Adhikarana atha lUtApratiShedho nAma catushcatvAriMsho~adhyAyaH, adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో లూతాప్రతిషేధం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातो लूताप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAsambhave matAntarANi (2) · Śloka 2
విశ్వామిత్రాయ రుష్టస్య వసిష్ఠస్య లలాటజాః| స్వేదలేశాః స్మృతా లూతా లూనే యే పతితాస్తృణే| ఖాండవే దహ్యమానానామసురాణాం శరీరతః| యే స్ఫులింగా వినిశ్చేరుస్తే లూతా ఇతి కేచన| అన్యే వదంతి భుక్తస్య దుష్టస్యాన్నస్య మూర్చ్ఛనాత్| సంభవంతి విషస్ఫోటా యే లూతాః...................||2||
विश्वामित्राय रुष्टस्य वसिष्ठस्य ललाटजाः| स्वेदलेशाः स्मृता लूता लूने ये पतितास्तृणे| खाण्डवे दह्यमानानामसुराणां शरीरतः| ये स्फुलिङ्गा विनिश्चेरुस्ते लूता इति केचन| अन्ये वदन्ति भुक्तस्य दुष्टस्यान्नस्य मूर्च्छनात्| सम्भवन्ति विषस्फोटा ये लूताः...................||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnye kITalakShaNam (3) · Śloka 3
.....................కీటలక్షణం| యథాస్వం ధారయంతస్తే లూతాః కీటాశ్చ సంజ్ఞితాః||3||
.....................कीटलक्षणम्| यथास्वं धारयन्तस्ते लूताः कीटाश्च संज्ञिताः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM ghoratamatvam (4) · Śloka 4
తత్ర ఘోరతమా లూతా భిద్యంతే తా అపి త్రిధా| తీక్ష్ణమధ్యావరత్వేన ఘ్నంతి చాశ్వచికిత్సితాః| సప్తాహేన దశాహేన పక్షేణ చ పరం క్రమాత్||4||
तत्र घोरतमा लूता भिद्यन्ते ता अपि त्रिधा| तीक्ष्णमध्यावरत्वेन घ्नन्ति चाश्वचिकित्सिताः| सप्ताहेन दशाहेन पक्षेण च परं क्रमात्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgneyAH lUtAH (5) · Śloka 5
కపిలాగ్నిముఖీ పీతా పద్మా మూత్రా సితాఽసితా| ఆగ్నేయ్యః స్వేదజాః సప్త లతాః పిత్తవికారదాః||5||
कपिलाग्निमुखी पीता पद्मा मूत्रा सिताऽसिता| आग्नेय्यः स्वेदजाः सप्त लताः पित्तविकारदाः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saumyAH lUtAH (6) · Śloka 6
పాండురా రక్తపదికా భృంగా పింగా త్రిమండలా| పూతిర్వీరాఽరండజాః సప్త సౌమ్యాః శ్లేష్మవికారదాః||6||
पाण्डुरा रक्तपदिका भृङ्गा पिङ्गा त्रिमण्डला| पूतिर्वीराऽरण्डजाः सप्त सौम्याः श्लेष्मविकारदाः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavyAH lUtAH (7) · Śloka 7
కుముదాఽలవిషా రక్తాశ్చిత్రా సంతానిమేచకా| కసనా చోద్భిదాః సప్త వాయవ్యా వాయురోగదాః||7||
कुमुदाऽलविषा रक्ताश्चित्रा सन्तानिमेचका| कसना चोद्भिदाः सप्त वायव्या वायुरोगदाः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mishrAH lUtAH (8) · Śloka 8
కాకాండ్యేణపదీ లాజా వైదేహీ జాలినీ తథా| మాలాగుణా సువర్ణా చ మిశ్రాః సప్తోపపాదికాః||8||
काकाण्ड्येणपदी लाजा वैदेही जालिनी तथा| मालागुणा सुवर्णा च मिश्राः सप्तोपपादिकाः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyAsAdhyatA (9) · Śloka 9
వ్యాప్నువంత్యాశు గాత్రాణి జ్వలత్పావకసన్నిభాః| సన్నిపాతకృతోఽసాధ్యాః సాధ్యాః కృచ్ఛ్రేణ చేతరాః||9||
व्याप्नुवन्त्याशु गात्राणि ज्वलत्पावकसन्निभाः| सन्निपातकृतोऽसाध्याः साध्याः कृच्छ्रेण चेतराः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana teShAM dashanakAlAH (10) · Śloka 10
తా దశంతి సితే పక్షేఽసితే సంధౌ సదైవ చ||10||
ता दशन्ति सिते पक्षेऽसिते सन्धौ सदैव च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyaM daMshalakShaNam (11) · Śloka 11
దంశః సామాన్యతస్తాసాం దద్గుమండలసన్నిభః| సితోఽసితోఽరుణః పీతః శ్యావో వా మృదురున్నతః| మధ్యే కృష్ణోఽథవా శ్యావః పర్యంతే జాలకావృతః| విసర్పవాంఛోఫయుతస్తప్యతే బహువేదనః| జ్వరాశుపాకవిక్లేదకోథావదరణాన్వితః| క్లేదేన యత్స్పృశత్యంగం తత్రాపి కురుతే వ్రణం||11||
दंशः सामान्यतस्तासां दद्गुमण्डलसन्निभः| सितोऽसितोऽरुणः पीतः श्यावो वा मृदुरुन्नतः| मध्ये कृष्णोऽथवा श्यावः पर्यन्ते जालकावृतः| विसर्पवाञ्छोफयुतस्तप्यते बहुवेदनः| ज्वराशुपाकविक्लेदकोथावदरणान्वितः| क्लेदेन यत्स्पृशत्यङ्गं तत्रापि कुरुते व्रणम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShodvamanasAdhanAni (12) · Śloka 12
శ్వాసదంష్ట్రాశకృన్మూత్రశుక్రలాలానఖార్త్తవైః| అష్టాభిరుద్వమంత్యేతా విషం వక్త్రాద్విశేషతః||12||
श्वासदंष्ट्राशकृन्मूत्रशुक्रलालानखार्त्तवैः| अष्टाभिरुद्वमन्त्येता विषम् वक्त्राद्विशेषतः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karaNabhedena daMshalakShaNAni (13) · Śloka 13
శ్వాసేన దంశః సహసా సూయతే జ్వరదాహవన్| దంష్ట్రాకృతస్తూగ్రతరో వివర్ణః కఠినః స్థిరః| గంభీరశోఫవాంస్తోదవేదనాదాహసంయుతః| దుర్గంధీ శకృతా దాహకండూచిమిచిమాన్వితః| పచ్యతే చాశు పక్వశ్చ పాండుః పీలుఫలోపమః| మూత్రేణ రక్తపర్యంతో మధ్యే కృష్ణో విశీర్యతే| ఆవర్త్తసదృశః శూనః పూతిః సర్పతి దహ్యతే| శుక్రేన గ్రంథిసంస్థానః కఠినస్తీవ్రవేదనాః| అల్పమూలోఽల్పరుక్కోఠో లాలయా కండూరో మృదుః| నఖేన చోషపిటకాకండూధూమాయనాన్వితః| కింశుకోదరవర్ణస్తు రజసా చంచుమాలవాన్||13||
श्वासेन दंशः सहसा सूयते ज्वरदाहवन्| दंष्ट्राकृतस्तूग्रतरो विवर्णः कठिनः स्थिरः| गम्भीरशोफवांस्तोदवेदनादाहसंयुतः| दुर्गन्धी शकृता दाहकण्डूचिमिचिमान्वितः| पच्यते चाशु पक्वश्च पाण्डुः पीलुफलोपमः| मूत्रेण रक्तपर्यन्तो मध्ये कृष्णो विशीर्यते| आवर्त्तसदृशः शूनः पूतिः सर्पति दह्यते| शुक्रेन ग्रन्थिसंस्थानः कठिनस्तीव्रवेदनाः| अल्पमूलोऽल्परुक्कोठो लालया कण्डूरो मृदुः| नखेन चोषपिटकाकण्डूधूमायनान्वितः| किंशुकोदरवर्णस्तु रजसा चञ्चुमालवान्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITalUtayordashasthAnAni (14) · Śloka 14
లూతా నాభేర్దశంత్యూర్ధ్వమూర్ధ్వం చాధశ్చ కీటకాః| తద్దూషితం చ వస్త్రాది దేహే పృక్తం వికారకృత్||14||
लूता नाभेर्दशन्त्यूर्ध्वमूर्ध्वं चाधश्च कीटकाः| तद्दूषितं च वस्त्रादि देहे पृक्तं विकारकृत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM viShavardhanaprakAraH (15) · Śloka 15
దినార్ధం లక్ష్యతే నైవ దంశో లూతావిషోద్భవః| సూచీవ్యధవదాభాతి తతోఽసౌ ప్రథమేఽహని| అవ్యక్తవర్ణః ప్రచలః కించిత్కండూరుజాన్వితః| ద్వితీయే త్యున్నతోఽంతేషు పిటకైరివచాచితః| వ్యక్తవర్ణో నతో మధ్యే కండూమాన్ గ్రంథిసన్నిభిః| తృతీయే సజ్వరో రోమహర్షకృద్రక్తమండలః| శరావరూపస్తోదాఢ్యో రోమకూపేషు సాస్రవః| మహాంశ్చతుర్థే శ్వయథుస్తాపశ్వాసభ్రమప్రదః| వికారాన్ కురుతే తాంస్తాన్ పంచమే విషకోపజాన్| షష్ఠే వ్యాప్నోతి మర్మాణి సప్తమే హంతి జీవితం| విషమిత్యతితీక్ష్ణానామితరే విభజేదతః||15||
दिनार्धं लक्ष्यते नैव दंशो लूताविषोद्भवः| सूचीव्यधवदाभाति ततोऽसौ प्रथमेऽहनि| अव्यक्तवर्णः प्रचलः किञ्चित्कण्डूरुजान्वितः| द्वितीये त्युन्नतोऽन्तेषु पिटकैरिवचाचितः| व्यक्तवर्णो नतो मध्ये कण्डूमान् ग्रन्थिसन्निभिः| तृतीये सज्वरो रोमहर्षकृद्रक्तमण्डलः| शरावरूपस्तोदाढ्यो रोमकूपेषु सास्रवः| महांश्चतुर्थे श्वयथुस्तापश्वासभ्रमप्रदः| विकारान् कुरुते तांस्तान् पञ्चमे विषकोपजान्| षष्ठे व्याप्नोति मर्माणि सप्तमे हन्ति जीवितम्| विषमित्यतितीक्ष्णानामितरे विभजेदतः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShashamane paramAvadhiH (16) · Śloka 16
విషం శామ్యతి సర్వాసామేకవింశతిరాత్రితః||16||
विषं शाम्यति सर्वासामेकविंशतिरात्रितः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM daMshalakShaNAni (17) · Śloka 17
దంశః పిత్తాత్మకో దాహతృట్స్ఫోటజ్వరదాహవాన్| సశోఫః కఠినః పాండుః కండూమాన్ శ్లైష్మికోఽల్పరుక్| వాతికః పరుషః శ్యావః పర్వభేదాదిరుక్కరః||17||
दंशः पित्तात्मको दाहतृट्स्फोटज्वरदाहवान्| सशोफः कठिनः पाण्डुः कण्डूमान् श्लैष्मिकोऽल्परुक्| वातिकः परुषः श्यावः पर्वभेदादिरुक्करः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShodrekanirdhAraNe upAyAntaram (18) · Śloka 18
సర్పజ్ఞానోదితైర్లింగైర్దోషోద్రేకం చ లక్షయేత్||18||
सर्पज्ञानोदितैर्लिङ्गैर्दोषोद्रेकं च लक्षयेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAsu daMshasambhavaprAyikatvam (19) · Śloka 19
త్రిదోషాః ప్రాయశః సర్వా లూతాః పిత్తకఫాధికాః||19||
त्रिदोषाः प्रायशः सर्वा लूताः पित्तकफाधिकाः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANAntikIShu lakShaNam (20) · Śloka 20
ప్రాణాంతికీషు హృన్మోహశ్వాసహిధ్మాశిరోగ్రహాః| శ్వేతాసితాః పీతరక్తాః పిటకాః శ్వయథూద్భవః| వేపథుర్వమథుర్దాహస్తృడాంధ్యం వక్రనాసతా| శ్యావోష్ఠవక్త్రదంతత్వం పృష్ఠగ్రీవావభంజనం| పక్వజంబూసవర్ణంచ దంశాత్స్రవతి శోణితం||20||
प्राणान्तिकीषु हृन्मोहश्वासहिध्माशिरोग्रहाः| श्वेतासिताः पीतरक्ताः पिटकाः श्वयथूद्भवः| वेपथुर्वमथुर्दाहस्तृडान्ध्यं वक्रनासता| श्यावोष्ठवक्त्रदन्तत्वं पृष्ठग्रीवावभञ्जनम्| पक्वजम्बूसवर्णञ्च दंशात्स्रवति शोणितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAdaMshe chedadAhau (21) · Śloka 21
అథాశు లూతాదష్టస్యశస్త్రేణాదంశముద్ధరేత్| దహేత్ జాంబవోష్ఠాద్యైర్న తు పిత్తోతరం దహేత్||21||
अथाशु लूतादष्टस्यशस्त्रेणादंशमुद्धरेत्| दहेत् जाम्बवोष्ठाद्यैर्न तु पित्तोतरं दहेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chedanadahanAyogyavraNAH (22) · Śloka 22
కర్కశం భిన్నరోమాణం మర్మసంధ్యాదిసంశ్రితం| ప్రసృతం సర్వతో దంశం న ఛిందీత దహేత వా||22||
कर्कशं भिन्नरोमाणं मर्मसन्ध्यादिसंश्रितम्| प्रसृतं सर्वतो दंशं न छिन्दीत दहेत वा||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhAnantarIyakRutyam (23) · Śloka 23
లేపయేద్దగ్ధమగదైర్మధుసైంధవసంయుతైః| సుశీతైః సేచయేత్ర్యాను కషాయైః క్షీరివృక్షజైః||23||
लेपयेद्दग्धमगदैर्मधुसैन्धवसंयुतैः| सुशीतैः सेचयेत्र्यानु कषायैः क्षीरिवृक्षजैः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktanirharaNam (24) · Śloka 24
సర్వతోఽపహరేద్రక్తం శృంగాద్యైః సిరయాపి వా| స్రుతే రక్తే పరీషేకో ఘృతక్షిరాదిభిర్హితః||24||
सर्वतोऽपहरेद्रक्तं शृङ्गाद्यैः सिरयापि वा| स्रुते रक्ते परीषेको घृतक्षिरादिभिर्हितः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prapauNDarIkAdilepaH paittike (25) · Śloka 25
ప్రపౌండరీకహ్రీబేరశారివోశీరజీవకాః| లోధ్రచందనజీవంతీమంజిష్ఠాసర్జవంజులాః| మృణాలబిసశైవాలకుముదోత్పలగైరికాః| న్యగ్రోధోదుంబరాశ్వత్థనిచులప్లక్షవేతసాః| సమంగాపాటలీగుంద్రాకాకోలీశతపర్వికాః| శిరీషధాతకీమూర్వావిదారీపద్మకింశుకః| శృంగాటకం కోశవతీ వాయసీ సోమరాజయః| మధుకాంశుమతీ మూర్వా యథాలాభం సమాహృతాః| శస్తః పర్యుషితో లేపః సఘృతః పైత్తికే వ్రణే||25||
प्रपौण्डरीकह्रीबेरशारिवोशीरजीवकाः| लोध्रचन्दनजीवन्तीमञ्जिष्ठासर्जवञ्जुलाः| मृणालबिसशैवालकुमुदोत्पलगैरिकाः| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थनिचुलप्लक्षवेतसाः| समङ्गापाटलीगुन्द्राकाकोलीशतपर्विकाः| शिरीषधातकीमूर्वाविदारीपद्मकिंशुकः| शृङ्गाटकं कोशवती वायसी सोमराजयः| मधुकांशुमती मूर्वा यथालाभं समाहृताः| शस्तः पर्युषितो लेपः सघृतः पैत्तिके व्रणे||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shyAmAdilepaH shlaiShmike (26) · Śloka 26
శ్యామాద్వయనిశాముస్తానఖరాస్నామహాసహాః| వాసాపత్తంగసువహానాకులీగిరికర్ణికాః| సర్పగంధాయవఫలానిర్గుండ్యశ్మంతకస్థిరాః| శుకాఖ్యా మహిషాక్రాంతా కుష్ఠేంద్రయవకుంకుమం| కరవీరాగరునతం సుగంధా సిందువారకం| ఆస్ఫోతగుంద్రా చ హితా ప్రలేపః శ్లైష్మికే విషే||26||
श्यामाद्वयनिशामुस्तानखरास्नामहासहाः| वासापत्तङ्गसुवहानाकुलीगिरिकर्णिकाः| सर्पगन्धायवफलानिर्गुण्ड्यश्मन्तकस्थिराः| शुकाख्या महिषाक्रान्ता कुष्ठेन्द्रयवकुङ्कुमम्| करवीरागरुनतं सुगन्धा सिन्दुवारकम्| आस्फोतगुन्द्रा च हिता प्रलेपः श्लैष्मिके विषे||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bimbyAdilepaH vAtike (27) · Śloka 27
బింబీవిదులబంధూకకోవిదారపలాశకాః| సువహారిష్టకబ్రాహ్మీగుడూచీవిశ్వసైర్యకాః| సిద్ధార్థకా దేవదారువిడంగానీంద్రవారుణీ| శతావరీలాంగలికీరాజవృక్షపునర్నవాః| జీవంతీవాయసీభారంగీకతకేంద్రయవార్జునాః| మిసివ్యాఘ్రపదీసింహపుచ్ఛీమండలపర్ణికాః| శ్వదంష్ట్రాకోలబృహతీ రేవతీ పుష్పసేవికా ప్రపున్నాటః కురవకః ప్రలేపో వాతికే విషే||27||
बिम्बीविदुलबन्धूककोविदारपलाशकाः| सुवहारिष्टकब्राह्मीगुडूचीविश्वसैर्यकाः| सिद्धार्थका देवदारुविडङ्गानीन्द्रवारुणी| शतावरीलाङ्गलिकीराजवृक्षपुनर्नवाः| जीवन्तीवायसीभार्ङ्गीकतकेन्द्रयवार्जुनाः| मिसिव्याघ्रपदीसिंहपुच्छीमण्डलपर्णिकाः| श्वदंष्ट्राकोलबृहती रेवती पुष्पसेविका प्रपुन्नाटः कुरवकः प्रलेपो वातिके विषे||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bodhyAdilepaH sarvatra viShe (28) · Śloka 28
సర్వత్రైవ చ శస్యంతే బోధిశ్లేష్మాతకాక్షకాః||28||
सर्वत्रैव च शस्यन्ते बोधिश्लेष्मातकाक्षकाः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahati viShe vamanarekau (29) · Śloka 29
ఉదీర్ణదోషాన్ బలినో విషే మహతి వామయేత్| కాకాండకీకోశవతీ లోధ్రేంద్రయవసైంధవైః| పటోలపత్రమరిచకరఘాటప్రియంగుభిః| కృష్ణాశుకనసానీపనింబసప్తాహ్వయష్టిభిః| విరేచయేచ్చ త్రిఫలాత్రివృత్త్రికటుసైంధవైః| సదంతీపూగమృద్వీకావిడంగైరథవా పచేత్| ఏభిః పలార్ధికైః ప్రస్థం సమబ్రాహ్మీరసం ఘృతాత్| పంచమూలశృతం క్షీరం తోయం వా శోధనౌషధైః| యథాస్వం కల్కితైర్యుక్తం పృథగ్దద్యాద్విరేచనం||29||
उदीर्णदोषान् बलिनो विषे महति वामयेत्| काकाण्डकीकोशवती लोध्रेन्द्रयवसैन्धवैः| पटोलपत्रमरिचकरघाटप्रियङ्गुभिः| कृष्णाशुकनसानीपनिम्बसप्ताह्वयष्टिभिः| विरेचयेच्च त्रिफलात्रिवृत्त्रिकटुसैन्धवैः| सदन्तीपूगमृद्वीकाविडङ्गैरथवा पचेत्| एभिः पलार्धिकैः प्रस्थं समब्राह्मीरसं घृतात्| पञ्चमूलशृतं क्षीरं तोयं वा शोधनौषधैः| यथास्वं कल्कितैर्युक्तं पृथग्दद्याद्विरेचनम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhasya saMsarjanakramaH (30) · Śloka 30
పిప్పలీపిప్పలీమూలశుంఠీంద్రయవసైంధవైః| పాఠాజమోదాయష్ట్యాహ్వముస్తాసర్షపదారుభిః| లఘునా పంచమూలేన సరలేన చ సాధితా| పేయా సంసర్జనే యోజ్యా సఘృతా విషనాశినీ||30||
पिप्पलीपिप्पलीमूलशुण्ठीन्द्रयवसैन्धवैः| पाठाजमोदायष्ट्याह्वमुस्तासर्षपदारुभिः| लघुना पञ्चमूलेन सरलेन च साधिता| पेया संसर्जने योज्या सघृता विषनाशिनी||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe bastividhAnam (31) · Śloka 31
ఆధ్మానహిధ్మాశ్వాసేషు పృష్ఠగ్రీవావభంజనే| సంకోచస్తమకంపేషు శూలేష్వర్ధావభేదకే| వాతరోగేషు చాన్యేషు పర్వభేదార్దితాదిషు| ఏరండబిల్వసరలచిరిబిల్వార్కపాటలీః| శిగ్రుపాఠా కుశవృషం విదులం చ జలే పచేత్| కనీయః పంచమూలంచ తస్మిన్మండం పచేద్ఘృతాత్| ద్విగుణే తుల్యగోక్షీరే పిష్టైర్యష్టీనిశానతైః| సురాహ్వవేల్లసరలశతాహ్వాలోధ్రగైరికైః| పయస్యాక్లుష్ఠగాంగేయీకృష్ణామదనసైంధవైః| బస్తౌ ప్రత్యాగతేఽశ్నీయాత్పంచమూలాన్వితైః రసైః||31||
आध्मानहिध्माश्वासेषु पृष्ठग्रीवावभञ्जने| सङ्कोचस्तमकम्पेषु शूलेष्वर्धावभेदके| वातरोगेषु चान्येषु पर्वभेदार्दितादिषु| एरण्डबिल्वसरलचिरिबिल्वार्कपाटलीः| शिग्रुपाठा कुशवृषं विदुलं च जले पचेत्| कनीयः पञ्चमूलञ्च तस्मिन्मण्डं पचेद्घृतात्| द्विगुणे तुल्यगोक्षीरे पिष्टैर्यष्टीनिशानतैः| सुराह्ववेल्लसरलशताह्वालोध्रगैरिकैः| पयस्याक्लुष्ठगाङ्गेयीकृष्णामदनसैन्धवैः| बस्तौ प्रत्यागतेऽश्नीयात्पञ्चमूलान्वितैः रसैः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNaM nAvanam (32) · Śloka 32
నావనం గౌరవే శోఫే లాలాస్రావే హనుగ్రహే| గిరికర్ణీ ఫలరసో బంధూకం కిణిహీ సితా| షడ్గ్రంథాలశునవ్యోషబ్రుహతీవేల్లసైంధవం| అపామార్గఫలం భారంగీ నాకులీ సర్పగంధికా| శ్యామా యవఫలా బీజం ఫణిర్జకశిరీషయోః| వార్తాకరసపిష్టాని నస్యం విషహరం పరం||32||
नावनं गौरवे शोफे लालास्रावे हनुग्रहे| गिरिकर्णी फलरसो बन्धूकं किणिही सिता| षड्ग्रन्थालशुनव्योषब्रुहतीवेल्लसैन्धवम्| अपामार्गफलं भार्ङ्गी नाकुली सर्पगन्धिका| श्यामा यवफला बीजं फणिर्जकशिरीषयोः| वार्ताकरसपिष्टानि नस्यं विषहरं परम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanasyam (33) · Śloka 33
విరిక్తశిరసశ్చాస్య సర్పిర్మండోఽను నావనం||33||
विरिक्तशिरसश्चास्य सर्पिर्मण्डोऽनु नावनम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vacAdi a~jjanam (34) · Śloka 34
నేత్రోపరోధశ్వయథుకండునిద్రాసమాగమే| వచామనోహ్వాత్రికటుత్రిఫలాలోధ్రగైరికాః| శంఖో నీలోత్పలం తామ్రం ముక్తా హేమ ప్రవాలకం| జీవంతీ లశునం కుష్ఠం కతకం మార్కవం నతం| ప్రపౌండరీకం మధుకం కరంజఫలసైంధవం| నిశే ఫణిర్జకం తుత్థం స్రోతోఽంజనరసాంజనే| మేషశృంగ్యాశ్చ కుసుమం పిష్టం గోవారిణాంజనం||34||
नेत्रोपरोधश्वयथुकण्डुनिद्रासमागमे| वचामनोह्वात्रिकटुत्रिफलालोध्रगैरिकाः| शङ्खो नीलोत्पलं ताम्रं मुक्ता हेम प्रवालकम्| जीवन्ती लशुनं कुष्ठं कतकं मार्कवं नतम्| प्रपौण्डरीकं मधुकं करञ्जफलसैन्धवम्| निशे फणिर्जकं तुत्थं स्रोतोऽञ्जनरसाञ्जने| मेषशृङ्ग्याश्च कुसुमं पिष्टं गोवारिणाञ्जनम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surasAdi a~jjanam (35) · Śloka 35
సురసప్రసవవ్యోషబిల్వమూలసురాహ్వయం| హరిద్రాఛాగలీమూత్రం లూతాకీటఘ్నమంజనం||35||
सुरसप्रसवव्योषबिल्वमूलसुराह्वयम्| हरिद्राछागलीमूत्रम् लूताकीटघ्नमञ्जनम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShAdyagadaH (36) · Śloka 36
శిరీషపద్మకోశీరపాటలీసిందువారకం| క్షీరిశుంగనతోదీచ్యశారివాకుష్ఠచందనం| శేలుస్వరసపిష్టోఽయమగదో నావనేఽంజనే| పానే ప్రలేపే సేకే చ లూతాసు పరమం హితః||36||
शिरीषपद्मकोशीरपाटलीसिन्दुवारकम्| क्षीरिशुङ्गनतोदीच्यशारिवाकुष्ठचन्दनम्| शेलुस्वरसपिष्टोऽयमगदो नावनेऽञ्जने| पाने प्रलेपे सेके च लूतासु परमं हितः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payasyAdiragadaH (37) · Śloka 37
పయస్యా మధుమృద్వీకాశ్వదమ్ష్ట్రాక్షీరమోరటాః| గోజీవిదారీయష్ట్యాహ్వమధుకాని చ తద్గుణః||37||
पयस्या मधुमृद्वीकाश्वदम्ष्ट्राक्षीरमोरटाः| गोजीविदारीयष्ट्याह्वमधुकानि च तद्गुणः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShakusumAdyagadaH (38) · Śloka 38
తథా శిరీషకుసుమం చంద్రలేఖోద్భవం ఫలం| సురాలా కటభీ జాతిః శ్వేతా చ గిరికర్ణికా||38||
तथा शिरीषकुसुमं चन्द्रलेखोद्भवं फलम्| सुराला कटभी जातिः श्वेता च गिरिकर्णिका||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tagarAdi agadaH (39) · Śloka 39
తద్వచ్చ యుంజ్యాత్తగరకుష్ఠనాగబలాబలాః||39||
तद्वच्च युञ्ज्यात्तगरकुष्ठनागबलाबलाः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haridrAyugalAdiragadaH (40) · Śloka 40
హరిద్రాయుగలం నాగదంతీ లోధ్రం చ శావరం| శిరీషపుష్పం తగరం సహదేవా శతావరీ| పునర్నవా నాగబలా సర్పగంధా కుటన్నటం| గవాదనీ దంతశఠసోమవల్కేందురాజయః| విషేషు సర్వేష్వగదః సక్షౌద్రః సర్వకర్మకృత్||40||
हरिद्रायुगलं नागदन्ती लोध्रं च शावरम्| शिरीषपुष्पं तगरं सहदेवा शतावरी| पुनर्नवा नागबला सर्पगन्धा कुटन्नटम्| गवादनी दन्तशठसोमवल्केन्दुराजयः| विषेषु सर्वेष्वगदः सक्षौद्रः सर्वकर्मकृत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpAkShyAdirvaro agadaH (41) · Śloka 41
సర్పాక్షీ చందనం వక్రం మృగాక్షీ గంధనాకులీ| ఏలా మహాసుగంధా చ బస్తమూత్రేణ కల్కితః| లేపే పానే చ లూతాసు నానేన సదృశోఽగదః||41||
सर्पाक्षी चन्दनं वक्रं मृगाक्षी गन्धनाकुली| एला महासुगन्धा च बस्तमूत्रेण कल्कितः| लेपे पाने च लूतासु नानेन सदृशोऽगदः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaTabhImUlAdighRutam (42) · Śloka 42
కటభీమూలతగరసమంగాదేవదారుభిః| బృహతీద్వయగాంగేయీరోచనాచందనైర్ఘృతం| సిద్ధం చతుర్గుణక్షీరం పానాభ్యంజనయోర్హితం| లూతాకణభకీటనాం విషే పరమదారుణే||42||
कटभीमूलतगरसमङ्गादेवदारुभिः| बृहतीद्वयगाङ्गेयीरोचनाचन्दनैर्घृतम्| सिद्धं चतुर्गुणक्षीरं पानाभ्यञ्जनयोर्हितम्| लूताकणभकीटनां विषे परमदारुणे||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikApAtanam (43) · Śloka 43
నివృత్తే దాహశోఫాదౌ కర్ణికాం పాతయేద్ వ్రణాత్| కుసుంభపుష్పం గోదంతః స్వర్ణక్షీరీ కపోతవిట్| త్రివృతా సైంధవం దంతీ కర్ణికాపాతనం తథా| హరిద్రా గుగ్గులుః కిణ్వం వంశలేఖః కపోతవిట్| తద్వచ్చ సైంధవం కుష్ఠం దంతీకటుకదౌగ్ధికం| రాజకోశాతకీమూలం కిణ్వో వా మథితోద్భవః||43||
निवृत्ते दाहशोफादौ कर्णिकां पातयेद् व्रणात्| कुसुम्भपुष्पं गोदन्तः स्वर्णक्षीरी कपोतविट्| त्रिवृता सैन्धवं दन्ती कर्णिकापातनं तथा| हरिद्रा गुग्गुलुः किण्वं वंशलेखः कपोतविट्| तद्वच्च सैन्धवं कुष्ठं दन्तीकटुकदौग्धिकम्| राजकोशातकीमूलं किण्वो वा मथितोद्भवः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikApAtasamaye bRuMhaNam (44) · Śloka 44
కర్ణికాపాతసమయే బృంహయేత విషాపహైః||44||
कर्णिकापातसमये बृंहयेत विषापहैः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikAbAhulyavisheShaH (45) · Śloka 45
ఋతుకాలే చ లూతానాం యావంతః శుక్రవిందవః| దేహే పతంతి తావత్యో జాయంతే కర్ణికాః సమం||45||
ऋतुकाले च लूतानां यावन्तः शुक्रविन्दवः| देहे पतन्ति तावत्यो जायन्ते कर्णिकाः समम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNashodhanaM sarpiH (46) · Śloka 46
గోదంతదంతీ త్రివృతా హరిద్రే సైంధవం తిలాః| మధుకం నింబపత్రాణి ఘృతం చ వ్రణశోధనం| కాంతావిడంగఖదిరనింబకాంపిల్యకాంబుదైః| సర్జైలాధాతకీలోహైః సిద్ధం సర్పిర్వ్రణాపహం||46||
गोदन्तदन्ती त्रिवृता हरिद्रे सैन्धवं तिलाः| मधुकं निम्बपत्राणि घृतं च व्रणशोधनम्| कान्ताविडङ्गखदिरनिम्बकाम्पिल्यकाम्बुदैः| सर्जैलाधातकीलोहैः सिद्धं सर्पिर्व्रणापहम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShAdikalkAdirvraNaghnaH (47) · Śloka 47
శిరీషకటభీశేలుక్షీరివృక్షార్జునత్వచః| కల్కచూర్ణపరీషేకైః కీటలూతావ్రణాపహాః||47||
शिरीषकटभीशेलुक्षीरिवृक्षार्जुनत्वचः| कल्कचूर्णपरीषेकैः कीटलूताव्रणापहाः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatAhvAdirvraNaropaNam (48) · Śloka 48
శతాహ్వాలోధ్రకాసీసదార్వీజంబ్వస్థిరోచనాః| హరీతకీ పూగఫలం చూర్ణోఽయం వ్రణరోపణం||48||
शताह्वालोध्रकासीसदार्वीजम्ब्वस्थिरोचनाः| हरीतकी पूगफलं चूर्णोऽयं व्रणरोपणम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAkShAdikaM tvagvishodhanam (49) · Śloka 49
లాక్షా రజన్యౌ మంజిష్ఠా హరితాలం మనశ్శిలా| సర్పిర్మధు చ లేపోఽయం త్వగ్విశుద్ధికరః పరం||49||
लाक्षा रजन्यौ मञ्जिष्ठा हरितालं मनश्शिला| सर्पिर्मधु च लेपोऽयं त्वग्विशुद्धिकरः परम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana romasa~jjananam (50) · Śloka 50
రోమసంజననం కుర్యాద్యదుక్తం వ్రణసాధనే||50||
रोमसञ्जननं कुर्याद्यदुक्तं व्रणसाधने||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehakArye sarpireva yojyam (51-44) · Śloka 44
స్నేహకార్యమశేషం చ సర్పిషైవ సమాచరేత్| విషస్య వృద్ధయే తైలమగ్నేరివ తృణోపలం||51|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతా వష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాముత్తరతంత్రే లూతాప్రతి షేధో నామ చతుశ్చత్వారింశోఽధ్యాయః||44||
स्नेहकार्यमशेषं च सर्पिषैव समाचरेत्| विषस्य वृद्धये तैलमग्नेरिव तृणोपलम्||५१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे लूताप्रति षेधो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः||४४||
🔊 Audio coming soon