Adhikarana atha dhUmapAnavidhirnAma triMsho~adhyAyaH pratij~jA atha dhUmapAnavidhirnAma triMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਧੂਮਪਾਨਵਿਧਿਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो धूमपानविधिं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmayogyAH vyAdhayaH dhUmapAnasya bRuMhaNAdikartRutvaM ca (2) · Śloka 2
ਧੂਮੋ ਹਿ ਸ਼ਿਰੋਕ੍ਸਿਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਗੌਰਵਾਰ੍ਧਾਵਭੇਦਕ- ਪੀਨਸਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਸ੍ਯਵੈਰਸ੍ਯਪ੍ਰਸੇਕਵੈਸ੍ਵਰ੍ਯਪੂਤਿਗ਼੍ਰਾਣਮੁਖ਼ਹਿਧ੍ਮਾ ਗਲਰੋਗਦਨ੍ਤਸ਼ੂਲਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਰੁਚਿਹਨੁਮਨ੍ਯਾਗ੍ਰਹਕਮਿਕਣ੍ਡੂ- ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਕ੍ਕੇਸ਼ਦੋਸਕ੍ਸਵਥੁਨਾਸ਼ਬਾਹੁਲ੍ਯਤਨ੍ਦ੍ਰਾਤਿਨਿਦ੍ਰਾਕ੍ਰਥਨਾਦਿ ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗਤਵਾਤਕਫਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਸ਼ਮਾਯ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ| ਤਥਾ ਸ਼ਿਰਃਕਪਾਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨੋਬਂਹਣਾਯ ਪ੍ਰਸਾਦਨਾਯ ਚ||੨||
धूमो हि शिरोऽक्षिकर्णशूलाभिष्यन्दगौरवार्धावभेदक- पीनसकासश्वासास्यवैरस्यप्रसेकवैस्वर्यपूतिग़्राणमुख़हिध्मा गलरोगदन्तशूलदौर्बल्यारुचिहनुमन्याग्रहकृमिकण्डू- पाण्डुत्वक्केशदोषक्षवथुनाशबाहुल्यतन्द्रातिनिद्राक्रथनादि जत्रूर्ध्वगतवातकफव्याधिप्रशमाय प्रयुज्यते| तथा शिरःकपालेन्द्रियमनोबृंहणाय प्रसादनाय च||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmasya pittaraktaviruddhatvam (3) · Śloka 3
ਸ਼ੀਤਦ੍ਰਵ੍ਯਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤੋਪ੍ਯਗ੍ਨਿਸਂਯੋਗਾਦੁਸ੍ਣਤਯਾ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਵਿ- ਰੁਦ੍ਧਃ||੩||
शीतद्रव्यनिर्वृत्तोऽप्यग्निसंयोगादुष्णतया पित्तरक्तवि- रुद्धः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmasya paryAyAH (4) · Śloka 4
ਸ ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਭਵਤਿ-ਸ਼ਮਨੋ ਬਂਹਣਃ ਸ਼ੋਧਨਸ਼੍ਚ| ਤਥਾ ਕਾਸਗ਼੍ਨੋ ਵਾਮਨੋ ਵ੍ਰਣਧੂਪਨਸ਼੍ਚ| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕੋ ਮਧ੍ਯਮ ਇਤਿ ਪਰ੍ਯਾਯਃ| ਬਂਹਣਃ ਸ੍ਨੇਹਨੋ ਮਦੁਰਿਤਿ| ਸ਼ੋਧਨੋ ਵਿਰੇਚਨਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣ ਇਤਿ ਚ||੪||
स त्रिविधो भवति-शमनो बृंहणः शोधनश्च| तथा कासग़्नो वामनो व्रणधूपनश्च| तत्र शमनः प्रायोगिको मध्यम इति पर्यायः| बृंहणः स्नेहनो मृदुरिति| शोधनो विरेचनस्तीक्ष्ण इति च||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhUmArhAH, atidhUmapAne doShAH (5) · Śloka 5
ਅਧੂਮਾਰ੍ਹਸ੍ਤੁ ਵਿਰਿਕ੍ਤਦਤ੍ਤਬਸ੍ਤਿਰਾਤ੍ਰਿਜਾਗਰਿਤਾਭਿਹਤਸ਼ਿਰੋਮ ਧੁਦਧਿਦੁਗ੍ਧਮਦ੍ਯਸ੍ਨੇਹਯਵਾਗੂਵਿਸਪੀਤਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ਼ਿਤਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗ ਪ੍ਰਮੇਹੋਦਰਾਧ੍ਮਾਨੋਰ੍ਧ੍ਵਵਾਤਤਿਮਿਰਰੋਹਿਣਿਕਾਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨੋਤ੍ਯੁ ਸ੍ਣੇਨ੍ਯੇਪਿ ਚ| ਏਸਾਂ ਹਿ ਭ੍ਰਮਜ੍ਵਰਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੇਨ੍ਦ੍ਰਿ ਯੋਪਗ਼ਾਤਤਾਲੁਸ਼ੋਸਪਾਕਧੂਮਾਯਨਚ੍ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾ ਰ੍ਦਿਤਾਨਿ ਮਤ੍ਯੁਂ ਵਾ ਧੂਮੋ ਜਨਯਤਿ| ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇਸਾ ਮਪਿ||੫||
अधूमार्हस्तु विरिक्तदत्तबस्तिरात्रिजागरिताभिहतशिरोम धुदधिदुग्धमद्यस्नेहयवागूविषपीतमत्स्याशितपाण्डुरोग प्रमेहोदराध्मानोर्ध्ववाततिमिररोहिणिकारक्तपित्तिनोऽत्यु ष्णेऽन्येऽपि च| एषां हि भ्रमज्वरशिरोऽभितापेन्द्रि योपग़ाततालुशोषपाकधूमायनच्छर्दिमूर्च्छारक्तपित्ता र्दितानि मृत्युं वा धूमो जनयति| अतिमात्रश्चान्येषा मपि||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmopaGAte pittasyetaradoSha saMsargAnusAramupacAraH (6) · Śloka 6
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਕਫਾਨ੍ਯਤਰਸਂਸਸ੍ਟਂ ਪਿਤ੍ਤਮੁਪਲਕ੍ਸ੍ਯ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕਸਾਯਪਾਨਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯਾਲੇਪਨਾਞ੍ਜਨਪਰਿਸੇਕਾਨ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸ ਸ਼ੀਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਏਤੇਨ ਸਰ੍ਵਧੂਮੋਪਗ਼ਾਤਪ੍ਰਤਿਕਾਰਾ ਵ੍ਯਾ ਖ਼੍ਯਾਤਃ||੬||
तत्र वातकफान्यतरसंसृष्टं पित्तमुपलक्ष्य यथास्वं सर्पिः कषायपाननस्यास्यालेपनाञ्जनपरिषेकान् स्निग्धरूक्ष शीतान् प्रयुञ्जीत| एतेन सर्वधूमोपग़ातप्रतिकारा व्या ख़्यातः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvasroto~aBigatadhUmalakShaNAni cikitsA ca (7) · Śloka 7
ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਸ੍ਰੋਤੋਗਤੇ ਧੂਮੇ ਤੀਵ੍ਰਤਰਾ ਵੇਦਨਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੂ ਸਾਧ੍ਮਾਨਨੇਤ੍ਰਰੋਗਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਪੀਨਸਾਙ੍ਗਸ੍ਵਰਸਾਦਾਮ੍ਲਕਾਃ| ਤਤ੍ਰਗ਼ਤਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸ਼ਰ੍ਕਰੋਪਯੋਗਸ੍ਤਦ੍ਵਿਧੈਰੇਵ ਵਮਨਮ੍| ਕਾਤੁਤਿਕ੍ਤੈਰਪਿ ਚ ਨਸ੍ਯਗਣ੍ਡੂਸਾਃ||੭||
विशेषतस्तु सर्वस्रोतोगते धूमे तीव्रतरा वेदना भवन्त्यू षाध्माननेत्ररोगश्वासकासपीनसाङ्गस्वरसादाम्लकाः| तत्रग़ृतक्षीरेक्षुरसद्राक्षाशर्करोपयोगस्तद्विधैरेव वमनम्| कातुतिक्तैरपि च नस्यगण्डूषाः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trividhadhUmapAnakAlAH (8) · Śloka 8
ਪਾਨਕਾਲਾਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਟੌ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕਦ੍ਦਨ੍ਤਧਾਵਨ ਸ੍ਵੇਦਨਸ੍ਯਾਹਾਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤਾਃ| ਏਕਾਦਸ਼ ਮਦੋਃ| ਕ੍ਸੁਤਵ੍ਯ ਵਾਯਹਸਿਤਚਿਰਾਸਿਤਜਮ੍ਭਿਤਮੁਤ੍ਰਸ਼ਕਦ੍ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਤਰ੍ਪਣਪੁਟ ਪਾਕਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤਾਃ| ਪਞ੍ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਸ੍ਯ ਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਛਰ੍ਦਿਤਸ੍ਨਾ ਨਾਹਸ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤਾਃ| ਏਸੁ ਹਿ ਕਾਲੇਸੁ ਵਾਤਕਫੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੋ ਭਵਤਿ||੮||
पानकालास्त्वष्टौ प्रयोगिकस्य निशामूत्रशकृद्दन्तधावन स्वेदनस्याहारशस्त्रकर्मान्ताः| एकादश मृदोः| क्षुतव्य वायहसितचिरासितजृम्भितमुत्रशकृद्दन्तधावनतर्पणपुट पाकशस्त्रकर्मान्ताः| पञ्च तीक्ष्णस्य नस्याञ्जनछर्दितस्ना नाहस्स्वप्नान्ताः| एषु हि कालेषु वातकफोत्क्लेशो भवति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmanetram (9) · Śloka 9
ਨੇਤ੍ਰਂ ਤੁ ਬਸ੍ਤਿਨੇਤ੍ਰਦ੍ਰਵ੍ਯਭਵਂ ਗੋਪੁਚ੍ਛਾਕਾਰਮਗ੍ਰਮੂਲਯੋਃ ਕਨਿ ਸ੍ਠਕਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਪਰਿਣਾਹਂ ਰਾਜਮਾਸਵਾਹਿਧੂਮਵਰ੍ਤਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਚ੍ਛਿਦ੍ਰਮਜੁ ਤ੍ਰਿਕੋਸ਼ਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਂ ਸ਼ਿਥਿਲਸ਼ਲਾਕਾਗਰ੍ਭਂ ਸ਼ਮਨਾਦਿਸੁ ਕ੍ਰਮਾ ਦਾਤੁਰਾਙ੍ਗੁਲਮਾਨੇਨ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦ੍ਵਾਤ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਕਾਸਗ਼੍ਨੇ ਵਮਨੇ ਚ ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮ੍| ਵ੍ਰਣਧੂਪਨਾਰ੍ਥੇ ਸ੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਂ ਕਲਾਯਪਰਿਮਣ੍ਡਲਂ ਕੁਲਤ੍ਥਵਾਹਿ ਸ੍ਰੋਤ ਇਤਿ| ਏਵਂ ਹਿ ਧੂਮੋ ਦੂਰਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੋ ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਚ੍ਛੇਦਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਨੁਤਯਾ ਚ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼੍ਲਿਸ੍ਯਨ੍ਨ ਬਾਧਕੋ ਭਵਤਿ||੯||
नेत्रं तु बस्तिनेत्रद्रव्यभवं गोपुच्छाकारमग्रमूलयोः कनि ष्ठकाङ्गुष्ठपरिणाहं राजमाषवाहिधूमवर्तिप्रवेशच्छिद्रमृजु त्रिकोशं श्लक्ष्णं शिथिलशलाकागर्भं शमनादिषु क्रमा दातुराङ्गुलमानेन चत्वारिंशद्द्वात्त्रिंशच्चतुर्विंशत्यङ्गुलं कुर्यात्| कासग़्ने वमने च दशाङ्गुलम्| व्रणधूपनार्थे ऽष्टाङ्गुलं कलायपरिमण्डलं कुलत्थवाहि स्रोत इति| एवं हि धूमो दूरात् प्रवृत्तो नेत्रस्य पर्वच्छेदादूर्ध्वं तनुतया च शनैः श्लिष्यन्न बाधको भवति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsaghnAdiShu netrAbhAve nalAdinADI (10) · Śloka 10
ਕਾਸਾਘ੍ਨਾਦਿਸੁ ਤੁ ਨੇਤ੍ਰਾਭਾਵੇ ਦੇਵਨਲਵਂਸ਼ੈਰਣ੍ਡਾਦੋਨਾਮਨ੍ਯਤਮਾਂ ਨਾਡੀਂ ਯੋਜਯੇਤ੍||੧੦||
कासाघ्नादिषु तु नेत्राभावे देवनलवंशैरण्डादोनामन्यतमां नाडीं योजयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUvartinirmANam (11) · Śloka 11
ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਧੂਮਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਕਲ੍ਕੇਨ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੇਨਾਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦ੍ਵਾਦ- ਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਾਮਿਸੀਕਾਮਮ੍ਭਸ੍ਯਹੋਰਾਤ੍ਰੋਸਿਤਾਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਨ ਨਵਾਙ੍ਗੁਲਗਰ੍ਭਾਂ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਲੇਪਾਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠਸ੍ਥੂਲਾਂ ਯਵਮਧ੍ਯਾਂ ਛਾਯਾ- ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਂ ਵਰ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤੇਸੀਕਾਞ੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਾਕ੍ਤਾਮਙ੍ਗਾਰੇਸੁ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰਮੂਲਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਚ ਨਿਧਾਯ ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਪਾਨਾਯੋਪਨਯੇਤ੍||੧੧||
यथास्वं च धूमद्रव्याणां कल्केन श्लक्ष्णेनाक्षमात्रेण द्वाद- शाङ्गुलामिषीकामम्भस्यहोरात्रोषितां कृत्वा लेपयेत्| तत्र न नवाङ्गुलगर्भां पञ्चप्रलेपामङ्गुष्ठस्थूलां यवमध्यां छाया- शुष्कां वर्ति कृत्वा विगतेषीकाञ्च स्नेहाक्तामङ्गारेषु प्रदीप्य नेत्रमूलच्छिद्रे च निधाय यथार्हं पानायोपनयेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmapAnavidhiH (12) · Śloka 12
ਅਥ ਧੂਮਾਰ੍ਹਃ ਸੁਮਨਾ ਜੂਪਵਿਸ੍ਟਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਕਤੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਨਿ- ਸ਼੍ਵਾਸੋ ਵਿਵਤੌਸ੍ਠਦਸ਼ਨੋ ਨੇਤ੍ਰਾਗ੍ਰਨਿਵਿਸ੍ਟਦਸ੍ਟਿਃ ਪਰ੍ਯਾਯੇਣੈਕੈਕਂ ਨਾਸਾਪੁਟਂ ਪਿਧਾਯੇਤਰੇਣਾਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਮੁਖ਼ੇਨੋਤ੍ਸਜੇਤ੍| ਮੁਖ਼ੇਨ ਤੁ ਮੁਖ਼ੇਨੈਵ| ਨ ਨਾਸਯਾ ਦਗ੍ਵਿਗ਼ਾਤਭਯਾਤ੍||੧੨||
अथ धूमार्हः सुमना ऋजूपविष्टः प्राक्कृतोच्छ्वासनि- श्वासो विवृतौष्ठदशनो नेत्राग्रनिविष्टदृष्टिः पर्यायेणैकैकं नासापुटं पिधायेतरेणाक्षिप्य मुख़ेनोत्सृजेत्| मुख़ेन तु मुख़ेनैव| न नासया दृग्विग़ातभयात्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmapAnavidhiH (13) · Śloka 13
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕਂ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਤ੍ਰੀਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਵਾਪਾਨਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਯਾਯਾਨ੍ ਕਣ੍ਠਾਚ੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਮੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੇ ਦੋਸੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਸਯਾ ਤਤੋ ਮੁਖ਼ੇਨ| ਕਣ੍ਠੇ ਤੁ ਪੁਰ੍ਵਮਾਸ੍ਯੇਨ| ਪਰਂ ਚਹੋਰਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਤ੍ਰੀਸ੍ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਚਤੁਰਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਵਾਪਾਨਾਨ੍ ਯਾਵਦ੍ਵਾਸ੍ਰਪ੍ਰ ਵਤ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਸ੍ਯ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਨਾਸਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਚਤੁਰਸ਼੍ਚ ਤੁਰਸ਼੍ਚਾਪਾਨਾਨ੍ ਯਾਵਦ੍ਵਾ ਸ੍ਰੋਤੋਲਾਗ਼ਵਮ੍| ਤਥਾ ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚਤੁ ਰ੍ਵਾਹੋਰਾਤ੍ਰਸ੍ਯ| ਤਤ੍ਰਾਕ੍ਸੇਪਵਿਸਰ੍ਗਾਵਾਪਾਨਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ||੧੩||
तत्र प्रायोगिकं द्वौ द्वौ त्रींस्त्रीन् वाऽऽपानां स्त्रींश्च पर्यायान् कण्ठाच्चोर्ध्वमुत्क्लिष्टे दोषे पूर्वं नासया ततो मुख़ेन| कण्ठे तु पुर्वमास्येन| परं चहोरात्रस्य द्विः पिबेत्| स्नैहिकं त्रीस्त्रींश्चतुरश्चतुरो वाऽऽपानान् यावद्वाऽऽस्रप्र वृत्तिस्तथा अहोरात्रस्य| तीक्ष्णं नासाभ्यामेव चतुरश्च तुरश्चाऽऽपानान् यावद्वा स्रोतोलाग़वम्| तथा त्रिश्चतु र्वाऽहोरात्रस्य| तत्राक्षेपविसर्गावापानमित्याहुः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsaghnadhUmapAnavidhiH (14) · Śloka 14
ਕਾਸਗ਼੍ਨਂ ਤੁ ਚੂਰ੍ਣਂ ਗੁਟਿਕਾਂ ਵਾ ਨਿਰ੍ਧੂਮਦੀਪ੍ਤਸ੍ਥਿਰਾਙ੍ਗਾਰ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸੁਸਂਸ੍ਥਿਤੇ ਸ਼ਰਾਵੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯਾਨ੍ਯੇਨ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਣ ਸ਼ਰਾਵੇਣਾਪਿਧਾਯ ਨਿਧਾਯ ਚ ਤਤ੍ਸ੍ਰੋਤਸਿ ਨੇਤ੍ਰਂ ਮੁਖ਼ੇਨੈਵ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਉਰਃਪ੍ਰਾਪ੍ਤਞ੍ਚ ਮੁਕੇਨੈਵੋਦ੍ਵਮੇਤ੍| ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਚ ਧੂਮੇ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਪਿਬੇਚ੍ਚਾਦੋਸਸ਼ੁਦ੍ਧੇਰ੍ਲਾਗ਼ਵਾਦ੍ਵਾ||੧੪||
कासग़्नं तु चूर्णं गुटिकां वा निर्धूमदीप्तस्थिराङ्गार पूर्णे सुसंस्थिते शरावे प्रक्षिप्यान्येन मूर्ध्नि प्रवृत्तच्छिद्रेण शरावेणापिधाय निधाय च तत्स्रोतसि नेत्रं मुख़ेनैव धूमं पिबेत्| उरःप्राप्तञ्च मुकेनैवोद्वमेत्| प्रशान्ते च धूमे पुनः क्षिपेत्| पिबेच्चादोषशुद्धेर्लाग़वाद्वा||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAmanadhUmavraNadhUpanayorvidhiH (15) · Śloka 15
ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਾਮਨਮਪਿ ਕਸਰਾਮਨਤਿਗ਼ਨਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਵ੍ਰਣਮਪਿ ਧੂਪਯੇਦ੍ਵੈਸ਼ਦ੍ਯਾਯ ਕ੍ਲੇਦਵੇਦਨੋਪਸ਼ਮਨਾਯ ਚ||੧੫||
तद्वद्वामनमपि कृसरामनतिग़नां पीत्वा पिबेत्| तद्वच्च व्रणमपि धूपयेद्वैशद्याय क्लेदवेदनोपशमनाय च||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ayogAtiyogalakShaNAni (16) · Śloka 16
ਧੂਮਸ੍ਯਾਯੋਗੇ ਦੋਸੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਦ੍ਰੋਗਵਦ੍ਧਿਃ| ਅਤਿਯੋਗੇ ਪ੍ਰਾਗੁ ਕ੍ਤਮਿਤਿ||੧੬||
धूमस्यायोगे दोषोत्क्लेशाद्रोगवृद्धिः| अतियोगे प्रागु क्तमिति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyakpItalakShaNam shamanAdidhUmAnAmadhikAraBedAH (17-18) · Śloka 18
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ-ਹਤ੍ਕਣ੍ਠੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ਿਰਸੋ ਲਾਗ਼ਵਂ ਸ਼ਮਃ| ਯਥੇਰਿਤਾਨਾਂ ਰੋਗਾਣਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪੀਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਸ਼ਮਨੋ ਵਾਤਕਫਯੋਃ ਸਂਸਰ੍ਗੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਕਰ੍ਮਣਿ| ਬਂਹਣੋ ਮਾਰੁਤੇ ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਧੂਮਃ ਸਂਸ਼ੋਧਨਃ ਕਫੇ||੧੭|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤੌ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਧੂਮਪਾਨਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੮||
भवति चात्र-हृत्कण्ठेन्द्रियसंशुद्धिः शिरसो लाग़वं शमः| यथेरितानां रोगाणां सम्यक्पीतस्य लक्षणम्| शमनो वातकफयोः संसर्गे स्वस्थकर्मणि| बृंहणो मारुते शस्तो धूमः संशोधनः कफे||१७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने धूमपानविधिर्नाम त्रिंशोऽध्यायः||१८||
🔊 Audio coming soon