Adhikarana atha yantrashastravidhirnAma catustriMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో యంత్రశస్త్రవిధిం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातो यन्त्रशस्त्रविधिं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ynatraprayojanaM yantrANAmasa~gKyeyatva~jca (2) · Śloka 2
మనఃశరీరబాధకరాణి శల్యాని| తేషాం నానావిధానాం శల్యానాం నానాప్రదేశనివిష్టానామాహరణేఽభ్యుపాయో యంత్రాణ్యర్శోభగందరాదిషు| శస్త్రక్షారాగ్న్యవచారణే శేషాంగరక్షణే చ| తథా బస్తిప్రణయనాదౌ శృంగాలాబుఘటికాదయో జాంబబౌష్ఠాదీని| అన్యాన్యపి చానేకరూపాణ్యనేకకర్మాణి స్వస్థాతురోపకరణాని| అతః కర్మవశత్తేషామియత్తావధారణమశ్క్యం||2||
मनःशरीरबाधकराणि शल्यानि| तेषां नानाविधानां शल्यानां नानाप्रदेशनिविष्टानामाहरणेऽभ्युपायो यन्त्राण्यर्शोभगन्दरादिषु| शस्त्रक्षाराग्न्यवचारणे शेषाङ्गरक्षणे च| तथा बस्तिप्रणयनादौ शृङ्गालाबुग़टिकादयो जाम्बबौष्ठादीनि| अन्यान्यपि चानेकरूपाण्यनेककर्माणि स्वस्थातुरोपकरणानि| अतः कर्मवशत्तेषामियत्तावधारणमश्क्यम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yantrasa~gKyAviShaye matAntaraM svamata~jca (3) · Śloka 3
అన్యే పునరేకోత్తరం యంత్రశతమిత్యాచక్షతే| ఇహ పునః సమా సతః షోఢా నిర్దిశ్యంతే| తద్యథా స్వస్తికసందంశతాలనాడీశలాకాఖ్యాన్యనుయంత్రాణి చ||3||
अन्ये पुनरेकोत्तरं यन्त्रशतमित्याचक्षते| इह पुनः समा सतः षोढा निर्दिश्यन्ते| तद्यथा स्वस्तिकसन्दंशतालनाडीशलाकाख़्यान्यनुयन्त्राणि च||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svastikayantravarNanamupayogasthala~jca (4) · Śloka 4
తత్ర స్వస్తికయంత్రాణి కంకసింహగృధ్రకురరాదివివిధవ్యాలముఖాన్యాకారానుగతాభిధానాని| ప్రాయశౌ లౌహాన్యష్టాదశాంగులాని| మసూరాకారప్రాంతైః కంఠే కీలరైవబద్ధాని మూలేఽంకుశవదావృత్తవారంగాణ్యస్థివినష్టశల్యోద్ధరణార్థాని| తేషాం సింహవ్యాఘ్రభుజంగమకరాదిముఖాని దృశ్యవారంగేషు శల్యేషు ప్రయోజయేత్| ఇతరేషు తు యథాయోగం వ్రణాకారానురోధేన కంకకాకకురరాదిముఖాని||4||
तत्र स्वस्तिकयन्त्राणि कङ्कसिंहगृध्रकुररादिविविधव्यालमुख़ान्याकारानुगताभिधानानि| प्रायशौ लौहान्यष्टादशाङ्गुलानि| मसूराकारप्रान्तैः कण्ठे कीलरैवबद्धानि मूलेऽङ्कुशवदावृत्तवारङ्गाण्यस्थिविनष्टशल्योद्धरणार्थानि| तेषां सिंहव्याग़्रभुजङ्गमकरादिमुख़ानि दृश्यवारङ्गेषु शल्येषु प्रयोजयेत्| इतरेषु तु यथायोगं व्रणाकारानुरोधेन कङ्ककाककुररादिमुख़ानि||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandaMshayantravarnanantadadhikArashca (5) · Śloka 5
సనిబంధనో నిర్నిబంధనశ్చ షోడశాంగులౌ సందంశౌ ద్వౌ భవతః| తౌ త్వఙ్మాంససిరాస్నాయుగతశల్యోద్ధరణార్థముపదిశ్యేతే| తథాన్యః సందంశః షడంగులోఽర్ధాంగులవిస్తృతో వక్రద్విబాహురంగుష్ఠాంగులిప్రాంతసమాగమాకృతిః సూక్ష్మశల్యాక్షిపక్ష్మవ్రణాధిమాంసాహరణే||5||
सनिबन्धनो निर्निबन्धनश्च षोडशाङ्गुलौ सन्दंशौ द्वौ भवतः| तौ त्वङ्मांससिरास्नायुगतशल्योद्धरणार्थमुपदिश्येते| तथान्यः सन्दंशः षडङ्गुलोऽर्धाङ्गुलविस्तृतो वक्रद्विबाहुरङ्गुष्ठाङ्गुलिप्रान्तसमागमाकृतिः सूक्ष्मशल्याक्षिपक्ष्मव्रणाधिमांसाहरणे||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mucuTIvarNanamadhikArashca (6) · Śloka 6
తద్వచ్చ ముచుటీ| సా తు ఋజుశ్లక్ష్ణా సూక్ష్మదంతర్జుర్ద్విభుజా మూలే రుచకనద్ధా వలయపీడనాచ్ఛిన్నార్మశేషగంభీరవ్రణాధిమాంసాహరణే||6||
तद्वच्च मुचुटी| सा तु ऋजुश्लक्ष्णा सूक्ष्मदन्तर्जुर्द्विभुजा मूले रुचकनद्धा वलयपीडनाच्छिन्नार्मशेषगम्भीरव्रणाधिमांसाहरणे||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlayantravarNanantadadhikArashca (7) · Śloka 7
తాలయంత్రే అపి ద్వే ద్వాదశాంగులే మత్స్యగలతాలకవదేకతాలకద్వితాలకే కర్ణనాడీశల్యాహరణార్థే||7||
तालयन्त्रे अपि द्वे द्वादशाङ्गुले मत्स्यगलतालकवदेकतालकद्वितालके कर्णनाडीशल्याहरणार्थे||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIyantrANi tadadhikArashca (8) · Śloka 8
నాడీయంత్రాణి సుషిరాణ్యనేకప్రకారాణ్యనేకప్రయోజనాన్యనేకతోముఖాన్యేకతోముఖాని చ భవంతి| స్రోతోగతశల్యదర్శనార్థమాహరణార్థం క్రియాసౌకర్యార్థమాచూషణార్థంచేతి| తాని స్రోతోద్వారపరిణాహాని యథాయోగప్రదీర్ఘాణి చ కుర్యాత్||8||
नाडीयन्त्राणि सुषिराण्यनेकप्रकाराण्यनेकप्रयोजनान्यनेकतोमुख़ान्येकतोमुख़ानि च भवन्ति| स्रोतोगतशल्यदर्शनार्थमाहरणार्थं क्रियासौकर्यार्थमाचूषणार्थञ्चेति| तानि स्रोतोद्वारपरिणाहानि यथायोगप्रदीर्ग़ाणि च कुर्यात्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana katicidvishiShTanADIyantrANi (9) · Śloka 9
కంఠశల్యదర్శనార్థం నాడీం దశంగులాయతాం పంచాంగులపరిణాహాం ద్వికర్ణస్య తు వారంగస్య సంగ్రహార్థం త్రిచ్ఛిద్రముఖాం నాడీం తత్ప్రమణతః కుర్యాత్| తథా చతుష్కర్ణస్య పంచచ్ఛిద్రముఖాం| శల్యనిర్ఘాతినీం తు పద్మకర్ణికాకారశీర్షాం ద్వాదశాంగులాం త్ర్యంగులసుషిరాం||9||
कण्ठशल्यदर्शनार्थं नाडीं दशङ्गुलायतां पञ्चाङ्गुलपरिणाहां द्विकर्णस्य तु वारङ्गस्य संग्रहार्थं त्रिच्छिद्रमुख़ां नाडीं तत्प्रमणतः कुर्यात्| तथा चतुष्कर्णस्य पञ्चच्छिद्रमुख़ाम्| शल्यनिर्ग़ातिनीं तु पद्मकर्णिकाकारशीर्षां द्वादशाङ्गुलां त्र्यङ्गुलसुषिराम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshoyantrantadadhikArashca (10) · Śloka 10
అర్శోయంత్రం త్రివిధం| తామ్రాయోహైమం దాంతం శారంగం వార్క్షం వా గోస్తనాకారం చతురంగులాయతం హస్తతలాయతమేకం పంచాంగులాని పరిణాహేన పుంసాం షడంగులాని స్త్రీణాం| ద్విచ్ఛిద్రం దర్శనార్థమేకచ్ఛిద్రం కర్మణి| తథా హి సుఖేన దర్శనం శస్త్రక్షారాగ్న్యనతిక్రమశ్చ| ఛిద్రం తు త్ర్యంగులాయతమంగుష్ఠోదరవిస్తారం| యదంగులమవశిష్టం తస్యాధోఽర్ధాంగులముపరి తథార్ధాంగులోచ్ఛ్రితోద్దృత్తకర్ణికం| తృతీయం తు తాదృషమేవ శమ్యాఖ్యం పార్శ్వచ్ఛిద్రరహితం పీడనార్థం| భగందరే తు ఛిద్రాదూర్ధ్వమోష్ఠమపనీయ కుర్వీత| తద్వచ్చ ఘ్రాణార్శోఽర్బుదయంత్రం నాడ్యాకారం ద్వ్యంగులాయతమేకచ్ఛిద్రం ప్రదేశినీపరీణాహం||10||
अर्शोयन्त्रं त्रिविधम्| ताम्रायोहैमं दान्तं शार्ङ्गं वार्क्षं वा गोस्तनाकारं चतुरङ्गुलायतं हस्ततलायतमेकं पञ्चाङ्गुलानि परिणाहेन पुंसां षडङ्गुलानि स्त्रीणाम्| द्विच्छिद्रं दर्शनार्थमेकच्छिद्रं कर्मणि| तथा हि सुख़ेन दर्शनं शस्त्रक्षाराग्न्यनतिक्रमश्च| छिद्रं तु त्र्यङ्गुलायतमङ्गुष्ठोदरविस्तारम्| यदङ्गुलमवशिष्टं तस्याधोऽर्धाङ्गुलमुपरि तथार्धाङ्गुलोच्छ्रितोद्दृत्तकर्णिकम्| तृतीयं तु तादृषमेव शम्याख़्यं पार्श्वच्छिद्ररहितं पीडनार्थम्| भगन्दरे तु छिद्रादूर्ध्वमोष्ठमपनीय कुर्वीत| तद्वच्च ग़्राणार्शोऽर्बुदयन्त्रं नाड्याकारं द्व्यङ्गुलायतमेकच्छिद्रं प्रदेशिनीपरीणाहम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggulitrANakamupayogashca (11) · Śloka 11
తథాంగులీత్రాణకమంగులీప్రవేశితం కించిత్స్థూలవృత్తౌష్ఠమూర్ధ్వాధశ్ఛిద్రం గోస్తనాకృతి చతురంగులందాంతం శారంగం వార్క్షం వా| తదృఢేన సూత్రేణ మణిబంధప్రతిబద్ధమాస్యవిస్రావణే యోజ్యం|11|
तथाङ्गुलीत्राणकमङ्गुलीप्रवेशितं किञ्चित्स्थूलवृत्तौष्ठमूर्ध्वाधश्छिद्रं गोस्तनाकृति चतुरङ्गुलन्दान्तं शार्ङ्गं वार्क्षं वा| तदृढेन सूत्रेण मणिबन्धप्रतिबद्धमास्यविस्रावणे योज्यम्|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yonivraNadarshanayantram (11) · Śloka 11
యోనివ్రణదర్శనే యంత్రం షోడశాంగులం| మధ్యే సుషిరం చతుర్భిత్తం చతుశ్శలాకం సంచారిణ్యా ముద్రయోర్ధ్వం నిబద్ధముత్పలముకులవక్త్రం మూలే శలాకాక్రమణాదుర్ధ్వవికాసి చ||11||
योनिव्रणदर्शने यन्त्रं षोडशाङ्गुलम्| मध्ये सुषिरं चतुर्भित्तं चतुश्शलाकं सञ्चारिण्या मुद्रयोर्ध्वं निबद्धमुत्पलमुकुलवक्त्रं मूले शलाकाक्रमणादुर्ध्वविकासि च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIvraNaprakShAlanABya~jjanayantre (12) · Śloka 12
నాడీవ్రణప్రక్షాలనాభ్యంజనయంత్రే షడంగులే బస్తియంత్రాకారే ముఖతోఽకర్ణికే మూలముఖయోరంగుష్ఠకలాయప్రవేశస్త్రోతసీ|12|
नाडीव्रणप्रक्षालनाभ्यञ्जनयन्त्रे षडङ्गुले बस्तियन्त्राकारे मुख़तोऽकर्णिके मूलमुख़योरङ्गुष्ठकलायप्रवेशस्त्रोतसी|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dakodare nADIyantravisheShaH (12) · Śloka 12
దకోదరే నాడీముభయతోద్వారాం పిచ్ఛనాడీం వ యుంజ్యాత్|12|
दकोदरे नाडीमुभयतोद्वारां पिच्छनाडीम् व युञ्ज्यात्|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehabastyAdiShu yathAsvaM yantroprayogaH (12) · Śloka 12
స్నేహబస్త్యుత్తరబస్తిప్రధమనధూమమూత్రవృద్ధినిరుద్ధమణిప్రభృతిషు యథాస్వమేవ యంత్రాణ్యుక్తాని||12||
स्नेहबस्त्युत्तरबस्तिप्रधमनधूममूत्रवृद्धिनिरुद्धमणिप्रभृतिषु यथास्वमेव यन्त्राण्युक्तानि||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shRu~ggayantramupayogas (13) · Śloka 13
శృంగంతు హ్రస్వమధ్యదీర్ఘమష్టాదశద్వాదశాంగులాయతం త్ర్యంగులప్రవేశముకమగ్రే సర్షపోపమచ్ఛిద్రం తనుచర్మనద్ధం చూచుకాకారం ముఖంచ| తద్వాతవిషరక్తాంబుదుష్టస్తన్యచూషణార్థ|13|
शृङ्गन्तु ह्रस्वमध्यदीर्घमष्टादशद्वादशाङ्गुलायतं त्र्यङ्गुलप्रवेशमुकमग्रे सर्षपोपमच्छिद्रं तनुचर्मनद्धं चूचुकाकारं मुखञ्च| तद्वातविषरक्ताम्बुदुष्टस्तन्यचूषणार्थ|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alAbuyantramupayogashca (13) · Śloka 13
శ్లేష్మరక్తాచూషణార్థస్త్వలాబుః| స ద్వాదశాంగులదీర్ఘోఽష్టాదశాంగులపరిణాహస్త్రిచతురంగులవృత్తసముచ్ఛ్రితముఖః పరివేష్టితదీప్తకుశబల్వజపిచుగర్భశ్చ ప్రయోజ్యః|13|
श्लेष्मरक्ताचूषणार्थस्त्वलाबुः| स द्वादशाङ्गुलदीर्ग़ोऽष्टादशाङ्गुलपरिणाहस्त्रिचतुरङ्गुलवृत्तसमुच्छ्रितमुख़ः परिवेष्टितदीप्तकुशबल्वजपिचुगर्भश्च प्रयोज्यः|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghaTIyantramupayogashca (13) · Śloka 13
తద్వదేవ చ మానకర్మాభ్యాం ఘటీ| సా తు గుల్మోన్నమనవిలయనార్థం చ||13||
तद्वदेव च मानकर्माभ्यां ग़टी| सा तु गुल्मोन्नमनविलयनार्थं च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shalAkAyantrANyeShaNAdiShu (14) · Śloka 14
శలాకాయంత్రాణ్యపి నానాకృతీని నానార్థాని యథాయోగం దైర్ఘ్యపరిణాహాని చ భవంతి| తేషామేషణకర్మణీ ద్వే గండూపదముఖే| స్రోతోగతశల్యాహరణార్థేఽష్టాంగులనవాంగులే ద్వే మసూరదలముఖే| షట్ శంకవః| తేషాం వ్యహనక్రియౌ ద్వాదశశోడశాంగులౌ ద్వావహిఫణాముఖౌ| తథా చాలనార్థే దశద్వాదశాంగులౌ శరపుంఖముఖౌ| ఆహరణార్థే బడిశముఖౌ| తథా గర్భశంకః శంకుతుల్యోఽష్టాదశాంగులః ప్రణతాగ్రో మూఢగర్భాహరణే| తథా సర్పఫణావదేవాగ్రావక్రం తదాఖ్యమశ్మర్యాహరణార్థం| తథా దంతనిర్ఘాతనం చతురంగులం శరపుంఖముఖం స్థూలవృత్తప్రాంతం||14||
शलाकायन्त्राण्यपि नानाकृतीनि नानार्थानि यथायोगं दैर्ग़्यपरिणाहानि च भवन्ति| तेषामेषणकर्मणी द्वे गण्डूपदमुख़े| स्रोतोगतशल्याहरणार्थेऽष्टाङ्गुलनवाङ्गुले द्वे मसूरदलमुख़े| षट् शङ्कवः| तेषां व्यहनक्रियौ द्वादशशोडशाङ्गुलौ द्वावहिफणामुख़ौ| तथा चालनार्थे दशद्वादशाङ्गुलौ शरपुङ्ख़मुख़ौ| आहरणार्थे बडिशमुख़ौ| तथा गर्भशङ्कः शङ्कुतुल्योऽष्टादशाङ्गुलः प्रणताग्रो मूढगर्भाहरणे| तथा सर्पफणावदेवाग्रावक्रं तदाख़्यमश्मर्याहरणार्थम्| तथा दन्तनिर्ग़ातनं चतुरङ्गुलं शरपुङ्ख़मुख़ं स्थूलवृत्तप्रान्तम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kArpAsoShNIShashalAkAdi pramArjanAdiShu (15) · Śloka 15
షట్ కార్పాసకృతోష్ణీషాణి వివిధవ్రణక్లేదక్షారప్రమార్జనక్రియాసు| తేషామపి దూరాసన్నఘ్రాణవ్రణోపయోగీని షట్ సప్తాంగులే ద్వే| పాయౌ దశద్వాదశాంగులే కర్ణశోధనం స్రువముఖమశ్వత్థపత్రాగ్రం| తథా క్షారాగ్నికర్మార్థే జాంబవోష్ఠాని ద్వాదశాష్టాంగులాని క్రమాద్వ్యంగులాంగులార్ద్ధాంగులఫలాని||15||
षट् कार्पासकृतोष्णीषाणि विविधव्रणक्लेदक्षारप्रमार्जनक्रियासु| तेषामपि दूरासन्नग़्राणव्रणोपयोगीनि षट् सप्ताङ्गुले द्वे| पायौ दशद्वादशाङ्गुले कर्णशोधनं स्रुवमुख़मश्वत्थपत्राग्रम्| तथा क्षाराग्निकर्मार्थे जाम्बवोष्ठानि द्वादशाष्टाङ्गुलानि क्रमाद्व्यङ्गुलाङ्गुलार्द्धाङ्गुलफलानि||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthUlashalAkAdi AntravRuddhyAdiShu (16) · Śloka 16
శాలాకాశ్చ స్థూలసూక్ష్మదీర్ఘహ్ర్స్వమధ్యాః| ఆంత్రవృద్ధౌ త్వర్ధేందువక్రా మధ్యోర్ధ్వనిర్గతశలాకాః దహనే నాసార్శోఽర్బుదయోః కోలాస్థిదలమాత్రముఖా వేల్లితౌష్ఠా| క్షారవిషౌషధప్రాణిధానాయ చ దర్వ్యస్తిస్రోఽష్టాంగులా దర్వ్యాకారాః కనిష్ఠికానామికామధ్యమాంగులినఖపరిమాణనిమ్నముఖాస్తథాంజలిసంస్థానాః| ఉత్తరబస్త్యంజనాదిషు యథాయథమేవోపదిష్టాని||16||
शालाकाश्च स्थूलसूक्ष्मदीर्ग़ह्र्स्वमध्याः| आन्त्रवृद्धौ त्वर्धेन्दुवक्रा मध्योर्ध्वनिर्गतशलाकाः दहने नासार्शोऽर्बुदयोः कोलास्थिदलमात्रमुख़ा वेल्लितौष्ठा| क्षारविषौषधप्राणिधानाय च दर्व्यस्तिस्रोऽष्टाङ्गुला दर्व्याकाराः कनिष्ठिकानामिकामध्यमाङ्गुलिनख़परिमाणनिम्नमुख़ास्तथाञ्जलिसंस्थानाः| उत्तरबस्त्यञ्जनादिषु यथायथमेवोपदिष्टानि||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuyantrANi (17) · Śloka 17
అనుయంత్రాణ్యయస్కాంతరజ్జుచర్మాంత్రవస్త్రాశ్మముద్గరపాణిపాదతలాంగులిజిహ్వాదంతముకశాకా-నఖబాలాశ్వకాలపాకహర్షభయాని| ఏతాని దేహే సర్వస్మిన్ దేహస్యావయవేఽపి వా| సంధౌ కోష్ఠధమన్యాం చ యథాయోగం ప్రయోజయేత్||17||
अनुयन्त्राण्ययस्कान्तरज्जुचर्मान्त्रवस्त्राश्ममुद्गरपाणिपादतलाङ्गुलिजिह्वादन्तमुकशाका-नख़बालाश्वकालपाकहर्षभयानि| एतानि देहे सर्वस्मिन् देहस्यावयवेऽपि वा| सन्धौ कोष्ठधमन्यां च यथायोगं प्रयोजयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yantrakarmANi (18) · Śloka 18
యంత్రకర్మాణి తు నిర్ఘాతనపూరణబంధనవ్యహనపరివర్త్తనచాలనవివరణపీడనమార్గశోధనవికర్షణాహరణవ్యథనోన్నమనవినమనభంజనోన్మథనాచూషణైషణదారణర్జుకరణప్రక్షాలనప్రధమనాంజనప్రమార్జనాని బాహుల్యేన చతుర్వింశతిర్భవంతి||18||
यन्त्रकर्माणि तु निर्ग़ातनपूरणबन्धनव्यहनपरिवर्त्तनचालनविवरणपीडनमार्गशोधनविकर्षणाहरणव्यथनोन्नमनविनमनभञ्जनोन्मथनाचूषणैषणदारणर्जुकरणप्रक्षालनप्रधमनाञ्जनप्रमार्जनानि बाहुल्येन चतुर्विंशतिर्भवन्ति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ka~gkamuKayantrasya shreShThatA (19) · Śloka 19
నివర్త్తతే సాధ్వవగాహతే చ గ్రాహ్యం గృహీత్వోద్ధరతే చ యస్మాత్| యంత్రేష్వతః కంకముఖం ప్రధానం స్థానేషు సర్వేష్వధికారి యచ్చ||19||
निवर्त्तते साध्ववगाहते च ग्राह्यं गृहीत्वोद्धरते च यस्मात्| यन्त्रेष्वतः कङ्कमुख़ं प्रधानं स्थानेषु सर्वेष्वधिकारि यच्च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrANi ShaDviMshatiH (20) · Śloka 20
శస్త్రాణి తు షడ్వింశతిర్భవంతి| తద్యథా దంతలేఖనమండలాగ్రవృద్ధిపత్రోత్పలపత్రాధ్యర్ధధారముద్రికాకర్త్తరీసర్పవక్త్రకరపత్రకుశాపత్రాటీముఖాంతర్ముఖశరారీముఖత్రికూర్చకుఠారికావ్రీహిముఖశలాకావేతసపత్రారాకర్ణవ్యధనసూచీసూచీకూర్చఖర్జషిణీబడిశనఖశస్త్రాణి చేతి| ప్రాయశ్చ తాని షడంగులాని సుధ్మతావర్తితాయోఘటితాన్యుత్పలపత్రనీలాని సుగ్రహాణి సురూపాణి సుధారాణి సుసమాహితముఖాగ్రాణ్యకరాలాని ప్రత్యేకం చ ప్రాయో ద్విత్రాణి స్వప్రమాణార్ధచతుర్థభాగఫలాని| తాని వ్యాధిదేశవశాత్ ప్రయుంజీత| తేషాం నామభిరేవాకృతయః ప్రాయేణ యంత్రవద్వ్యాఖ్యాతాః||20||
शस्त्राणि तु षड्विंशतिर्भवन्ति| तद्यथा दन्तलेख़नमण्डलाग्रवृद्धिपत्रोत्पलपत्राध्यर्धधारमुद्रिकाकर्त्तरीसर्पवक्त्रकरपत्रकुशापत्राटीमुख़ान्तर्मुख़शरारीमुख़त्रिकूर्चकुठारिकाव्रीहिमुख़शलाकावेतसपत्राराकर्णव्यधनसूचीसूचीकूर्चख़र्जषिणीबडिशनख़शस्त्राणि चेति| प्रायश्च तानि षडङ्गुलानि सुध्मतावर्तितायोग़टितान्युत्पलपत्रनीलानि सुग्रहाणि सुरूपाणि सुधाराणि सुसमाहितमुख़ाग्राण्यकरालानि प्रत्येकं च प्रायो द्वित्राणि स्वप्रमाणार्धचतुर्थभागफलानि| तानि व्याधिदेशवशात् प्रयुञ्जीत| तेषां नामभिरेवाकृतयः प्रायेण यन्त्रवद्व्याख़्याताः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrmaNAmupayogasthAnam (21) · Śloka 21
తత్ర త్ర్యమాద్యం లేఖనే| వృద్ధిపత్రాదీని త్రీణి పాటనే| చత్వారి భేదనే| మండలాగ్రాదీన్యష్టౌ ఛేదనే| కుశపత్రాదీని పంచ ప్రచ్ఛానే| కుఠారికాదీని షట్ వ్యధనే| తేషామారావ్రీహిముఖే భేదనే ఛేదనే చ| సూచ్యః సీవనే| సూచీకూర్చః కుట్టనే| ఖజో మథనే| ఏషిణ్యేషణే భేదనే చ| బడిశో గ్రహణే| నఖశస్త్రముద్ధరణే| ఛేద్యభేద్యలేఖ్యప్రచ్ఛానేషు చ| ఇతి ద్వాదశవిధే శస్త్రకర్మణ్యుపయోగః||21||
तत्र त्र्यमाद्यं लेख़ने| वृद्धिपत्रादीनि त्रीणि पाटने| चत्वारि भेदने| मण्डलाग्रादीन्यष्टौ छेदने| कुशपत्रादीनि पञ्च प्रच्छाने| कुठारिकादीनि षट् व्यधने| तेषामाराव्रीहिमुख़े भेदने छेदने च| सूच्यः सीवने| सूचीकूर्चः कुट्टने| ख़जो मथने| एषिण्येषणे भेदने च| बडिशो ग्रहणे| नख़शस्त्रमुद्धरणे| छेद्यभेद्यलेख़्यप्रच्छानेषु च| इति द्वादशविधे शस्त्रकर्मण्युपयोगः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantaleKanashastramupayogashca (22) · Śloka 22
విశేషతస్తు దంతలేఖనం సుప్రబంధవచ్చతురస్రమేకధారం దంతశర్కరాలేఖనే||22||
विशेषतस्तु दन्तलेख़नं सुप्रबन्धवच्चतुरस्रमेकधारं दन्तशर्करालेख़ने||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDalAgrashastramupayogashca (23) · Śloka 23
మండలాగ్రం, ప్రదేశిన్యంతర్నఖవిస్తృతఫలం తత్లేఖనచ్ఛేదనయోర్వర్త్మరోగోత్సన్నదంతమాంసదుర్నివిష్టవ్రణగలశుండికాదిషు ప్రయోజ్యం||23||
मण्डलाग्रं, प्रदेशिन्यन्तर्नख़विस्तृतफलं तत्लेख़नच्छेदनयोर्वर्त्मरोगोत्सन्नदन्तमांसदुर्निविष्टव्रणगलशुण्डिकादिषु प्रयोज्यम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvividhaM vRuddhipatramupayogashca (24) · Śloka 24
వృద్ధిపత్రం క్షురాకారం తత్తూన్నతే గంభీరే వా శ్వయథావృజుసూచ్యగ్రమిష్టం| విపరీతే తు పృష్ఠతోఽవనతధారం||24||
वृद्धिपत्रं क्षुराकारं तत्तून्नते गम्भीरे वा श्वयथावृजुसूच्यग्रमिष्टम्| विपरीते तु पृष्ठतोऽवनतधारम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggulishastrakamupayogashca (25) · Śloka 25
అంగులిశస్త్రకం ముద్రికానిర్గతముఖం వృద్ధిపత్రమండలాగ్రాధ్యర్ధధారాన్యతమతుల్యార్ధాంగులాయతధారం ప్రదేశినీప్రథమపర్వప్రమాణర్పణవృత్తముద్రికం దృఢసూత్రప్రతిబంధం కంఠరోగేషు ప్రయుజ్యతే||25||
अङ्गुलिशस्त्रकं मुद्रिकानिर्गतमुख़ं वृद्धिपत्रमण्डलाग्राध्यर्धधारान्यतमतुल्यार्धाङ्गुलायतधारं प्रदेशिनीप्रथमपर्वप्रमाणर्पणवृत्तमुद्रिकं दृढसूत्रप्रतिबन्धं कण्ठरोगेषु प्रयुज्यते||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kartarishastramupayogashca (26) · Śloka 26
కర్తరీ త్రిభాగపాశా వ్రణస్నాయుకేశసూత్రచ్ఛేదనార్థా|26|
कर्तरी त्रिभागपाशा व्रणस्नायुकेशसूत्रच्छेदनार्था|२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpavaktrashastramupayogashca (26) · Śloka 26
సర్పవక్త్రం వక్రమర్ధాంగులఫలం ఘ్రాణకర్ణార్శోఽర్బుదచ్ఛేదనార్థం|26|
सर्पवक्त्रं वक्रमर्धाङ्गुलफलं ग़्राणकर्णार्शोऽर्बुदच्छेदनार्थम्|२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karapatrashastramupayogashca (26) · Śloka 26
కరపత్రశస్త్రం దశాంగులం ద్వ్యంగులవిస్తారం సూక్ష్మదంతం ఖరధారం సుత్సరునిబద్ధమస్థిచ్ఛేదనార్థం|26|
करपत्रशस्त्रं दशाङ्गुलं द्व्यङ्गुलविस्तारं सूक्ष्मदन्तं ख़रधारं सुत्सरुनिबद्धमस्थिच्छेदनार्थम्|२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kushapatrATImuKe shastre ,antarmuKashastram (26) · Śloka 26
కుశపత్రాటీముఖే ద్వ్యంగులఫలే| అంతర్ముఖమర్ధచంద్రాకారమధ్యర్ధాంగులఫలం||26||
कुशपत्राटीमुख़े द्व्यङ्गुलफले| अन्तर्मुख़मर्धचन्द्राकारमध्यर्धाङ्गुलफलम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuThArikAshastramupayogashca (27) · Śloka 27
కుఠారికా పృథుదండా గోదంతాకారా అర్ధాంగులఫలాస్థ్యాశ్రితసిరావ్యధార్థా|27|
कुठारिका पृथुदण्डा गोदन्ताकारा अर्धाङ्गुलफलास्थ्याश्रितसिराव्यधार्था|२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vrIhimuKashastramupayogashca (27) · Śloka 27
వ్రీహిముఖమధ్యర్ధాంగులఫలం మాంసలప్రదేశసిరావ్యధార్థం వర్ధ్మోదరగుల్మవిద్రధ్యాదివ్యధనభేదనార్థం చ|27|
व्रीहिमुख़मध्यर्धाङ्गुलफलं मांसलप्रदेशसिराव्यधार्थं वर्ध्मोदरगुल्मविद्रध्यादिव्यधनभेदनार्थं च|२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana li~gganAshavyadhArthaM shalAkA (27) · Śloka 27
శలాకోభయతోముఖీ కురబకముకులాగ్రా తామ్రమయీ లింగనాశవ్యధనార్థా||27||
शलाकोभयतोमुख़ी कुरबकमुकुलाग्रा ताम्रमयी लिङ्गनाशव्यधनार्था||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ArAshastramupayogashca (28) · Śloka 28
ఆరా చతురస్రార్ధాంగులవృత్తముఖా తావత్ప్రవేశా బహలకర్ణపాలీవ్యధార్థా పక్వామశోఫసందేహభేదనార్థా చ|28|
आरा चतुरस्रार्धाङ्गुलवृत्तमुख़ा तावत्प्रवेशा बहलकर्णपालीव्यधार्था पक्वामशोफसन्देहभेदनार्था च|२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNavyadhanashastram (28) · Śloka 28
కర్ణవ్యధనం త్ర్యంగులాయతమంగులసుషిరం ఘనం వా యూథికాముకులాగ్రం||28||
कर्णव्यधनं त्र्यङ्गुलायतमङ्गुलसुषिरं ग़नं वा यूथिकामुकुलाग्रम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUcIshastram (29) · Śloka 29
సూచ్యస్తిస్రో వృత్తా నిగూఢదృఢపాశాః| తత్ర మాంసలేష్వవకాశేషు త్ర్యంగులా త్ర్యస్రా| సంధ్యస్థివ్రణేష్వల్పమాంసేషు చ ద్వ్యంగులా వృత్తా| పక్వామాశయయోర్మర్మసు చ సార్ధద్వ్యంగులా ధనుర్వక్రా వ్రీహిముఖా చ||29||
सूच्यस्तिस्रो वृत्ता निगूढदृढपाशाः| तत्र मांसलेष्ववकाशेषु त्र्यङ्गुला त्र्यस्रा| सन्ध्यस्थिव्रणेष्वल्पमांसेषु च द्व्यङ्गुला वृत्ता| पक्वामाशययोर्मर्मसु च सार्धद्व्यङ्गुला धनुर्वक्रा व्रीहिमुख़ा च||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUcIkUrcashastramupayogashca (30) · Śloka 30
సూచీకూర్చో వృత్తైకమూలోఽగ్రే సునిబద్ధసప్తాష్టసూచికః కుష్ఠశ్విత్రవ్యంగేలుప్తసుప్తాదిషు|30|
सूचीकूर्चो वृत्तैकमूलोऽग्रे सुनिबद्धसप्ताष्टसूचिकः कुष्ठश्वित्रव्यङ्गेलुप्तसुप्तादिषु|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Kajashastramupayogashca (30) · Śloka 30
ఖజస్త్వర్ధాంగులాయతాష్టకంటకముఖస్తామ్రో లౌహో వా నాసాభ్యంతరగతః శోణితమోక్షణార్థః|30|
ख़जस्त्वर्धाङ्गुलायताष्टकण्टकमुख़स्ताम्रो लौहो वा नासाभ्यन्तरगतः शोणितमोक्षणार्थः|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvividhameShaNIshastramupayogashca (30) · Śloka 30
ఏషణ్యా ద్వే సుశ్లక్ష్ణస్పర్శే తయోరేకాష్టాంగులా గతికోథశల్యస్రావవత్సు వ్రణేషు సుషిరాన్వేషణే| అన్యా సూచీ సంస్థానా క్షారాక్తసూత్రప్రతిబద్ధా నాడీనాం భగందరగతీనాం చ భేదనే|30|
एषण्या द्वे सुश्लक्ष्णस्पर्शे तयोरेकाष्टाङ्गुला गतिकोथशल्यस्राववत्सु व्रणेषु सुषिरान्वेषणे| अन्या सूची संस्थाना क्षाराक्तसूत्रप्रतिबद्धा नाडीनां भगन्दरगतीनां च भेदने|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baDishashastramupayogashca (30) · Śloka 30
బడిశోఽత్యవనతముఖః సూచీతీక్ష్ణాగ్రో గ్రహణే గలశుండికార్మాదేః|30|
बडिशोऽत्यवनतमुख़ः सूचीतीक्ष्णाग्रो ग्रहणे गलशुण्डिकार्मादेः|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana naKashastramupayogashca (30) · Śloka 30
నఖశస్త్రమష్టాంగులమేకతోఽశ్వకర్ణముఖమన్యతో వత్సదంతముఖం సూక్ష్మశల్యోద్ధతౌ||30||
नख़शस्त्रमष्टाङ्गुलमेकतोऽश्वकर्णमुख़मन्यतो वत्सदन्तमुख़ं सूक्ष्मशल्योद्धतौ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anushastrANi (31) · Śloka 31
అనుశస్త్రణి తు జలౌకః క్షారాగ్నిసూర్యకాంతకాచస్ఫటికకురువిందనఖశాకశేఫాలికాదిఖరపత్రసముద్రఫేనశుష్కగోమయాదీని|31|
अनुशस्त्रणि तु जलौकः क्षाराग्निसूर्यकान्तकाचस्फटिककुरुविन्दनख़शाकशेफालिकादिख़रपत्रसमुद्रफेनशुष्कगोमयादीनि|३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svabuddhyA yantrashastrakalpanam (31) · Śloka 31
స్వబుద్ధ్యా చ వికల్ప్య వివిధాని యంత్రశస్త్రాణి తత్కర్మాణి చోపకల్పయేత్|31|
स्वबुद्ध्या च विकल्प्य विविधानि यन्त्रशस्त्राणि तत्कर्माणि चोपकल्पयेत्|३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hastasya yantrashastreShu prAdhAnyam (31) · Śloka 31
హస్త ఏవ చాత్ర ప్రధానతమమస్తదధీనత్వాద్యంత్రశస్త్రాణాం||31||
हस्त एव चात्र प्रधानतममस्तदधीनत्वाद्यन्त्रशस्त्राणाम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yantrashastradoShAH apavAdashca (32) · Śloka 32
తత్ర దీర్ఘహ్రస్వస్థూలతనువక్రవిషమగ్రాహ్యగ్రాహిశిథిలతా ఇత్యష్టౌ యంత్రదోషాః| అత్రాద్యాః పంచ కుంఠఖండఖరధారాశ్చేత్యష్టావేవ శస్త్రదోషాః| అన్యత్ర కరపత్రాత్||32||
तत्र दीर्ग़ह्रस्वस्थूलतनुवक्रविषमग्राह्यग्राहिशिथिलता इत्यष्टौ यन्त्रदोषाः| अत्राद्याः पञ्च कुण्ठख़ण्डख़रधाराश्चेत्यष्टावेव शस्त्रदोषाः| अन्यत्र करपत्रात्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrakarmavisheSheNa pAyanAvisheShaH (33) · Śloka 33
తత్ర క్షారేణ పాయితం శస్త్రం శరశల్యాస్థిచ్ఛేదనేషు ఉదకేన మాంసచ్ఛేదనేశు| తైలేన పాటనభేదనేషు సిరావ్యధస్నాయుచ్ఛేదనేషు చ ప్రయుంజీత||33||
तत्र क्षारेण पायितं शस्त्रं शरशल्यास्थिच्छेदनेषु उदकेन मांसच्छेदनेशु| तैलेन पाटनभेदनेषु सिराव्यधस्नायुच्छेदनेषु च प्रयुञ्जीत||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhArApramANam (34) · Śloka 34
ధారా పునః ఛేదనానాం మాసూరీ లేఖనానామర్ధమాసూరీ| వ్యధనానాం విస్రావణానాం చ కైశికీ||34||
धारा पुनः छेदनानां मासूरी लेख़नानामर्धमासूरी| व्यधनानां विस्रावणानां च कैशिकी||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhaShashastragrahaNaprakAraH (35) · Śloka 35
తేషాం ఛేదనభేదనలేఖనానాం వృంతసాధారణే భాగే ప్రదేశినీమధ్యమాంగుష్ఠైః సుసమాహితో గృహ్ణీయాత్| వృంతాగ్రే విస్రావణాని ప్రదేశిన్యంగుష్ఠాంగులీభ్యాం| హస్తతలప్రచ్ఛాదితవృంతాగ్రం వ్రీహిముఖం ముఖే| మూలేష్వాహరణార్థాని| పాశస్యోపరి మధ్యే లఘుసందేశం కర్తరీం చ| శేషాణ్యపి యథాయోగం క్రియాసౌకర్యేణ||35||
तेषां छेदनभेदनलेख़नानां वृन्तसाधारणे भागे प्रदेशिनीमध्यमाङ्गुष्ठैः सुसमाहितो गृह्णीयात्| वृन्ताग्रे विस्रावणानि प्रदेशिन्यङ्गुष्ठाङ्गुलीभ्याम्| हस्ततलप्रच्छादितवृन्ताग्रं व्रीहिमुख़ं मुख़े| मूलेष्वाहरणार्थानि| पाशस्योपरि मध्ये लग़ुसन्देशं कर्तरीं च| शेषाण्यपि यथायोगं क्रियासौकर्येण||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nishAtanI , dhArAsaMsthApanam (36) · Śloka 36
నిశాతనీ తు తేషాం సుశ్లక్ష్ణా శిలా మాషముద్గప్రభా| ధారాసంస్థాపనం చ శాల్మలీఫలకం||36||
निशातनी तु तेषां सुश्लक्ष्णा शिला माषमुद्गप्रभा| धारासंस्थापनं च शाल्मलीफलकम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidyasya yogyAkaraNAvashyakatA (37) · Śloka 37
న చాధిగతశాస్త్రోఽప్యకృతయోగ్యః సుబహుశో వాప్యదృష్టకర్మా శస్త్రకర్మణి ప్రవర్త్తేత| సిరాస్నాయుమర్మాదివ్యాప్తత్వాద్దేహస్య| తస్మాత్ సరోమచర్మపుష్పఫలాలాబుత్రపుసోదకపంకపూర్ణదృతిబస్తివర్ధ్మమాంసపేశికోత్పలనాలాదిషు కుర్యాత్| తథా ఘటపార్శ్వస్రోతస్యంభోభిః పూర్ణేన నేత్రేణ బస్తిపీడనయోగ్యాం మృదుమాంసఖండేష్వగ్నిక్షారావచరణయోగ్యాం| పుస్తమయపురుషాంగప్రత్యంగేషు బంధనయోగ్యాం||37||
न चाधिगतशास्त्रोऽप्यकृतयोग्यः सुबहुशो वाप्यदृष्टकर्मा शस्त्रकर्मणि प्रवर्त्तेत| सिरास्नायुमर्मादिव्याप्तत्वाद्देहस्य| तस्मात् सरोमचर्मपुष्पफलालाबुत्रपुसोदकपङ्कपूर्णदृतिबस्तिवर्ध्ममांसपेशिकोत्पलनालादिषु कुर्यात्| तथा ग़टपार्श्वस्रोतस्यम्भोभिः पूर्णेन नेत्रेण बस्तिपीडनयोग्यां मृदुमांसख़ण्डेष्वग्निक्षारावचरणयोग्याम्| पुस्तमयपुरुषाङ्गप्रत्यङ्गेषु बन्धनयोग्याम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidyaH mRutashIrasyA~ggapratya~ggAnAM pratyakShadarshanaM kuryAt (38) · Śloka 38
అపి చ-యుక్తకారీ భిషగ్బుభూషుః పురుషం సంపుర్ణగాత్రమవిషహతమదీర్ఘవ్యాధిపీడితం నిష్కృష్టదృష్టాంత్రమావహంత్యామాపగాయాం ముంజబల్బజవేష్టితం పంచరస్థమప్రకాశే దేశే కోథయేత్| తం సమ్యక్ప్రకుథితం చోద్ధృత్యాయతదేహం కృత్వోశీరవేణుకూర్చాదీనామన్యతమేన శనైః శనైరవఘృష్య త్వగాదీన్ సర్వానేవ బాహ్యాభ్యంతరానంగసిరాస్నాయ్వాదీనవయవానాచార్యోపదర్శితేనాగమేన చక్షుషా చ లక్షయేత్||38||
अपि च-युक्तकारी भिषग्बुभूषुः पुरुषं सम्पुर्णगात्रमविषहतमदीर्ग़व्याधिपीडितं निष्कृष्टदृष्टान्त्रमावहन्त्यामापगायां मुञ्जबल्बजवेष्टितं पञ्चरस्थमप्रकाशे देशे कोथयेत्| तं सम्यक्प्रकुथितं चोद्धृत्यायतदेहं कृत्वोशीरवेणुकूर्चादीनामन्यतमेन शनैः शनैरवग़ृष्य त्वगादीन् सर्वानेव बाह्याभ्यन्तरानङ्गसिरास्नाय्वादीनवयवानाचार्योपदर्शितेनागमेन चक्षुषा च लक्षयेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAstradarshanaM pratyakShadarshana~jca j~jAnavardhanAya (39) · Śloka 39
ఇతి శాస్త్రేణ యద్దృష్టం దృష్టం ప్రత్యక్షతశ్చ యత్| సమాగతం తదుభయం భూయో జ్ఞానం వివర్ధయేత్||39||
इति शास्त्रेण यद्दृष्टं दृष्टं प्रत्यक्षतश्च यत्| समागतं तदुभयं भूयो ज्ञानं विवर्धयेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrakoshaH (40-41) · Śloka 41
స్యాన్నవాంగులవిస్తారః సుఘనో ద్వాదశాంగులః| క్షౌమపత్రోర్ణకౌశేయదుకూలమృదుచర్మజః| విన్యస్తపాశః సుస్యూతః సాంతరోర్ణాస్థశస్త్రకః| శలాకాపిహితాస్యశ్చ శస్త్రకోశః సుసంచయః||40|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతౌ అష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాం సూత్రస్థానే యంత్రవిధిర్నామ చతుర్స్త్రింశోఽధ్యాయః||41||
स्यान्नवाङ्गुलविस्तारः सुग़नो द्वादशाङ्गुलः| क्षौमपत्रोर्णकौशेयदुकूलमृदुचर्मजः| विन्यस्तपाशः सुस्यूतः सान्तरोर्णास्थशस्त्रकः| शलाकापिहितास्यश्च शस्त्रकोशः सुसञ्चयः||४०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने यन्त्रविधिर्नाम चतुर्स्त्रिंशोऽध्यायः||४१||
🔊 Audio coming soon