12. dūtādivijñānīyaḥ

Adhikarana atha dUtAdivij~jAnIyo nAma dvAdasho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

અથાતો દૂતાદિવિજ્ઞાનીયમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રેયાદયો મહર્ષયઃ|૧|

Adhikarana atha dUtAdivij~jAnIyo nAma dvAdasho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

અથાતો દૂતાદિવિજ્ઞાનીયમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રેયાદયો મહર્ષયઃ||૧||

Adhikarana adhyAyaprayojanam (2) · Śloka 2

નિર્દિષ્ટં રિષ્ટમાતુરાશ્રયમ્| દૂતસ્યાપિ તુ જાતિવેષભાષાચેષ્ટિતદેશકાલા વૈદ્યસ્ય ચ તસ્સઙ્ગલ્પપ્રસ્થાનપ્રયાણપ્રવેશા ગ્રહચારોઽપૂર્વસમ્ભવઃ સ્વપ્નદર્શનાનિ ચ રોગિણઃ શુભાશુભં સૂચયન્તિ||૨||

Adhikarana ashubhadUtadarshanam (1) · Śloka 1

તત્રાઽઽતુરાદ્વર્ણોત્તમોઽન્યાશ્રમઃ પાષણ્ડઃ ષણ્ડો મુણ્ડી જટિલઃ સ્ત્રી વ્યાધિતોઽનેકઃ|૧|

Adhikarana ashubha dUtAH (1) · Śloka 1

જીર્ણવિવર્ણમલિનચ્છિન્નાર્દ્રૈકવસનઃ પઙ્કતૈલદિગ્ધો રક્ત- માલ્યાનુલેપનો વિકૃતાઙ્ગરૂપકર્મા ખરોષ્ટ્રમહિષવાહનો વિક્લવઃ શ્વસન્ રુદન્|૧|

Adhikarana ashubhadUtasya bhAShAdi (1) · Śloka 1

નિષ્ઠુરામઙ્ગલાભિધાયી દૂરાદાહ્વયમાનઃ||૧||

Adhikarana ashubhadUtasya ceShTitam (4) · Śloka 4

તૃણલોષ્ઠતુષાઙ્ગારભસ્મતુષસીસાસ્થિકેશશિરોલલાટનાસિકાસ્યદન્તજિહ્વાગ્રીવાનખાનામિકાઙ્ગુલિસ્તનજઠર- નાભિપૃષ્ઠકટીમેહનજઙ્ઘાકપાલપલલોપલમુસલશુર્પોપાનન્માર્જનીશસ્ત્રવસ્ત્રાન્તદશાકાર્પાસભગ્નચ્યુત સ્પૃક્કાષ્ઠયષ્ટીતુલારજ્જુપાશચર્મવેણુરિક્તભાજનસ્નેહભાજનધરઃ| પાદાભ્યાં ભુવં મુઞ્ચન્ વિલિખન્| ગૃહીત્વા પક્વં ફલમસારં વા| તદ્વિધમન્યદ્વા||૪||

Adhikarana dUtAgamanasyAprashastou deshakAlou (3) · Śloka 3

વિકારતુલ્યગુણે ચ દેશે કાલે વા દૂતો વૈદ્યમુપસર્પન્ અશુભઃ||૩||

Adhikarana vikAsatulyaguNou deshakAlau (4) · Śloka 4

તદ્યથા-ઘૃતોદકાદિદ્રવસમીપસ્થમતિશીતસ્તબ્ધાઃ પ્રત્યુ- ષસિ શ્લેષ્મામયેઽશુભઃ| પિત્તામયે તુ શુભઃ| તથા સેતુ- ભઙ્ગે છર્દિમેહાતિસારાદિષ્વશુભઃ| સેતુબન્ધે તુ શુભઃ||૪||

Adhikarana dUtAgamane~ashubhA velA (5) · Śloka 5

તથા મધ્યાહ્નોભયસન્ધ્યાર્ધરાત્રિચતુર્થીષષ્ઠીનવમીપર્વદિનેષુ ગ્રહોપરાગોત્પાતદર્શનભરણીકૃત્તિકાર્દ્રાઽઽશ્લેષામઘામૂલ- પૂર્વાસુચાશુભઃ||૫||

Adhikarana dUtAgamane ashubhaM vaidyaceShTitam (6) · Śloka 6

યશ્છ વૈદ્યં સુપ્તં નગ્નઞ્ચ ભૂમોઉ શયાનમભ્યક્તં મુક્તકેશં દક્ષિણાભિમુખં વિક્લવં છિન્દન્તં ભિન્દન્તમગ્નિપિતૃ- કાર્ય્યપ્રવણમશસ્તં ચિન્તયન્તં કથયન્તં વોપતિષ્ઠતિ||૬||

Adhikarana vaidyasyAparaM ceShTitam (7) · Śloka 7

યો વા દિશં યામ્યાં પ્રતિકૃતાઞ્જલિર્વિષમૈકપાદસ્થઃ||૭||

Adhikarana ashubhamAturasaMshrayaM dUtavAkyam (8) · Śloka 8

યસ્મિન્ વ્યાધિતાશ્રયં કથયતિ દૂતે ભિષગશુભમિન્દ્રિ- યાર્થમુપલક્ષયેત્ સઙ્કલ્પયેદ્વા તં ચ નાનુયાયાત્||૮||

Adhikarana vaidyasya prasthAnam (9) · Śloka 9

અતોઽન્યથા પુનઃ કરુણાપેશલેન મનસા સૌમનસ્યવતા માતાપિતૃસમેનાતુરસ્યાત્યન્તમારોગ્યમાશંસમાનેન પ્રયાતવ્યમ્||૯||

Adhikarana vaidyena prasthAnAdiShu darshanAdiyogyAni aShTottarashataM ma~ggalAni (10) · Śloka 10

પ્રસ્થાનગમનપ્રવેશેષુ દધિમધુઘૃતલાજપુષ્પાક્ષતોદુમ્બરાશ્વત્થમુક્તામણિચ્છત્રદુર્વાઙ્કુરાદર્શકન્યાધ્વજસ્યન્દનાષ્ટાપદા- ક્ષાનૃપશ્રીતરુર્ભદ્રપીઠાનિ સસ્યાનિ મત્સ્યા હયા હંસચાષૌ વૃષઃ કેસરી દક્ષિણાવર્ત્તશઙ્ખાબ્જસિદ્ધાર્થકારોચનાઃ સ્વસ્તિકસ્તોરણં કીચકા વેણવો વરવધૂર્મદસિક્તગણ્ડો ગજસ્તોયલમ્બોઽમ્બુદઃ પૂર્ણકુમ્ભો હરિદ્રાઽત્રિરિન્દ્રઃ ફલાન્યાર્દ્રમાંસં સિતં ચામરઙ્ગોઉઃ સવત્સાઙ્ગના પુત્રિણી માનુષં વર્ધમાનં સહસ્રં નરાણાં પ્રયુક્તાનિ યાનાનિ ધન્વન્તરિર્વામનો બ્રાહ્મણો ભૂમિરભ્યુદ્ધૃતા સિદ્ધમન્નં વરાહશ્છ તોયોત્થિતસ્ત્રિણયનમધુસૂદનસ્કન્દપદ્માસનાઃ લોકપાલાઃ સુરાઃ ખં દિશોઽગ્નિઃ સરાંસિ સ્રવન્ત્યઃ સમુદ્રા મખા મારુતા જ્યોતિષં ધર્મ્મશાસ્ત્રાણિ તીર્થાનિ કાવ્યં ધર્માર્થ- કામામૃતં વાલખિલ્યાદયો વેદવાક્યં નિધિઃ કોઉસ્તુભઃ કઞ્ચનં માણિભદ્રઃ સુમેરુઃ પ્રિયઙ્ગુઃ પ્રદીપો વચામોદકૌ દિતિરદિતિરરુન્ધતી ઋદ્ધિઃ સાવિત્ર્યુમાકાશગઙ્ગા શચી દેવસેના સ્વધા શાન્તિર્લક્ષ્મીઃ સરસ્વત્યપત્યં ક્ષમા સ્વસ્તિશબ્દો વષટ્કારાઉમ્કારપુણ્યાહધર્મક્રિયાશ્છૈતદષ્ટોત્તરં મઙ્ગલાનાં શતં દર્શનાત્ સ્પર્શનાત્ કીર્ત્તનાચ્ચાશુભાનિ વ્યપોહ્યાર્થસિદ્ધિં દિશન્ત્યુત્તમામ્||૧૦||

Adhikarana vaidyasya prasthAnAdiShu pakShyAdibhiH shubhAshubhasUcanAH (11) · Śloka 11

અપિ ચ-પુન્નામાનઃ પક્ષિણો વામાઃ શિવાઃ||૧૧||

Adhikarana shubhasUcakAH dakShiNAH prANinaH (12) · Śloka 12

શિવા શ્યામા પિઙ્ગલા કોકિલાઽરલા ચુચ્છુન્દરી સૂકરી ગૃહગોધિકૈકશફાશ્છ સ્ત્રીનામાનો દક્ષિણાઃ| શિખી ચષકશ્યેનગજાજકપયશ્છ||૧૨||

Adhikarana praveshe pashupakShiNAmavasthAnam (13) · Śloka 13

પ્રવેશે તુ વિપરીતાઃ||૧૩||

Adhikarana shvashRugAlayosvasthAnam (1) · Śloka 1

સર્વત્ર ચ દક્ષિણાદ્વામગમનમિષ્ટં શ્વશૃગાલયોઃ||૧||

Adhikarana mRugaviha~ggayoravasthAnam (14) · Śloka 14

વિપરીતં મૃગવિહઙ્ગયોઃ||૧૪||

Adhikarana sarvathA darshanIyAH prANinaH (15) · Śloka 15

સર્વથાપિ દર્શનં ભરદ્વાજચાષભાસનકુલાનામ્||૧૫||

Adhikarana kIrttanIyAH prANinaH (16) · Śloka 16

શશસર્પાજાઽવિગોધાજાવિકસૂકરાણાન્તુ કીર્તનમિષ્ટમ્| ન દર્શનં વિરુતં વા||૧૬||

Adhikarana RukShavAnarayoH kIrttanamiShTam (1) · Śloka 1

વિપરીતમૃક્ષવાનરયોઃ||૧||

Adhikarana sarvathA ashivAH prANinaH (17) · Śloka 17

સર્વમપિ ત્વનિષ્ટં સરટકુક્કુટવિડાલોલૂકાનામ્||૧૭||

Adhikarana vyAdhivisheShe chedabhedaruddhapravattanAdi shabdAH dUtasya shubhAvahAH (18) · Śloka 18

તથા ગ્રન્થ્યર્બુદાદિષુ છેદશબ્દ ઇષ્ટો ગુલ્મોદરાદિષુ ભેદશબ્દોઽતીસારરક્તપિત્તાદિષુ રુદ્ધશબ્દોઽશ્મર્ય્યુદરાદિષુ પ્રવર્ત્તનશબ્દ ઇતિ| એવમન્યેઽપિ ધ્વનયો યોજ્યાઃ||૧૮||

Adhikarana sarvatraiva shubhAvahAH shabdAH (19) · Śloka 19

સર્વત્રૈવ ચ સ્થિરસ્થાવરવર્દ્ધમાનત્રાતાઽચલધ્રુવક્ષેમ- શિવા-દયઃ શબ્દાઃ ધન્યવાદિત્રસ્વરાશ્છ શ્રેષ્ઠાઃ||૧૯||

Adhikarana cikitsApratiShedhakAH shabdAH (20) · Śloka 20

ક્ષતહતપતિતાક્રોશપ્રહારચ્છેદભેદદાહહાહાપ્રતિષેધાદિશબ્દા- શ્છિકિત્સાપ્રતિષેધાય||૨૦||

Adhikarana digAdivisheSheShu cikitsApratiShedhakAH shabdAH (21) · Śloka 21

દીપ્તાયાં ચ દિશિ ક્રૂરાઃ પક્ષિમૃગધ્વનયો વૃક્ષે વા રૂક્ષ- શુષ્કે સવલ્લીકણ્ટકે| તદ્વિધે વા દેશે||૨૧||

Adhikarana cikitsApratiShedhakaM darshanam (22) · Śloka 22

દર્શનઞ્ચ તૃણપલલકાષ્ઠભારકર્પૂરકલોષ્ઠાદીનાઙ્કણ્ટકોર્ધ્વપાદયાનશયનાદિભગ્નોપસ્કરરિક્તકુમ્ભકમદ્ય- વસાતૈલતિલગર્ભિણીશ્વપાકવ્યસનિમૃતાનાઞ્ચ||૨૨||

Adhikarana vaidyasya AturagRuhapraveshasamaye cikitsApratiShedhakAH (23) · Śloka 23

પ્રવેશે ચાતુરગૃહાત્પૂર્વોક્તમાઙ્ગલ્યનિર્ગમઃ| પ્રવિષ્ટસ્ય તુ ભિષજો ન સત્કારો લાભતુષ્ટિસ્તુતયશ્છાશુભાઃ||૨૩||

Adhikarana Aturasya cikitsApratiShedhakAni grahanakShatrANi (24) · Śloka 24

આતુરસ્ય વક્રાનુવક્રા ગ્રહાગર્હિતસ્થાનસ્થાઃ||૨૪||

Adhikarana ketvAdibhirjanmarkShAbhibhavaH (25) · Śloka 25

કેતુશનિરાહુભિર્જન્મર્ક્ષાઽઽભિભવઃ||૨૫||

Adhikarana gRuhadArAdiShu garhita lakShaNaprAdurbhAvaH (26) · Śloka 26

ગૃહદારશયનાસનવાહનમણિરત્નોપકરણેષુ વા ગર્હિત- લક્ષણપ્રાદુર્ભાવશ્છિકિત્સાપ્રતિષેધાય||૨૬||

Adhikarana svapnaprakaraNam (shubhAshubhahetuH saptavidhaH svapnaH) (27) · Śloka 27

સ્વપ્નસ્તુ સ્વયમન્યેન વા દૃષ્ટઃ શુભાશુભહેતુઃ સપ્ત- વિધો દૃષ્ટઃ શ્રુતોઽનુભૂતઃ પ્રાર્થિતઃ સઙ્કલ્પિતો ભાવિકો દોષજશ્છ||૨૭||

Adhikarana aphalAH saphalA alpaphalAshcha svapnAH (28) · Śloka 28

તત્રાદ્યઃ પઞ્ચવિધોઽફલઃ| યથા યથાસ્વપ્રકૃતિઃ વિસ્મૃતો દિવાઽતિહ્રસ્વોઽતિદીર્ઘો નાઽતિસુપ્તદૃષ્ટશ્છ||૨૮||

Adhikarana rAtreH pUrvaparabhAgavisheSheNa phalavisheShaH (29) · Śloka 29

પૂર્વરાત્રેઽલ્પં ચિરાચ્ચ ફલં કરોતિ| ગોસર્ગે મહત્સ- દ્યશ્છ||૨૯||

Adhikarana mahatphalajanakasvapnopAyAH (30) · Śloka 30

નિદ્રયા ચ પુનરનુપહતઃ પ્રતીપૈર્વા વચોભિર્દાનયમનિયમાદિભિર્વા||૩૦||

Adhikarana tatra jvarAdisambhave maraNa sUcakAH svapnAH (1) · Śloka 1

તત્ર યઃ પ્રેતૈઃ સહ મદ્યં પિબન્ શુનાઽઽકૃષ્યતે સ હન્યતે જ્વરેણ||૧||

Adhikarana raktapitte svapnaH (2) · Śloka 2

યો લાક્ષારક્તાઽઽભમમ્બરં પશ્યતિ| યો વા રક્ત- દેહમાલ્યવસ્ત્રો હસન્નાર્ય્યા હ્નીયતે, સ રક્તપિત્તેન||૨||

Adhikarana yakShmaNi svapnaH (1) · Śloka 1

યો યામ્યાં દિશં ખરોષ્ટ્રમહિષવરાહાન્યતમેન સ યક્ષ્મણા|૧|

Adhikarana gulme svapnaH (1) · Śloka 1

યસ્ય કણ્ટકિની લતા વંશસ્તાલો વા હૃદિ જાયતે સ ગુલ્મેન|૧|

Adhikarana shiracchede svapnaH (1) · Śloka 1

યસ્ય શિરસિ સ શિરોરોગેણ વા શિરચ્છેદેન|૧|

Adhikarana kuShThe svapnaH (1) · Śloka 1

યસ્ય નગ્નસ્યાજ્યાવસિક્તસ્યાગ્નિમનર્ચિષં જુહ્વતો જાયન્તે પદ્માન્યુરસિ સ કુષ્ઠેન|૧|

Adhikarana pramehe svapnaH (1) · Śloka 1

યશ્છણ્ડાલૈઃ સહ સ્નેહં પિબતિ સ પ્રમેહેણ|૧|

Adhikarana unmAde svapnaH (1) · Śloka 1

યો રક્ષોભિઃ સહ નૃત્યન્નપ્સુ નિમિજ્જતિ સ ઉન્માદેન|૧|

Adhikarana apasmAre svapnaH (1) · Śloka 1

યો મત્તઃ સોઽપસ્મારેણ|૧|

Adhikarana netrarogajanakaH svapnaH (1) · Śloka 1

યશ્છન્દ્રસૂર્ય્યયોરુપરાગં પશ્યતિ તસ્ય નેત્રરોગ ઉપજાયતે||૧||

Adhikarana netravinAshajanakaH svapnaH (31) · Śloka 31

યસ્તયોઃ પતનં તસ્ય નેત્રવિનાશઃ||૩૧||

Adhikarana vyAdhitasya mArakAH svasthasya jIvitasandehakarAH svapnAH chardijanakashcha svapnaH (32) · Śloka 32

યઃ શષ્કુલીરપૂપાન્વાઽભ્યવહૃત્ય પ્રતિબુદ્ધશ્છર્દયતિ||૩૨||

Adhikarana svasthAturayoriShTaphalAH svapnAH (33) · Śloka 33

યસ્ય શિરસિ લતાદયો જાયન્તે| વયાંસિ ચ નિલીયન્તે| મોઉઢ્યં વા ભવતિ| યો ગૃધ્રોલૂકકાકાદ્યૈઃ પ્રેતપિશાચરક્ષોદ્રવિડાન્ધ્રસ્ત્રીચન્ડાલાદ્યૈર્વા પરિવાર્ય્યતે| દક્ષિણાભુમુખં વા સ્ત્રિયા નૃત્યન્નાકૃષ્યતે| અન્તાવસાયિભિર્વા સ્વયં વા દિગ્વાસા યાતિ શૂન્યાટવીમ્ વા| કપિરથેન પ્રેતૈઃ પ્રવ્રજિતૈર્વા પરિષ્વજ્યતે| નગ્નો વા રક્તાં સ્રજં ધારયતિ| પઙ્કદિગ્ધો હસતિ નૃત્યતિ વા| વેત્રવંશકણ્ટકતૃણગહને સંસૃજ્યતે પતતિ વા| પાંસૂપધાનાયાં ભુવિ વલ્મીકભસ્મશ્મશાનશ્વભ્રાયતનેષુ| પઙ્કકૂપકલુષોદકેષુ વા મજ્જતિ| સ્રોતસા વા હ્નિયતે| રક્તકુસુમવનાં ભૂમિં ગુહામન્ધકારાચિતાં પાપકર્માલયં સમ્બાધં જનનીં વા પ્રવિશતિ| મત્સ્યેન વા ગ્રસ્યતે| શ્મશ્રુકર્મ ચ યો ગાત્રવૃદ્ધિં વિવાહં ચાનુભવતિ| શૈલાસાદાગ્રાત્ પતત્યાઽઽરોહતિ વા યૂપપુષ્પાઢ્યશાલ્મલીકોવિદારકિંશુકપારિભદ્રકાન્| યો વા પરાજીયતે બધ્યતે છર્દયતિ વિરિચ્યતે હૃષ્યતિ લભતે વા હિરણ્યલોહલવણતૈલપિણ્યાકકાર્પાસાન્| અશ્નાતિ પક્વાન્નમ્| પિબતિ મદ્યમ્| સ્નેહં વાઽભ્યજ્યતિ| નિર્ભર્ત્સ્યતે વા કુપિતૈઃ પિતૃભિઃ| ચન્દ્રાઽર્કતારાદીપદેવતાનેત્રદર્શનાન્યનુપતતો ન શ્યતો વા પશ્યતિ| વક્રં વા બાહુમઙ્ગં વા વિભિદ્યમાનમ્| પુરુષાણ્ વા નગ્નાન્ કષાયવાસસોઽસૌમ્યાન્ દણ્ડપાશહસ્તાન્ કૃષ્ણાન્રક્તાક્ષાણ્| સ્ત્રિયં વા કૃષ્ણશુક્લદર્શનાં દીર્ઘકેશસ્તનીં કાલરાત્રિરૂપામ્| તે વ્યાધિતાઃ પઞ્ચતામાપ્નુવન્તિ| સ્વસ્થાસ્તુ જીવિતસન્દેહમિતિ||૩૩||

Adhikarana dAruNasvapnasambhavahetuH (2) · Śloka 2

ભવન્તિ ચાત્ર- મનોવહાનાં પૂર્ણત્વાત્ સ્રોતસાં પ્રબલૈર્મલૈઃ| દૃશ્યન્તે દારુણાઃ સ્વપ્ના વિનાશાભિમુખાત્મભિઃ|૨|

Adhikarana shubhaphalapradaH svapnaH (2) · Śloka 2

અકલ્યાણમપિ સ્વપ્નં દૃષ્ટ્વા તત્રૈવ યઃ પુનઃ| પશ્યેત્સૌમ્યં શુભં તસ્ય શુભમેવ ફલં ભવેત્||૨||

Adhikarana AyurArogyAdidAyakAH prashastAH svapnAH (34) · Śloka 34

દેવાન્ દ્વિજાન્ ગોવૃષભાન્ જીવતઃ સુહૃદો નૃપાન્| સાધૂન્ યશસ્વિનો વહ્નિમિદ્ધંસ્વચ્છાઞ્જલાશયાન્| કન્યાઃ કુમારકાન્ ગોઉરાન્ શુક્લવસ્ત્રાન્ સુતેજસઃ| નરાશનં દીપ્તતનું સમન્તાદ્ રુધિરોક્ષિતમ્| યઃ પશ્યેલ્લભતે યો વા છત્રાદર્શવિષામિષમ્| શુક્લાઃ સુમનસો વસ્ત્રમમેધ્યાઽઽલેપનં ફલમ્| શૈલં પ્રાસાદાસફલવૃક્ષસિંહનરદ્વિપાન્| આરોહેદ્ ગોઽશ્વયાનઞ્ચ તરેન્નદહ્રદોદધીન્| પૂર્વોત્તરેણ ગમનમગમ્યાગમનં મૃતિઃ| સમ્બાધાન્નિસ્સૃતિઃ સ્પર્શાસ્તારકાઽઽચલભાસ્વતામ્| રોદનં પતિતોત્તાનં દ્વિષતાં ચાવમર્દનમ્| યસ્ય સ્યાદાયુરારોગ્યં વિત્તં સ બહુશોઽશ્નુતે||૩૪||

Adhikarana ashubhaH svapnaH (2) · Śloka 2

પિતૃદેવદ્વિજાતીનાં ક્રુદ્ધભીતકૃશાત્મનામ્| મલિનામ્બરપુષ્પાણાં દર્શનં ન પ્રશસ્યતે|૨|

Adhikarana shubhaH svapnaH (2) · Śloka 2

તેષામેવ તુ તુષ્ટાનાં શુદ્ધપુષ્પામ્બરાત્મનામ્| દર્શનં શસ્યતે સ્વપ્ને તૈશ્ચ સમ્ભાષણં શુભમ્||૨||

Adhikarana svapnadarshanottaramanuShThAnam (35) · Śloka 35

દૃષ્ટ્વા સ્વપ્નાન્ દારુણાન્ શોભનાન્ વા| પ્રાતઃ સ્નાતઃ સર્ષપાનગ્નિવર્ણાન્| હૃત્વા સાવિત્ર્યા સર્પિષાક્તાંસ્તિલાન્ વા| પૂતઃ પાપૈર્મુચ્યતે વ્યાધિભિશ્ચ||૩૫||

Adhikarana AturasyArogyalakShaNam (36) · Śloka 36

મઙ્ગલાચારસમ્પન્નઃ પરિવારસ્તથાઽઽતુરઃ| શ્રદ્ધધાનોઽનુકૂલશ્ચ પ્રભૂતદ્રવ્યસંગ્રહઃ| સત્વલક્ષણસંયોગો ભક્તિર્વૈદ્યદ્વિજાતિષુ| ચિકિત્સાયામનિર્વેદસ્તદાઽઽરોગસ્ય લક્ષણમ્||૩૬||

Adhikarana shArIrasthAnanAmanirUpaNam (37-38) · Śloka 38

ઇત્યત્ર જન્મમરણં યતઃ સમ્યગુદાહૃતમ્| શરીરસ્ય તતઃ સ્થાનં શારીરમિદમુચ્યતે||૩૭|| ઇતિ વૈદ્યપતિસિંહગુપ્તસ્ય સૂનોર્વાગ્ભટસ્ય કૃતૌ અષ્ટાઙ્ગસંગ્રહસંહિતાયાં શારીરસ્થાને દૂતાદિવિજ્ઞાનીયો નામ દ્વાદશોઽધ્યાયઃ||૩૮||