4. r̥tucaryā

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாத துசர்யாஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

Adhikarana kAlalakShaNam (2) · Śloka 2

காலோ ஹி நாம பகவாநநாதிநிதநோ யதோபசிதகர்மாநுஸாரீ யதநுரோதாதாதித்யாதயஃ காதயஶ்ச மஹாபூதவிஶேஷாஸ்ததா ததா விபரிணமந்தோ ஜந்மவதாஂ ஜந்மமரணஸ்யர்துரஸவீர்யதோஷதேஹபலவ்யாபத்ஸம்பதாஞ்ச காரணத்வஂ ப்ரத்யயதாஂ ப்ரதிபத்யந்தே||௨||

Adhikarana kAlasya dvAdashabhedAH (3) · Śloka 3

ஸ மாத்ராகாஷ்டாகலாநாடிகாமுஹூர்தயாமாஹோராத்ரபக்ஷமாஸர்த்வயநவர்ஷபேதேந த்வாதஶதா விபஜ்யதே||௩||

Adhikarana mAtrAdInAM lakShaNAni (4) · Śloka 4

தத்ராக்ஷிநிமேஷோ மாத்ரா| தாஃ பஞ்சதஶ காஷ்டா| தாஃ த்ரிஂஶத் கலா| தாஃ ஸதஶபாகா விஂஶதிர்நாடிகா| நாடிகாத்வயஂ முஹூர்தஶ்ச| தே துல்யராத்ரிந்திவே ராஶிபாகே சத்வாரஃ பாதோநோ யாமஃ| தைஶ்சதுர்பிஃ அஹோராத்ரிஶ்ச| பஞ்சதஶாஹோராத்ராஃ பக்ஷஃ| பக்ஷத்வயஂ மாஸஃ| ஸ ஶுக்லாந்தஃ| தைர்மார்கஶீர்ஷாதிபிர்த்விஸங்க்யைஃ க்ரமாத்தேமந்தஶிஶிரவஸந்தக்ரீஷ்மவர்ஷாஶரதாக்யாஃ ஷடதவோ பவந்தி| தேஷு ஶிஶிராதயஸ்த்ரயோ ரவேருதகயநமாதாநஞ்ச| ஶேஷா தக்ஷிணாயநஂ விஸர்கஶ்ச| தாவாதாநவிஸர்கௌ வர்ஷம்||௪||

Adhikarana AdAnakAlaH (5) · Śloka 5

தயோராதாமாக்நேயம்| தஸ்மிந் கலு காலஸ்வபாவமார்கபரிகஹீதோऽத்யர்தோஷ்ணாகபஸ்திஜாலமண்டலோऽர்கஃ தத்ஸம்பர்காத்வாயவஶ்ச தீவ்ரரூக்ஷாஃ ஸோமஜஂ குணமுபஶோஷயந்தோ ஜகதஃ ஸ்நேஹமாததாநா துக்ரமேணோபஜநிதரௌக்ஷ்யா ரூக்ஷாந் ரஸாஂஸ்திக்தகஷாயகடுகாநபிப்ரபலயந்தோ நணாஂ தௌர்பல்யமாவஹந்தி||௫||

Adhikarana visargakAlaH (6) · Śloka 6

விஸர்கஸ்து ஸௌம்யஃ| தஸ்மிந்நபி காலமார்கமேகவாதவர்ஷாபிஹதப்ரபாவே தக்ஷிணாயநகேऽர்கே ஶஶிநி சாவ்யாஹதபலே ஶிஶிராபிர்பாபிஃ ஶஶ்வதாப்யாயமாநே மாஹேந்த்ரஸலிலப்ரஶாந்தஸந்தாபே ஜகத்யரூக்ஷாஃ ரஸாஃ ப்ரவர்தந்தேऽம்லலவணமதுரா யதாக்ரமஂ பலஂ சோபசீயதே நணாமிதி||௬||

Adhikarana RutusharIrabalasvarUpam (7) · Śloka 7

பவதி சாத்ர- ஹேமந்தே ஶிஶிரே சாக்ர்யஂ விஸர்காதாநயோர்பலம்| ஶரத்வஸந்தயோர்மத்யஂ ஹீநஂ வர்ஷாநிதாகயோஃ||௭||

Adhikarana hemantartulakShaNam (8) · Śloka 8

தூமதூம்ரா ரஜோமந்தாஸ்துஷாராவிலமண்டலாஃ| திகாதித்யா மருச்சைத்யாதுத்தரோ ரோமஹர்ஷணஃ| லோத்ரப்ரியங்குபுந்நாகலவல்யஃ குஸுமோஜ்ஜ்வலாஃ| தப்தா கஜாஜமஹிஷவாஜிவாயஸஸூகராஃ| ஹிமாநீபடலச்சந்நாஃ லீநமீநவிஹங்கமாஃ| நத்யஃ ஸவாஷ்பாஃ ஸோஷ்மாணஃ கூபாபஶ்ச ஹிமாகமே||௮||

Adhikarana hemante caryA (9) · Śloka 9

தேஹோஷ்மாணோ விஶந்தோऽத ஶீதே ஶீதாநிலாஹதா| ஜடரே பிண்ட்தோஷ்மாணஂ ப்ரபலஂ குர்வதேऽநலம்| விஸர்கே பலிநாஂ ப்ராயஃ ஸ்வபாவாதிகுருக்ஷமம்| பஂஹணாந்யந்நபாநாநி யோஜயேத்தஸ்ய யுக்தயே| அநிந்தநோऽந்யதா ஸீதேதத்யுதீர்ணதயாऽதவா| தாதூநபி பசேதஸ்ய ததஸ்தேஷாஂ க்ஷயாந்மருத்| தேஜஃ ஸஹசரஃ குப்யேச்சீதஃ ஶீதே விஶேஷதஃ||௯||

Adhikarana hemantacaryA (10) · Śloka 10

அதோ ஹிமே பஜேத்ஸ்நிக்தாந்ஸ்வாத்வம்லலவணாந்ரஸாந்| பிலேஶயௌதகாநூப்ரஸஹாநாஂ பதாநி ச| மாஂஸாநி குடபிஷ்டோத்தமத்யாந்யபிநவாநி ச| மாஷேக்ஷுக்ஷீரவிகதிவஸாதைலநவௌதநாந்| வ்யாயாமோத்வர்தநாப்யங்கஸ்வேததூமாஞ்ஜநாதபாந்| ஸுகோதகஂ ஶௌசவிதௌ பூமிகர்பகஹாணி ச| ஸாங்காரயாநாஂ ஶய்யாஞ்ச குதகம்பலஸஂஸ்கதாம்| குங்குமேநாநுலிப்தாங்கோ குருணாऽகருணாபி வா| லகூஷ்ணைஃ ப்ராவதஃ ஸ்வப்யாத்காலே தூபாதிவாஸிதஃ| பீநாங்கநாஸஂஸர்கநிவாரிதஹிதமாநிலஃ||௧௦||

Adhikarana shishirartulakShaNantatra caryAtideshashca (11) · Śloka 11

ஶிஶிரே ஶீதமதிகஂ மேகமாருதவர்ஷஜம்| ரௌக்ஷ்யமாதாநஜஂ தஸ்மாத்கார்யஃ பூர்வோऽதிகஂ விதிஃ||௧௧||

Adhikarana vasantartulakShaNam (12) · Śloka 12

வஸந்தே தக்ஷிணோ வாயுராதாம்ரகிரணோ ரவிஃ| நவப்ரவாலத்வக்பத்ராஃ பாதபாஃ ககுபோऽமலாஃ| கிஂஶுகாஶோகசூதாதிவநராஜிவிராஜிதாஃ| கோகிலாலிகுலாலாபகலகோலாஹலாகுலாஃ||௧௨||

Adhikarana vasante caryA (13) · Śloka 13

ஶிஶிரே ஸமுசிதஃ ஶ்லேஷ்மா திநகத்பாபிரீரிதஃ| ததா ப்ரபோதமாநோऽக்நிஂ ரோகாந் ப்ரகுருதே பஹூந்| அதோऽஸ்மிஂஸ்தீக்ஷ்ணவமநதூமகண்டூஷநாவநம்| வ்யாயாமோத்வர்தநக்ஷௌத்ரயவகோதூமஜாங்கலாந்| ஸேவேத ஸுஹத்யுத்யாநயுவதீஶ்ச மநோரமாஃ| ஸ்நாதஃ ஸ்வலங்கதஃ ஸ்ரக்வீ சந்தநாகருரூஷிதஃ| விசித்ராமத்ரவிந்யஸ்தாந் ஸஹகாரோத்பலாங்கிதாந்| நிர்கதாஂஶ்சாஸவாரிஷ்டஶீதுமார்த்வீகமாதவாந்| க்வதிதஂ முஸ்தஶுண்ட்யம்புஸாராம்பஃ க்ஷௌத்ரவாரி வா| குருஶீததிவாஸ்வப்நஸ்நிக்தாம்லமதுராஂஸ்த்யஜேத்||௧௩||

Adhikarana grIShmartulakShaNam (14) · Śloka 14

க்ரீஷ்மேऽதஸீபுஷ்பநிபஸ்தீக்ஷ்ணாஂஶுர்தாவதீபிதாஃ| திஶோ ஜ்வலந்தி பூமிஶ்ச மாருதோ நைதோ ஸுகஃ| ப்ரவாதாதபஸஂஸ்வேதைர்ஜந்தவோ ஜ்வரிதா இவா| தாபார்ததுங்கமாதங்கமஹிஷைஃ கலுஷீகதாஃ| திவாகரகராங்காரநிகரக்ஷபிதாம்பஸஃ| ப்ரவத்தரோதஸோ நத்யஶ்சாயாஹீநா மஹீருஹாஃ| விஶீர்ணஜீர்ணபர்ணாஶ்ச ஶுஷ்கவல்கலதாங்கிதாஃ||௧௪||

Adhikarana grIShmacaryA (15) · Śloka 15

ஆதத்தே ஜகதஸ்தேஜஸ்ததாऽதித்யோ பஶஂ யதஃ| வ்யாயாமாதபகட்வம்லலவணோஷ்ணஂ த்யஜேததஃ| மத்யஂ ந ஸேவ்யஂ ஸ்வல்பஂ வா ஸேவ்யஂ ஸுபஹுவாரி வா| அந்யதா ஶோபஶைதில்யதாஹமோஹாந்கரோதி தத்| நவமத்பாஜநஸ்தாநி ஹத்யாநி ஸுரபீணி ச| பாநகாநி ஸமந்தாநி ஸிதாட்யாநி ஹிமாநி ச| ஸ்வாது ஶீதஂ த்ரவஂ சாந்நஂ ஜாங்கலாந்மகபக்ஷிணஃ| ஶாலிக்ஷீரகதத்ராக்ஷாநாலிகேராம்பு ஶர்கராஃ| தாலவந்தாநிலாந்ஹாராந்ஸ்ரஜஃ ஸகமலோத்பலாஃ| தந்வீர்மணாலவலயாஃ காந்தாஶ்சந்தநரூஷிதாஃ| ஸராஂஸி வாபீஃ ஸரிதஃ காநநாநி ஹிமாநி ச| ஸுரபீணி நிஷேவேத வாஸாஂஸி ஸுலகூநி ச| நிஷ்பதத்யந்த்ரஸலிலே ஸ்வப்யாத்தாராகஹே திவா| ராத்ரௌ சாऽகாஶதலகே ஸுகந்திகுஸுமாஸ்ததே| கர்பூரசந்தநார்த்ராங்கோ விரலாநங்கஸங்கமஃ||௧௫||

Adhikarana varShartulakShaNam (16) · Śloka 16

வர்ஷாஸு வாருணோ வாயுஃ ஸர்வஸஸ்யஸமுத்கமஃ| பிந்நேந்த்ரநீலநீலாப்ரவந்தமந்தாவிலஂ நபஃ| தீர்கிகாநவவார்யௌகமக்நஸோபாநபங்க்தயஃ| வாரிதாராபஶாகாதவிகாஸிதஸரோருஹாஃ| ஸரிதஃ ஸாகராகாரா பூரவ்யக்தஜலஸ்தலா| மந்த்ரஸ்தநிதஜீமூதஶிகிதர்துரநாதிதா| இந்த்ரகோபதநுஃகண்டவித்யுதுத்யோததீபிதா| பரிதஃ ஶ்யாமலதணா ஸிலிந்த்ரகுடஜோஜ்ஜ்வலா||௧௬||

Adhikarana varShAcaryA (17) · Śloka 17

ததாऽऽதாநாபலே தேஹே மந்தேऽக்நௌ பாதிதே புநஃ| வஷ்டிபூவாஷ்பதோயாம்லபாகதுஷ்டஶ்சலாதிபிஃ| பஸ்திகர்ம நிஷேவேத கதஸஂஶோதநக்ரமஃ| புராணஶாலிகோதூமயவாந்யூஷரஸைஃ கதைஃ| நிகதஂ மதிராரிஷ்டமார்த்வீகஂ ஸ்வல்பமம்பு வா| திவ்யஂ க்வதிதகூபோத்தஂ சௌண்டஂ ஸாரஸமேவ வா| வஷ்டிவாதாகுலே த்வஹ்நி போஜநஂ க்லேதவாதஜித்| பரிஶுஷ்கஂ லகு ஸ்நிக்தமுஷ்ணாம்லலவணஂ பஜேத்| ப்ராயோऽந்நபாநஂ ஸக்ஷௌத்ரஂ ஸஂஸ்கதஂ ச கநோதயே| அஸரீஸபபூவாஷ்பஶீதமாருதஶீகரம்| ஸாக்நியாநஞ்ச பவநஂ நிர்தஂஶமஶகோந்துரம்| ப்ரகர்ஷோத்வர்தநஸ்நாநதூமகந்தாகருப்ரியஃ| யாயாத்கரேணுமுக்யாபிஶ்சித்ரஸ்ரக்வஸ்த்ரபூஷிதஃ| நதீஜலோதமந்தாஹஃ ஸ்வப்நாதித்ரவமைதுநம்| துஷாரபாதசரணவ்யாயாமார்ககராஂஸ்த்யஜேத்||௧௭||

Adhikarana sharadRutulakShaNam (18) · Śloka 18

ஶரதி வ்யோம ஶுப்ராப்ரஂ கிஞ்சித்பங்காங்கிதா மஹீ| ப்ரகாஶகாஶஸப்தாஹ்வகுமுதா ஶாலிஶாலிநீ| விக்ஷிப்ததீக்ஷ்ணகிரணோ மேத்யௌகவிகமாத்ரவிஃ| பப்ருவர்ணோऽதிவிமலாஃ க்ரௌஞ்சமாலாகுலா திஶஃ| கமலாந்தரஸஂலீநமீநஹஂஸாஂஸகட்டநைஃ| தரங்கபங்கதுங்காநி ஸராஂஸி விமலாநி ச||௧௮||

Adhikarana sharadi caryA (19) · Śloka 19

வர்ஷாஶீதோசிதாங்காநாஂ ஸஹஸைவார்கரஶ்மிபிஃ| தப்தாநாஂ ஸஞ்சிதஂ பூர்வஂ ததா பித்தஂ ப்ரகுப்யதி| ஶஸ்தஂ திக்தஹவிஃபாநஂ விரேகோऽஸ்ரஸ்ருதிஃ ஸதா| ஶீதஂ லக்வந்நபாநஂ ச கஷாயஸ்வாதுதிக்தகம்| ஶாலிஷஷ்டிககோதூமயவமுத்கஸிதாமது| படோலாமலகஂ த்ராக்ஷா ஜாங்கலஂ க்ஷுத்வதாஂ பஶம்| திவா திவாகரகரைர்நிஶாகரகரைர்நிஶி| ஸந்தப்தஂ ஹ்லாதிதஂ தோயமகஸ்த்யேநாவிஷீகதம்| நிர்மலஂ ஶுசி காலேந பக்வஂ பாநேऽமதோபமம்| ஹஂஸௌகபக்ஷவிக்ஷேபப்ரமரபங்க்திஷு| ஸுஸரோருஹஸேவ்யாஸு ஸரஸீஷு ப்லவேத் ச| லகுஶுத்தாம்பரஃ ஸ்ரக்வீ ஶீதோஶீரவிலேபநஃ| ஸேவேத சந்த்ரகிரணாந்ப்ரதோஷே ஸௌதமாஶ்ரிதஃ| தப்திதத்யாதபக்ஷாரவஸாதைலபுரோநிலாந்| தீக்ஷ்ணமத்யதிவாஸ்வப்நதுஷாராஂஶ்ச விவர்ஜயேத்||௧௯||

Adhikarana sarvartuShu ShaDsopayogakramaH (20) · Śloka 20

நித்யஂ ஸர்வரஸாப்யாஸஃ ஸ்வஸ்வாதிக்யமதாவதௌ||௨௦||

Adhikarana RutusandhiH caryAkramashca (21) · Śloka 21

த்வோரந்தாதிஸப்தாஹாவதுஸந்திரிதி ஸ்மதஃ| தத்ர பூர்வோ விதிஸ்த்யாஜ்யஃ ஸேவநீயோऽபரஃ க்ரமாத்| அஸாத்ம்யஜா ஹி ரோகாஃ ஸ்யுஃ ஸஹஸா த்யாகஶீலநாத்||௨௧||

Adhikarana samyagrogamukteShveva RutuShvayaM vidhiH (22) · Śloka 22

துஷ்வேவஂவிதேஷ்வேஷ விதிஃ ஸ்வாஸ்த்யே ச தேஹிநாம்| நிர்திஶ்யதேऽந்யரூபேஷு விருத்தஜ்ஞநிகோ விதிஃ||௨௨||

Adhikarana RutoH lakShaNatrayaM sUtra~jca (4) · Śloka 4

மாஸராஶிஸ்வரூபாக்யமதோர்யல்லக்ஷணத்ரயம்| யதோத்தரஂ பஜேச்சர்யாஂ தத்ர தஸ்ய பலாதிதி||௨௩|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே துசர்யாநாம சதுர்தோऽத்யாயஃ||௪||