4. r̥tucaryā

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತ ಋತುಚರ್ಯಾಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

Adhikarana kAlalakShaNam (2) · Śloka 2

ಕಾಲೋ ಹಿ ನಾಮ ಭಗವಾನನಾದಿನಿಧನೋ ಯಥೋಪಚಿತಕರ್ಮಾನುಸಾರೀ ಯದನುರೋಧಾದಾದಿತ್ಯಾದಯಃ ಖಾದಯಶ್ಚ ಮಹಾಭೂತವಿಶೇಷಾಸ್ತಥಾ ತಥಾ ವಿಪರಿಣಮನ್ತೋ ಜನ್ಮವತಾಂ ಜನ್ಮಮರಣಸ್ಯರ್ತುರಸವೀರ್ಯದೋಷದೇಹಬಲವ್ಯಾಪತ್ಸಮ್ಪದಾಞ್ಚ ಕಾರಣತ್ವಂ ಪ್ರತ್ಯಯತಾಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯನ್ತೇ||೨||

Adhikarana kAlasya dvAdashabhedAH (3) · Śloka 3

ಸ ಮಾತ್ರಾಕಾಷ್ಠಾಕಲಾನಾಡಿಕಾಮುಹೂರ್ತಯಾಮಾಹೋರಾತ್ರಪಕ್ಷಮಾಸರ್ತ್ವಯನವರ್ಷಭೇದೇನ ದ್ವಾದಶಧಾ ವಿಭಜ್ಯತೇ||೩||

Adhikarana mAtrAdInAM lakShaNAni (4) · Śloka 4

ತತ್ರಾಕ್ಷಿನಿಮೇಷೋ ಮಾತ್ರಾ| ತಾಃ ಪಞ್ಚದಶ ಕಾಷ್ಠಾ| ತಾಃ ತ್ರಿಂಶತ್ ಕಲಾ| ತಾಃ ಸದಶಭಾಗಾ ವಿಂಶತಿರ್ನಾಡಿಕಾ| ನಾಡಿಕಾದ್ವಯಂ ಮುಹೂರ್ತಶ್ಚ| ತೇ ತುಲ್ಯರಾತ್ರಿನ್ದಿವೇ ರಾಶಿಭಾಗೇ ಚತ್ವಾರಃ ಪಾದೋನೋ ಯಾಮಃ| ತೈಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಅಹೋರಾತ್ರಿಶ್ಚ| ಪಞ್ಚದಶಾಹೋರಾತ್ರಾಃ ಪಕ್ಷಃ| ಪಕ್ಷದ್ವಯಂ ಮಾಸಃ| ಸ ಶುಕ್ಲಾನ್ತಃ| ತೈರ್ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷಾದಿಭಿರ್ದ್ವಿಸಙ್ಖ್ಯೈಃ ಕ್ರಮಾದ್ಧೇಮನ್ತಶಿಶಿರವಸನ್ತಗ್ರೀಷ್ಮವರ್ಷಾಶರದಾಖ್ಯಾಃ ಷಡೃತವೋ ಭವನ್ತಿ| ತೇಷು ಶಿಶಿರಾದಯಸ್ತ್ರಯೋ ರವೇರುದಗಯನಮಾದಾನಞ್ಚ| ಶೇಷಾ ದಕ್ಷಿಣಾಯನಂ ವಿಸರ್ಗಶ್ಚ| ತಾವಾದಾನವಿಸರ್ಗೌ ವರ್ಷಮ್||೪||

Adhikarana AdAnakAlaH (5) · Śloka 5

ತಯೋರಾದಾಮಾಗ್ನೇಯಮ್| ತಸ್ಮಿನ್ ಖಲು ಕಾಲಸ್ವಭಾವಮಾರ್ಗಪರಿಗೃಹೀತೋಽತ್ಯರ್ಥೋಷ್ಣಾಗಭಸ್ತಿಜಾಲಮಣ್ಡಲೋಽರ್ಕಃ ತತ್ಸಮ್ಪರ್ಕಾದ್ವಾಯವಶ್ಚ ತೀವ್ರರೂಕ್ಷಾಃ ಸೋಮಜಂ ಗುಣಮುಪಶೋಷಯನ್ತೋ ಜಗತಃ ಸ್ನೇಹಮಾದದಾನಾ ಋತುಕ್ರಮೇಣೋಪಜನಿತರೌಕ್ಷ್ಯಾ ರೂಕ್ಷಾನ್ ರಸಾಂಸ್ತಿಕ್ತಕಷಾಯಕಟುಕಾನಭಿಪ್ರಬಲಯನ್ತೋ ನೃಣಾಂ ದೌರ್ಬಲ್ಯಮಾವಹನ್ತಿ||೫||

Adhikarana visargakAlaH (6) · Śloka 6

ವಿಸರ್ಗಸ್ತು ಸೌಮ್ಯಃ| ತಸ್ಮಿನ್ನಪಿ ಕಾಲಮಾರ್ಗಮೇಘವಾತವರ್ಷಾಭಿಹತಪ್ರಭಾವೇ ದಕ್ಷಿಣಾಯನಗೇಽರ್ಕೇ ಶಶಿನಿ ಚಾವ್ಯಾಹತಬಲೇ ಶಿಶಿರಾಭಿರ್ಭಾಭಿಃ ಶಶ್ವದಾಪ್ಯಾಯಮಾನೇ ಮಾಹೇನ್ದ್ರಸಲಿಲಪ್ರಶಾನ್ತಸನ್ತಾಪೇ ಜಗತ್ಯರೂಕ್ಷಾಃ ರಸಾಃ ಪ್ರವರ್ಧನ್ತೇಽಮ್ಲಲವಣಮಧುರಾ ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಬಲಂ ಚೋಪಚೀಯತೇ ನೃಣಾಮಿತಿ||೬||

Adhikarana RutusharIrabalasvarUpam (7) · Śloka 7

ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಹೇಮನ್ತೇ ಶಿಶಿರೇ ಚಾಗ್ರ್ಯಂ ವಿಸರ್ಗಾದಾನಯೋರ್ಬಲಮ್| ಶರದ್ವಸನ್ತಯೋರ್ಮಧ್ಯಂ ಹೀನಂ ವರ್ಷಾನಿದಾಘಯೋಃ||೭||

Adhikarana hemantartulakShaNam (8) · Śloka 8

ಧೂಮಧೂಮ್ರಾ ರಜೋಮನ್ದಾಸ್ತುಷಾರಾವಿಲಮಣ್ಡಲಾಃ| ದಿಗಾದಿತ್ಯಾ ಮರುಚ್ಛೈತ್ಯಾದುತ್ತರೋ ರೋಮಹರ್ಷಣಃ| ಲೋಧ್ರಪ್ರಿಯಙ್ಗುಪುನ್ನಾಗಲವಲ್ಯಃ ಕುಸುಮೋಜ್ಜ್ವಲಾಃ| ದೃಪ್ತಾ ಗಜಾಜಮಹಿಷವಾಜಿವಾಯಸಸೂಕರಾಃ| ಹಿಮಾನೀಪಟಲಚ್ಛನ್ನಾಃ ಲೀನಮೀನವಿಹಙ್ಗಮಾಃ| ನದ್ಯಃ ಸವಾಷ್ಪಾಃ ಸೋಷ್ಮಾಣಃ ಕೂಪಾಪಶ್ಚ ಹಿಮಾಗಮೇ||೮||

Adhikarana hemante caryA (9) · Śloka 9

ದೇಹೋಷ್ಮಾಣೋ ವಿಶನ್ತೋಽಥ ಶೀತೇ ಶೀತಾನಿಲಾಹತಾ| ಜಠರೇ ಪಿಣ್ಡ್ತೋಷ್ಮಾಣಂ ಪ್ರಬಲಂ ಕುರ್ವತೇಽನಲಮ್| ವಿಸರ್ಗೇ ಬಲಿನಾಂ ಪ್ರಾಯಃ ಸ್ವಭಾವಾದಿಗುರುಕ್ಷಮಮ್| ಬೃಂಹಣಾನ್ಯನ್ನಪಾನಾನಿ ಯೋಜಯೇತ್ತಸ್ಯ ಯುಕ್ತಯೇ| ಅನಿನ್ಧನೋಽನ್ಯಥಾ ಸೀದೇದತ್ಯುದೀರ್ಣತಯಾಽಥವಾ| ಧಾತೂನಪಿ ಪಚೇದಸ್ಯ ತತಸ್ತೇಷಾಂ ಕ್ಷಯಾನ್ಮರುತ್| ತೇಜಃ ಸಹಚರಃ ಕುಪ್ಯೇಚ್ಛೀತಃ ಶೀತೇ ವಿಶೇಷತಃ||೯||

Adhikarana hemantacaryA (10) · Śloka 10

ಅತೋ ಹಿಮೇ ಭಜೇತ್ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣಾನ್ರಸಾನ್| ಬಿಲೇಶಯೌದಕಾನೂಪ್ರಸಹಾನಾಂ ಭೃತಾನಿ ಚ| ಮಾಂಸಾನಿ ಗುಡಪಿಷ್ಟೋತ್ಥಮದ್ಯಾನ್ಯಭಿನವಾನಿ ಚ| ಮಾಷೇಕ್ಷುಕ್ಷೀರವಿಕೃತಿವಸಾತೈಲನವೌದನಾನ್| ವ್ಯಾಯಾಮೋದ್ವರ್ತನಾಭ್ಯಙ್ಗಸ್ವೇದಧೂಮಾಞ್ಜನಾತಪಾನ್| ಸುಖೋದಕಂ ಶೌಚವಿಧೌ ಭೂಮಿಗರ್ಭಗೃಹಾಣಿ ಚ| ಸಾಙ್ಗಾರಯಾನಾಂ ಶಯ್ಯಾಞ್ಚ ಕುಥಕಮ್ಬಲಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್| ಕುಙ್ಕುಮೇನಾನುಲಿಪ್ತಾಙ್ಗೋ ಗುರುಣಾಽಗರುಣಾಪಿ ವಾ| ಲಘೂಷ್ಣೈಃ ಪ್ರಾವೃತಃ ಸ್ವಪ್ಯಾತ್ಕಾಲೇ ಧೂಪಾಧಿವಾಸಿತಃ| ಪೀನಾಙ್ಗನಾಸಂಸರ್ಗನಿವಾರಿತಹಿತಮಾನಿಲಃ||೧೦||

Adhikarana shishirartulakShaNantatra caryAtideshashca (11) · Śloka 11

ಶಿಶಿರೇ ಶೀತಮಧಿಕಂ ಮೇಘಮಾರುತವರ್ಷಜಮ್| ರೌಕ್ಷ್ಯಮಾದಾನಜಂ ತಸ್ಮಾತ್ಕಾರ್ಯಃ ಪೂರ್ವೋಽಧಿಕಂ ವಿಧಿಃ||೧೧||

Adhikarana vasantartulakShaNam (12) · Śloka 12

ವಸನ್ತೇ ದಕ್ಷಿಣೋ ವಾಯುರಾತಾಮ್ರಕಿರಣೋ ರವಿಃ| ನವಪ್ರವಾಲತ್ವಕ್ಪತ್ರಾಃ ಪಾದಪಾಃ ಕಕುಭೋಽಮಲಾಃ| ಕಿಂಶುಕಾಶೋಕಚೂತಾದಿವನರಾಜಿವಿರಾಜಿತಾಃ| ಕೋಕಿಲಾಲಿಕುಲಾಲಾಪಕಲಕೋಲಾಹಲಾಕುಲಾಃ||೧೨||

Adhikarana vasante caryA (13) · Śloka 13

ಶಿಶಿರೇ ಸಮುಚಿತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ದಿನಕೃದ್ಭಾಭಿರೀರಿತಃ| ತದಾ ಪ್ರಬೋಧಮಾನೋಽಗ್ನಿಂ ರೋಗಾನ್ ಪ್ರಕುರುತೇ ಬಹೂನ್| ಅತೋಽಸ್ಮಿಂಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣವಮನಧೂಮಗಣ್ಡೂಷನಾವನಮ್| ವ್ಯಾಯಾಮೋದ್ವರ್ತನಕ್ಷೌದ್ರಯವಗೋಧೂಮಜಾಙ್ಗಲಾನ್| ಸೇವೇತ ಸುಹೃದ್ಯುದ್ಯಾನಯುವತೀಶ್ಚ ಮನೋರಮಾಃ| ಸ್ನಾತಃ ಸ್ವಲಙ್ಕೃತಃ ಸ್ರಗ್ವೀ ಚನ್ದನಾಗರುರೂಷಿತಃ| ವಿಚಿತ್ರಾಮತ್ರವಿನ್ಯಸ್ತಾನ್ ಸಹಕಾರೋತ್ಪಲಾಙ್ಕಿತಾನ್| ನಿರ್ಗದಾಂಶ್ಚಾಸವಾರಿಷ್ಟಶೀಧುಮಾರ್ದ್ವೀಕಮಾಧವಾನ್| ಕ್ವಥಿತಂ ಮುಸ್ತಶುಣ್ಠ್ಯಮ್ಬುಸಾರಾಮ್ಭಃ ಕ್ಷೌದ್ರವಾರಿ ವಾ| ಗುರುಶೀತದಿವಾಸ್ವಪ್ನಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಮಧುರಾಂಸ್ತ್ಯಜೇತ್||೧೩||

Adhikarana grIShmartulakShaNam (14) · Śloka 14

ಗ್ರೀಷ್ಮೇಽತಸೀಪುಷ್ಪನಿಭಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾಂಶುರ್ದಾವದೀಪಿತಾಃ| ದಿಶೋ ಜ್ವಲನ್ತಿ ಭೂಮಿಶ್ಚ ಮಾರುತೋ ನೈಋತೋ ಸುಖಃ| ಪ್ರವಾತಾತಪಸಂಸ್ವೇದೈರ್ಜನ್ತವೋ ಜ್ವರಿತಾ ಇವಾ| ತಾಪಾರ್ತತುಙ್ಗಮಾತಙ್ಗಮಹಿಷೈಃ ಕಲುಷೀಕೃತಾಃ| ದಿವಾಕರಕರಾಙ್ಗಾರನಿಕರಕ್ಷಪಿತಾಮ್ಭಸಃ| ಪ್ರವೃದ್ಧರೋಧಸೋ ನದ್ಯಶ್ಛಾಯಾಹೀನಾ ಮಹೀರುಹಾಃ| ವಿಶೀರ್ಣಜೀರ್ಣಪರ್ಣಾಶ್ಚ ಶುಷ್ಕವಲ್ಕಲತಾಙ್ಕಿತಾಃ||೧೪||

Adhikarana grIShmacaryA (15) · Śloka 15

ಆದತ್ತೇ ಜಗತಸ್ತೇಜಸ್ತದಾಽದಿತ್ಯೋ ಭೃಶಂ ಯತಃ| ವ್ಯಾಯಾಮಾತಪಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣೋಷ್ಣಂ ತ್ಯಜೇದತಃ| ಮದ್ಯಂ ನ ಸೇವ್ಯಂ ಸ್ವಲ್ಪಂ ವಾ ಸೇವ್ಯಂ ಸುಬಹುವಾರಿ ವಾ| ಅನ್ಯಥಾ ಶೋಫಶೈಥಿಲ್ಯದಾಹಮೋಹಾನ್ಕರೋತಿ ತತ್| ನವಮೃದ್ಭಾಜನಸ್ಥಾನಿ ಹೃದ್ಯಾನಿ ಸುರಭೀಣಿ ಚ| ಪಾನಕಾನಿ ಸಮನ್ಥಾನಿ ಸಿತಾಢ್ಯಾನಿ ಹಿಮಾನಿ ಚ| ಸ್ವಾದು ಶೀತಂ ದ್ರವಂ ಚಾನ್ನಂ ಜಾಙ್ಗಲಾನ್ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ| ಶಾಲಿಕ್ಷೀರಘೃತದ್ರಾಕ್ಷಾನಾಲಿಕೇರಾಮ್ಬು ಶರ್ಕರಾಃ| ತಾಲವೃನ್ತಾನಿಲಾನ್ಹಾರಾನ್ಸ್ರಜಃ ಸಕಮಲೋತ್ಪಲಾಃ| ತನ್ವೀರ್ಮೃಣಾಲವಲಯಾಃ ಕಾನ್ತಾಶ್ಚನ್ದನರೂಷಿತಾಃ| ಸರಾಂಸಿ ವಾಪೀಃ ಸರಿತಃ ಕಾನನಾನಿ ಹಿಮಾನಿ ಚ| ಸುರಭೀಣಿ ನಿಷೇವೇತ ವಾಸಾಂಸಿ ಸುಲಘೂನಿ ಚ| ನಿಷ್ಪತದ್ಯನ್ತ್ರಸಲಿಲೇ ಸ್ವಪ್ಯಾದ್ಧಾರಾಗೃಹೇ ದಿವಾ| ರಾತ್ರೌ ಚಾಽಕಾಶತಲಕೇ ಸುಗನ್ಧಿಕುಸುಮಾಸ್ತೃತೇ| ಕರ್ಪೂರಚನ್ದನಾರ್ದ್ರಾಙ್ಕೋ ವಿರಲಾನಙ್ಗಸಙ್ಗಮಃ||೧೫||

Adhikarana varShartulakShaNam (16) · Śloka 16

ವರ್ಷಾಸು ವಾರುಣೋ ವಾಯುಃ ಸರ್ವಸಸ್ಯಸಮುದ್ಗಮಃ| ಭಿನ್ನೇನ್ದ್ರನೀಲನೀಲಾಭ್ರವೃನ್ದಮನ್ದಾವಿಲಂ ನಭಃ| ದೀರ್ಘಿಕಾನವವಾರ್ಯೌಘಮಗ್ನಸೋಪಾನಪಙ್ಕ್ತಯಃ| ವಾರಿಧಾರಾಭೃಶಾಘಾತವಿಕಾಸಿತಸರೋರುಹಾಃ| ಸರಿತಃ ಸಾಗರಾಕಾರಾ ಭೂರವ್ಯಕ್ತಜಲಸ್ಥಲಾ| ಮನ್ದ್ರಸ್ತನಿತಜೀಮೂತಶಿಖಿದರ್ದುರನಾದಿತಾ| ಇನ್ದ್ರಗೋಪಧನುಃಖಣ್ಡವಿದ್ಯುದುದ್ಯೋತದೀಪಿತಾ| ಪರಿತಃ ಶ್ಯಾಮಲತೃಣಾ ಸಿಲಿನ್ಧ್ರಕುಟಜೋಜ್ಜ್ವಲಾ||೧೬||

Adhikarana varShAcaryA (17) · Śloka 17

ತದಾಽಽದಾನಾಬಲೇ ದೇಹೇ ಮನ್ದೇಽಗ್ನೌ ಬಾಧಿತೇ ಪುನಃ| ವೃಷ್ಟಿಭೂವಾಷ್ಪತೋಯಾಮ್ಲಪಾಕದುಷ್ಟಶ್ಚಲಾದಿಭಿಃ| ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ನಿಷೇವೇತ ಕೃತಸಂಶೋಧನಕ್ರಮಃ| ಪುರಾಣಶಾಲಿಗೋಧೂಮಯವಾನ್ಯೂಷರಸೈಃ ಕೃತೈಃ| ನಿಗದಂ ಮದಿರಾರಿಷ್ಟಮಾರ್ದ್ವೀಕಂ ಸ್ವಲ್ಪಮಮ್ಬು ವಾ| ದಿವ್ಯಂ ಕ್ವಥಿತಕೂಪೋತ್ಥಂ ಚೌಣ್ಡಂ ಸಾರಸಮೇವ ವಾ| ವೃಷ್ಟಿವಾತಾಕುಲೇ ತ್ವಹ್ನಿ ಭೋಜನಂ ಕ್ಲೇದವಾತಜಿತ್| ಪರಿಶುಷ್ಕಂ ಲಘು ಸ್ನಿಗ್ಧಮುಷ್ಣಾಮ್ಲಲವಣಂ ಭಜೇತ್| ಪ್ರಾಯೋಽನ್ನಪಾನಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಚ ಘನೋದಯೇ| ಅಸರೀಸೃಪಭೂವಾಷ್ಪಶೀತಮಾರುತಶೀಕರಮ್| ಸಾಗ್ನಿಯಾನಞ್ಚ ಭವನಂ ನಿರ್ದಂಶಮಶಕೋನ್ದುರಮ್| ಪ್ರಘರ್ಷೋದ್ವರ್ತನಸ್ನಾನಧೂಮಗನ್ಧಾಗರುಪ್ರಿಯಃ| ಯಾಯಾತ್ಕರೇಣುಮುಖ್ಯಾಭಿಶ್ಚಿತ್ರಸ್ರಗ್ವಸ್ತ್ರಭೂಷಿತಃ| ನದೀಜಲೋದಮನ್ಥಾಹಃ ಸ್ವಪ್ನಾತಿದ್ರವಮೈಥುನಮ್| ತುಷಾರಪಾದಚರಣವ್ಯಾಯಾಮಾರ್ಕಕರಾಂಸ್ತ್ಯಜೇತ್||೧೭||

Adhikarana sharadRutulakShaNam (18) · Śloka 18

ಶರದಿ ವ್ಯೋಮ ಶುಭ್ರಾಭ್ರಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಪಙ್ಕಾಙ್ಕಿತಾ ಮಹೀ| ಪ್ರಕಾಶಕಾಶಸಪ್ತಾಹ್ವಕುಮುದಾ ಶಾಲಿಶಾಲಿನೀ| ವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೀಕ್ಷ್ಣಕಿರಣೋ ಮೇದ್ಯೌಘವಿಗಮಾದ್ರವಿಃ| ಬಭ್ರುವರ್ಣೋಽತಿವಿಮಲಾಃ ಕ್ರೌಞ್ಚಮಾಲಾಕುಲಾ ದಿಶಃ| ಕಮಲಾನ್ತರಸಂಲೀನಮೀನಹಂಸಾಂಸಘಟ್ಟನೈಃ| ತರಙ್ಗಭಙ್ಗತುಙ್ಗಾನಿ ಸರಾಂಸಿ ವಿಮಲಾನಿ ಚ||೧೮||

Adhikarana sharadi caryA (19) · Śloka 19

ವರ್ಷಾಶೀತೋಚಿತಾಙ್ಗಾನಾಂ ಸಹಸೈವಾರ್ಕರಶ್ಮಿಭಿಃ| ತಪ್ತಾನಾಂ ಸಞ್ಚಿತಂ ಪೂರ್ವಂ ತದಾ ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ| ಶಸ್ತಂ ತಿಕ್ತಹವಿಃಪಾನಂ ವಿರೇಕೋಽಸ್ರಸ್ರುತಿಃ ಸದಾ| ಶೀತಂ ಲಘ್ವನ್ನಪಾನಂ ಚ ಕಷಾಯಸ್ವಾದುತಿಕ್ತಕಮ್| ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಗೋಧೂಮಯವಮುದ್ಗಸಿತಾಮಧು| ಪಟೋಲಾಮಲಕಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಜಾಙ್ಗಲಂ ಕ್ಷುದ್ವತಾಂ ಭೃಶಮ್| ದಿವಾ ದಿವಾಕರಕರೈರ್ನಿಶಾಕರಕರೈರ್ನಿಶಿ| ಸನ್ತಪ್ತಂ ಹ್ಲಾದಿತಂ ತೋಯಮಗಸ್ತ್ಯೇನಾವಿಷೀಕೃತಮ್| ನಿರ್ಮಲಂ ಶುಚಿ ಕಾಲೇನ ಪಕ್ವಂ ಪಾನೇಽಮೃತೋಪಮಮ್| ಹಂಸೌಘಪಕ್ಷವಿಕ್ಷೇಪಭ್ರಮರಪಙ್ಕ್ತಿಷು| ಸುಸರೋರುಹಸೇವ್ಯಾಸು ಸರಸೀಷು ಪ್ಲವೇತ್ ಚ| ಲಘುಶುದ್ಧಾಮ್ಬರಃ ಸ್ರಗ್ವೀ ಶೀತೋಶೀರವಿಲೇಪನಃ| ಸೇವೇತ ಚನ್ದ್ರಕಿರಣಾನ್ಪ್ರದೋಷೇ ಸೌಧಮಾಶ್ರಿತಃ| ತೃಪ್ತಿದಧ್ಯಾತಪಕ್ಷಾರವಸಾತೈಲಪುರೋನಿಲಾನ್| ತೀಕ್ಷ್ಣಮದ್ಯದಿವಾಸ್ವಪ್ನತುಷಾರಾಂಶ್ಚ ವಿವರ್ಜಯೇತ್||೧೯||

Adhikarana sarvartuShu ShaDsopayogakramaH (20) · Śloka 20

ನಿತ್ಯಂ ಸರ್ವರಸಾಭ್ಯಾಸಃ ಸ್ವಸ್ವಾಧಿಕ್ಯಮೃತಾವೃತೌ||೨೦||

Adhikarana RutusandhiH caryAkramashca (21) · Śloka 21

ಋತ್ವೋರನ್ತಾದಿಸಪ್ತಾಹಾವೃತುಸನ್ಧಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ| ತತ್ರ ಪೂರ್ವೋ ವಿಧಿಸ್ತ್ಯಾಜ್ಯಃ ಸೇವನೀಯೋಽಪರಃ ಕ್ರಮಾತ್| ಅಸಾತ್ಮ್ಯಜಾ ಹಿ ರೋಗಾಃ ಸ್ಯುಃ ಸಹಸಾ ತ್ಯಾಗಶೀಲನಾತ್||೨೧||

Adhikarana samyagrogamukteShveva RutuShvayaM vidhiH (22) · Śloka 22

ಋತುಷ್ವೇವಂವಿಧೇಷ್ವೇಷ ವಿಧಿಃ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯೇ ಚ ದೇಹಿನಾಮ್| ನಿರ್ದಿಶ್ಯತೇಽನ್ಯರೂಪೇಷು ವಿರುದ್ಧಜ್ಞನಿಕೋ ವಿಧಿಃ||೨೨||

Adhikarana RutoH lakShaNatrayaM sUtra~jca (4) · Śloka 4

ಮಾಸರಾಶಿಸ್ವರೂಪಾಖ್ಯಮೃತೋರ್ಯಲ್ಲಕ್ಷಣತ್ರಯಮ್| ಯಥೋತ್ತರಂ ಭಜೇಚ್ಚರ್ಯಾಂ ತತ್ರ ತಸ್ಯ ಬಲಾದಿತಿ||೨೩|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಋತುಚರ್ಯಾನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪||