Adhikarana atha yantrashastravidhirnAma catustriMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਧਿਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो यन्त्रशस्त्रविधिं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ynatraprayojanaM yantrANAmasa~gKyeyatva~jca (2) · Śloka 2
ਮਨਃਸ਼ਰੀਰਬਾਧਕਰਾਣਿ ਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ| ਤੇਸਾਂ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਾਂ ਸ਼ਲ੍ਯਾਨਾਂ ਨਾਨਾਪ੍ਰਦੇਸ਼ਨਿਵਿਸ੍ਟਾਨਾਮਾਹਰਣੇਭ੍ਯੁਪਾਯੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰਾਦਿਸੁ| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨ੍ਯਵਚਾਰਣੇ ਸ਼ੇਸਾਙ੍ਗਰਕ੍ਸਣੇ ਚ| ਤਥਾ ਬਸ੍ਤਿਪ੍ਰਣਯਨਾਦੌ ਸ਼ਙ੍ਗਾਲਾਬੁਗ਼ਟਿਕਾਦਯੋ ਜਾਮ੍ਬਬੌਸ੍ਠਾਦੀਨਿ| ਅਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਚਾਨੇਕਰੂਪਾਣ੍ਯਨੇਕਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਤੁਰੋਪਕਰਣਾਨਿ| ਅਤਃ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਤ੍ਤੇਸਾਮਿਯਤ੍ਤਾਵਧਾਰਣਮਸ਼੍ਕ੍ਯਮ੍||੨||
मनःशरीरबाधकराणि शल्यानि| तेषां नानाविधानां शल्यानां नानाप्रदेशनिविष्टानामाहरणेऽभ्युपायो यन्त्राण्यर्शोभगन्दरादिषु| शस्त्रक्षाराग्न्यवचारणे शेषाङ्गरक्षणे च| तथा बस्तिप्रणयनादौ शृङ्गालाबुग़टिकादयो जाम्बबौष्ठादीनि| अन्यान्यपि चानेकरूपाण्यनेककर्माणि स्वस्थातुरोपकरणानि| अतः कर्मवशत्तेषामियत्तावधारणमश्क्यम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yantrasa~gKyAviShaye matAntaraM svamata~jca (3) · Śloka 3
ਅਨ੍ਯੇ ਪੁਨਰੇਕੋਤ੍ਤਰਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ਤਮਿਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ| ਇਹ ਪੁਨਃ ਸਮਾ ਸਤਃ ਸੋਢਾ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤਦ੍ਯਥਾ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਸਨ੍ਦਂਸ਼ਤਾਲਨਾਡੀਸ਼ਲਾਕਾਖ਼੍ਯਾਨ੍ਯਨੁਯਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ||੩||
अन्ये पुनरेकोत्तरं यन्त्रशतमित्याचक्षते| इह पुनः समा सतः षोढा निर्दिश्यन्ते| तद्यथा स्वस्तिकसन्दंशतालनाडीशलाकाख़्यान्यनुयन्त्राणि च||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svastikayantravarNanamupayogasthala~jca (4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਯਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਕਙ੍ਕਸਿਂਹਗਧ੍ਰਕੁਰਰਾਦਿਵਿਵਿਧਵ੍ਯਾਲਮੁਖ਼ਾਨ੍ਯਾਕਾਰਾਨੁਗਤਾਭਿਧਾਨਾਨਿ| ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੌ ਲੌਹਾਨ੍ਯਸ੍ਟਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਾਨਿ| ਮਸੂਰਾਕਾਰਪ੍ਰਾਨ੍ਤੈਃ ਕਣ੍ਠੇ ਕੀਲਰੈਵਬਦ੍ਧਾਨਿ ਮੂਲੇਙ੍ਕੁਸ਼ਵਦਾਵਤ੍ਤਵਾਰਙ੍ਗਾਣ੍ਯਸ੍ਥਿਵਿਨਸ੍ਟਸ਼ਲ੍ਯੋਦ੍ਧਰਣਾਰ੍ਥਾਨਿ| ਤੇਸਾਂ ਸਿਂਹਵ੍ਯਾਗ਼੍ਰਭੁਜਙ੍ਗਮਕਰਾਦਿਮੁਖ਼ਾਨਿ ਦਸ਼੍ਯਵਾਰਙ੍ਗੇਸੁ ਸ਼ਲ੍ਯੇਸੁ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਇਤਰੇਸੁ ਤੁ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵ੍ਰਣਾਕਾਰਾਨੁਰੋਧੇਨ ਕਙ੍ਕਕਾਕਕੁਰਰਾਦਿਮੁਖ਼ਾਨਿ||੪||
तत्र स्वस्तिकयन्त्राणि कङ्कसिंहगृध्रकुररादिविविधव्यालमुख़ान्याकारानुगताभिधानानि| प्रायशौ लौहान्यष्टादशाङ्गुलानि| मसूराकारप्रान्तैः कण्ठे कीलरैवबद्धानि मूलेऽङ्कुशवदावृत्तवारङ्गाण्यस्थिविनष्टशल्योद्धरणार्थानि| तेषां सिंहव्याग़्रभुजङ्गमकरादिमुख़ानि दृश्यवारङ्गेषु शल्येषु प्रयोजयेत्| इतरेषु तु यथायोगं व्रणाकारानुरोधेन कङ्ककाककुररादिमुख़ानि||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandaMshayantravarnanantadadhikArashca (5) · Śloka 5
ਸਨਿਬਨ੍ਧਨੋ ਨਿਰ੍ਨਿਬਨ੍ਧਨਸ਼੍ਚ ਸੋਡਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲੌ ਸਨ੍ਦਂਸ਼ੌ ਦ੍ਵੌ ਭਵਤਃ| ਤੌ ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਗਤਸ਼ਲ੍ਯੋਦ੍ਧਰਣਾਰ੍ਥਮੁਪਦਿਸ਼੍ਯੇਤੇ| ਤਥਾਨ੍ਯਃ ਸਨ੍ਦਂਸ਼ਃ ਸਡਙ੍ਗੁਲੋਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਵਿਸ੍ਤਤੋ ਵਕ੍ਰਦ੍ਵਿਬਾਹੁਰਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਙ੍ਗੁਲਿਪ੍ਰਾਨ੍ਤਸਮਾਗਮਾਕਤਿਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਲ੍ਯਾਕ੍ਸਿਪਕ੍ਸ੍ਮਵ੍ਰਣਾਧਿਮਾਂਸਾਹਰਣੇ||੫||
सनिबन्धनो निर्निबन्धनश्च षोडशाङ्गुलौ सन्दंशौ द्वौ भवतः| तौ त्वङ्मांससिरास्नायुगतशल्योद्धरणार्थमुपदिश्येते| तथान्यः सन्दंशः षडङ्गुलोऽर्धाङ्गुलविस्तृतो वक्रद्विबाहुरङ्गुष्ठाङ्गुलिप्रान्तसमागमाकृतिः सूक्ष्मशल्याक्षिपक्ष्मव्रणाधिमांसाहरणे||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mucuTIvarNanamadhikArashca (6) · Śloka 6
ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਮੁਚੁਟੀ| ਸਾ ਤੁ ਜੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਦਨ੍ਤਰ੍ਜੁਰ੍ਦ੍ਵਿਭੁਜਾ ਮੂਲੇ ਰੁਚਕਨਦ੍ਧਾ ਵਲਯਪੀਡਨਾਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਰ੍ਮਸ਼ੇਸਗਮ੍ਭੀਰਵ੍ਰਣਾਧਿਮਾਂਸਾਹਰਣੇ||੬||
तद्वच्च मुचुटी| सा तु ऋजुश्लक्ष्णा सूक्ष्मदन्तर्जुर्द्विभुजा मूले रुचकनद्धा वलयपीडनाच्छिन्नार्मशेषगम्भीरव्रणाधिमांसाहरणे||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlayantravarNanantadadhikArashca (7) · Śloka 7
ਤਾਲਯਨ੍ਤ੍ਰੇ ਅਪਿ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯਗਲਤਾਲਕਵਦੇਕਤਾਲਕਦ੍ਵਿਤਾਲਕੇ ਕਰ੍ਣਨਾਡੀਸ਼ਲ੍ਯਾਹਰਣਾਰ੍ਥੇ||੭||
तालयन्त्रे अपि द्वे द्वादशाङ्गुले मत्स्यगलतालकवदेकतालकद्वितालके कर्णनाडीशल्याहरणार्थे||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIyantrANi tadadhikArashca (8) · Śloka 8
ਨਾਡੀਯਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸੁਸਿਰਾਣ੍ਯਨੇਕਪ੍ਰਕਾਰਾਣ੍ਯਨੇਕਪ੍ਰਯੋਜਨਾਨ੍ਯਨੇਕਤੋਮੁਖ਼ਾਨ੍ਯੇਕਤੋਮੁਖ਼ਾਨਿ ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਸ੍ਰੋਤੋਗਤਸ਼ਲ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮਾਹਰਣਾਰ੍ਥਂ ਕ੍ਰਿਯਾਸੌਕਰ੍ਯਾਰ੍ਥਮਾਚੂਸਣਾਰ੍ਥਞ੍ਚੇਤਿ| ਤਾਨਿ ਸ੍ਰੋਤੋਦ੍ਵਾਰਪਰਿਣਾਹਾਨਿ ਯਥਾਯੋਗਪ੍ਰਦੀਰ੍ਗ਼ਾਣਿ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੮||
नाडीयन्त्राणि सुषिराण्यनेकप्रकाराण्यनेकप्रयोजनान्यनेकतोमुख़ान्येकतोमुख़ानि च भवन्ति| स्रोतोगतशल्यदर्शनार्थमाहरणार्थं क्रियासौकर्यार्थमाचूषणार्थञ्चेति| तानि स्रोतोद्वारपरिणाहानि यथायोगप्रदीर्ग़ाणि च कुर्यात्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana katicidvishiShTanADIyantrANi (9) · Śloka 9
ਕਣ੍ਠਸ਼ਲ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਨਾਡੀਂ ਦਸ਼ਙ੍ਗੁਲਾਯਤਾਂ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਪਰਿਣਾਹਾਂ ਦ੍ਵਿਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਤੁ ਵਾਰਙ੍ਗਸ੍ਯ ਸਂਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿਚ੍ਛਿਦ੍ਰਮੁਖ਼ਾਂ ਨਾਡੀਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਣਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਚਤੁਸ੍ਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਚ੍ਛਿਦ੍ਰਮੁਖ਼ਾਮ੍| ਸ਼ਲ੍ਯਨਿਰ੍ਗ਼ਾਤਿਨੀਂ ਤੁ ਪਦ੍ਮਕਰ੍ਣਿਕਾਕਾਰਸ਼ੀਰ੍ਸਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਾਂ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਸੁਸਿਰਾਮ੍||੯||
कण्ठशल्यदर्शनार्थं नाडीं दशङ्गुलायतां पञ्चाङ्गुलपरिणाहां द्विकर्णस्य तु वारङ्गस्य संग्रहार्थं त्रिच्छिद्रमुख़ां नाडीं तत्प्रमणतः कुर्यात्| तथा चतुष्कर्णस्य पञ्चच्छिद्रमुख़ाम्| शल्यनिर्ग़ातिनीं तु पद्मकर्णिकाकारशीर्षां द्वादशाङ्गुलां त्र्यङ्गुलसुषिराम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshoyantrantadadhikArashca (10) · Śloka 10
ਅਰ੍ਸ਼ੋਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਮ੍| ਤਾਮ੍ਰਾਯੋਹੈਮਂ ਦਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਂ ਵਾਰ੍ਕ੍ਸਂ ਵਾ ਗੋਸ੍ਤਨਾਕਾਰਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਾਯਤਂ ਹਸ੍ਤਤਲਾਯਤਮੇਕਂ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਪਰਿਣਾਹੇਨ ਪੁਂਸਾਂ ਸਡਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮ੍| ਦ੍ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮੇਕਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਕਰ੍ਮਣਿ| ਤਥਾ ਹਿ ਸੁਖ਼ੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨ੍ਯਨਤਿਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚ| ਛਿਦ੍ਰਂ ਤੁ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਯਤਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠੋਦਰਵਿਸ੍ਤਾਰਮ੍| ਯਦਙ੍ਗੁਲਮਵਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਤਸ੍ਯਾਧੋਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਮੁਪਰਿ ਤਥਾਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤੋਦ੍ਦਤ੍ਤਕਰ੍ਣਿਕਮ੍| ਤਤੀਯਂ ਤੁ ਤਾਦਸਮੇਵ ਸ਼ਮ੍ਯਾਖ਼੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰਰਹਿਤਂ ਪੀਡਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਤੁ ਛਿਦ੍ਰਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮੋਸ੍ਠਮਪਨੀਯ ਕੁਰ੍ਵੀਤ| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਗ਼੍ਰਾਣਾਰ੍ਸ਼ੋਰ੍ਬੁਦਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਨਾਡ੍ਯਾਕਾਰਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਯਤਮੇਕਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨੀਪਰੀਣਾਹਮ੍||੧੦||
अर्शोयन्त्रं त्रिविधम्| ताम्रायोहैमं दान्तं शार्ङ्गं वार्क्षं वा गोस्तनाकारं चतुरङ्गुलायतं हस्ततलायतमेकं पञ्चाङ्गुलानि परिणाहेन पुंसां षडङ्गुलानि स्त्रीणाम्| द्विच्छिद्रं दर्शनार्थमेकच्छिद्रं कर्मणि| तथा हि सुख़ेन दर्शनं शस्त्रक्षाराग्न्यनतिक्रमश्च| छिद्रं तु त्र्यङ्गुलायतमङ्गुष्ठोदरविस्तारम्| यदङ्गुलमवशिष्टं तस्याधोऽर्धाङ्गुलमुपरि तथार्धाङ्गुलोच्छ्रितोद्दृत्तकर्णिकम्| तृतीयं तु तादृषमेव शम्याख़्यं पार्श्वच्छिद्ररहितं पीडनार्थम्| भगन्दरे तु छिद्रादूर्ध्वमोष्ठमपनीय कुर्वीत| तद्वच्च ग़्राणार्शोऽर्बुदयन्त्रं नाड्याकारं द्व्यङ्गुलायतमेकच्छिद्रं प्रदेशिनीपरीणाहम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggulitrANakamupayogashca (11) · Śloka 11
ਤਥਾਙ੍ਗੁਲੀਤ੍ਰਾਣਕਮਙ੍ਗੁਲੀਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਥੂਲਵਤ੍ਤੌਸ੍ਠਮੂਰ੍ਧ੍ਵਾਧਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਗੋਸ੍ਤਨਾਕਤਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਨ੍ਦਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਂ ਵਾਰ੍ਕ੍ਸਂ ਵਾ| ਤਦਢੇਨ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਮਣਿਬਨ੍ਧਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਮਾਸ੍ਯਵਿਸ੍ਰਾਵਣੇ ਯੋਜ੍ਯਮ੍|੧੧|
तथाङ्गुलीत्राणकमङ्गुलीप्रवेशितं किञ्चित्स्थूलवृत्तौष्ठमूर्ध्वाधश्छिद्रं गोस्तनाकृति चतुरङ्गुलन्दान्तं शार्ङ्गं वार्क्षं वा| तदृढेन सूत्रेण मणिबन्धप्रतिबद्धमास्यविस्रावणे योज्यम्|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yonivraNadarshanayantram (11) · Śloka 11
ਯੋਨਿਵ੍ਰਣਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸੋਡਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮ੍| ਮਧ੍ਯੇ ਸੁਸਿਰਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਤ੍ਤਂ ਚਤੁਸ਼੍ਸ਼ਲਾਕਂ ਸਞ੍ਚਾਰਿਣ੍ਯਾ ਮੁਦ੍ਰਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਬਦ੍ਧਮੁਤ੍ਪਲਮੁਕੁਲਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਮੂਲੇ ਸ਼ਲਾਕਾਕ੍ਰਮਣਾਦੁਰ੍ਧ੍ਵਵਿਕਾਸਿ ਚ||੧੧||
योनिव्रणदर्शने यन्त्रं षोडशाङ्गुलम्| मध्ये सुषिरं चतुर्भित्तं चतुश्शलाकं सञ्चारिण्या मुद्रयोर्ध्वं निबद्धमुत्पलमुकुलवक्त्रं मूले शलाकाक्रमणादुर्ध्वविकासि च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIvraNaprakShAlanABya~jjanayantre (12) · Śloka 12
ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਯਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸਡਙ੍ਗੁਲੇ ਬਸ੍ਤਿਯਨ੍ਤ੍ਰਾਕਾਰੇ ਮੁਖ਼ਤੋਕਰ੍ਣਿਕੇ ਮੂਲਮੁਖ਼ਯੋਰਙ੍ਗੁਸ੍ਠਕਲਾਯਪ੍ਰਵੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੋਤਸੀ|੧੨|
नाडीव्रणप्रक्षालनाभ्यञ्जनयन्त्रे षडङ्गुले बस्तियन्त्राकारे मुख़तोऽकर्णिके मूलमुख़योरङ्गुष्ठकलायप्रवेशस्त्रोतसी|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dakodare nADIyantravisheShaH (12) · Śloka 12
ਦਕੋਦਰੇ ਨਾਡੀਮੁਭਯਤੋਦ੍ਵਾਰਾਂ ਪਿਚ੍ਛਨਾਡੀਮ੍ ਵ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍|੧੨|
दकोदरे नाडीमुभयतोद्वारां पिच्छनाडीम् व युञ्ज्यात्|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehabastyAdiShu yathAsvaM yantroprayogaH (12) · Śloka 12
ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਿਪ੍ਰਧਮਨਧੂਮਮੂਤ੍ਰਵਦ੍ਧਿਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣਿਪ੍ਰਭਤਿਸੁ ਯਥਾਸ੍ਵਮੇਵ ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ||੧੨||
स्नेहबस्त्युत्तरबस्तिप्रधमनधूममूत्रवृद्धिनिरुद्धमणिप्रभृतिषु यथास्वमेव यन्त्राण्युक्तानि||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shRu~ggayantramupayogas (13) · Śloka 13
ਸ਼ਙ੍ਗਨ੍ਤੁ ਹ੍ਰਸ੍ਵਮਧ੍ਯਦੀਰ੍ਘਮਸ੍ਟਾਦਸ਼ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਾਯਤਂ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਪ੍ਰਵੇਸ਼ਮੁਕਮਗ੍ਰੇ ਸਰ੍ਸਪੋਪਮਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਤਨੁਚਰ੍ਮਨਦ੍ਧਂ ਚੂਚੁਕਾਕਾਰਂ ਮੁਖਞ੍ਚ| ਤਦ੍ਵਾਤਵਿਸਰਕ੍ਤਾਮ੍ਬੁਦੁਸ੍ਟਸ੍ਤਨ੍ਯਚੂਸਣਾਰ੍ਥ|੧੩|
शृङ्गन्तु ह्रस्वमध्यदीर्घमष्टादशद्वादशाङ्गुलायतं त्र्यङ्गुलप्रवेशमुकमग्रे सर्षपोपमच्छिद्रं तनुचर्मनद्धं चूचुकाकारं मुखञ्च| तद्वातविषरक्ताम्बुदुष्टस्तन्यचूषणार्थ|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alAbuyantramupayogashca (13) · Śloka 13
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰਕ੍ਤਾਚੂਸਣਾਰ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਲਾਬੁਃ| ਸ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਦੀਰ੍ਗ਼ੋਸ੍ਟਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਪਰਿਣਾਹਸ੍ਤ੍ਰਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਵਤ੍ਤਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮੁਖ਼ਃ ਪਰਿਵੇਸ੍ਟਿਤਦੀਪ੍ਤਕੁਸ਼ਬਲ੍ਵਜਪਿਚੁਗਰ੍ਭਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ|੧੩|
श्लेष्मरक्ताचूषणार्थस्त्वलाबुः| स द्वादशाङ्गुलदीर्ग़ोऽष्टादशाङ्गुलपरिणाहस्त्रिचतुरङ्गुलवृत्तसमुच्छ्रितमुख़ः परिवेष्टितदीप्तकुशबल्वजपिचुगर्भश्च प्रयोज्यः|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghaTIyantramupayogashca (13) · Śloka 13
ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਚ ਮਾਨਕਰ੍ਮਾਭ੍ਯਾਂ ਗ਼ਟੀ| ਸਾ ਤੁ ਗੁਲ੍ਮੋਨ੍ਨਮਨਵਿਲਯਨਾਰ੍ਥਂ ਚ||੧੩||
तद्वदेव च मानकर्माभ्यां ग़टी| सा तु गुल्मोन्नमनविलयनार्थं च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shalAkAyantrANyeShaNAdiShu (14) · Śloka 14
ਸ਼ਲਾਕਾਯਨ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਪਿ ਨਾਨਾਕਤੀਨਿ ਨਾਨਾਰ੍ਥਾਨਿ ਯਥਾਯੋਗਂ ਦੈਰ੍ਗ਼੍ਯਪਰਿਣਾਹਾਨਿ ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤੇਸਾਮੇਸਣਕਰ੍ਮਣੀ ਦ੍ਵੇ ਗਣ੍ਡੂਪਦਮੁਖ਼ੇ| ਸ੍ਰੋਤੋਗਤਸ਼ਲ੍ਯਾਹਰਣਾਰ੍ਥੇਸ੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਨਵਾਙ੍ਗੁਲੇ ਦ੍ਵੇ ਮਸੂਰਦਲਮੁਖ਼ੇ| ਸਟ੍ ਸ਼ਙ੍ਕਵਃ| ਤੇਸਾਂ ਵ੍ਯਹਨਕ੍ਰਿਯੌ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ਼ੋਡਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲੌ ਦ੍ਵਾਵਹਿਫਣਾਮੁਖ਼ੌ| ਤਥਾ ਚਾਲਨਾਰ੍ਥੇ ਦਸ਼ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲੌ ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖ਼ਮੁਖ਼ੌ| ਆਹਰਣਾਰ੍ਥੇ ਬਡਿਸ਼ਮੁਖ਼ੌ| ਤਥਾ ਗਰ੍ਭਸ਼ਙ੍ਕਃ ਸ਼ਙ੍ਕੁਤੁਲ੍ਯੋਸ੍ਟਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਃ ਪ੍ਰਣਤਾਗ੍ਰੋ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਹਰਣੇ| ਤਥਾ ਸਰ੍ਪਫਣਾਵਦੇਵਾਗ੍ਰਾਵਕ੍ਰਂ ਤਦਾਖ਼੍ਯਮਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਹਰਣਾਰ੍ਥਮ੍| ਤਥਾ ਦਨ੍ਤਨਿਰ੍ਗ਼ਾਤਨਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਂ ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖ਼ਮੁਖ਼ਂ ਸ੍ਥੂਲਵਤ੍ਤਪ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍||੧੪||
शलाकायन्त्राण्यपि नानाकृतीनि नानार्थानि यथायोगं दैर्ग़्यपरिणाहानि च भवन्ति| तेषामेषणकर्मणी द्वे गण्डूपदमुख़े| स्रोतोगतशल्याहरणार्थेऽष्टाङ्गुलनवाङ्गुले द्वे मसूरदलमुख़े| षट् शङ्कवः| तेषां व्यहनक्रियौ द्वादशशोडशाङ्गुलौ द्वावहिफणामुख़ौ| तथा चालनार्थे दशद्वादशाङ्गुलौ शरपुङ्ख़मुख़ौ| आहरणार्थे बडिशमुख़ौ| तथा गर्भशङ्कः शङ्कुतुल्योऽष्टादशाङ्गुलः प्रणताग्रो मूढगर्भाहरणे| तथा सर्पफणावदेवाग्रावक्रं तदाख़्यमश्मर्याहरणार्थम्| तथा दन्तनिर्ग़ातनं चतुरङ्गुलं शरपुङ्ख़मुख़ं स्थूलवृत्तप्रान्तम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kArpAsoShNIShashalAkAdi pramArjanAdiShu (15) · Śloka 15
ਸਟ੍ ਕਾਰ੍ਪਾਸਕਤੋਸ੍ਣੀਸਾਣਿ ਵਿਵਿਧਵ੍ਰਣਕ੍ਲੇਦਕ੍ਸਾਰਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨਕ੍ਰਿਯਾਸੁ| ਤੇਸਾਮਪਿ ਦੂਰਾਸਨ੍ਨਗ਼੍ਰਾਣਵ੍ਰਣੋਪਯੋਗੀਨਿ ਸਟ੍ ਸਪ੍ਤਾਙ੍ਗੁਲੇ ਦ੍ਵੇ| ਪਾਯੌ ਦਸ਼ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲੇ ਕਰ੍ਣਸ਼ੋਧਨਂ ਸ੍ਰੁਵਮੁਖ਼ਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਾਗ੍ਰਮ੍| ਤਥਾ ਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮਾਰ੍ਥੇ ਜਾਮ੍ਬਵੋਸ੍ਠਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਸ੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਙ੍ਗੁਲਾਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਫਲਾਨਿ||੧੫||
षट् कार्पासकृतोष्णीषाणि विविधव्रणक्लेदक्षारप्रमार्जनक्रियासु| तेषामपि दूरासन्नग़्राणव्रणोपयोगीनि षट् सप्ताङ्गुले द्वे| पायौ दशद्वादशाङ्गुले कर्णशोधनं स्रुवमुख़मश्वत्थपत्राग्रम्| तथा क्षाराग्निकर्मार्थे जाम्बवोष्ठानि द्वादशाष्टाङ्गुलानि क्रमाद्व्यङ्गुलाङ्गुलार्द्धाङ्गुलफलानि||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthUlashalAkAdi AntravRuddhyAdiShu (16) · Śloka 16
ਸ਼ਾਲਾਕਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥੂਲਸੂਕ੍ਸ੍ਮਦੀਰ੍ਗ਼ਹ੍ਰ੍ਸ੍ਵਮਧ੍ਯਾਃ| ਆਨ੍ਤ੍ਰਵਦ੍ਧੌ ਤ੍ਵਰ੍ਧੇਨ੍ਦੁਵਕ੍ਰਾ ਮਧ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਨਿਰ੍ਗਤਸ਼ਲਾਕਾਃ ਦਹਨੇ ਨਾਸਾਰ੍ਸ਼ੋਰ੍ਬੁਦਯੋਃ ਕੋਲਾਸ੍ਥਿਦਲਮਾਤ੍ਰਮੁਖ਼ਾ ਵੇਲ੍ਲਿਤੌਸ੍ਠਾ| ਕ੍ਸਾਰਵਿਸੌਸਧਪ੍ਰਾਣਿਧਾਨਾਯ ਚ ਦਰ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋਸ੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਾ ਦਰ੍ਵ੍ਯਾਕਾਰਾਃ ਕਨਿਸ੍ਠਿਕਾਨਾਮਿਕਾਮਧ੍ਯਮਾਙ੍ਗੁਲਿਨਖ਼ਪਰਿਮਾਣਨਿਮ੍ਨਮੁਖ਼ਾਸ੍ਤਥਾਞ੍ਜਲਿਸਂਸ੍ਥਾਨਾਃ| ਉਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਸੁ ਯਥਾਯਥਮੇਵੋਪਦਿਸ੍ਟਾਨਿ||੧੬||
शालाकाश्च स्थूलसूक्ष्मदीर्ग़ह्र्स्वमध्याः| आन्त्रवृद्धौ त्वर्धेन्दुवक्रा मध्योर्ध्वनिर्गतशलाकाः दहने नासार्शोऽर्बुदयोः कोलास्थिदलमात्रमुख़ा वेल्लितौष्ठा| क्षारविषौषधप्राणिधानाय च दर्व्यस्तिस्रोऽष्टाङ्गुला दर्व्याकाराः कनिष्ठिकानामिकामध्यमाङ्गुलिनख़परिमाणनिम्नमुख़ास्तथाञ्जलिसंस्थानाः| उत्तरबस्त्यञ्जनादिषु यथायथमेवोपदिष्टानि||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuyantrANi (17) · Śloka 17
ਅਨੁਯਨ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਯਸ੍ਕਾਨ੍ਤਰਜ੍ਜੁਚਰ੍ਮਾਨ੍ਤ੍ਰਵਸ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਮਮੁਦ੍ਗਰਪਾਣਿਪਾਦਤਲਾਙ੍ਗੁਲਿਜਿਹ੍ਵਾਦਨ੍ਤਮੁਕਸ਼ਾਕਾ-ਨਖ਼ਬਾਲਾਸ਼੍ਵਕਾਲਪਾਕਹਰ੍ਸਭਯਾਨਿ| ਏਤਾਨਿ ਦੇਹੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਹਸ੍ਯਾਵਯਵੇਪਿ ਵਾ| ਸਨ੍ਧੌ ਕੋਸ੍ਠਧਮਨ੍ਯਾਂ ਚ ਯਥਾਯੋਗਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੧੭||
अनुयन्त्राण्ययस्कान्तरज्जुचर्मान्त्रवस्त्राश्ममुद्गरपाणिपादतलाङ्गुलिजिह्वादन्तमुकशाका-नख़बालाश्वकालपाकहर्षभयानि| एतानि देहे सर्वस्मिन् देहस्यावयवेऽपि वा| सन्धौ कोष्ठधमन्यां च यथायोगं प्रयोजयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yantrakarmANi (18) · Śloka 18
ਯਨ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤੁ ਨਿਰ੍ਗ਼ਾਤਨਪੂਰਣਬਨ੍ਧਨਵ੍ਯਹਨਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਚਾਲਨਵਿਵਰਣਪੀਡਨਮਾਰ੍ਗਸ਼ੋਧਨਵਿਕਰ੍ਸਣਾਹਰਣਵ੍ਯਥਨੋਨ੍ਨਮਨਵਿਨਮਨਭਞ੍ਜਨੋਨ੍ਮਥਨਾਚੂਸਣੈਸਣਦਾਰਣਰ੍ਜੁਕਰਣਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਪ੍ਰਧਮਨਾਞ੍ਜਨਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨਾਨਿ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ||੧੮||
यन्त्रकर्माणि तु निर्ग़ातनपूरणबन्धनव्यहनपरिवर्त्तनचालनविवरणपीडनमार्गशोधनविकर्षणाहरणव्यथनोन्नमनविनमनभञ्जनोन्मथनाचूषणैषणदारणर्जुकरणप्रक्षालनप्रधमनाञ्जनप्रमार्जनानि बाहुल्येन चतुर्विंशतिर्भवन्ति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ka~gkamuKayantrasya shreShThatA (19) · Śloka 19
ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਸਾਧ੍ਵਵਗਾਹਤੇ ਚ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਗਹੀਤ੍ਵੋਦ੍ਧਰਤੇ ਚ ਯਸ੍ਮਾਤ੍| ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਸ੍ਵਤਃ ਕਙ੍ਕਮੁਖ਼ਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸ੍ਥਾਨੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਧਿਕਾਰਿ ਯਚ੍ਚ||੧੯||
निवर्त्तते साध्ववगाहते च ग्राह्यं गृहीत्वोद्धरते च यस्मात्| यन्त्रेष्वतः कङ्कमुख़ं प्रधानं स्थानेषु सर्वेष्वधिकारि यच्च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrANi ShaDviMshatiH (20) · Śloka 20
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤੁ ਸਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਯਥਾ ਦਨ੍ਤਲੇਖ਼ਨਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰੋਤ੍ਪਲਪਤ੍ਰਾਧ੍ਯਰ੍ਧਧਾਰਮੁਦ੍ਰਿਕਾਕਰ੍ਤ੍ਤਰੀਸਰ੍ਪਵਕ੍ਤ੍ਰਕਰਪਤ੍ਰਕੁਸ਼ਾਪਤ੍ਰਾਟੀਮੁਖ਼ਾਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖ਼ਸ਼ਰਾਰੀਮੁਖ਼ਤ੍ਰਿਕੂਰ੍ਚਕੁਠਾਰਿਕਾਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖ਼ਸ਼ਲਾਕਾਵੇਤਸਪਤ੍ਰਾਰਾਕਰ੍ਣਵ੍ਯਧਨਸੂਚੀਸੂਚੀਕੂਰ੍ਚਖ਼ਰ੍ਜਸਿਣੀਬਡਿਸ਼ਨਖ਼ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚੇਤਿ| ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚ ਤਾਨਿ ਸਡਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਸੁਧ੍ਮਤਾਵਰ੍ਤਿਤਾਯੋਗ਼ਟਿਤਾਨ੍ਯੁਤ੍ਪਲਪਤ੍ਰਨੀਲਾਨਿ ਸੁਗ੍ਰਹਾਣਿ ਸੁਰੂਪਾਣਿ ਸੁਧਾਰਾਣਿ ਸੁਸਮਾਹਿਤਮੁਖ਼ਾਗ੍ਰਾਣ੍ਯਕਰਾਲਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਚ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਪ੍ਰਮਾਣਾਰ੍ਧਚਤੁਰ੍ਥਭਾਗਫਲਾਨਿ| ਤਾਨਿ ਵ੍ਯਾਧਿਦੇਸ਼ਵਸ਼ਾਤ੍ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਤੇਸਾਂ ਨਾਮਭਿਰੇਵਾਕਤਯਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਯਨ੍ਤ੍ਰਵਦ੍ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਤਾਃ||੨੦||
शस्त्राणि तु षड्विंशतिर्भवन्ति| तद्यथा दन्तलेख़नमण्डलाग्रवृद्धिपत्रोत्पलपत्राध्यर्धधारमुद्रिकाकर्त्तरीसर्पवक्त्रकरपत्रकुशापत्राटीमुख़ान्तर्मुख़शरारीमुख़त्रिकूर्चकुठारिकाव्रीहिमुख़शलाकावेतसपत्राराकर्णव्यधनसूचीसूचीकूर्चख़र्जषिणीबडिशनख़शस्त्राणि चेति| प्रायश्च तानि षडङ्गुलानि सुध्मतावर्तितायोग़टितान्युत्पलपत्रनीलानि सुग्रहाणि सुरूपाणि सुधाराणि सुसमाहितमुख़ाग्राण्यकरालानि प्रत्येकं च प्रायो द्वित्राणि स्वप्रमाणार्धचतुर्थभागफलानि| तानि व्याधिदेशवशात् प्रयुञ्जीत| तेषां नामभिरेवाकृतयः प्रायेण यन्त्रवद्व्याख़्याताः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrmaNAmupayogasthAnam (21) · Śloka 21
ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰ੍ਯਮਾਦ੍ਯਂ ਲੇਖ਼ਨੇ| ਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰਾਦੀਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਪਾਟਨੇ| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਭੇਦਨੇ| ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰਾਦੀਨ੍ਯਸ੍ਟੌ ਛੇਦਨੇ| ਕੁਸ਼ਪਤ੍ਰਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨੇ| ਕੁਠਾਰਿਕਾਦੀਨਿ ਸਟ੍ ਵ੍ਯਧਨੇ| ਤੇਸਾਮਾਰਾਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖ਼ੇ ਭੇਦਨੇ ਛੇਦਨੇ ਚ| ਸੂਚ੍ਯਃ ਸੀਵਨੇ| ਸੂਚੀਕੂਰ੍ਚਃ ਕੁਟ੍ਟਨੇ| ਖ਼ਜੋ ਮਥਨੇ| ਏਸਿਣ੍ਯੇਸਣੇ ਭੇਦਨੇ ਚ| ਬਡਿਸ਼ੋ ਗ੍ਰਹਣੇ| ਨਖ਼ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮੁਦ੍ਧਰਣੇ| ਛੇਦ੍ਯਭੇਦ੍ਯਲੇਖ਼੍ਯਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨੇਸੁ ਚ| ਇਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਿਧੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣ੍ਯੁਪਯੋਗਃ||੨੧||
तत्र त्र्यमाद्यं लेख़ने| वृद्धिपत्रादीनि त्रीणि पाटने| चत्वारि भेदने| मण्डलाग्रादीन्यष्टौ छेदने| कुशपत्रादीनि पञ्च प्रच्छाने| कुठारिकादीनि षट् व्यधने| तेषामाराव्रीहिमुख़े भेदने छेदने च| सूच्यः सीवने| सूचीकूर्चः कुट्टने| ख़जो मथने| एषिण्येषणे भेदने च| बडिशो ग्रहणे| नख़शस्त्रमुद्धरणे| छेद्यभेद्यलेख़्यप्रच्छानेषु च| इति द्वादशविधे शस्त्रकर्मण्युपयोगः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantaleKanashastramupayogashca (22) · Śloka 22
ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ਦਨ੍ਤਲੇਖ਼ਨਂ ਸੁਪ੍ਰਬਨ੍ਧਵਚ੍ਚਤੁਰਸ੍ਰਮੇਕਧਾਰਂ ਦਨ੍ਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾਲੇਖ਼ਨੇ||੨੨||
विशेषतस्तु दन्तलेख़नं सुप्रबन्धवच्चतुरस्रमेकधारं दन्तशर्करालेख़ने||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDalAgrashastramupayogashca (23) · Śloka 23
ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰਂ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਨਖ਼ਵਿਸ੍ਤਤਫਲਂ ਤਤ੍ਲੇਖ਼ਨਚ੍ਛੇਦਨਯੋਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗੋਤ੍ਸਨ੍ਨਦਨ੍ਤਮਾਂਸਦੁਰ੍ਨਿਵਿਸ੍ਟਵ੍ਰਣਗਲਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਾਦਿਸੁ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍||੨੩||
मण्डलाग्रं, प्रदेशिन्यन्तर्नख़विस्तृतफलं तत्लेख़नच्छेदनयोर्वर्त्मरोगोत्सन्नदन्तमांसदुर्निविष्टव्रणगलशुण्डिकादिषु प्रयोज्यम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvividhaM vRuddhipatramupayogashca (24) · Śloka 24
ਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸੁਰਾਕਾਰਂ ਤਤ੍ਤੂਨ੍ਨਤੇ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਵਾ ਸ਼੍ਵਯਥਾਵਜੁਸੂਚ੍ਯਗ੍ਰਮਿਸ੍ਟਮ੍| ਵਿਪਰੀਤੇ ਤੁ ਪਸ੍ਠਤੋਵਨਤਧਾਰਮ੍||੨੪||
वृद्धिपत्रं क्षुराकारं तत्तून्नते गम्भीरे वा श्वयथावृजुसूच्यग्रमिष्टम्| विपरीते तु पृष्ठतोऽवनतधारम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggulishastrakamupayogashca (25) · Śloka 25
ਅਙ੍ਗੁਲਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਂ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾਨਿਰ੍ਗਤਮੁਖ਼ਂ ਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰਾਧ੍ਯਰ੍ਧਧਾਰਾਨ੍ਯਤਮਤੁਲ੍ਯਾਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਾਯਤਧਾਰਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨੀਪ੍ਰਥਮਪਰ੍ਵਪ੍ਰਮਾਣਰ੍ਪਣਵਤ੍ਤਮੁਦ੍ਰਿਕਂ ਦਢਸੂਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਬਨ੍ਧਂ ਕਣ੍ਠਰੋਗੇਸੁ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ||੨੫||
अङ्गुलिशस्त्रकं मुद्रिकानिर्गतमुख़ं वृद्धिपत्रमण्डलाग्राध्यर्धधारान्यतमतुल्यार्धाङ्गुलायतधारं प्रदेशिनीप्रथमपर्वप्रमाणर्पणवृत्तमुद्रिकं दृढसूत्रप्रतिबन्धं कण्ठरोगेषु प्रयुज्यते||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kartarishastramupayogashca (26) · Śloka 26
ਕਰ੍ਤਰੀ ਤ੍ਰਿਭਾਗਪਾਸ਼ਾ ਵ੍ਰਣਸ੍ਨਾਯੁਕੇਸ਼ਸੂਤ੍ਰਚ੍ਛੇਦਨਾਰ੍ਥਾ|੨੬|
कर्तरी त्रिभागपाशा व्रणस्नायुकेशसूत्रच्छेदनार्था|२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpavaktrashastramupayogashca (26) · Śloka 26
ਸਰ੍ਪਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਵਕ੍ਰਮਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਫਲਂ ਗ਼੍ਰਾਣਕਰ੍ਣਾਰ੍ਸ਼ੋਰ੍ਬੁਦਚ੍ਛੇਦਨਾਰ੍ਥਮ੍|੨੬|
सर्पवक्त्रं वक्रमर्धाङ्गुलफलं ग़्राणकर्णार्शोऽर्बुदच्छेदनार्थम्|२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karapatrashastramupayogashca (26) · Śloka 26
ਕਰਪਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਦਨ੍ਤਂ ਖ਼ਰਧਾਰਂ ਸੁਤ੍ਸਰੁਨਿਬਦ੍ਧਮਸ੍ਥਿਚ੍ਛੇਦਨਾਰ੍ਥਮ੍|੨੬|
करपत्रशस्त्रं दशाङ्गुलं द्व्यङ्गुलविस्तारं सूक्ष्मदन्तं ख़रधारं सुत्सरुनिबद्धमस्थिच्छेदनार्थम्|२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kushapatrATImuKe shastre ,antarmuKashastram (26) · Śloka 26
ਕੁਸ਼ਪਤ੍ਰਾਟੀਮੁਖ਼ੇ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਫਲੇ| ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖ਼ਮਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਾਕਾਰਮਧ੍ਯਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਫਲਮ੍||੨੬||
कुशपत्राटीमुख़े द्व्यङ्गुलफले| अन्तर्मुख़मर्धचन्द्राकारमध्यर्धाङ्गुलफलम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuThArikAshastramupayogashca (27) · Śloka 27
ਕੁਠਾਰਿਕਾ ਪਥੁਦਣ੍ਡਾ ਗੋਦਨ੍ਤਾਕਾਰਾ ਅਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਫਲਾਸ੍ਥ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਸਿਰਾਵ੍ਯਧਾਰ੍ਥਾ|੨੭|
कुठारिका पृथुदण्डा गोदन्ताकारा अर्धाङ्गुलफलास्थ्याश्रितसिराव्यधार्था|२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vrIhimuKashastramupayogashca (27) · Śloka 27
ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖ਼ਮਧ੍ਯਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਫਲਂ ਮਾਂਸਲਪ੍ਰਦੇਸ਼ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਾਰ੍ਥਂ ਵਰ੍ਧ੍ਮੋਦਰਗੁਲ੍ਮਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯਾਦਿਵ੍ਯਧਨਭੇਦਨਾਰ੍ਥਂ ਚ|੨੭|
व्रीहिमुख़मध्यर्धाङ्गुलफलं मांसलप्रदेशसिराव्यधार्थं वर्ध्मोदरगुल्मविद्रध्यादिव्यधनभेदनार्थं च|२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana li~gganAshavyadhArthaM shalAkA (27) · Śloka 27
ਸ਼ਲਾਕੋਭਯਤੋਮੁਖ਼ੀ ਕੁਰਬਕਮੁਕੁਲਾਗ੍ਰਾ ਤਾਮ੍ਰਮਯੀ ਲਿਙ੍ਗਨਾਸ਼ਵ੍ਯਧਨਾਰ੍ਥਾ||੨੭||
शलाकोभयतोमुख़ी कुरबकमुकुलाग्रा ताम्रमयी लिङ्गनाशव्यधनार्था||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ArAshastramupayogashca (28) · Śloka 28
ਆਰਾ ਚਤੁਰਸ੍ਰਾਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਵਤ੍ਤਮੁਖ਼ਾ ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾ ਬਹਲਕਰ੍ਣਪਾਲੀਵ੍ਯਧਾਰ੍ਥਾ ਪਕ੍ਵਾਮਸ਼ੋਫਸਨ੍ਦੇਹਭੇਦਨਾਰ੍ਥਾ ਚ|੨੮|
आरा चतुरस्रार्धाङ्गुलवृत्तमुख़ा तावत्प्रवेशा बहलकर्णपालीव्यधार्था पक्वामशोफसन्देहभेदनार्था च|२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNavyadhanashastram (28) · Śloka 28
ਕਰ੍ਣਵ੍ਯਧਨਂ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਯਤਮਙ੍ਗੁਲਸੁਸਿਰਂ ਗ਼ਨਂ ਵਾ ਯੂਥਿਕਾਮੁਕੁਲਾਗ੍ਰਮ੍||੨੮||
कर्णव्यधनं त्र्यङ्गुलायतमङ्गुलसुषिरं ग़नं वा यूथिकामुकुलाग्रम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUcIshastram (29) · Śloka 29
ਸੂਚ੍ਯਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਵਤ੍ਤਾ ਨਿਗੂਢਦਢਪਾਸ਼ਾਃ| ਤਤ੍ਰ ਮਾਂਸਲੇਸ੍ਵਵਕਾਸ਼ੇਸੁ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾ ਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਰਾ| ਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਵ੍ਰਣੇਸ੍ਵਲ੍ਪਮਾਂਸੇਸੁ ਚ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾ ਵਤ੍ਤਾ| ਪਕ੍ਵਾਮਾਸ਼ਯਯੋਰ੍ਮਰ੍ਮਸੁ ਚ ਸਾਰ੍ਧਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾ ਧਨੁਰ੍ਵਕ੍ਰਾ ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖ਼ਾ ਚ||੨੯||
सूच्यस्तिस्रो वृत्ता निगूढदृढपाशाः| तत्र मांसलेष्ववकाशेषु त्र्यङ्गुला त्र्यस्रा| सन्ध्यस्थिव्रणेष्वल्पमांसेषु च द्व्यङ्गुला वृत्ता| पक्वामाशययोर्मर्मसु च सार्धद्व्यङ्गुला धनुर्वक्रा व्रीहिमुख़ा च||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUcIkUrcashastramupayogashca (30) · Śloka 30
ਸੂਚੀਕੂਰ੍ਚੋ ਵਤ੍ਤੈਕਮੂਲੋਗ੍ਰੇ ਸੁਨਿਬਦ੍ਧਸਪ੍ਤਾਸ੍ਟਸੂਚਿਕਃ ਕੁਸ੍ਠਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਵ੍ਯਙ੍ਗੇਲੁਪ੍ਤਸੁਪ੍ਤਾਦਿਸੁ|੩੦|
सूचीकूर्चो वृत्तैकमूलोऽग्रे सुनिबद्धसप्ताष्टसूचिकः कुष्ठश्वित्रव्यङ्गेलुप्तसुप्तादिषु|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Kajashastramupayogashca (30) · Śloka 30
ਖ਼ਜਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਾਯਤਾਸ੍ਟਕਣ੍ਟਕਮੁਖ਼ਸ੍ਤਾਮ੍ਰੋ ਲੌਹੋ ਵਾ ਨਾਸਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਗਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਮੋਕ੍ਸਣਾਰ੍ਥਃ|੩੦|
ख़जस्त्वर्धाङ्गुलायताष्टकण्टकमुख़स्ताम्रो लौहो वा नासाभ्यन्तरगतः शोणितमोक्षणार्थः|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvividhameShaNIshastramupayogashca (30) · Śloka 30
ਏਸਣ੍ਯਾ ਦ੍ਵੇ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਤਯੋਰੇਕਾਸ੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਾ ਗਤਿਕੋਥਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਰਾਵਵਤ੍ਸੁ ਵ੍ਰਣੇਸੁ ਸੁਸਿਰਾਨ੍ਵੇਸਣੇ| ਅਨ੍ਯਾ ਸੂਚੀ ਸਂਸ੍ਥਾਨਾ ਕ੍ਸਾਰਾਕ੍ਤਸੂਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾ ਨਾਡੀਨਾਂ ਭਗਨ੍ਦਰਗਤੀਨਾਂ ਚ ਭੇਦਨੇ|੩੦|
एषण्या द्वे सुश्लक्ष्णस्पर्शे तयोरेकाष्टाङ्गुला गतिकोथशल्यस्राववत्सु व्रणेषु सुषिरान्वेषणे| अन्या सूची संस्थाना क्षाराक्तसूत्रप्रतिबद्धा नाडीनां भगन्दरगतीनां च भेदने|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baDishashastramupayogashca (30) · Śloka 30
ਬਡਿਸ਼ੋਤ੍ਯਵਨਤਮੁਖ਼ਃ ਸੂਚੀਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਗ੍ਰੋ ਗ੍ਰਹਣੇ ਗਲਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਾਰ੍ਮਾਦੇਃ|੩੦|
बडिशोऽत्यवनतमुख़ः सूचीतीक्ष्णाग्रो ग्रहणे गलशुण्डिकार्मादेः|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana naKashastramupayogashca (30) · Śloka 30
ਨਖ਼ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਮੇਕਤੋਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਮੁਖ਼ਮਨ੍ਯਤੋ ਵਤ੍ਸਦਨ੍ਤਮੁਖ਼ਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਲ੍ਯੋਦ੍ਧਤੌ||੩੦||
नख़शस्त्रमष्टाङ्गुलमेकतोऽश्वकर्णमुख़मन्यतो वत्सदन्तमुख़ं सूक्ष्मशल्योद्धतौ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anushastrANi (31) · Śloka 31
ਅਨੁਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਣਿ ਤੁ ਜਲੌਕਃ ਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਕਾਚਸ੍ਫਟਿਕਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਨਖ਼ਸ਼ਾਕਸ਼ੇਫਾਲਿਕਾਦਿਖ਼ਰਪਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਸ਼ੁਸ੍ਕਗੋਮਯਾਦੀਨਿ|੩੧|
अनुशस्त्रणि तु जलौकः क्षाराग्निसूर्यकान्तकाचस्फटिककुरुविन्दनख़शाकशेफालिकादिख़रपत्रसमुद्रफेनशुष्कगोमयादीनि|३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svabuddhyA yantrashastrakalpanam (31) · Śloka 31
ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਯਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚੋਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍|੩੧|
स्वबुद्ध्या च विकल्प्य विविधानि यन्त्रशस्त्राणि तत्कर्माणि चोपकल्पयेत्|३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hastasya yantrashastreShu prAdhAnyam (31) · Śloka 31
ਹਸ੍ਤ ਏਵ ਚਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਧਾਨਤਮਮਸ੍ਤਦਧੀਨਤ੍ਵਾਦ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮ੍||੩੧||
हस्त एव चात्र प्रधानतममस्तदधीनत्वाद्यन्त्रशस्त्राणाम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yantrashastradoShAH apavAdashca (32) · Śloka 32
ਤਤ੍ਰ ਦੀਰ੍ਗ਼ਹ੍ਰਸ੍ਵਸ੍ਥੂਲਤਨੁਵਕ੍ਰਵਿਸਮਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਿਸ਼ਿਥਿਲਤਾ ਇਤ੍ਯਸ੍ਟੌ ਯਨ੍ਤ੍ਰਦੋਸਾਃ| ਅਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਕੁਣ੍ਠਖ਼ਣ੍ਡਖ਼ਰਧਾਰਾਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਸ੍ਟਾਵੇਵ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਦੋਸਾਃ| ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਕਰਪਤ੍ਰਾਤ੍||੩੨||
तत्र दीर्ग़ह्रस्वस्थूलतनुवक्रविषमग्राह्यग्राहिशिथिलता इत्यष्टौ यन्त्रदोषाः| अत्राद्याः पञ्च कुण्ठख़ण्डख़रधाराश्चेत्यष्टावेव शस्त्रदोषाः| अन्यत्र करपत्रात्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrakarmavisheSheNa pAyanAvisheShaH (33) · Śloka 33
ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਪਾਯਿਤਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਰਸ਼ਲ੍ਯਾਸ੍ਥਿਚ੍ਛੇਦਨੇਸੁ ਉਦਕੇਨ ਮਾਂਸਚ੍ਛੇਦਨੇਸ਼ੁ| ਤੈਲੇਨ ਪਾਟਨਭੇਦਨੇਸੁ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਸ੍ਨਾਯੁਚ੍ਛੇਦਨੇਸੁ ਚ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ||੩੩||
तत्र क्षारेण पायितं शस्त्रं शरशल्यास्थिच्छेदनेषु उदकेन मांसच्छेदनेशु| तैलेन पाटनभेदनेषु सिराव्यधस्नायुच्छेदनेषु च प्रयुञ्जीत||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhArApramANam (34) · Śloka 34
ਧਾਰਾ ਪੁਨਃ ਛੇਦਨਾਨਾਂ ਮਾਸੂਰੀ ਲੇਖ਼ਨਾਨਾਮਰ੍ਧਮਾਸੂਰੀ| ਵ੍ਯਧਨਾਨਾਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵਣਾਨਾਂ ਚ ਕੈਸ਼ਿਕੀ||੩੪||
धारा पुनः छेदनानां मासूरी लेख़नानामर्धमासूरी| व्यधनानां विस्रावणानां च कैशिकी||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhaShashastragrahaNaprakAraH (35) · Śloka 35
ਤੇਸਾਂ ਛੇਦਨਭੇਦਨਲੇਖ਼ਨਾਨਾਂ ਵਨ੍ਤਸਾਧਾਰਣੇ ਭਾਗੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨੀਮਧ੍ਯਮਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠੈਃ ਸੁਸਮਾਹਿਤੋ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍| ਵਨ੍ਤਾਗ੍ਰੇ ਵਿਸ੍ਰਾਵਣਾਨਿ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨ੍ਯਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਙ੍ਗੁਲੀਭ੍ਯਾਮ੍| ਹਸ੍ਤਤਲਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਿਤਵਨ੍ਤਾਗ੍ਰਂ ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖ਼ਂ ਮੁਖ਼ੇ| ਮੂਲੇਸ੍ਵਾਹਰਣਾਰ੍ਥਾਨਿ| ਪਾਸ਼ਸ੍ਯੋਪਰਿ ਮਧ੍ਯੇ ਲਗ਼ੁਸਨ੍ਦੇਸ਼ਂ ਕਰ੍ਤਰੀਂ ਚ| ਸ਼ੇਸਾਣ੍ਯਪਿ ਯਥਾਯੋਗਂ ਕ੍ਰਿਯਾਸੌਕਰ੍ਯੇਣ||੩੫||
तेषां छेदनभेदनलेख़नानां वृन्तसाधारणे भागे प्रदेशिनीमध्यमाङ्गुष्ठैः सुसमाहितो गृह्णीयात्| वृन्ताग्रे विस्रावणानि प्रदेशिन्यङ्गुष्ठाङ्गुलीभ्याम्| हस्ततलप्रच्छादितवृन्ताग्रं व्रीहिमुख़ं मुख़े| मूलेष्वाहरणार्थानि| पाशस्योपरि मध्ये लग़ुसन्देशं कर्तरीं च| शेषाण्यपि यथायोगं क्रियासौकर्येण||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nishAtanI , dhArAsaMsthApanam (36) · Śloka 36
ਨਿਸ਼ਾਤਨੀ ਤੁ ਤੇਸਾਂ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਾ ਸ਼ਿਲਾ ਮਾਸਮੁਦ੍ਗਪ੍ਰਭਾ| ਧਾਰਾਸਂਸ੍ਥਾਪਨਂ ਚ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਫਲਕਮ੍||੩੬||
निशातनी तु तेषां सुश्लक्ष्णा शिला माषमुद्गप्रभा| धारासंस्थापनं च शाल्मलीफलकम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidyasya yogyAkaraNAvashyakatA (37) · Śloka 37
ਨ ਚਾਧਿਗਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਪ੍ਯਕਤਯੋਗ੍ਯਃ ਸੁਬਹੁਸ਼ੋ ਵਾਪ੍ਯਦਸ੍ਟਕਰ੍ਮਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤੇਤ| ਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਮਰ੍ਮਾਦਿਵ੍ਯਾਪ੍ਤਤ੍ਵਾਦ੍ਦੇਹਸ੍ਯ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰੋਮਚਰ੍ਮਪੁਸ੍ਪਫਲਾਲਾਬੁਤ੍ਰਪੁਸੋਦਕਪਙ੍ਕਪੂਰ੍ਣਦਤਿਬਸ੍ਤਿਵਰ੍ਧ੍ਮਮਾਂਸਪੇਸ਼ਿਕੋਤ੍ਪਲਨਾਲਾਦਿਸੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਗ਼ਟਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਰੋਤਸ੍ਯਮ੍ਭੋਭਿਃ ਪੂਰ੍ਣੇਨ ਨੇਤ੍ਰੇਣ ਬਸ੍ਤਿਪੀਡਨਯੋਗ੍ਯਾਂ ਮਦੁਮਾਂਸਖ਼ਣ੍ਡੇਸ੍ਵਗ੍ਨਿਕ੍ਸਾਰਾਵਚਰਣਯੋਗ੍ਯਾਮ੍| ਪੁਸ੍ਤਮਯਪੁਰੁਸਾਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਬਨ੍ਧਨਯੋਗ੍ਯਾਮ੍||੩੭||
न चाधिगतशास्त्रोऽप्यकृतयोग्यः सुबहुशो वाप्यदृष्टकर्मा शस्त्रकर्मणि प्रवर्त्तेत| सिरास्नायुमर्मादिव्याप्तत्वाद्देहस्य| तस्मात् सरोमचर्मपुष्पफलालाबुत्रपुसोदकपङ्कपूर्णदृतिबस्तिवर्ध्ममांसपेशिकोत्पलनालादिषु कुर्यात्| तथा ग़टपार्श्वस्रोतस्यम्भोभिः पूर्णेन नेत्रेण बस्तिपीडनयोग्यां मृदुमांसख़ण्डेष्वग्निक्षारावचरणयोग्याम्| पुस्तमयपुरुषाङ्गप्रत्यङ्गेषु बन्धनयोग्याम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidyaH mRutashIrasyA~ggapratya~ggAnAM pratyakShadarshanaM kuryAt (38) · Śloka 38
ਅਪਿ ਚ-ਯੁਕ੍ਤਕਾਰੀ ਭਿਸਗ੍ਬੁਭੂਸੁਃ ਪੁਰੁਸਂ ਸਮ੍ਪੁਰ੍ਣਗਾਤ੍ਰਮਵਿਸਹਤਮਦੀਰ੍ਗ਼ਵ੍ਯਾਧਿਪੀਡਿਤਂ ਨਿਸ੍ਕਸ੍ਟਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤ੍ਰਮਾਵਹਨ੍ਤ੍ਯਾਮਾਪਗਾਯਾਂ ਮੁਞ੍ਜਬਲ੍ਬਜਵੇਸ੍ਟਿਤਂ ਪਞ੍ਚਰਸ੍ਥਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇ ਦੇਸ਼ੇ ਕੋਥਯੇਤ੍| ਤਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਕੁਥਿਤਂ ਚੋਦ੍ਧਤ੍ਯਾਯਤਦੇਹਂ ਕਤ੍ਵੋਸ਼ੀਰਵੇਣੁਕੂਰ੍ਚਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਰਵਗ਼ਸ੍ਯ ਤ੍ਵਗਾਦੀਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨੇਵ ਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਨਙ੍ਗਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯ੍ਵਾਦੀਨਵਯਵਾਨਾਚਾਰ੍ਯੋਪਦਰ੍ਸ਼ਿਤੇਨਾਗਮੇਨ ਚਕ੍ਸੁਸਾ ਚ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍||੩੮||
अपि च-युक्तकारी भिषग्बुभूषुः पुरुषं सम्पुर्णगात्रमविषहतमदीर्ग़व्याधिपीडितं निष्कृष्टदृष्टान्त्रमावहन्त्यामापगायां मुञ्जबल्बजवेष्टितं पञ्चरस्थमप्रकाशे देशे कोथयेत्| तं सम्यक्प्रकुथितं चोद्धृत्यायतदेहं कृत्वोशीरवेणुकूर्चादीनामन्यतमेन शनैः शनैरवग़ृष्य त्वगादीन् सर्वानेव बाह्याभ्यन्तरानङ्गसिरास्नाय्वादीनवयवानाचार्योपदर्शितेनागमेन चक्षुषा च लक्षयेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAstradarshanaM pratyakShadarshana~jca j~jAnavardhanAya (39) · Śloka 39
ਇਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯਦ੍ਦਸ੍ਟਂ ਦਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਤਸ਼੍ਚ ਯਤ੍| ਸਮਾਗਤਂ ਤਦੁਭਯਂ ਭੂਯੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਵਰ੍ਧਯੇਤ੍||੩੯||
इति शास्त्रेण यद्दृष्टं दृष्टं प्रत्यक्षतश्च यत्| समागतं तदुभयं भूयो ज्ञानं विवर्धयेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrakoshaH (40-41) · Śloka 41
ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਵਾਙ੍ਗੁਲਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਸੁਗ਼ਨੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਃ| ਕ੍ਸੌਮਪਤ੍ਰੋਰ੍ਣਕੌਸ਼ੇਯਦੁਕੂਲਮਦੁਚਰ੍ਮਜਃ| ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਪਾਸ਼ਃ ਸੁਸ੍ਯੂਤਃ ਸਾਨ੍ਤਰੋਰ੍ਣਾਸ੍ਥਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਃ| ਸ਼ਲਾਕਾਪਿਹਿਤਾਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕੋਸ਼ਃ ਸੁਸਞ੍ਚਯਃ||੪੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤੌ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਯਨ੍ਤ੍ਰਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੧||
स्यान्नवाङ्गुलविस्तारः सुग़नो द्वादशाङ्गुलः| क्षौमपत्रोर्णकौशेयदुकूलमृदुचर्मजः| विन्यस्तपाशः सुस्यूतः सान्तरोर्णास्थशस्त्रकः| शलाकापिहितास्यश्च शस्त्रकोशः सुसञ्चयः||४०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने यन्त्रविधिर्नाम चतुर्स्त्रिंशोऽध्यायः||४१||
🔊 Audio coming soon