaNam (29) · Śloka 29

சலஃ ஸ்நிக்தோ மதுஃ ஶீதஃ ஶோபோ காத்ரேஷ்வரோசகஃ| ஆட்யவாத இதி ஜ்ஞேயஃ ஸ கச்ச்ரோ மேதஸாவதே||௨௯||

View original

चलः स्निग्धो मृदुः शीतः शोफो गात्रेष्वरोचकः| आढ्यवात इति ज्ञेयः स कृच्छ्रो मेदसावृते||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana asthyAvRutasya vAtasya lakShaNam (30) · Śloka 30

ஸ்பர்ஶமஸ்த்யாவதேऽத்யுஷ்ணஂ பீடநஂ சாபிநந்ததி| ஸூச்யேவ துத்யதேऽத்யர்தமங்கஂ ஸீததி ஶூல்யதே||௩௦||

View original

स्पर्शमस्थ्यावृतेऽत्युष्णं पीडनं चाभिनन्दति| सूच्येव तुद्यतेऽत्यर्थमङ्गं सीदति शूल्यते||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana majjAvRutasya vAtasya lakShaNam (31) · Śloka 31

மஜ்ஜாவதே விநமநஂ ஜம்பணஂ பரிவேஷ்டநம்| ஶூலஞ்ச பீட்யமாநே ச பாணிப்யாஂ லபதே ஸுகம்||௩௧||

View original

मज्जावृते विनमनं जृम्भणं परिवेष्टनम्| शूलञ्च पीड्यमाने च पाणिभ्यां लभते सुखम्||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shukrAvRutasya vAtasya lakShaNam (32) · Śloka 32

ஶுக்ராவதேऽதிவேகோ வா ந வா நிஷ்பலதாऽபி வா||௩௨||

View original

शुक्रावृतेऽतिवेगो वा न वा निष्फलताऽपि वा||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana annAvRutasya vAtasya lakShaNam (33) · Śloka 33

புக்தே குக்ஷௌ ருஜாஜீர்ணே ஶாம்யத்யந்நாவதேऽநிலே||௩௩||

View original

भुक्ते कुक्षौ रुजाजीर्णे शाम्यत्यन्नावृतेऽनिले||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mUtrAvRutasya vAtasya lakShaNam (34) · Śloka 34

மூத்ராऽப்ரவத்திராத்மாநஂ பஸ்தேர்மூத்ராவதே பவேத்||௩௪||

View original

मूत्राऽप्रवृत्तिराध्मानं बस्तेर्मूत्रावृते भवेत्||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana viDAvRutasya vAtasya lakShaNam (35) · Śloka 35

விடாவதே விபந்தோऽதஃ ஸ்வே ஸ்தாநே பரிகந்ததி| வ்ரஜத்யாऽऽஶு ஜராஂ ஸ்நேஹோ புக்தோ சாऽऽநஹ்யதே நரஃ| ஶகத்பீடிதமந்நேந துஃகஂ ஶுஷ்கஂ சிராத்ஸஜேத்||௩௫||

View original

विडावृते विबन्धोऽधः स्वे स्थाने परिकृन्तति| व्रजत्याऽऽशु जरां स्नेहो भुक्तो चाऽऽनह्यते नरः| शकृत्पीडितमन्नेन दुःखं शुष्कं चिरात्सृजेत्||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvadhAtvAvRutasya vAtasya lakShaNam (36) · Śloka 36

ஸர்வதாத்வாவதே வாயௌ ஶ்ரோணிவங்க்ஷபஷ்டருக்| விலோமோ மாருதோऽஸ்வாஸ்த்யஂ ஹதயஂ பீட்யதேऽதி ச||௩௬||

View original

सर्वधात्वावृते वायौ श्रोणिवङ्क्षपृष्ठरुक्| विलोमो मारुतोऽस्वास्थ्यं हृदयं पीड्यतेऽति च||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittAvRutasya prANavAyorlakShaNam (37) · Śloka 37

ப்ரமோ மூர்ச்சா ருஜா தாஹஃ பித்தேந ப்ராண ஆவதே| விதக்தேऽந்நே ச வமநம் .....................||௩௭||

View original

भ्रमो मूर्च्छा रुजा दाहः पित्तेन प्राण आवृते| विदग्धेऽन्ने च वमनम् .....................||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittAvRutasyodAnasya lakShaNam (38) · Śloka 38

............................உதாநே விப்ரமாதயஃ| தாஹோऽந்தர்ருஜாப்ரஂஶஶ்ச.......................||௩௮||

View original

............................उदाने विभ्रमादयः| दाहोऽन्तर्रुजाभ्रंशश्च.......................||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittavRutasya vyAnasya lakShaNam (39) · Śloka 39

....................................தாஹோ வ்யாநே து ஸர்வகஃ| க்லமோऽங்கசேஷ்டாஸங்காஶ்ச ஸந்தாபஃ ஸஹவேதநஃ||௩௯||

View original

....................................दाहो व्याने तु सर्वगः| क्लमोऽङ्गचेष्टासङ्गाश्च सन्तापः सहवेदनः||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittAvRutasya samAnasya lakShaNam (40) · Śloka 40

ஸமாந ஊஷ்மோபஹதிரதிஸ்வேதோऽரதிஃ ஸதட்| தாஹஶ்ச ஸ்யாத்...........................||௪௦||

View original

समान ऊष्मोपहतिरतिस्वेदोऽरतिः सतृट्| दाहश्च स्यात्...........................||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittAvRutasyA~apAnasya lakShaNam (41) · Śloka 41

.......................... அபாநே து மலே ஹாரித்ரவர்ணதா| ருஜோऽதிவத்திஸ்தாபஶ்ச யோநிமேஹநபாயுஷு||௪௧||

View original

.......................... अपाने तु मले हारिद्रवर्णता| रुजोऽतिवृद्धिस्तापश्च योनिमेहनपायुषु||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphAvRutasya prANAdipa~jcakasya lakShaNam (42) · Śloka 42

ஶ்லேஷ்மணா த்வாவதே ப்ராணே ஸாதஸ்தந்த்ராऽருசிர்வமிஃ| ஷ்டீவநஂ க்ஷவதூத்காரநிஃஶ்வாஸோச்ச்வாஸஸஂக்ரஹஃ| உதாநே குருகாத்ரத்வமருசிர்வக்ஸ்வரக்ரஹஃ| பலவர்ணப்ரணாஶஶ்ச வ்யாநே பர்வாऽஸ்திவாக்க்ரஹஃ| குருதாऽங்கேஷு ஸர்வேஷு ஸ்கலிதஞ்ச கதௌ பஶம்| ஸமாநேऽதிஹிமாங்கத்வமஸ்வேதோ மந்தவஹ்நிதா| அபாநே ஸகபஂ மூத்ரஶகதோஃ ஸ்யாத்ப்ரவர்த்தநாம்||௪௨||

View original

श्लेष्मणा त्वावृते प्राणे सादस्तन्द्राऽरुचिर्वमिः| ष्ठीवनं क्षवथूद्गारनिःश्वासोच्छ्वाससंग्रहः| उदाने गुरुगात्रत्वमरुचिर्वक्स्वरग्रहः| बलवर्णप्रणाशश्च व्याने पर्वाऽस्थिवाग्ग्रहः| गुरुताऽङ्गेषु सर्वेषु स्खलितञ्च गतौ भृशम्| समानेऽतिहिमाङ्गत्वमस्वेदो मन्दवह्निता| अपाने सकफं मूत्रशकृतोः स्यात्प्रवर्त्तनाम्||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dvAviMshatividhaM vAyorA~a~avaraNam (43) · Śloka 43

இதி த்வாவிஶதிவிதஂ வாயோராऽऽவரணஂ விதுஃ||௪௩||

View original

इति द्वाविशतिविधं वायोराऽऽवरणं विदुः||४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana prANAdInAmanyo~a~avaraNasya prakArAH (44) · Śloka 44

ப்ராணாதயஸ்ததாந்யோந்யமாऽऽவண்வந்தி யதாக்ரமம்| ஸர்வேऽபி விஂஶதிவிதஂ வித்யாதாऽऽவரணஞ்ச தத்||௪௪||

View original

प्राणादयस्तथान्योन्यमाऽऽवृण्वन्ति यथाक्रमम्| सर्वेऽपि विंशतिविधं विद्यादाऽऽवरणञ्च तत्||४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana prANAvRutasyodAnasya lakShaNam (45) · Śloka 45

நிஃஶ்வாஸோச்ச்வாஸஸஂரோதஃ ப்ரதிஶ்யாயஃ ஶிரோக்ரஹஃ| ஹத்ரோகீ முகஶோஷஶ்ச ப்ராணேநோதந ஆவதே||௪௫||

View original

निःश्वासोच्छ्वाससंरोधः प्रतिश्यायः शिरोग्रहः| हृद्रोगी मुखशोषश्च प्राणेनोदन आवृते||४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana udAnAvRutasya prANasya lakShaNam (46) · Śloka 46

உதாநேநாவதே ப்ராணே வர்ணௌஜோபலஸஂக்ஷயஃ||௪௬||

View original

उदानेनावृते प्राणे वर्णौजोबलसंक्षयः||४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana AvaraNavij~jAnopasaMhAraH (47) · Śloka 47

திஶாநயா ச விபஜேத் ஸர்வமாவரணஂ பிஷக| ஸ்தாநாந்யவேக்ஷ்ய வாதாநாஂ வத்திஹாநிஞ்ச கர்மணாம்||௪௭||

View original

दिशानया च विभजेत् सर्वमावरणं भिषक| स्थानान्यवेक्ष्य वातानां वृद्धिहानिञ्च कर्मणाम्||४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAyorAvaraNasyA~asa~gkhyeyatvam (48) · Śloka 48

ப்ராணாதீநாஞ்ச பஞ்சாநாஂ மிஶ்ரமாऽऽவரணஂ மிதஃ| பித்தாதிபிர்த்வாதஶபிர்மிஶ்ராணாஂ மிஶ்ரிதைஶ்ச தைஃ| மிஶ்ரைஃ பித்தாதிபிஸ்தத்வந்மிஶ்ரணாபிரநேகதா| தாரதம்யவிகல்பாச்ச யாத்யாவத்திரஸங்க்யதாம்||௪௮||

View original

प्राणादीनाञ्च पञ्चानां मिश्रमाऽऽवरणं मिथः| पित्तादिभिर्द्वादशभिर्मिश्राणां मिश्रितैश्च तैः| मिश्रैः पित्तादिभिस्तद्वन्मिश्रणाभिरनेकधा| तारतम्यविकल्पाच्च यात्यावृत्तिरसङ्ख्यताम्||४८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtAvRuttyA vedanaprakAraH (49) · Śloka 49

தாஂ லக்ஷயேதவஹிதோ யதாஸ்வஂ லக்ஷணோதயாத்| ஶநைஶ்ஶநைஶ்சோபஶயாத்கூடாமபி முஹுர்முஹுஃ||௪௯||

View original

तां लक्षयेदवहितो यथास्वं लक्षणोदयात्| शनैश्शनैश्चोपशयाद्गूढामपि मुहुर्मुहुः||४९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vikRutA~avikRutayoH prANodAnayoH svarUpam (50) · Śloka 50

விஶேஷாஜ்ஜீவிதஂ ப்ராண உதாநோ பலமுச்யதே| ஸ்யாத்தயோஃ பீடநாத்தாநிராऽऽயுஷஶ்ச பலஸ்ய ச||௫௦||

View original

विशेषाज्जीवितं प्राण उदानो बलमुच्यते| स्यात्तयोः पीडनाद्धानिराऽऽयुषश्च बलस्य च||५०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtAvRutasya vatsarAdanantaramasAdhyatvam (51) · Śloka 51

ஆவதா வாயவோऽஜ்ஞாதா ஜ்ஞாதா வா வத்ஸரஂ ஸ்திதாஃ| ப்ரயத்நேநாபி துஃஸாத்யா பவேயுர்வாऽநுபக்ரமாஃ||௫௧||

View original

आवृता वायवोऽज्ञाता ज्ञाता वा वत्सरं स्थिताः| प्रयत्नेनापि दुःसाध्या भवेयुर्वाऽनुपक्रमाः||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana AvRutavAyUnAmupekShaNAjjAyamAnA upadravAH (52-53) · Śloka 53

வித்ரதிப்லீஹஹத்ரோககுல்மாऽக்நிஸதநாதயஃ| பவந்த்யுபத்ரவாஸ்தேஷாமாவதாநாமுபேக்ஷணாத்||௫௨|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஂஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ வாதஶோணித நிதாநஂ நாம ஷோடஶோऽத்யாயஃ||௫௩||

View original

विद्रधिप्लीहहृद्रोगगुल्माऽग्निसदनादयः| भवन्त्युपद्रवास्तेषामावृतानामुपेक्षणात्||५२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावंष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां वातशोणित निदानं नाम षोडशोऽध्यायः||५३||

🔊 Audio coming soon