Adhikarana atha lUtApratiShedho nAma catushcatvAriMsho~adhyAyaH, adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো লূতাপ্রতিষেধং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो लूताप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAsambhave matAntarANi (2) · Śloka 2
বিশ্বামিত্রায রুষ্টস্য বসিষ্ঠস্য ললাটজাঃ| স্বেদলেশাঃ স্মৃতা লূতা লূনে যে পতিতাস্তৃণে| খাণ্ডবে দহ্যমানানামসুরাণাং শরীরতঃ| যে স্ফুলিঙ্গা বিনিশ্চেরুস্তে লূতা ইতি কেচন| অন্যে বদন্তি ভুক্তস্য দুষ্টস্যান্নস্য মূর্চ্ছনাত্| সম্ভবন্তি বিষস্ফোটা যে লূতাঃ...................||২||
विश्वामित्राय रुष्टस्य वसिष्ठस्य ललाटजाः| स्वेदलेशाः स्मृता लूता लूने ये पतितास्तृणे| खाण्डवे दह्यमानानामसुराणां शरीरतः| ये स्फुलिङ्गा विनिश्चेरुस्ते लूता इति केचन| अन्ये वदन्ति भुक्तस्य दुष्टस्यान्नस्य मूर्च्छनात्| सम्भवन्ति विषस्फोटा ये लूताः...................||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnye kITalakShaNam (3) · Śloka 3
.....................কীটলক্ষণম্| যথাস্বং ধারযন্তস্তে লূতাঃ কীটাশ্চ সংজ্ঞিতাঃ||৩||
.....................कीटलक्षणम्| यथास्वं धारयन्तस्ते लूताः कीटाश्च संज्ञिताः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM ghoratamatvam (4) · Śloka 4
তত্র ঘোরতমা লূতা ভিদ্যন্তে তা অপি ত্রিধা| তীক্ষ্ণমধ্যাবরত্বেন ঘ্নন্তি চাশ্বচিকিত্সিতাঃ| সপ্তাহেন দশাহেন পক্ষেণ চ পরং ক্রমাত্||৪||
तत्र घोरतमा लूता भिद्यन्ते ता अपि त्रिधा| तीक्ष्णमध्यावरत्वेन घ्नन्ति चाश्वचिकित्सिताः| सप्ताहेन दशाहेन पक्षेण च परं क्रमात्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgneyAH lUtAH (5) · Śloka 5
কপিলাগ্নিমুখী পীতা পদ্মা মূত্রা সিতাঽসিতা| আগ্নেয্যঃ স্বেদজাঃ সপ্ত লতাঃ পিত্তবিকারদাঃ||৫||
कपिलाग्निमुखी पीता पद्मा मूत्रा सिताऽसिता| आग्नेय्यः स्वेदजाः सप्त लताः पित्तविकारदाः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saumyAH lUtAH (6) · Śloka 6
পাণ্ডুরা রক্তপদিকা ভৃঙ্গা পিঙ্গা ত্রিমণ্ডলা| পূতির্বীরাঽরণ্ডজাঃ সপ্ত সৌম্যাঃ শ্লেষ্মবিকারদাঃ||৬||
पाण्डुरा रक्तपदिका भृङ्गा पिङ्गा त्रिमण्डला| पूतिर्वीराऽरण्डजाः सप्त सौम्याः श्लेष्मविकारदाः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavyAH lUtAH (7) · Śloka 7
কুমুদাঽলবিষা রক্তাশ্চিত্রা সন্তানিমেচকা| কসনা চোদ্ভিদাঃ সপ্ত বাযব্যা বাযুরোগদাঃ||৭||
कुमुदाऽलविषा रक्ताश्चित्रा सन्तानिमेचका| कसना चोद्भिदाः सप्त वायव्या वायुरोगदाः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mishrAH lUtAH (8) · Śloka 8
কাকাণ্ড্যেণপদী লাজা বৈদেহী জালিনী তথা| মালাগুণা সুবর্ণা চ মিশ্রাঃ সপ্তোপপাদিকাঃ||৮||
काकाण्ड्येणपदी लाजा वैदेही जालिनी तथा| मालागुणा सुवर्णा च मिश्राः सप्तोपपादिकाः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyAsAdhyatA (9) · Śloka 9
ব্যাপ্নুবন্ত্যাশু গাত্রাণি জ্বলত্পাবকসন্নিভাঃ| সন্নিপাতকৃতোঽসাধ্যাঃ সাধ্যাঃ কৃচ্ছ্রেণ চেতরাঃ||৯||
व्याप्नुवन्त्याशु गात्राणि ज्वलत्पावकसन्निभाः| सन्निपातकृतोऽसाध्याः साध्याः कृच्छ्रेण चेतराः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana teShAM dashanakAlAH (10) · Śloka 10
তা দশন্তি সিতে পক্ষেঽসিতে সন্ধৌ সদৈব চ||১০||
ता दशन्ति सिते पक्षेऽसिते सन्धौ सदैव च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyaM daMshalakShaNam (11) · Śloka 11
দংশঃ সামান্যতস্তাসাং দদ্গুমণ্ডলসন্নিভঃ| সিতোঽসিতোঽরুণঃ পীতঃ শ্যাবো বা মৃদুরুন্নতঃ| মধ্যে কৃষ্ণোঽথবা শ্যাবঃ পর্যন্তে জালকাবৃতঃ| বিসর্পবাঞ্ছোফযুতস্তপ্যতে বহুবেদনঃ| জ্বরাশুপাকবিক্লেদকোথাবদরণান্বিতঃ| ক্লেদেন যত্স্পৃশত্যঙ্গং তত্রাপি কুরুতে ব্রণম্||১১||
दंशः सामान्यतस्तासां दद्गुमण्डलसन्निभः| सितोऽसितोऽरुणः पीतः श्यावो वा मृदुरुन्नतः| मध्ये कृष्णोऽथवा श्यावः पर्यन्ते जालकावृतः| विसर्पवाञ्छोफयुतस्तप्यते बहुवेदनः| ज्वराशुपाकविक्लेदकोथावदरणान्वितः| क्लेदेन यत्स्पृशत्यङ्गं तत्रापि कुरुते व्रणम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShodvamanasAdhanAni (12) · Śloka 12
শ্বাসদংষ্ট্রাশকৃন্মূত্রশুক্রলালানখার্ত্তবৈঃ| অষ্টাভিরুদ্বমন্ত্যেতা বিষম্ বক্ত্রাদ্বিশেষতঃ||১২||
श्वासदंष्ट्राशकृन्मूत्रशुक्रलालानखार्त्तवैः| अष्टाभिरुद्वमन्त्येता विषम् वक्त्राद्विशेषतः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karaNabhedena daMshalakShaNAni (13) · Śloka 13
শ্বাসেন দংশঃ সহসা সূযতে জ্বরদাহবন্| দংষ্ট্রাকৃতস্তূগ্রতরো বিবর্ণঃ কঠিনঃ স্থিরঃ| গম্ভীরশোফবাংস্তোদবেদনাদাহসংযুতঃ| দুর্গন্ধী শকৃতা দাহকণ্ডূচিমিচিমান্বিতঃ| পচ্যতে চাশু পক্বশ্চ পাণ্ডুঃ পীলুফলোপমঃ| মূত্রেণ রক্তপর্যন্তো মধ্যে কৃষ্ণো বিশীর্যতে| আবর্ত্তসদৃশঃ শূনঃ পূতিঃ সর্পতি দহ্যতে| শুক্রেন গ্রন্থিসংস্থানঃ কঠিনস্তীব্রবেদনাঃ| অল্পমূলোঽল্পরুক্কোঠো লালযা কণ্ডূরো মৃদুঃ| নখেন চোষপিটকাকণ্ডূধূমাযনান্বিতঃ| কিংশুকোদরবর্ণস্তু রজসা চঞ্চুমালবান্||১৩||
श्वासेन दंशः सहसा सूयते ज्वरदाहवन्| दंष्ट्राकृतस्तूग्रतरो विवर्णः कठिनः स्थिरः| गम्भीरशोफवांस्तोदवेदनादाहसंयुतः| दुर्गन्धी शकृता दाहकण्डूचिमिचिमान्वितः| पच्यते चाशु पक्वश्च पाण्डुः पीलुफलोपमः| मूत्रेण रक्तपर्यन्तो मध्ये कृष्णो विशीर्यते| आवर्त्तसदृशः शूनः पूतिः सर्पति दह्यते| शुक्रेन ग्रन्थिसंस्थानः कठिनस्तीव्रवेदनाः| अल्पमूलोऽल्परुक्कोठो लालया कण्डूरो मृदुः| नखेन चोषपिटकाकण्डूधूमायनान्वितः| किंशुकोदरवर्णस्तु रजसा चञ्चुमालवान्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITalUtayordashasthAnAni (14) · Śloka 14
লূতা নাভের্দশন্ত্যূর্ধ্বমূর্ধ্বং চাধশ্চ কীটকাঃ| তদ্দূষিতং চ বস্ত্রাদি দেহে পৃক্তং বিকারকৃত্||১৪||
लूता नाभेर्दशन्त्यूर्ध्वमूर्ध्वं चाधश्च कीटकाः| तद्दूषितं च वस्त्रादि देहे पृक्तं विकारकृत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM viShavardhanaprakAraH (15) · Śloka 15
দিনার্ধং লক্ষ্যতে নৈব দংশো লূতাবিষোদ্ভবঃ| সূচীব্যধবদাভাতি ততোঽসৌ প্রথমেঽহনি| অব্যক্তবর্ণঃ প্রচলঃ কিঞ্চিত্কণ্ডূরুজান্বিতঃ| দ্বিতীযে ত্যুন্নতোঽন্তেষু পিটকৈরিবচাচিতঃ| ব্যক্তবর্ণো নতো মধ্যে কণ্ডূমান্ গ্রন্থিসন্নিভিঃ| তৃতীযে সজ্বরো রোমহর্ষকৃদ্রক্তমণ্ডলঃ| শরাবরূপস্তোদাঢ্যো রোমকূপেষু সাস্রবঃ| মহাংশ্চতুর্থে শ্বযথুস্তাপশ্বাসভ্রমপ্রদঃ| বিকারান্ কুরুতে তাংস্তান্ পঞ্চমে বিষকোপজান্| ষষ্ঠে ব্যাপ্নোতি মর্মাণি সপ্তমে হন্তি জীবিতম্| বিষমিত্যতিতীক্ষ্ণানামিতরে বিভজেদতঃ||১৫||
दिनार्धं लक्ष्यते नैव दंशो लूताविषोद्भवः| सूचीव्यधवदाभाति ततोऽसौ प्रथमेऽहनि| अव्यक्तवर्णः प्रचलः किञ्चित्कण्डूरुजान्वितः| द्वितीये त्युन्नतोऽन्तेषु पिटकैरिवचाचितः| व्यक्तवर्णो नतो मध्ये कण्डूमान् ग्रन्थिसन्निभिः| तृतीये सज्वरो रोमहर्षकृद्रक्तमण्डलः| शरावरूपस्तोदाढ्यो रोमकूपेषु सास्रवः| महांश्चतुर्थे श्वयथुस्तापश्वासभ्रमप्रदः| विकारान् कुरुते तांस्तान् पञ्चमे विषकोपजान्| षष्ठे व्याप्नोति मर्माणि सप्तमे हन्ति जीवितम्| विषमित्यतितीक्ष्णानामितरे विभजेदतः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShashamane paramAvadhiH (16) · Śloka 16
বিষং শাম্যতি সর্বাসামেকবিংশতিরাত্রিতঃ||১৬||
विषं शाम्यति सर्वासामेकविंशतिरात्रितः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM daMshalakShaNAni (17) · Śloka 17
দংশঃ পিত্তাত্মকো দাহতৃট্স্ফোটজ্বরদাহবান্| সশোফঃ কঠিনঃ পাণ্ডুঃ কণ্ডূমান্ শ্লৈষ্মিকোঽল্পরুক্| বাতিকঃ পরুষঃ শ্যাবঃ পর্বভেদাদিরুক্করঃ||১৭||
दंशः पित्तात्मको दाहतृट्स्फोटज्वरदाहवान्| सशोफः कठिनः पाण्डुः कण्डूमान् श्लैष्मिकोऽल्परुक्| वातिकः परुषः श्यावः पर्वभेदादिरुक्करः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShodrekanirdhAraNe upAyAntaram (18) · Śloka 18
সর্পজ্ঞানোদিতৈর্লিঙ্গৈর্দোষোদ্রেকং চ লক্ষযেত্||১৮||
सर्पज्ञानोदितैर्लिङ्गैर्दोषोद्रेकं च लक्षयेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAsu daMshasambhavaprAyikatvam (19) · Śloka 19
ত্রিদোষাঃ প্রাযশঃ সর্বা লূতাঃ পিত্তকফাধিকাঃ||১৯||
त्रिदोषाः प्रायशः सर्वा लूताः पित्तकफाधिकाः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANAntikIShu lakShaNam (20) · Śloka 20
প্রাণান্তিকীষু হৃন্মোহশ্বাসহিধ্মাশিরোগ্রহাঃ| শ্বেতাসিতাঃ পীতরক্তাঃ পিটকাঃ শ্বযথূদ্ভবঃ| বেপথুর্বমথুর্দাহস্তৃডান্ধ্যং বক্রনাসতা| শ্যাবোষ্ঠবক্ত্রদন্তত্বং পৃষ্ঠগ্রীবাবভঞ্জনম্| পক্বজম্বূসবর্ণঞ্চ দংশাত্স্রবতি শোণিতম্||২০||
प्राणान्तिकीषु हृन्मोहश्वासहिध्माशिरोग्रहाः| श्वेतासिताः पीतरक्ताः पिटकाः श्वयथूद्भवः| वेपथुर्वमथुर्दाहस्तृडान्ध्यं वक्रनासता| श्यावोष्ठवक्त्रदन्तत्वं पृष्ठग्रीवावभञ्जनम्| पक्वजम्बूसवर्णञ्च दंशात्स्रवति शोणितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAdaMshe chedadAhau (21) · Śloka 21
অথাশু লূতাদষ্টস্যশস্ত্রেণাদংশমুদ্ধরেত্| দহেত্ জাম্ববোষ্ঠাদ্যৈর্ন তু পিত্তোতরং দহেত্||২১||
अथाशु लूतादष्टस्यशस्त्रेणादंशमुद्धरेत्| दहेत् जाम्बवोष्ठाद्यैर्न तु पित्तोतरं दहेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chedanadahanAyogyavraNAH (22) · Śloka 22
কর্কশং ভিন্নরোমাণং মর্মসন্ধ্যাদিসংশ্রিতম্| প্রসৃতং সর্বতো দংশং ন ছিন্দীত দহেত বা||২২||
कर्कशं भिन्नरोमाणं मर्मसन्ध्यादिसंश्रितम्| प्रसृतं सर्वतो दंशं न छिन्दीत दहेत वा||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhAnantarIyakRutyam (23) · Śloka 23
লেপযেদ্দগ্ধমগদৈর্মধুসৈন্ধবসংযুতৈঃ| সুশীতৈঃ সেচযেত্র্যানু কষাযৈঃ ক্ষীরিবৃক্ষজৈঃ||২৩||
लेपयेद्दग्धमगदैर्मधुसैन्धवसंयुतैः| सुशीतैः सेचयेत्र्यानु कषायैः क्षीरिवृक्षजैः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktanirharaNam (24) · Śloka 24
সর্বতোঽপহরেদ্রক্তং শৃঙ্গাদ্যৈঃ সিরযাপি বা| স্রুতে রক্তে পরীষেকো ঘৃতক্ষিরাদিভির্হিতঃ||২৪||
सर्वतोऽपहरेद्रक्तं शृङ्गाद्यैः सिरयापि वा| स्रुते रक्ते परीषेको घृतक्षिरादिभिर्हितः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prapauNDarIkAdilepaH paittike (25) · Śloka 25
প্রপৌণ্ডরীকহ্রীবেরশারিবোশীরজীবকাঃ| লোধ্রচন্দনজীবন্তীমঞ্জিষ্ঠাসর্জবঞ্জুলাঃ| মৃণালবিসশৈবালকুমুদোত্পলগৈরিকাঃ| ন্যগ্রোধোদুম্বরাশ্বত্থনিচুলপ্লক্ষবেতসাঃ| সমঙ্গাপাটলীগুন্দ্রাকাকোলীশতপর্বিকাঃ| শিরীষধাতকীমূর্বাবিদারীপদ্মকিংশুকঃ| শৃঙ্গাটকং কোশবতী বাযসী সোমরাজযঃ| মধুকাংশুমতী মূর্বা যথালাভং সমাহৃতাঃ| শস্তঃ পর্যুষিতো লেপঃ সঘৃতঃ পৈত্তিকে ব্রণে||২৫||
प्रपौण्डरीकह्रीबेरशारिवोशीरजीवकाः| लोध्रचन्दनजीवन्तीमञ्जिष्ठासर्जवञ्जुलाः| मृणालबिसशैवालकुमुदोत्पलगैरिकाः| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थनिचुलप्लक्षवेतसाः| समङ्गापाटलीगुन्द्राकाकोलीशतपर्विकाः| शिरीषधातकीमूर्वाविदारीपद्मकिंशुकः| शृङ्गाटकं कोशवती वायसी सोमराजयः| मधुकांशुमती मूर्वा यथालाभं समाहृताः| शस्तः पर्युषितो लेपः सघृतः पैत्तिके व्रणे||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shyAmAdilepaH shlaiShmike (26) · Śloka 26
শ্যামাদ্বযনিশামুস্তানখরাস্নামহাসহাঃ| বাসাপত্তঙ্গসুবহানাকুলীগিরিকর্ণিকাঃ| সর্পগন্ধাযবফলানির্গুণ্ড্যশ্মন্তকস্থিরাঃ| শুকাখ্যা মহিষাক্রান্তা কুষ্ঠেন্দ্রযবকুঙ্কুমম্| করবীরাগরুনতং সুগন্ধা সিন্দুবারকম্| আস্ফোতগুন্দ্রা চ হিতা প্রলেপঃ শ্লৈষ্মিকে বিষে||২৬||
श्यामाद्वयनिशामुस्तानखरास्नामहासहाः| वासापत्तङ्गसुवहानाकुलीगिरिकर्णिकाः| सर्पगन्धायवफलानिर्गुण्ड्यश्मन्तकस्थिराः| शुकाख्या महिषाक्रान्ता कुष्ठेन्द्रयवकुङ्कुमम्| करवीरागरुनतं सुगन्धा सिन्दुवारकम्| आस्फोतगुन्द्रा च हिता प्रलेपः श्लैष्मिके विषे||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bimbyAdilepaH vAtike (27) · Śloka 27
বিম্বীবিদুলবন্ধূককোবিদারপলাশকাঃ| সুবহারিষ্টকব্রাহ্মীগুডূচীবিশ্বসৈর্যকাঃ| সিদ্ধার্থকা দেবদারুবিডঙ্গানীন্দ্রবারুণী| শতাবরীলাঙ্গলিকীরাজবৃক্ষপুনর্নবাঃ| জীবন্তীবাযসীভার্ঙ্গীকতকেন্দ্রযবার্জুনাঃ| মিসিব্যাঘ্রপদীসিংহপুচ্ছীমণ্ডলপর্ণিকাঃ| শ্বদংষ্ট্রাকোলবৃহতী রেবতী পুষ্পসেবিকা প্রপুন্নাটঃ কুরবকঃ প্রলেপো বাতিকে বিষে||২৭||
बिम्बीविदुलबन्धूककोविदारपलाशकाः| सुवहारिष्टकब्राह्मीगुडूचीविश्वसैर्यकाः| सिद्धार्थका देवदारुविडङ्गानीन्द्रवारुणी| शतावरीलाङ्गलिकीराजवृक्षपुनर्नवाः| जीवन्तीवायसीभार्ङ्गीकतकेन्द्रयवार्जुनाः| मिसिव्याघ्रपदीसिंहपुच्छीमण्डलपर्णिकाः| श्वदंष्ट्राकोलबृहती रेवती पुष्पसेविका प्रपुन्नाटः कुरवकः प्रलेपो वातिके विषे||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bodhyAdilepaH sarvatra viShe (28) · Śloka 28
সর্বত্রৈব চ শস্যন্তে বোধিশ্লেষ্মাতকাক্ষকাঃ||২৮||
सर्वत्रैव च शस्यन्ते बोधिश्लेष्मातकाक्षकाः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahati viShe vamanarekau (29) · Śloka 29
উদীর্ণদোষান্ বলিনো বিষে মহতি বামযেত্| কাকাণ্ডকীকোশবতী লোধ্রেন্দ্রযবসৈন্ধবৈঃ| পটোলপত্রমরিচকরঘাটপ্রিযঙ্গুভিঃ| কৃষ্ণাশুকনসানীপনিম্বসপ্তাহ্বযষ্টিভিঃ| বিরেচযেচ্চ ত্রিফলাত্রিবৃত্ত্রিকটুসৈন্ধবৈঃ| সদন্তীপূগমৃদ্বীকাবিডঙ্গৈরথবা পচেত্| এভিঃ পলার্ধিকৈঃ প্রস্থং সমব্রাহ্মীরসং ঘৃতাত্| পঞ্চমূলশৃতং ক্ষীরং তোযং বা শোধনৌষধৈঃ| যথাস্বং কল্কিতৈর্যুক্তং পৃথগ্দদ্যাদ্বিরেচনম্||২৯||
उदीर्णदोषान् बलिनो विषे महति वामयेत्| काकाण्डकीकोशवती लोध्रेन्द्रयवसैन्धवैः| पटोलपत्रमरिचकरघाटप्रियङ्गुभिः| कृष्णाशुकनसानीपनिम्बसप्ताह्वयष्टिभिः| विरेचयेच्च त्रिफलात्रिवृत्त्रिकटुसैन्धवैः| सदन्तीपूगमृद्वीकाविडङ्गैरथवा पचेत्| एभिः पलार्धिकैः प्रस्थं समब्राह्मीरसं घृतात्| पञ्चमूलशृतं क्षीरं तोयं वा शोधनौषधैः| यथास्वं कल्कितैर्युक्तं पृथग्दद्याद्विरेचनम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhasya saMsarjanakramaH (30) · Śloka 30
পিপ্পলীপিপ্পলীমূলশুণ্ঠীন্দ্রযবসৈন্ধবৈঃ| পাঠাজমোদাযষ্ট্যাহ্বমুস্তাসর্ষপদারুভিঃ| লঘুনা পঞ্চমূলেন সরলেন চ সাধিতা| পেযা সংসর্জনে যোজ্যা সঘৃতা বিষনাশিনী||৩০||
पिप्पलीपिप्पलीमूलशुण्ठीन्द्रयवसैन्धवैः| पाठाजमोदायष्ट्याह्वमुस्तासर्षपदारुभिः| लघुना पञ्चमूलेन सरलेन च साधिता| पेया संसर्जने योज्या सघृता विषनाशिनी||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe bastividhAnam (31) · Śloka 31
আধ্মানহিধ্মাশ্বাসেষু পৃষ্ঠগ্রীবাবভঞ্জনে| সঙ্কোচস্তমকম্পেষু শূলেষ্বর্ধাবভেদকে| বাতরোগেষু চান্যেষু পর্বভেদার্দিতাদিষু| এরণ্ডবিল্বসরলচিরিবিল্বার্কপাটলীঃ| শিগ্রুপাঠা কুশবৃষং বিদুলং চ জলে পচেত্| কনীযঃ পঞ্চমূলঞ্চ তস্মিন্মণ্ডং পচেদ্ঘৃতাত্| দ্বিগুণে তুল্যগোক্ষীরে পিষ্টৈর্যষ্টীনিশানতৈঃ| সুরাহ্ববেল্লসরলশতাহ্বালোধ্রগৈরিকৈঃ| পযস্যাক্লুষ্ঠগাঙ্গেযীকৃষ্ণামদনসৈন্ধবৈঃ| বস্তৌ প্রত্যাগতেঽশ্নীযাত্পঞ্চমূলান্বিতৈঃ রসৈঃ||৩১||
आध्मानहिध्माश्वासेषु पृष्ठग्रीवावभञ्जने| सङ्कोचस्तमकम्पेषु शूलेष्वर्धावभेदके| वातरोगेषु चान्येषु पर्वभेदार्दितादिषु| एरण्डबिल्वसरलचिरिबिल्वार्कपाटलीः| शिग्रुपाठा कुशवृषं विदुलं च जले पचेत्| कनीयः पञ्चमूलञ्च तस्मिन्मण्डं पचेद्घृतात्| द्विगुणे तुल्यगोक्षीरे पिष्टैर्यष्टीनिशानतैः| सुराह्ववेल्लसरलशताह्वालोध्रगैरिकैः| पयस्याक्लुष्ठगाङ्गेयीकृष्णामदनसैन्धवैः| बस्तौ प्रत्यागतेऽश्नीयात्पञ्चमूलान्वितैः रसैः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNaM nAvanam (32) · Śloka 32
নাবনং গৌরবে শোফে লালাস্রাবে হনুগ্রহে| গিরিকর্ণী ফলরসো বন্ধূকং কিণিহী সিতা| ষড্গ্রন্থালশুনব্যোষব্রুহতীবেল্লসৈন্ধবম্| অপামার্গফলং ভার্ঙ্গী নাকুলী সর্পগন্ধিকা| শ্যামা যবফলা বীজং ফণির্জকশিরীষযোঃ| বার্তাকরসপিষ্টানি নস্যং বিষহরং পরম্||৩২||
नावनं गौरवे शोफे लालास्रावे हनुग्रहे| गिरिकर्णी फलरसो बन्धूकं किणिही सिता| षड्ग्रन्थालशुनव्योषब्रुहतीवेल्लसैन्धवम्| अपामार्गफलं भार्ङ्गी नाकुली सर्पगन्धिका| श्यामा यवफला बीजं फणिर्जकशिरीषयोः| वार्ताकरसपिष्टानि नस्यं विषहरं परम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanasyam (33) · Śloka 33
বিরিক্তশিরসশ্চাস্য সর্পির্মণ্ডোঽনু নাবনম্||৩৩||
विरिक्तशिरसश्चास्य सर्पिर्मण्डोऽनु नावनम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vacAdi a~jjanam (34) · Śloka 34
নেত্রোপরোধশ্বযথুকণ্ডুনিদ্রাসমাগমে| বচামনোহ্বাত্রিকটুত্রিফলালোধ্রগৈরিকাঃ| শঙ্খো নীলোত্পলং তাম্রং মুক্তা হেম প্রবালকম্| জীবন্তী লশুনং কুষ্ঠং কতকং মার্কবং নতম্| প্রপৌণ্ডরীকং মধুকং করঞ্জফলসৈন্ধবম্| নিশে ফণির্জকং তুত্থং স্রোতোঽঞ্জনরসাঞ্জনে| মেষশৃঙ্গ্যাশ্চ কুসুমং পিষ্টং গোবারিণাঞ্জনম্||৩৪||
नेत्रोपरोधश्वयथुकण्डुनिद्रासमागमे| वचामनोह्वात्रिकटुत्रिफलालोध्रगैरिकाः| शङ्खो नीलोत्पलं ताम्रं मुक्ता हेम प्रवालकम्| जीवन्ती लशुनं कुष्ठं कतकं मार्कवं नतम्| प्रपौण्डरीकं मधुकं करञ्जफलसैन्धवम्| निशे फणिर्जकं तुत्थं स्रोतोऽञ्जनरसाञ्जने| मेषशृङ्ग्याश्च कुसुमं पिष्टं गोवारिणाञ्जनम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surasAdi a~jjanam (35) · Śloka 35
সুরসপ্রসবব্যোষবিল্বমূলসুরাহ্বযম্| হরিদ্রাছাগলীমূত্রম্ লূতাকীটঘ্নমঞ্জনম্||৩৫||
सुरसप्रसवव्योषबिल्वमूलसुराह्वयम्| हरिद्राछागलीमूत्रम् लूताकीटघ्नमञ्जनम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShAdyagadaH (36) · Śloka 36
শিরীষপদ্মকোশীরপাটলীসিন্দুবারকম্| ক্ষীরিশুঙ্গনতোদীচ্যশারিবাকুষ্ঠচন্দনম্| শেলুস্বরসপিষ্টোঽযমগদো নাবনেঽঞ্জনে| পানে প্রলেপে সেকে চ লূতাসু পরমং হিতঃ||৩৬||
शिरीषपद्मकोशीरपाटलीसिन्दुवारकम्| क्षीरिशुङ्गनतोदीच्यशारिवाकुष्ठचन्दनम्| शेलुस्वरसपिष्टोऽयमगदो नावनेऽञ्जने| पाने प्रलेपे सेके च लूतासु परमं हितः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payasyAdiragadaH (37) · Śloka 37
পযস্যা মধুমৃদ্বীকাশ্বদম্ষ্ট্রাক্ষীরমোরটাঃ| গোজীবিদারীযষ্ট্যাহ্বমধুকানি চ তদ্গুণঃ||৩৭||
पयस्या मधुमृद्वीकाश्वदम्ष्ट्राक्षीरमोरटाः| गोजीविदारीयष्ट्याह्वमधुकानि च तद्गुणः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShakusumAdyagadaH (38) · Śloka 38
তথা শিরীষকুসুমং চন্দ্রলেখোদ্ভবং ফলম্| সুরালা কটভী জাতিঃ শ্বেতা চ গিরিকর্ণিকা||৩৮||
तथा शिरीषकुसुमं चन्द्रलेखोद्भवं फलम्| सुराला कटभी जातिः श्वेता च गिरिकर्णिका||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tagarAdi agadaH (39) · Śloka 39
তদ্বচ্চ যুঞ্জ্যাত্তগরকুষ্ঠনাগবলাবলাঃ||৩৯||
तद्वच्च युञ्ज्यात्तगरकुष्ठनागबलाबलाः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haridrAyugalAdiragadaH (40) · Śloka 40
হরিদ্রাযুগলং নাগদন্তী লোধ্রং চ শাবরম্| শিরীষপুষ্পং তগরং সহদেবা শতাবরী| পুনর্নবা নাগবলা সর্পগন্ধা কুটন্নটম্| গবাদনী দন্তশঠসোমবল্কেন্দুরাজযঃ| বিষেষু সর্বেষ্বগদঃ সক্ষৌদ্রঃ সর্বকর্মকৃত্||৪০||
हरिद्रायुगलं नागदन्ती लोध्रं च शावरम्| शिरीषपुष्पं तगरं सहदेवा शतावरी| पुनर्नवा नागबला सर्पगन्धा कुटन्नटम्| गवादनी दन्तशठसोमवल्केन्दुराजयः| विषेषु सर्वेष्वगदः सक्षौद्रः सर्वकर्मकृत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpAkShyAdirvaro agadaH (41) · Śloka 41
সর্পাক্ষী চন্দনং বক্রং মৃগাক্ষী গন্ধনাকুলী| এলা মহাসুগন্ধা চ বস্তমূত্রেণ কল্কিতঃ| লেপে পানে চ লূতাসু নানেন সদৃশোঽগদঃ||৪১||
सर्पाक्षी चन्दनं वक्रं मृगाक्षी गन्धनाकुली| एला महासुगन्धा च बस्तमूत्रेण कल्कितः| लेपे पाने च लूतासु नानेन सदृशोऽगदः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaTabhImUlAdighRutam (42) · Śloka 42
কটভীমূলতগরসমঙ্গাদেবদারুভিঃ| বৃহতীদ্বযগাঙ্গেযীরোচনাচন্দনৈর্ঘৃতম্| সিদ্ধং চতুর্গুণক্ষীরং পানাভ্যঞ্জনযোর্হিতম্| লূতাকণভকীটনাং বিষে পরমদারুণে||৪২||
कटभीमूलतगरसमङ्गादेवदारुभिः| बृहतीद्वयगाङ्गेयीरोचनाचन्दनैर्घृतम्| सिद्धं चतुर्गुणक्षीरं पानाभ्यञ्जनयोर्हितम्| लूताकणभकीटनां विषे परमदारुणे||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikApAtanam (43) · Śloka 43
নিবৃত্তে দাহশোফাদৌ কর্ণিকাং পাতযেদ্ ব্রণাত্| কুসুম্ভপুষ্পং গোদন্তঃ স্বর্ণক্ষীরী কপোতবিট্| ত্রিবৃতা সৈন্ধবং দন্তী কর্ণিকাপাতনং তথা| হরিদ্রা গুগ্গুলুঃ কিণ্বং বংশলেখঃ কপোতবিট্| তদ্বচ্চ সৈন্ধবং কুষ্ঠং দন্তীকটুকদৌগ্ধিকম্| রাজকোশাতকীমূলং কিণ্বো বা মথিতোদ্ভবঃ||৪৩||
निवृत्ते दाहशोफादौ कर्णिकां पातयेद् व्रणात्| कुसुम्भपुष्पं गोदन्तः स्वर्णक्षीरी कपोतविट्| त्रिवृता सैन्धवं दन्ती कर्णिकापातनं तथा| हरिद्रा गुग्गुलुः किण्वं वंशलेखः कपोतविट्| तद्वच्च सैन्धवं कुष्ठं दन्तीकटुकदौग्धिकम्| राजकोशातकीमूलं किण्वो वा मथितोद्भवः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikApAtasamaye bRuMhaNam (44) · Śloka 44
কর্ণিকাপাতসমযে বৃংহযেত বিষাপহৈঃ||৪৪||
कर्णिकापातसमये बृंहयेत विषापहैः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikAbAhulyavisheShaH (45) · Śloka 45
ঋতুকালে চ লূতানাং যাবন্তঃ শুক্রবিন্দবঃ| দেহে পতন্তি তাবত্যো জাযন্তে কর্ণিকাঃ সমম্||৪৫||
ऋतुकाले च लूतानां यावन्तः शुक्रविन्दवः| देहे पतन्ति तावत्यो जायन्ते कर्णिकाः समम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNashodhanaM sarpiH (46) · Śloka 46
গোদন্তদন্তী ত্রিবৃতা হরিদ্রে সৈন্ধবং তিলাঃ| মধুকং নিম্বপত্রাণি ঘৃতং চ ব্রণশোধনম্| কান্তাবিডঙ্গখদিরনিম্বকাম্পিল্যকাম্বুদৈঃ| সর্জৈলাধাতকীলোহৈঃ সিদ্ধং সর্পির্ব্রণাপহম্||৪৬||
गोदन्तदन्ती त्रिवृता हरिद्रे सैन्धवं तिलाः| मधुकं निम्बपत्राणि घृतं च व्रणशोधनम्| कान्ताविडङ्गखदिरनिम्बकाम्पिल्यकाम्बुदैः| सर्जैलाधातकीलोहैः सिद्धं सर्पिर्व्रणापहम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShAdikalkAdirvraNaghnaH (47) · Śloka 47
শিরীষকটভীশেলুক্ষীরিবৃক্ষার্জুনত্বচঃ| কল্কচূর্ণপরীষেকৈঃ কীটলূতাব্রণাপহাঃ||৪৭||
शिरीषकटभीशेलुक्षीरिवृक्षार्जुनत्वचः| कल्कचूर्णपरीषेकैः कीटलूताव्रणापहाः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatAhvAdirvraNaropaNam (48) · Śloka 48
শতাহ্বালোধ্রকাসীসদার্বীজম্ব্বস্থিরোচনাঃ| হরীতকী পূগফলং চূর্ণোঽযং ব্রণরোপণম্||৪৮||
शताह्वालोध्रकासीसदार्वीजम्ब्वस्थिरोचनाः| हरीतकी पूगफलं चूर्णोऽयं व्रणरोपणम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAkShAdikaM tvagvishodhanam (49) · Śloka 49
লাক্ষা রজন্যৌ মঞ্জিষ্ঠা হরিতালং মনশ্শিলা| সর্পির্মধু চ লেপোঽযং ত্বগ্বিশুদ্ধিকরঃ পরম্||৪৯||
लाक्षा रजन्यौ मञ्जिष्ठा हरितालं मनश्शिला| सर्पिर्मधु च लेपोऽयं त्वग्विशुद्धिकरः परम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana romasa~jjananam (50) · Śloka 50
রোমসঞ্জননং কুর্যাদ্যদুক্তং ব্রণসাধনে||৫০||
रोमसञ्जननं कुर्याद्यदुक्तं व्रणसाधने||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehakArye sarpireva yojyam (51-44) · Śloka 44
স্নেহকার্যমশেষং চ সর্পিষৈব সমাচরেত্| বিষস্য বৃদ্ধযে তৈলমগ্নেরিব তৃণোপলম্||৫১|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতা বষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে লূতাপ্রতি ষেধো নাম চতুশ্চত্বারিংশোঽধ্যাযঃ||৪৪||
स्नेहकार्यमशेषं च सर्पिषैव समाचरेत्| विषस्य वृद्धये तैलमग्नेरिव तृणोपलम्||५१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे लूताप्रति षेधो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः||४४||
🔊 Audio coming soon