Adhikarana atha lUtApratiShedho nAma catushcatvAriMsho~adhyAyaH, adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
અથાતો લૂતાપ્રતિષેધં નામાધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રેયાદયો મહર્ષયઃ||૧||
अथातो लूताप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAsambhave matAntarANi (2) · Śloka 2
વિશ્વામિત્રાય રુષ્ટસ્ય વસિષ્ઠસ્ય લલાટજાઃ| સ્વેદલેશાઃ સ્મૃતા લૂતા લૂને યે પતિતાસ્તૃણે| ખાણ્ડવે દહ્યમાનાનામસુરાણાં શરીરતઃ| યે સ્ફુલિઙ્ગા વિનિશ્ચેરુસ્તે લૂતા ઇતિ કેચન| અન્યે વદન્તિ ભુક્તસ્ય દુષ્ટસ્યાન્નસ્ય મૂર્ચ્છનાત્| સમ્ભવન્તિ વિષસ્ફોટા યે લૂતાઃ...................||૨||
विश्वामित्राय रुष्टस्य वसिष्ठस्य ललाटजाः| स्वेदलेशाः स्मृता लूता लूने ये पतितास्तृणे| खाण्डवे दह्यमानानामसुराणां शरीरतः| ये स्फुलिङ्गा विनिश्चेरुस्ते लूता इति केचन| अन्ये वदन्ति भुक्तस्य दुष्टस्यान्नस्य मूर्च्छनात्| सम्भवन्ति विषस्फोटा ये लूताः...................||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnye kITalakShaNam (3) · Śloka 3
.....................કીટલક્ષણમ્| યથાસ્વં ધારયન્તસ્તે લૂતાઃ કીટાશ્ચ સંજ્ઞિતાઃ||૩||
.....................कीटलक्षणम्| यथास्वं धारयन्तस्ते लूताः कीटाश्च संज्ञिताः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM ghoratamatvam (4) · Śloka 4
તત્ર ઘોરતમા લૂતા ભિદ્યન્તે તા અપિ ત્રિધા| તીક્ષ્ણમધ્યાવરત્વેન ઘ્નન્તિ ચાશ્વચિકિત્સિતાઃ| સપ્તાહેન દશાહેન પક્ષેણ ચ પરં ક્રમાત્||૪||
तत्र घोरतमा लूता भिद्यन्ते ता अपि त्रिधा| तीक्ष्णमध्यावरत्वेन घ्नन्ति चाश्वचिकित्सिताः| सप्ताहेन दशाहेन पक्षेण च परं क्रमात्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgneyAH lUtAH (5) · Śloka 5
કપિલાગ્નિમુખી પીતા પદ્મા મૂત્રા સિતાઽસિતા| આગ્નેય્યઃ સ્વેદજાઃ સપ્ત લતાઃ પિત્તવિકારદાઃ||૫||
कपिलाग्निमुखी पीता पद्मा मूत्रा सिताऽसिता| आग्नेय्यः स्वेदजाः सप्त लताः पित्तविकारदाः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saumyAH lUtAH (6) · Śloka 6
પાણ્ડુરા રક્તપદિકા ભૃઙ્ગા પિઙ્ગા ત્રિમણ્ડલા| પૂતિર્વીરાઽરણ્ડજાઃ સપ્ત સૌમ્યાઃ શ્લેષ્મવિકારદાઃ||૬||
पाण्डुरा रक्तपदिका भृङ्गा पिङ्गा त्रिमण्डला| पूतिर्वीराऽरण्डजाः सप्त सौम्याः श्लेष्मविकारदाः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavyAH lUtAH (7) · Śloka 7
કુમુદાઽલવિષા રક્તાશ્ચિત્રા સન્તાનિમેચકા| કસના ચોદ્ભિદાઃ સપ્ત વાયવ્યા વાયુરોગદાઃ||૭||
कुमुदाऽलविषा रक्ताश्चित्रा सन्तानिमेचका| कसना चोद्भिदाः सप्त वायव्या वायुरोगदाः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mishrAH lUtAH (8) · Śloka 8
કાકાણ્ડ્યેણપદી લાજા વૈદેહી જાલિની તથા| માલાગુણા સુવર્ણા ચ મિશ્રાઃ સપ્તોપપાદિકાઃ||૮||
काकाण्ड्येणपदी लाजा वैदेही जालिनी तथा| मालागुणा सुवर्णा च मिश्राः सप्तोपपादिकाः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyAsAdhyatA (9) · Śloka 9
વ્યાપ્નુવન્ત્યાશુ ગાત્રાણિ જ્વલત્પાવકસન્નિભાઃ| સન્નિપાતકૃતોઽસાધ્યાઃ સાધ્યાઃ કૃચ્છ્રેણ ચેતરાઃ||૯||
व्याप्नुवन्त्याशु गात्राणि ज्वलत्पावकसन्निभाः| सन्निपातकृतोऽसाध्याः साध्याः कृच्छ्रेण चेतराः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana teShAM dashanakAlAH (10) · Śloka 10
તા દશન્તિ સિતે પક્ષેઽસિતે સન્ધૌ સદૈવ ચ||૧૦||
ता दशन्ति सिते पक्षेऽसिते सन्धौ सदैव च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyaM daMshalakShaNam (11) · Śloka 11
દંશઃ સામાન્યતસ્તાસાં દદ્ગુમણ્ડલસન્નિભઃ| સિતોઽસિતોઽરુણઃ પીતઃ શ્યાવો વા મૃદુરુન્નતઃ| મધ્યે કૃષ્ણોઽથવા શ્યાવઃ પર્યન્તે જાલકાવૃતઃ| વિસર્પવાઞ્છોફયુતસ્તપ્યતે બહુવેદનઃ| જ્વરાશુપાકવિક્લેદકોથાવદરણાન્વિતઃ| ક્લેદેન યત્સ્પૃશત્યઙ્ગં તત્રાપિ કુરુતે વ્રણમ્||૧૧||
दंशः सामान्यतस्तासां दद्गुमण्डलसन्निभः| सितोऽसितोऽरुणः पीतः श्यावो वा मृदुरुन्नतः| मध्ये कृष्णोऽथवा श्यावः पर्यन्ते जालकावृतः| विसर्पवाञ्छोफयुतस्तप्यते बहुवेदनः| ज्वराशुपाकविक्लेदकोथावदरणान्वितः| क्लेदेन यत्स्पृशत्यङ्गं तत्रापि कुरुते व्रणम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShodvamanasAdhanAni (12) · Śloka 12
શ્વાસદંષ્ટ્રાશકૃન્મૂત્રશુક્રલાલાનખાર્ત્તવૈઃ| અષ્ટાભિરુદ્વમન્ત્યેતા વિષમ્ વક્ત્રાદ્વિશેષતઃ||૧૨||
श्वासदंष्ट्राशकृन्मूत्रशुक्रलालानखार्त्तवैः| अष्टाभिरुद्वमन्त्येता विषम् वक्त्राद्विशेषतः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karaNabhedena daMshalakShaNAni (13) · Śloka 13
શ્વાસેન દંશઃ સહસા સૂયતે જ્વરદાહવન્| દંષ્ટ્રાકૃતસ્તૂગ્રતરો વિવર્ણઃ કઠિનઃ સ્થિરઃ| ગમ્ભીરશોફવાંસ્તોદવેદનાદાહસંયુતઃ| દુર્ગન્ધી શકૃતા દાહકણ્ડૂચિમિચિમાન્વિતઃ| પચ્યતે ચાશુ પક્વશ્ચ પાણ્ડુઃ પીલુફલોપમઃ| મૂત્રેણ રક્તપર્યન્તો મધ્યે કૃષ્ણો વિશીર્યતે| આવર્ત્તસદૃશઃ શૂનઃ પૂતિઃ સર્પતિ દહ્યતે| શુક્રેન ગ્રન્થિસંસ્થાનઃ કઠિનસ્તીવ્રવેદનાઃ| અલ્પમૂલોઽલ્પરુક્કોઠો લાલયા કણ્ડૂરો મૃદુઃ| નખેન ચોષપિટકાકણ્ડૂધૂમાયનાન્વિતઃ| કિંશુકોદરવર્ણસ્તુ રજસા ચઞ્ચુમાલવાન્||૧૩||
श्वासेन दंशः सहसा सूयते ज्वरदाहवन्| दंष्ट्राकृतस्तूग्रतरो विवर्णः कठिनः स्थिरः| गम्भीरशोफवांस्तोदवेदनादाहसंयुतः| दुर्गन्धी शकृता दाहकण्डूचिमिचिमान्वितः| पच्यते चाशु पक्वश्च पाण्डुः पीलुफलोपमः| मूत्रेण रक्तपर्यन्तो मध्ये कृष्णो विशीर्यते| आवर्त्तसदृशः शूनः पूतिः सर्पति दह्यते| शुक्रेन ग्रन्थिसंस्थानः कठिनस्तीव्रवेदनाः| अल्पमूलोऽल्परुक्कोठो लालया कण्डूरो मृदुः| नखेन चोषपिटकाकण्डूधूमायनान्वितः| किंशुकोदरवर्णस्तु रजसा चञ्चुमालवान्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITalUtayordashasthAnAni (14) · Śloka 14
લૂતા નાભેર્દશન્ત્યૂર્ધ્વમૂર્ધ્વં ચાધશ્ચ કીટકાઃ| તદ્દૂષિતં ચ વસ્ત્રાદિ દેહે પૃક્તં વિકારકૃત્||૧૪||
लूता नाभेर्दशन्त्यूर्ध्वमूर्ध्वं चाधश्च कीटकाः| तद्दूषितं च वस्त्रादि देहे पृक्तं विकारकृत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM viShavardhanaprakAraH (15) · Śloka 15
દિનાર્ધં લક્ષ્યતે નૈવ દંશો લૂતાવિષોદ્ભવઃ| સૂચીવ્યધવદાભાતિ તતોઽસૌ પ્રથમેઽહનિ| અવ્યક્તવર્ણઃ પ્રચલઃ કિઞ્ચિત્કણ્ડૂરુજાન્વિતઃ| દ્વિતીયે ત્યુન્નતોઽન્તેષુ પિટકૈરિવચાચિતઃ| વ્યક્તવર્ણો નતો મધ્યે કણ્ડૂમાન્ ગ્રન્થિસન્નિભિઃ| તૃતીયે સજ્વરો રોમહર્ષકૃદ્રક્તમણ્ડલઃ| શરાવરૂપસ્તોદાઢ્યો રોમકૂપેષુ સાસ્રવઃ| મહાંશ્ચતુર્થે શ્વયથુસ્તાપશ્વાસભ્રમપ્રદઃ| વિકારાન્ કુરુતે તાંસ્તાન્ પઞ્ચમે વિષકોપજાન્| ષષ્ઠે વ્યાપ્નોતિ મર્માણિ સપ્તમે હન્તિ જીવિતમ્| વિષમિત્યતિતીક્ષ્ણાનામિતરે વિભજેદતઃ||૧૫||
दिनार्धं लक्ष्यते नैव दंशो लूताविषोद्भवः| सूचीव्यधवदाभाति ततोऽसौ प्रथमेऽहनि| अव्यक्तवर्णः प्रचलः किञ्चित्कण्डूरुजान्वितः| द्वितीये त्युन्नतोऽन्तेषु पिटकैरिवचाचितः| व्यक्तवर्णो नतो मध्ये कण्डूमान् ग्रन्थिसन्निभिः| तृतीये सज्वरो रोमहर्षकृद्रक्तमण्डलः| शरावरूपस्तोदाढ्यो रोमकूपेषु सास्रवः| महांश्चतुर्थे श्वयथुस्तापश्वासभ्रमप्रदः| विकारान् कुरुते तांस्तान् पञ्चमे विषकोपजान्| षष्ठे व्याप्नोति मर्माणि सप्तमे हन्ति जीवितम्| विषमित्यतितीक्ष्णानामितरे विभजेदतः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShashamane paramAvadhiH (16) · Śloka 16
વિષં શામ્યતિ સર્વાસામેકવિંશતિરાત્રિતઃ||૧૬||
विषं शाम्यति सर्वासामेकविंशतिरात्रितः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM daMshalakShaNAni (17) · Śloka 17
દંશઃ પિત્તાત્મકો દાહતૃટ્સ્ફોટજ્વરદાહવાન્| સશોફઃ કઠિનઃ પાણ્ડુઃ કણ્ડૂમાન્ શ્લૈષ્મિકોઽલ્પરુક્| વાતિકઃ પરુષઃ શ્યાવઃ પર્વભેદાદિરુક્કરઃ||૧૭||
दंशः पित्तात्मको दाहतृट्स्फोटज्वरदाहवान्| सशोफः कठिनः पाण्डुः कण्डूमान् श्लैष्मिकोऽल्परुक्| वातिकः परुषः श्यावः पर्वभेदादिरुक्करः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShodrekanirdhAraNe upAyAntaram (18) · Śloka 18
સર્પજ્ઞાનોદિતૈર્લિઙ્ગૈર્દોષોદ્રેકં ચ લક્ષયેત્||૧૮||
सर्पज्ञानोदितैर्लिङ्गैर्दोषोद्रेकं च लक्षयेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAsu daMshasambhavaprAyikatvam (19) · Śloka 19
ત્રિદોષાઃ પ્રાયશઃ સર્વા લૂતાઃ પિત્તકફાધિકાઃ||૧૯||
त्रिदोषाः प्रायशः सर्वा लूताः पित्तकफाधिकाः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANAntikIShu lakShaNam (20) · Śloka 20
પ્રાણાન્તિકીષુ હૃન્મોહશ્વાસહિધ્માશિરોગ્રહાઃ| શ્વેતાસિતાઃ પીતરક્તાઃ પિટકાઃ શ્વયથૂદ્ભવઃ| વેપથુર્વમથુર્દાહસ્તૃડાન્ધ્યં વક્રનાસતા| શ્યાવોષ્ઠવક્ત્રદન્તત્વં પૃષ્ઠગ્રીવાવભઞ્જનમ્| પક્વજમ્બૂસવર્ણઞ્ચ દંશાત્સ્રવતિ શોણિતમ્||૨૦||
प्राणान्तिकीषु हृन्मोहश्वासहिध्माशिरोग्रहाः| श्वेतासिताः पीतरक्ताः पिटकाः श्वयथूद्भवः| वेपथुर्वमथुर्दाहस्तृडान्ध्यं वक्रनासता| श्यावोष्ठवक्त्रदन्तत्वं पृष्ठग्रीवावभञ्जनम्| पक्वजम्बूसवर्णञ्च दंशात्स्रवति शोणितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAdaMshe chedadAhau (21) · Śloka 21
અથાશુ લૂતાદષ્ટસ્યશસ્ત્રેણાદંશમુદ્ધરેત્| દહેત્ જામ્બવોષ્ઠાદ્યૈર્ન તુ પિત્તોતરં દહેત્||૨૧||
अथाशु लूतादष्टस्यशस्त्रेणादंशमुद्धरेत्| दहेत् जाम्बवोष्ठाद्यैर्न तु पित्तोतरं दहेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chedanadahanAyogyavraNAH (22) · Śloka 22
કર્કશં ભિન્નરોમાણં મર્મસન્ધ્યાદિસંશ્રિતમ્| પ્રસૃતં સર્વતો દંશં ન છિન્દીત દહેત વા||૨૨||
कर्कशं भिन्नरोमाणं मर्मसन्ध्यादिसंश्रितम्| प्रसृतं सर्वतो दंशं न छिन्दीत दहेत वा||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhAnantarIyakRutyam (23) · Śloka 23
લેપયેદ્દગ્ધમગદૈર્મધુસૈન્ધવસંયુતૈઃ| સુશીતૈઃ સેચયેત્ર્યાનુ કષાયૈઃ ક્ષીરિવૃક્ષજૈઃ||૨૩||
लेपयेद्दग्धमगदैर्मधुसैन्धवसंयुतैः| सुशीतैः सेचयेत्र्यानु कषायैः क्षीरिवृक्षजैः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktanirharaNam (24) · Śloka 24
સર્વતોઽપહરેદ્રક્તં શૃઙ્ગાદ્યૈઃ સિરયાપિ વા| સ્રુતે રક્તે પરીષેકો ઘૃતક્ષિરાદિભિર્હિતઃ||૨૪||
सर्वतोऽपहरेद्रक्तं शृङ्गाद्यैः सिरयापि वा| स्रुते रक्ते परीषेको घृतक्षिरादिभिर्हितः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prapauNDarIkAdilepaH paittike (25) · Śloka 25
પ્રપૌણ્ડરીકહ્રીબેરશારિવોશીરજીવકાઃ| લોધ્રચન્દનજીવન્તીમઞ્જિષ્ઠાસર્જવઞ્જુલાઃ| મૃણાલબિસશૈવાલકુમુદોત્પલગૈરિકાઃ| ન્યગ્રોધોદુમ્બરાશ્વત્થનિચુલપ્લક્ષવેતસાઃ| સમઙ્ગાપાટલીગુન્દ્રાકાકોલીશતપર્વિકાઃ| શિરીષધાતકીમૂર્વાવિદારીપદ્મકિંશુકઃ| શૃઙ્ગાટકં કોશવતી વાયસી સોમરાજયઃ| મધુકાંશુમતી મૂર્વા યથાલાભં સમાહૃતાઃ| શસ્તઃ પર્યુષિતો લેપઃ સઘૃતઃ પૈત્તિકે વ્રણે||૨૫||
प्रपौण्डरीकह्रीबेरशारिवोशीरजीवकाः| लोध्रचन्दनजीवन्तीमञ्जिष्ठासर्जवञ्जुलाः| मृणालबिसशैवालकुमुदोत्पलगैरिकाः| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थनिचुलप्लक्षवेतसाः| समङ्गापाटलीगुन्द्राकाकोलीशतपर्विकाः| शिरीषधातकीमूर्वाविदारीपद्मकिंशुकः| शृङ्गाटकं कोशवती वायसी सोमराजयः| मधुकांशुमती मूर्वा यथालाभं समाहृताः| शस्तः पर्युषितो लेपः सघृतः पैत्तिके व्रणे||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shyAmAdilepaH shlaiShmike (26) · Śloka 26
શ્યામાદ્વયનિશામુસ્તાનખરાસ્નામહાસહાઃ| વાસાપત્તઙ્ગસુવહાનાકુલીગિરિકર્ણિકાઃ| સર્પગન્ધાયવફલાનિર્ગુણ્ડ્યશ્મન્તકસ્થિરાઃ| શુકાખ્યા મહિષાક્રાન્તા કુષ્ઠેન્દ્રયવકુઙ્કુમમ્| કરવીરાગરુનતં સુગન્ધા સિન્દુવારકમ્| આસ્ફોતગુન્દ્રા ચ હિતા પ્રલેપઃ શ્લૈષ્મિકે વિષે||૨૬||
श्यामाद्वयनिशामुस्तानखरास्नामहासहाः| वासापत्तङ्गसुवहानाकुलीगिरिकर्णिकाः| सर्पगन्धायवफलानिर्गुण्ड्यश्मन्तकस्थिराः| शुकाख्या महिषाक्रान्ता कुष्ठेन्द्रयवकुङ्कुमम्| करवीरागरुनतं सुगन्धा सिन्दुवारकम्| आस्फोतगुन्द्रा च हिता प्रलेपः श्लैष्मिके विषे||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bimbyAdilepaH vAtike (27) · Śloka 27
બિમ્બીવિદુલબન્ધૂકકોવિદારપલાશકાઃ| સુવહારિષ્ટકબ્રાહ્મીગુડૂચીવિશ્વસૈર્યકાઃ| સિદ્ધાર્થકા દેવદારુવિડઙ્ગાનીન્દ્રવારુણી| શતાવરીલાઙ્ગલિકીરાજવૃક્ષપુનર્નવાઃ| જીવન્તીવાયસીભાર્ઙ્ગીકતકેન્દ્રયવાર્જુનાઃ| મિસિવ્યાઘ્રપદીસિંહપુચ્છીમણ્ડલપર્ણિકાઃ| શ્વદંષ્ટ્રાકોલબૃહતી રેવતી પુષ્પસેવિકા પ્રપુન્નાટઃ કુરવકઃ પ્રલેપો વાતિકે વિષે||૨૭||
बिम्बीविदुलबन्धूककोविदारपलाशकाः| सुवहारिष्टकब्राह्मीगुडूचीविश्वसैर्यकाः| सिद्धार्थका देवदारुविडङ्गानीन्द्रवारुणी| शतावरीलाङ्गलिकीराजवृक्षपुनर्नवाः| जीवन्तीवायसीभार्ङ्गीकतकेन्द्रयवार्जुनाः| मिसिव्याघ्रपदीसिंहपुच्छीमण्डलपर्णिकाः| श्वदंष्ट्राकोलबृहती रेवती पुष्पसेविका प्रपुन्नाटः कुरवकः प्रलेपो वातिके विषे||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bodhyAdilepaH sarvatra viShe (28) · Śloka 28
સર્વત્રૈવ ચ શસ્યન્તે બોધિશ્લેષ્માતકાક્ષકાઃ||૨૮||
सर्वत्रैव च शस्यन्ते बोधिश्लेष्मातकाक्षकाः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahati viShe vamanarekau (29) · Śloka 29
ઉદીર્ણદોષાન્ બલિનો વિષે મહતિ વામયેત્| કાકાણ્ડકીકોશવતી લોધ્રેન્દ્રયવસૈન્ધવૈઃ| પટોલપત્રમરિચકરઘાટપ્રિયઙ્ગુભિઃ| કૃષ્ણાશુકનસાનીપનિમ્બસપ્તાહ્વયષ્ટિભિઃ| વિરેચયેચ્ચ ત્રિફલાત્રિવૃત્ત્રિકટુસૈન્ધવૈઃ| સદન્તીપૂગમૃદ્વીકાવિડઙ્ગૈરથવા પચેત્| એભિઃ પલાર્ધિકૈઃ પ્રસ્થં સમબ્રાહ્મીરસં ઘૃતાત્| પઞ્ચમૂલશૃતં ક્ષીરં તોયં વા શોધનૌષધૈઃ| યથાસ્વં કલ્કિતૈર્યુક્તં પૃથગ્દદ્યાદ્વિરેચનમ્||૨૯||
उदीर्णदोषान् बलिनो विषे महति वामयेत्| काकाण्डकीकोशवती लोध्रेन्द्रयवसैन्धवैः| पटोलपत्रमरिचकरघाटप्रियङ्गुभिः| कृष्णाशुकनसानीपनिम्बसप्ताह्वयष्टिभिः| विरेचयेच्च त्रिफलात्रिवृत्त्रिकटुसैन्धवैः| सदन्तीपूगमृद्वीकाविडङ्गैरथवा पचेत्| एभिः पलार्धिकैः प्रस्थं समब्राह्मीरसं घृतात्| पञ्चमूलशृतं क्षीरं तोयं वा शोधनौषधैः| यथास्वं कल्कितैर्युक्तं पृथग्दद्याद्विरेचनम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhasya saMsarjanakramaH (30) · Śloka 30
પિપ્પલીપિપ્પલીમૂલશુણ્ઠીન્દ્રયવસૈન્ધવૈઃ| પાઠાજમોદાયષ્ટ્યાહ્વમુસ્તાસર્ષપદારુભિઃ| લઘુના પઞ્ચમૂલેન સરલેન ચ સાધિતા| પેયા સંસર્જને યોજ્યા સઘૃતા વિષનાશિની||૩૦||
पिप्पलीपिप्पलीमूलशुण्ठीन्द्रयवसैन्धवैः| पाठाजमोदायष्ट्याह्वमुस्तासर्षपदारुभिः| लघुना पञ्चमूलेन सरलेन च साधिता| पेया संसर्जने योज्या सघृता विषनाशिनी||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe bastividhAnam (31) · Śloka 31
આધ્માનહિધ્માશ્વાસેષુ પૃષ્ઠગ્રીવાવભઞ્જને| સઙ્કોચસ્તમકમ્પેષુ શૂલેષ્વર્ધાવભેદકે| વાતરોગેષુ ચાન્યેષુ પર્વભેદાર્દિતાદિષુ| એરણ્ડબિલ્વસરલચિરિબિલ્વાર્કપાટલીઃ| શિગ્રુપાઠા કુશવૃષં વિદુલં ચ જલે પચેત્| કનીયઃ પઞ્ચમૂલઞ્ચ તસ્મિન્મણ્ડં પચેદ્ઘૃતાત્| દ્વિગુણે તુલ્યગોક્ષીરે પિષ્ટૈર્યષ્ટીનિશાનતૈઃ| સુરાહ્વવેલ્લસરલશતાહ્વાલોધ્રગૈરિકૈઃ| પયસ્યાક્લુષ્ઠગાઙ્ગેયીકૃષ્ણામદનસૈન્ધવૈઃ| બસ્તૌ પ્રત્યાગતેઽશ્નીયાત્પઞ્ચમૂલાન્વિતૈઃ રસૈઃ||૩૧||
आध्मानहिध्माश्वासेषु पृष्ठग्रीवावभञ्जने| सङ्कोचस्तमकम्पेषु शूलेष्वर्धावभेदके| वातरोगेषु चान्येषु पर्वभेदार्दितादिषु| एरण्डबिल्वसरलचिरिबिल्वार्कपाटलीः| शिग्रुपाठा कुशवृषं विदुलं च जले पचेत्| कनीयः पञ्चमूलञ्च तस्मिन्मण्डं पचेद्घृतात्| द्विगुणे तुल्यगोक्षीरे पिष्टैर्यष्टीनिशानतैः| सुराह्ववेल्लसरलशताह्वालोध्रगैरिकैः| पयस्याक्लुष्ठगाङ्गेयीकृष्णामदनसैन्धवैः| बस्तौ प्रत्यागतेऽश्नीयात्पञ्चमूलान्वितैः रसैः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNaM nAvanam (32) · Śloka 32
નાવનં ગૌરવે શોફે લાલાસ્રાવે હનુગ્રહે| ગિરિકર્ણી ફલરસો બન્ધૂકં કિણિહી સિતા| ષડ્ગ્રન્થાલશુનવ્યોષબ્રુહતીવેલ્લસૈન્ધવમ્| અપામાર્ગફલં ભાર્ઙ્ગી નાકુલી સર્પગન્ધિકા| શ્યામા યવફલા બીજં ફણિર્જકશિરીષયોઃ| વાર્તાકરસપિષ્ટાનિ નસ્યં વિષહરં પરમ્||૩૨||
नावनं गौरवे शोफे लालास्रावे हनुग्रहे| गिरिकर्णी फलरसो बन्धूकं किणिही सिता| षड्ग्रन्थालशुनव्योषब्रुहतीवेल्लसैन्धवम्| अपामार्गफलं भार्ङ्गी नाकुली सर्पगन्धिका| श्यामा यवफला बीजं फणिर्जकशिरीषयोः| वार्ताकरसपिष्टानि नस्यं विषहरं परम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanasyam (33) · Śloka 33
વિરિક્તશિરસશ્ચાસ્ય સર્પિર્મણ્ડોઽનુ નાવનમ્||૩૩||
विरिक्तशिरसश्चास्य सर्पिर्मण्डोऽनु नावनम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vacAdi a~jjanam (34) · Śloka 34
નેત્રોપરોધશ્વયથુકણ્ડુનિદ્રાસમાગમે| વચામનોહ્વાત્રિકટુત્રિફલાલોધ્રગૈરિકાઃ| શઙ્ખો નીલોત્પલં તામ્રં મુક્તા હેમ પ્રવાલકમ્| જીવન્તી લશુનં કુષ્ઠં કતકં માર્કવં નતમ્| પ્રપૌણ્ડરીકં મધુકં કરઞ્જફલસૈન્ધવમ્| નિશે ફણિર્જકં તુત્થં સ્રોતોઽઞ્જનરસાઞ્જને| મેષશૃઙ્ગ્યાશ્ચ કુસુમં પિષ્ટં ગોવારિણાઞ્જનમ્||૩૪||
नेत्रोपरोधश्वयथुकण्डुनिद्रासमागमे| वचामनोह्वात्रिकटुत्रिफलालोध्रगैरिकाः| शङ्खो नीलोत्पलं ताम्रं मुक्ता हेम प्रवालकम्| जीवन्ती लशुनं कुष्ठं कतकं मार्कवं नतम्| प्रपौण्डरीकं मधुकं करञ्जफलसैन्धवम्| निशे फणिर्जकं तुत्थं स्रोतोऽञ्जनरसाञ्जने| मेषशृङ्ग्याश्च कुसुमं पिष्टं गोवारिणाञ्जनम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surasAdi a~jjanam (35) · Śloka 35
સુરસપ્રસવવ્યોષબિલ્વમૂલસુરાહ્વયમ્| હરિદ્રાછાગલીમૂત્રમ્ લૂતાકીટઘ્નમઞ્જનમ્||૩૫||
सुरसप्रसवव्योषबिल्वमूलसुराह्वयम्| हरिद्राछागलीमूत्रम् लूताकीटघ्नमञ्जनम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShAdyagadaH (36) · Śloka 36
શિરીષપદ્મકોશીરપાટલીસિન્દુવારકમ્| ક્ષીરિશુઙ્ગનતોદીચ્યશારિવાકુષ્ઠચન્દનમ્| શેલુસ્વરસપિષ્ટોઽયમગદો નાવનેઽઞ્જને| પાને પ્રલેપે સેકે ચ લૂતાસુ પરમં હિતઃ||૩૬||
शिरीषपद्मकोशीरपाटलीसिन्दुवारकम्| क्षीरिशुङ्गनतोदीच्यशारिवाकुष्ठचन्दनम्| शेलुस्वरसपिष्टोऽयमगदो नावनेऽञ्जने| पाने प्रलेपे सेके च लूतासु परमं हितः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payasyAdiragadaH (37) · Śloka 37
પયસ્યા મધુમૃદ્વીકાશ્વદમ્ષ્ટ્રાક્ષીરમોરટાઃ| ગોજીવિદારીયષ્ટ્યાહ્વમધુકાનિ ચ તદ્ગુણઃ||૩૭||
पयस्या मधुमृद्वीकाश्वदम्ष्ट्राक्षीरमोरटाः| गोजीविदारीयष्ट्याह्वमधुकानि च तद्गुणः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShakusumAdyagadaH (38) · Śloka 38
તથા શિરીષકુસુમં ચન્દ્રલેખોદ્ભવં ફલમ્| સુરાલા કટભી જાતિઃ શ્વેતા ચ ગિરિકર્ણિકા||૩૮||
तथा शिरीषकुसुमं चन्द्रलेखोद्भवं फलम्| सुराला कटभी जातिः श्वेता च गिरिकर्णिका||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tagarAdi agadaH (39) · Śloka 39
તદ્વચ્ચ યુઞ્જ્યાત્તગરકુષ્ઠનાગબલાબલાઃ||૩૯||
तद्वच्च युञ्ज्यात्तगरकुष्ठनागबलाबलाः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haridrAyugalAdiragadaH (40) · Śloka 40
હરિદ્રાયુગલં નાગદન્તી લોધ્રં ચ શાવરમ્| શિરીષપુષ્પં તગરં સહદેવા શતાવરી| પુનર્નવા નાગબલા સર્પગન્ધા કુટન્નટમ્| ગવાદની દન્તશઠસોમવલ્કેન્દુરાજયઃ| વિષેષુ સર્વેષ્વગદઃ સક્ષૌદ્રઃ સર્વકર્મકૃત્||૪૦||
हरिद्रायुगलं नागदन्ती लोध्रं च शावरम्| शिरीषपुष्पं तगरं सहदेवा शतावरी| पुनर्नवा नागबला सर्पगन्धा कुटन्नटम्| गवादनी दन्तशठसोमवल्केन्दुराजयः| विषेषु सर्वेष्वगदः सक्षौद्रः सर्वकर्मकृत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpAkShyAdirvaro agadaH (41) · Śloka 41
સર્પાક્ષી ચન્દનં વક્રં મૃગાક્ષી ગન્ધનાકુલી| એલા મહાસુગન્ધા ચ બસ્તમૂત્રેણ કલ્કિતઃ| લેપે પાને ચ લૂતાસુ નાનેન સદૃશોઽગદઃ||૪૧||
सर्पाक्षी चन्दनं वक्रं मृगाक्षी गन्धनाकुली| एला महासुगन्धा च बस्तमूत्रेण कल्कितः| लेपे पाने च लूतासु नानेन सदृशोऽगदः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaTabhImUlAdighRutam (42) · Śloka 42
કટભીમૂલતગરસમઙ્ગાદેવદારુભિઃ| બૃહતીદ્વયગાઙ્ગેયીરોચનાચન્દનૈર્ઘૃતમ્| સિદ્ધં ચતુર્ગુણક્ષીરં પાનાભ્યઞ્જનયોર્હિતમ્| લૂતાકણભકીટનાં વિષે પરમદારુણે||૪૨||
कटभीमूलतगरसमङ्गादेवदारुभिः| बृहतीद्वयगाङ्गेयीरोचनाचन्दनैर्घृतम्| सिद्धं चतुर्गुणक्षीरं पानाभ्यञ्जनयोर्हितम्| लूताकणभकीटनां विषे परमदारुणे||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikApAtanam (43) · Śloka 43
નિવૃત્તે દાહશોફાદૌ કર્ણિકાં પાતયેદ્ વ્રણાત્| કુસુમ્ભપુષ્પં ગોદન્તઃ સ્વર્ણક્ષીરી કપોતવિટ્| ત્રિવૃતા સૈન્ધવં દન્તી કર્ણિકાપાતનં તથા| હરિદ્રા ગુગ્ગુલુઃ કિણ્વં વંશલેખઃ કપોતવિટ્| તદ્વચ્ચ સૈન્ધવં કુષ્ઠં દન્તીકટુકદૌગ્ધિકમ્| રાજકોશાતકીમૂલં કિણ્વો વા મથિતોદ્ભવઃ||૪૩||
निवृत्ते दाहशोफादौ कर्णिकां पातयेद् व्रणात्| कुसुम्भपुष्पं गोदन्तः स्वर्णक्षीरी कपोतविट्| त्रिवृता सैन्धवं दन्ती कर्णिकापातनं तथा| हरिद्रा गुग्गुलुः किण्वं वंशलेखः कपोतविट्| तद्वच्च सैन्धवं कुष्ठं दन्तीकटुकदौग्धिकम्| राजकोशातकीमूलं किण्वो वा मथितोद्भवः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikApAtasamaye bRuMhaNam (44) · Śloka 44
કર્ણિકાપાતસમયે બૃંહયેત વિષાપહૈઃ||૪૪||
कर्णिकापातसमये बृंहयेत विषापहैः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikAbAhulyavisheShaH (45) · Śloka 45
ઋતુકાલે ચ લૂતાનાં યાવન્તઃ શુક્રવિન્દવઃ| દેહે પતન્તિ તાવત્યો જાયન્તે કર્ણિકાઃ સમમ્||૪૫||
ऋतुकाले च लूतानां यावन्तः शुक्रविन्दवः| देहे पतन्ति तावत्यो जायन्ते कर्णिकाः समम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNashodhanaM sarpiH (46) · Śloka 46
ગોદન્તદન્તી ત્રિવૃતા હરિદ્રે સૈન્ધવં તિલાઃ| મધુકં નિમ્બપત્રાણિ ઘૃતં ચ વ્રણશોધનમ્| કાન્તાવિડઙ્ગખદિરનિમ્બકામ્પિલ્યકામ્બુદૈઃ| સર્જૈલાધાતકીલોહૈઃ સિદ્ધં સર્પિર્વ્રણાપહમ્||૪૬||
गोदन्तदन्ती त्रिवृता हरिद्रे सैन्धवं तिलाः| मधुकं निम्बपत्राणि घृतं च व्रणशोधनम्| कान्ताविडङ्गखदिरनिम्बकाम्पिल्यकाम्बुदैः| सर्जैलाधातकीलोहैः सिद्धं सर्पिर्व्रणापहम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShAdikalkAdirvraNaghnaH (47) · Śloka 47
શિરીષકટભીશેલુક્ષીરિવૃક્ષાર્જુનત્વચઃ| કલ્કચૂર્ણપરીષેકૈઃ કીટલૂતાવ્રણાપહાઃ||૪૭||
शिरीषकटभीशेलुक्षीरिवृक्षार्जुनत्वचः| कल्कचूर्णपरीषेकैः कीटलूताव्रणापहाः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatAhvAdirvraNaropaNam (48) · Śloka 48
શતાહ્વાલોધ્રકાસીસદાર્વીજમ્બ્વસ્થિરોચનાઃ| હરીતકી પૂગફલં ચૂર્ણોઽયં વ્રણરોપણમ્||૪૮||
शताह्वालोध्रकासीसदार्वीजम्ब्वस्थिरोचनाः| हरीतकी पूगफलं चूर्णोऽयं व्रणरोपणम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAkShAdikaM tvagvishodhanam (49) · Śloka 49
લાક્ષા રજન્યૌ મઞ્જિષ્ઠા હરિતાલં મનશ્શિલા| સર્પિર્મધુ ચ લેપોઽયં ત્વગ્વિશુદ્ધિકરઃ પરમ્||૪૯||
लाक्षा रजन्यौ मञ्जिष्ठा हरितालं मनश्शिला| सर्पिर्मधु च लेपोऽयं त्वग्विशुद्धिकरः परम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana romasa~jjananam (50) · Śloka 50
રોમસઞ્જનનં કુર્યાદ્યદુક્તં વ્રણસાધને||૫૦||
रोमसञ्जननं कुर्याद्यदुक्तं व्रणसाधने||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehakArye sarpireva yojyam (51-44) · Śloka 44
સ્નેહકાર્યમશેષં ચ સર્પિષૈવ સમાચરેત્| વિષસ્ય વૃદ્ધયે તૈલમગ્નેરિવ તૃણોપલમ્||૫૧|| ઇતિ વૈદ્યપતિસિંહગુપ્તસ્ય સૂનોર્વાગ્ભટસ્ય કૃતા વષ્ટાઙ્ગસંગ્રહસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રે લૂતાપ્રતિ ષેધો નામ ચતુશ્ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ||૪૪||
स्नेहकार्यमशेषं च सर्पिषैव समाचरेत्| विषस्य वृद्धये तैलमग्नेरिव तृणोपलम्||५१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे लूताप्रति षेधो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः||४४||
🔊 Audio coming soon